وَمَنْ يَّرْغَبُ عَنْ مِّلَّةِ اِبْرٰهٖمَ اِلَّا مَنْ سَفِهَ نَفْسَهٗ ۗوَلَقَدِ اصْطَفَيْنٰهُ فِى الدُّنْيَا ۚوَاِنَّهٗ فِى الْاٰخِرَةِ لَمِنَ الصّٰلِحِيْنَ
wa may yargabu ‘an millati ibrāhīma illā man safiha nafsah(ū), wa laqad-iṣṭafaināhu fid-dun-yā, wa innahū fil-ākhirati laminaṣ-ṣāliḥīn(a).
Kandi abantu banka idini rya Aburahamu, ni abantu bihenda gusa. Kandi vy’ukuri, ni We twamutoye (Ibrahimu) muri iyi si. Kandi vy’ukuri mu buzima bw’inyuma y’urupfu azoba mu bantu b’abanyarukundo.
اِذْ قَالَ لَهٗ رَبُّهٗٓ اَسْلِمْۙ قَالَ اَسْلَمْتُ لِرَبِّ الْعٰلَمِيْنَ
iż qāla lahū rabbuhū aslim, qāla aslamtu lirabbil-‘ālamīn(a).
(Ibuka) igihe Imana yamubwira (Ibrahimu) ati: «Ihebe!» Arishura ati: «Ndahevye Umukama w’isi zose.»
وَمَنْ اَحْسَنُ دِيْنًا مِّمَّنْ اَسْلَمَ وَجْهَهٗ لِلّٰهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ وَّاتَّبَعَ مِلَّةَ اِبْرٰهِيْمَ حَنِيْفًا ۗوَاتَّخَذَ اللّٰهُ اِبْرٰهِيْمَ خَلِيْلًا
wa man aḥsanu dīnam mimman aslama wajhahū lillāhi wa huwa muḥsinuw wattaba‘a millata ibrāhīma ḥanīfā(n), wattakhażallāhu ibrāhīma khalīlā(n).
Kandi ni nde afise idini ryiza kuruta umuntu yiyoroheje Allah ata buryarya, mu gihe akora ibikorwa vyiza, kandi akurikiza idini rigororotse rya Aburahamu? Kandi Allah yatoye Aburahamu ngo abe umukunzi wiwe.
وَتِلْكَ حُجَّتُنَآ اٰتَيْنٰهَآ اِبْرٰهِيْمَ عَلٰى قَوْمِهٖۗ نَرْفَعُ دَرَجٰتٍ مَّنْ نَّشَاۤءُۗ اِنَّ رَبَّكَ حَكِيْمٌ عَلِيْمٌ
wa tilka ḥujjatunā ātaināhā ibrāhīma ‘alā qaumih(ī), narfa‘u darajātim man nasyā'(u), inna rabbaka ḥakīmun ‘alīm(un).
Kandi ayo ni yo makuru yacu twahaye Ibrahimu ngo ahangane n’abantu biwe. Turaduza ikibanza c’uwo Tuzoshaka. Nkako, Umukama wawe ni Umunyabwenge, Umuzi vyose.
وَوَهَبْنَا لَهٗٓ اِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَۗ كُلًّا هَدَيْنَا وَنُوْحًا هَدَيْنَا مِنْ قَبْلُ وَمِنْ ذُرِّيَّتِهٖ دَاوٗدَ وَسُلَيْمٰنَ وَاَيُّوْبَ وَيُوْسُفَ وَمُوْسٰى وَهٰرُوْنَ ۗوَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَۙ
wa wahabnā lahū isḥāqa wa ya‘qūb(a), kullan hadainā wa nūḥan hadainā min qablu wa min żurriyyatihī dāwūda wa sulaimāna wa ayyūba wa yūsufa wa mūsā wa hārūna wa każālika najzil-muḥsinīn(a).
