۞ كُلُّ الطَّعَامِ كَانَ حِلًّا لِّبَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ اِلَّا مَا حَرَّمَ اِسْرَاۤءِيْلُ عَلٰى نَفْسِهٖ مِنْ قَبْلِ اَنْ تُنَزَّلَ التَّوْرٰىةُ ۗ قُلْ فَأْتُوْا بِالتَّوْرٰىةِ فَاتْلُوْهَآ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ
kulluṭ-ṭa‘āmi kāna ḥillal libanī isrā'īla illā mā ḥarrama isrā'īlu ‘alā nafsihī min qabli an tunazzalat-taurāh(tu), qul fa'tū bit-taurāti fatlūhā in kuntum ṣādiqīn(a).
Taqi manq’anakax Israel Wawanakatakix halal ukhamawa, jan ukax manq’añanakax Israel (Jacob) ukan jark’atänwa janïr Torá uñt’ayatäkipana. (Muhammad) sañamawa, “Ukhamajj Torá apsuñamawa ukat liytʼam, jumatï cheqpach jaqenakäpjjsta ukhajja”.
وَاٰتُوا الْيَتٰمٰىٓ اَمْوَالَهُمْ وَلَا تَتَبَدَّلُوا الْخَبِيْثَ بِالطَّيِّبِ ۖ وَلَا تَأْكُلُوْٓا اَمْوَالَهُمْ اِلٰٓى اَمْوَالِكُمْ ۗ اِنَّهٗ كَانَ حُوْبًا كَبِيْرًا
wa ātul-yatāmā amwālahum wa lā tatabaddalul-khabīṡa biṭ-ṭayyib(i), wa lā ta'kulū amwālahum ilā amwālikum, innahū kāna ḥūban kabīrā(n).
Ukat jan awkini wawanakaru (jilïr jaqinakäpki ukanakaru) qamir yänakap churapxam, janiw askinak jan walinakamp turkapxamti, janirakiw qamir yänakap jumamp chika manq'apxamti. Chiqansa, (aljasiñamp manq’añampi) mä jach’a juchawa.
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تُحَرِّمُوْا طَيِّبٰتِ مَآ اَحَلَّ اللّٰهُ لَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوْا ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِيْنَ
yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tuḥarrimū ṭayyibāti mā aḥallallāhu lakum wa lā ta‘tadū, innallāha lā yuḥibbul-mu‘tadīn(a).
¡Iyawsirinaka! Janiw jark’añamäkiti kunatix askïki ukax Allah ukax jumatakix wali askiwa, ukat janirakiw límites ukanakat jilt’añamäkiti. Chiqansa, Allahax janiw límites p’akintirinakar munkiti.
مَا جَعَلَ اللّٰهُ مِنْۢ بَحِيْرَةٍ وَّلَا سَاۤىِٕبَةٍ وَّلَا وَصِيْلَةٍ وَّلَا حَامٍ ۙوَّلٰكِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا يَفْتَرُوْنَ عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَۗ وَاَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُوْنَ
mā ja‘alallāhu mim baḥīratiw wa lā sā'ibatiw wa lā waṣīlatiw wa lā ḥām(in), wa lākinnal-lażīna kafarū yaftarūna ‘alallāhil-każib(a), wa akṡaruhum lā ya‘qilūn(a).
Allah ukax janipuniw Bahirah, Sa’ibah, Wasilah ukat haam ukanakan utjañapatak kamachikiti. Ukampis khitinakatix jan iyawsapki ukanakax Allah ukarux k’arinak uñstayapxi, ukat jilpachanix janiw amuyapkiti.
