وَلَا تُؤْتُوا السُّفَهَاۤءَ اَمْوَالَكُمُ الَّتِيْ جَعَلَ اللّٰهُ لَكُمْ قِيٰمًا وَّارْزُقُوْهُمْ فِيْهَا وَاكْسُوْهُمْ وَقُوْلُوْا لَهُمْ قَوْلًا مَّعْرُوْفًا
wa lā tu'tus-sufahā'a amwālakumul-latī ja‘alallāhu lakum qiyāmaw warzuqūhum fīhā waksūhum wa qūlū lahum qaulam ma‘rūfā(n).
Kandi ntimuhe abantu bataraheza ubwenge bwabo, ubutunzi bwanyu (abafise ububasha) Allah yashizeho ishimikiro ry’ubuzima. Bahe ivyo bagura n’ivyo bambara (bivuye mu mahera y’ubutunzi) kandi ubabwire amajambo meza.
۞ يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِنَّ كَثِيْرًا مِّنَ الْاَحْبَارِ وَالرُّهْبَانِ لَيَأْكُلُوْنَ اَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَيَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗوَالَّذِيْنَ يَكْنِزُوْنَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلَا يُنْفِقُوْنَهَا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۙفَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ اَلِيْمٍۙ
yā ayyuhal-lażīna āmanū inna kaṡīram minal-aḥbāri war-ruhbāni laya'kulūna amwālan-nāsi bil-bāṭili wa yaṣuddūna ‘an sabīlillāh(i), wal-lażīna yaknizūnaż-żahaba wal-fiḍḍata wa lā yunfiqūnahā fī sabīlillāh(i), fa basysyirhum bi‘ażābin alīm(in).
Ewe mwebwe abemera! Nkako, benshi mu bantu b’abanyarukundo n’abamonki babo mu vy’ukuri barya ubutunzi bw’abantu mu buryo bw’ikinyoma, kandi (bara)buza (abantu) inzira ya Allah. Kandi ababitse inzahabu n’ifeza ntibabikoreshe mu nzira ya Allah, ubabwire inkuru nziza, (ko bazoronka) igihano kibabaje .
يَّوْمَ يُحْمٰى عَلَيْهَا فِيْ نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوٰى بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنُوْبُهُمْ وَظُهُوْرُهُمْۗ هٰذَا مَا كَنَزْتُمْ لِاَنْفُسِكُمْ فَذُوْقُوْا مَا كُنْتُمْ تَكْنِزُوْنَ
yauma yuḥmā ‘alaihā fī nāri jahannama fa tukwā bihā jibāhuhum wa junūbuhum wa ẓuhūruhum, hāżā mā kanaztum li'anfusikum fa żūqū mā kuntum taknizūn(a).
(Nimwibuke) umusi inzahabu n’ifeza vyashushejwe muri Gehinomu, hanyuma bakavyura uruhanga, mu mbavu no mu mugongo (mu gihe bababwira) bati: «Iki ni co kintu canyu mwizigamye, rero nimusonze (ingaruka z’ivyo) mwizigamye.»
وَالَّذِيْنَ اِذَآ اَنْفَقُوْا لَمْ يُسْرِفُوْا وَلَمْ يَقْتُرُوْا وَكَانَ بَيْنَ ذٰلِكَ قَوَامًا
wal-lażīna iżā anfaqū lam yusrifū wa lam yaqturū wa kāna baina żālika qawāmā(n).
Kandi (harimwo n’abasavyi b’Imana Nyen’imbabazi) abo iyo bakoresheje (ubutunzi), ntibarengeje urugero, canke ngo (na bo nyene) babe abanyabute, ivyo vyose bikaba ari ibibereye, .
۞ اِنَّ قَارُوْنَ كَانَ مِنْ قَوْمِ مُوْسٰى فَبَغٰى عَلَيْهِمْ ۖوَاٰتَيْنٰهُ مِنَ الْكُنُوْزِ مَآ اِنَّ مَفَاتِحَهٗ لَتَنُوْۤاُ بِالْعُصْبَةِ اُولِى الْقُوَّةِ اِذْ قَالَ لَهٗ قَوْمُهٗ لَا تَفْرَحْ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْفَرِحِيْنَ
inna qārūna kāna min qaumi mūsā fabagā ‘alaihim, wa ātaināhu minal-kunūzi mā inna mafātiḥahū latanū'u bil-‘uṣbati ulil-quwwah(ti), iż qāla lahū qaumuhū lā tafraḥ, innallāha lā yuḥibbul-fariḥīn(a).
Nkako, Karuni yari mu bantu ba Musa, ariko yarabagiriye nabi, kandi twamuhaye ububiko imfunguruzo zabwo zari ziremereye cane ku buryo abagabo b’inkomezi batari bake bashobora kwikorera. (Ibuka) igihe abantu biwe bamubwira bati: "Ntukishire hejuru cane. Nkako, Allah ntakunda abantu birata."