Nuko twamuhaye Isaka na Yakobo. Umwe wese muri bo twamuhaye ubuyobozi; kandi imbere y’ivyo twahaye ubuyobozi Nowa, na bamwe mu bakomotse kuri we (Ibrahimu), ari bo Dawudi, Sulaymani, Ayyubu, Yusufu, Musa na Haruni. Kandi ni ko duhemba abakora ivyiza;
قُلْ اِنَّنِيْ هَدٰىنِيْ رَبِّيْٓ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ ەۚ دِيْنًا قِيَمًا مِّلَّةَ اِبْرٰهِيْمَ حَنِيْفًاۚ وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ
qul innanī hadānī rabbī ilā ṣirāṭim mustaqīm(in), dīnan qiyamam millata ibrāhīma ḥanīfā(n), wa mā kāna minal-musyrikīn(a).
Muvuge (Muhamadi) muti: «Ni ukuri, Umukama wanje yanyoboye mu nzira igororotse, idini ry’ukuri, idini rigororotse rya Aburahamu.
وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ اِبْرٰهِيْمَ لِاَبِيْهِ اِلَّا عَنْ مَّوْعِدَةٍ وَّعَدَهَآ اِيَّاهُۚ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهٗٓ اَنَّهٗ عَدُوٌّ لِّلّٰهِ تَبَرَّاَ مِنْهُۗ اِنَّ اِبْرٰهِيْمَ لَاَوَّاهٌ حَلِيْمٌ
wa mā kānastigfāru ibrāhīma li'abīhi illā ‘am mau‘idatiw wa‘adahā iyyāh(u), falammā tabayyana lahū annahū ‘aduwwul lillāhi tabarra'a minh(u), inna ibrāhīma la'awwāhun ḥalīm(un).
Naho Ibrahimu yasavye imbabazi (kuri Allah) se wiwe, nta kindi yari afise atari kubera umuhango yari yarasezeraniye se wiwe. Rero igihe vyamenyekana kuri Aburahamu ko se wiwe ari umwansi wa Allah, Aburahamu aca aramutandukanya. Nkako, Ibrahim yari umuntu w’umugwaneza cane kandi w’umutima mwiza .
قَالُوْٓا اَتَعْجَبِيْنَ مِنْ اَمْرِ اللّٰهِ رَحْمَتُ اللّٰهِ وَبَرَكٰتُهٗ عَلَيْكُمْ اَهْلَ الْبَيْتِۗ اِنَّهٗ حَمِيْدٌ مَّجِيْدٌ
qālū ata‘jabīna min amrillāhi raḥmatullāhi wa barakātuh(ū), ‘alaikum ahlal-bait(i), innahū ḥamīdum majīd(un).
Baravuga bati: "Kubera iki mutangazwa n'itegeko rya Allah? (Ni) imbabazi n'imihezagiro ya Allah, yasutswe kuri mwebwe, yemwe bantu b'i Bayt! Nkako, Allah ni we ashimwa cane, ni we afise imbabazi."
وَكَذٰلِكَ يَجْتَبِيْكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكَ وَعَلٰٓى اٰلِ يَعْقُوْبَ كَمَآ اَتَمَّهَا عَلٰٓى اَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَۗ اِنَّ رَبَّكَ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ ࣖ
wa każālika yajtabīka rabbuka wa yu‘allimuka min ta'wīlil-aḥādīṡi wa yutimmu ni‘matahū ‘alaika wa ‘alā āli ya‘qūba kamā atammahā ‘alā abawaika min qablu ibrāhīma wa isḥāq(a), inna rabbaka ‘alīmun ḥakīm(un).
Kandi rero, Imana yaragutoye (kugira ngo ube Umuhanuzi) maze ikwigisha zimwe mu nsobanuro z’indoto maze itunganya (ubuntu bwayo) kuri wewe no ku muryango wa Yakobo, nk’uko yari yaratunganije ubuntu bwayo kuri ba sogokuruza bawe babiri imbere y’aho, (ari bo) Aburahamu na Izahaki. Nkako, Umukama wanyu arazi vyose, arazi ubwenge.
اِنَّ اِبْرٰهِيْمَ كَانَ اُمَّةً قَانِتًا لِّلّٰهِ حَنِيْفًاۗ وَلَمْ يَكُ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَۙ
inna ibrāhīma kāna ummatan qānital lillāhi ḥanīfā(n), wa lam yaku minal-musyrikīn(a).
Nkako, Ibrahimu yari imam (ushobora gukoreshwa nk’akarorero), yumvira Allah na hanif. Kandi ntabwo ari mu mushirki (abafatanya na Allah), .
شَاكِرًا لِّاَنْعُمِهِ ۖاجْتَبٰىهُ وَهَدٰىهُ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ
syākiral li'an‘umih(ī), ijtabāhu wa hadāhu ilā ṣirāṭim mustaqīm(in).
arakenguruka imihezagiro yiwe. Allah yaramutoye, amuyobora mu nzira igororotse.
وَاٰتَيْنٰهُ فِى الدُّنْيَا حَسَنَةً ۗوَاِنَّهٗ فِى الْاٰخِرَةِ لَمِنَ الصّٰلِحِيْنَ ۗ
wa ātaināhu fid-dun-yā ḥasanah(tan), wa innahū fil-ākhirati laminaṣ-ṣāliḥīn(a).
Kandi twamuhaye ivyiza mw’isi, kandi vy’ukuri mu nyuma azoba mu bagororotsi.
ثُمَّ اَوْحَيْنَآ اِلَيْكَ اَنِ اتَّبِعْ مِلَّةَ اِبْرٰهِيْمَ حَنِيْفًا ۗوَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِيْنَ
Ṡumma auḥainā ilaika anittabi‘ millata ibrāhīma ḥanīfā(n), wa mā kāna minal-musyrikīn(a).
Hanyuma turaguhishurira (Muhamadi) tuti: «Kurikiza idini rigororotse rya Aburahamu, kandi ntabwo ari mu bashirikani».
وَاذْكُرْ فِى الْكِتٰبِ اِبْرٰهِيْمَ ەۗ اِنَّهٗ كَانَ صِدِّيْقًا نَّبِيًّا
ważkur fil-kitābi ibrāhīm(a), innahū kāna ṣiddīqan nabiyyā(n).
Kandi mubwire (Muhamadi) inkuru ya Aburahamu iri mu gitabu (Al-Qur’an), vy’ukuri yari umuntu agororotse cane, Umuhanuzi.
قَالَ سَلٰمٌ عَلَيْكَۚ سَاَسْتَغْفِرُ لَكَ رَبِّيْۗ اِنَّهٗ كَانَ بِيْ حَفِيًّا
qāla salāmun ‘alaik(a), sa'astagfiru laka rabbī, innahū kāna bī ḥafiyyā(n).
We (Ibrahim) ati: "Imana ibe kuri wewe, nzogusabira ikigongwe Umukama wanje, nkako, ni mwiza cane kuri jewe".
۞ وَلَقَدْ اٰتَيْنَآ اِبْرٰهِيْمَ رُشْدَهٗ مِنْ قَبْلُ وَكُنَّا بِهٖ عٰلِمِيْنَ
wa laqad ātainā ibrāhīma rusydahū min qablu wa kunnā bihī ‘ālimīn(a).
Kandi vy’ukuri, imbere yiwe (Musa na Haruni) twahaye Aburahamu ubuyobozi, kandi twari twamaze kumumenya.
رَبِّ هَبْ لِيْ حُكْمًا وَّاَلْحِقْنِيْ بِالصّٰلِحِيْنَ ۙ
rabbi hab lī ḥukmaw wa alḥiqnī biṣ-ṣāliḥīn(a).
Ibrahimu arasenga) ati: «Ewe Mwami wanje, mpa ubumenyi, unshire mu bantu b’abanyarukundo,
وَاجْعَلْ لِّيْ لِسَانَ صِدْقٍ فِى الْاٰخِرِيْنَ ۙ
waj‘al lī lisāna ṣidqin fil-ākhirīn(a).
kandi unhindure ijambo ryiza ry’abantu (bazoza) mu nyuma, .
وَاجْعَلْنِيْ مِنْ وَّرَثَةِ جَنَّةِ النَّعِيْمِ ۙ
waj‘alnī miw waraṡati janatin na‘īm(i).
kandi ungire umwe mu bazoragwa iparadizo yuzuye ibinezereza, .