فَخَرَجَ عَلٰى قَوْمِهٖ فِيْ زِيْنَتِهٖ ۗقَالَ الَّذِيْنَ يُرِيْدُوْنَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا يٰلَيْتَ لَنَا مِثْلَ مَآ اُوْتِيَ قَارُوْنُۙ اِنَّهٗ لَذُوْ حَظٍّ عَظِيْمٍ
fa kharaja ‘alā qaumihī fī zīnatih(ī), qālal-lażīna yurīdūnal-ḥayātad-dun-yā yā laita lanā miṡla mā ūtiya qārūn(u), innahū lażū ḥaẓẓin ‘aẓīm(in).
Nuko we (Karun) asohoka aja mu bantu biwe n’ubwiza bwiwe. Abantu bashaka ubuzima bwo mw'isi bavuga bati: "Nizere ko dufise ubutunzi nk'ubwo Karun yahawe, vy'ukuri afise amahirwe menshi."
وَاَعْطٰى قَلِيْلًا وَّاَكْدٰى
wa a‘ṭā qalīlaw wa akdā.
kandi yatanze bike (vy’ivyo yasezeranye) hanyuma arazigama ibindi.
اَعِنْدَهٗ عِلْمُ الْغَيْبِ فَهُوَ يَرٰى
a‘indahū ‘ilmul-gaibi fahuwa yarā.
Mbega afise ubumenyi bw’ibitaboneka kugira ngo ashobore kubibona (bibone)?
اِعْلَمُوْٓا اَنَّمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا لَعِبٌ وَّلَهْوٌ وَّزِيْنَةٌ وَّتَفَاخُرٌۢ بَيْنَكُمْ وَتَكَاثُرٌ فِى الْاَمْوَالِ وَالْاَوْلَادِۗ كَمَثَلِ غَيْثٍ اَعْجَبَ الْكُفَّارَ نَبَاتُهٗ ثُمَّ يَهِيْجُ فَتَرٰىهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَكُوْنُ حُطَامًاۗ وَفِى الْاٰخِرَةِ عَذَابٌ شَدِيْدٌۙ وَّمَغْفِرَةٌ مِّنَ اللّٰهِ وَرِضْوَانٌ ۗوَمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَآ اِلَّا مَتَاعُ الْغُرُوْرِ
i‘lamū annamal-ḥayātud-dun-yā la‘ibuw wa lahwuw wa zīnatuw wa tafākhurum bainakum wa takāṡurun fil-amwāli wal-aulād(i), kamaṡali gaiṡin a‘jabal-kuffāra nabātuhū ṡumma yahīju fatarāhu muṣfarran ṡumma yakūnu ḥuṭāmā(n), wa fil-ākhirati ‘ażābun syadīd(un), wa magfiratum minallāhi wa riḍwān(un), wa mal-ḥayātud-dun-yā illā matā‘ul-gurūr(i).
Mumenye ko, mu vy’ukuri, ubuzima bwo muri iyi si ari imikino gusa n’ibisekeje, ugushaza n’ubwibone hagati yanyu n’uguhiganwa ku butunzi n’uruvyaro, nk’imvura itera ibitegwa bitangaje abarimyi, hanyuma (ibitegwa) bikaguma vyuma ukabona ibara ryavyo ry’umuhondo hanyuma bikagasenyuka. Kandi mu buzima bw’inyuma y’urupfu (mu nyuma) hazoba igihano gikomeye n’imbabazi zivuye kuri Allah n’ugushimisha kwiwe. Kandi ubuzima bwo mw’isi nta kindi ariko ni umunezero w’ikinyoma.
وَّتُحِبُّوْنَ الْمَالَ حُبًّا جَمًّاۗ
wa tuḥibbūnal-māla ḥubban jammā(n).
kandi ukunda ubutunzi n’urukundo rurenze urugero.
وَيْلٌ لِّكُلِّ هُمَزَةٍ لُّمَزَةٍۙ
wailul likulli humazatil-lumazah(tin).
Umuvumo wese n’umunebanyi wese azobona ibara;
ۨالَّذِيْ جَمَعَ مَالًا وَّعَدَّدَهٗۙ
allażī jama‘a mālaw wa ‘addadah(ū).
ni we yegeranya amatunga akayaharura, .
يَحْسَبُ اَنَّ مَالَهٗٓ اَخْلَدَهٗۚ
yaḥsabu anna mālahū akhladah(ū).
we (umuntu) yiyumvira ko ubutunzi bwiwe bushobora kumutunga.
كَلَّا لَيُنْۢبَذَنَّ فِى الْحُطَمَةِۖ
kallā layumbażanna fil-ḥuṭamah(ti).
Nta co bitwaye! Nta gukeka ko azojugunywa muri (umuriro udahera) Hutamah.