وَوَهَبْنَا لَهٗٓ اِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَ وَجَعَلْنَا فِيْ ذُرِّيَّتِهِ النُّبُوَّةَ وَالْكِتٰبَ وَاٰتَيْنٰهُ اَجْرَهٗ فِى الدُّنْيَا ۚوَاِنَّهٗ فِى الْاٰخِرَةِ لَمِنَ الصّٰلِحِيْنَ
wa wahabnā lahū isḥāqa wa ya‘qūba wa ja‘alnā fī żurriyyatihin nubuwwata wal-kitāba wa ātaināhu ajrahū fid-dun-yā, wa innahū fil-ākhirati laminaṣ-ṣāliḥīn(a).
Kandi twahaye Aburahamu, Izahaki na Yakobo, duheza tugirira uruvyaro rwiwe umuhanuzi n’igitabu, tumuha n’impera yiwe mw’isi; kandi vy’ukuri azoba mu bubaha Imana mu buzima bw’inyuma y’urupfu.
اِذْ جَاۤءَ رَبَّهٗ بِقَلْبٍ سَلِيْمٍۙ
iż jā'a rabbahū biqalbin salīm(in).
(Nimwibuke) igihe yaza ku Mukama wiwe afise umutima utagira agasembwa,
فَنَظَرَ نَظْرَةً فِى النُّجُوْمِۙ
fa naẓara naẓratan fin-nujūm(i).
Hanyuma araba inyenyeri, .
وَنَادَيْنٰهُ اَنْ يّٰٓاِبْرٰهِيْمُ ۙ
wa nādaināhu ay yā ibrāhīm(u).
Maze turamuhamagara tuti: «Ewe Ibrahimu!
قَدْ صَدَّقْتَ الرُّءْيَا ۚاِنَّا كَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ
qad ṣaddaqtar-ru'yā, innā każālika najzil-muḥsinīn(a).
nkako, iyo ndoto warayitsindishije.” Nkako, ni ko duhemba abakora ivyiza.
وَتَرَكْنَا عَلَيْهِ فِى الْاٰخِرِيْنَ ۖ
wa taraknā ‘alaihi fil-ākhirīn(a).
Kandi twazigamye Aburahamu (ishimwe) mu bamukurikiye;
سَلٰمٌ عَلٰٓى اِبْرٰهِيْمَ
salāmun ‘alā ibrāhīm(a).
Amahirwe menshi kuri Ibrahim.
كَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ
każālika najzil-muḥsinīn(a).
Uko ni ko duhemba abakora ivyiza.
اِنَّهٗ مِنْ عِبَادِنَا الْمُؤْمِنِيْنَ
innahū min ‘ibādinal-mu'minīn(a).
Nkako, ari mu basavyi bacu bemera.
وَبٰرَكْنَا عَلَيْهِ وَعَلٰٓى اِسْحٰقَۗ وَمِنْ ذُرِّيَّتِهِمَا مُحْسِنٌ وَّظَالِمٌ لِّنَفْسِهٖ مُبِيْنٌ ࣖ
wa bāraknā ‘alaihi wa ‘alā isḥāq(a), wa min żurriyyatihimā muḥsinuw wa ẓālimul linafsihī mubīn(un).
Kandi twamuhezagiye na Izahaki. Kandi mu bakomoka kuri bompi harimwo abakora ivyiza kandi harimwo (na) abakora nabi ku mugaragaro.
وَاذْكُرْ عِبٰدَنَآ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَ اُولِى الْاَيْدِيْ وَالْاَبْصَارِ
ważkur ‘ibādanā ibrāhīma wa isḥāqa wa ya‘qūba ulil-aidī wal-abṣār(i).
Kandi mwibuke abasavyi bacu: Aburahamu, Izahaki na Yakobo bafise ububasha bwinshi n’ubumenyi (burengeye).
اِنَّآ اَخْلَصْنٰهُمْ بِخَالِصَةٍ ذِكْرَى الدَّارِۚ
innā akhlaṣnāhum bikhāliṣatin żikrad-dār(i).
Nkako, twabasukuye mu (kubaha) inyifato runtu yo hejuru, ni ukuvuga kwama twibutsa (abantu) igihugu c’inyuma y’urupfu.
وَاِنَّهُمْ عِنْدَنَا لَمِنَ الْمُصْطَفَيْنَ الْاَخْيَارِۗ
wa innahum ‘indanā laminal-muṣṭafainal-akhyār(i).
Kandi vy’ukuri, ku ruhande rwacu bari mu bantu batoranijwe neza kuruta abandi bose.
وَجَعَلَهَا كَلِمَةً ۢ بَاقِيَةً فِيْ عَقِبِهٖ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَۗ
wa ja‘alahā kalimatam bāqiyatan fī ‘aqibihī la‘allahum yarji‘ūn(a).
Kandi (Aburahamu) arigira ijambo rihoraho ku ruvyaro rwiwe, kugira ngo basubire (kuri ryo).
وَاِبْرٰهِيْمَ الَّذِيْ وَفّٰىٓ ۙ
wa ibrāhīmal-lażī waffā.
Kandi (amashiti ya) Aburahamu yama ashitsa amasezerano?
وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا نُوْحًا وَّاِبْرٰهِيْمَ وَجَعَلْنَا فِيْ ذُرِّيَّتِهِمَا النُّبُوَّةَ وَالْكِتٰبَ فَمِنْهُمْ مُّهْتَدٍۚ وَكَثِيْرٌ مِّنْهُمْ فٰسِقُوْنَ
wa laqad arsalnā nūḥaw wa ibrāhīma wa ja‘alnā fī żurriyyatihiman-nubuwwata wal-kitāba fa minhum muhtad(in), wa kaṡīrum minhum fāsiqūn(a).
Kandi n’ukuri, twarungitse Nowa na Aburahamu kandi twahaye ubuhanuzi n’igitabo (ivyahishuriwe) abakomotse kuri bompi, muri bo harimwo abaronse ubuyobozi kandi benshi muri bo bari ababisha.
قَدْ كَانَتْ لَكُمْ اُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ وَالَّذِيْنَ مَعَهٗۚ اِذْ قَالُوْا لِقَوْمِهِمْ اِنَّا بُرَءٰۤؤُا مِنْكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۖ كَفَرْنَا بِكُمْ وَبَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاۤءُ اَبَدًا حَتّٰى تُؤْمِنُوْا بِاللّٰهِ وَحْدَهٗٓ اِلَّا قَوْلَ اِبْرٰهِيْمَ لِاَبِيْهِ لَاَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ وَمَآ اَمْلِكُ لَكَ مِنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ رَبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَاِلَيْكَ اَنَبْنَا وَاِلَيْكَ الْمَصِيْرُ
qad kānat lakum uswatun ḥasanatun fī ibrāhīma wal-lażīna ma‘ah(ū), iż qālū liqaumihim innā bura'ā'u minkum wa mimmā ta‘budūna min dūnillāh(i), kafarnā bikum wa badā bainanā wa bainakumul-‘adāwatu wal-bagḍā'u abadan ḥattā tu'minū billāhi waḥdahū illā qaula ibrāhīma li'abīhi la'astagfiranna laka wa mā amliku laka minallāhi min syai'(in), rabbanā ‘alaika tawakkalnā wa ilaika anabnā wa ilaikal-maṣīr(u).
Nkako, hariho akarorero keza kuri mwebwe muri Aburahamu n’abo bari kumwe na we, igihe babwira abantu biwe bati: «Nkako, twaratandukanye namwe kandi n’ivyo musenga uretse Allah, turahakana (ukutemera) kwanyu kandi hariho urwanko n’urwanko hagati yacu namwe ibihe vyose gushika mwemereye Allah wenyene», kiretse amajambo yiwe ya Itherndegi, Ibrahim for « wewe, ariko jewe ntashobora na gato kunanira umubabaro wa Allah kuri wewe.» (Ibrahimu ati) «Mukama wacu, ni Wewe gusa twizigiye kandi ni Wewe gusa twihana kandi ni Wewe gusa dusubirako;