وَقَالُوْا هٰذِهٖٓ اَنْعَامٌ وَّحَرْثٌ حِجْرٌ لَّا يَطْعَمُهَآ اِلَّا مَنْ نَّشَاۤءُ بِزَعْمِهِمْ وَاَنْعَامٌ حُرِّمَتْ ظُهُوْرُهَا وَاَنْعَامٌ لَّا يَذْكُرُوْنَ اسْمَ اللّٰهِ عَلَيْهَا افْتِرَاۤءً عَلَيْهِۗ سَيَجْزِيْهِمْ بِمَا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ
wa qālū hāżihī an‘āmuw wa ḥarṡun ḥijrul lā yaṭ‘amuhā illā man nasyā'u biza‘mihim wa an‘āmun ḥurrimat ẓuhūruhā wa an‘āmul lā yażkurūnasmallāhi ‘alaihaftirā'an ‘alaih(i), sayajzīhim bimā kānū yaftarūn(a).
Ukat jupanakax sapxarakïnwa (jupanakan amuyunakaparjama), “Akanakax jark’at uywanaka ukat yapuchañ yänakawa, janiw manq’añasäkiti, jan ukasti khitinakatix munktan ukanakan manq’añapawa”. Ukatx utjarakiwa uywanakax jark’atawa (janiw jaysatäkiti) kayuk sarañaxa, ukat uywanakax utjarakiwa (jiwxatatäki ukhax) inas jan Allah sutip arsupkchiti, akax mä k’ariwa Allah contra. Jutïrinx Allah jupax taqi luratanakapatw jupanakarux premio churani.
وَقَالُوْا مَا فِيْ بُطُوْنِ هٰذِهِ الْاَنْعَامِ خَالِصَةٌ لِّذُكُوْرِنَا وَمُحَرَّمٌ عَلٰٓى اَزْوَاجِنَاۚ وَاِنْ يَّكُنْ مَّيْتَةً فَهُمْ فِيْهِ شُرَكَاۤءُ ۗسَيَجْزِيْهِمْ وَصْفَهُمْۗ اِنَّهٗ حَكِيْمٌ عَلِيْمٌ
wa qālū mā fī buṭūni hāżihil-an‘āmi khāliṣatul liżukūrinā wa muḥarramun ‘alā azwājinā, wa iy yakum maitatan fahum fīhi syurakā'(u), sayajzīhim waṣfahum, innahū ḥakīmun ‘alīm(un).
Ukat jupanakax sapxarakïnwa (ukhamarakiw), “kunatix aka uywanakan purakapanx utjki ukax jiwasan chachanakasatakikiwa, warminakatakix haram ukawa”. Ukat kunatix purakasan utjki ukax (naski) jiwxi ukhaxa, taqiniw (manq’asipxaspa). Jutïrinjja, Allah sat chachajj amtanakapatjja, jupanakaruw premio churani. Chiqansa, Allah ukax Taqi kunat yatiñaniwa, taqi kuns yatirirakiwa.
قَدْ خَسِرَ الَّذِيْنَ قَتَلُوْٓا اَوْلَادَهُمْ سَفَهًاۢ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَّحَرَّمُوْا مَا رَزَقَهُمُ اللّٰهُ افْتِرَاۤءً عَلَى اللّٰهِ ۗقَدْ ضَلُّوْا وَمَا كَانُوْا مُهْتَدِيْنَ ࣖ
qad khasiral-lażīna qatalū aulādahum safaham bigairi ‘ilmiw wa ḥarramū mā razaqahumullāhuftirā'an ‘alallāh(i), qad ḍallū wa mā kānū muhtadīn(a).
Chiqansa, jupanakax chhaqhirinakawa, jupanakax jan yatiñampiw wawanakaparux jiwayapxi, ukat jupanakax Diosan manq’añanakap jark’apxi, Allah contra k’arinak lurañaki. Chiqpachansa, jupanakax jan waliruw sarxapxi, janiw irpatäpkiti.
ثَمٰنِيَةَ اَزْوَاجٍۚ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِۗ قُلْ ءٰۤالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِۗ نَبِّـُٔوْنِيْ بِعِلْمٍ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ
Ṡamāniya azwāj(in), minaḍ-ḍa'niṡnaini wa minal-ma‘ziṡnain(i), qul āżżakaraini ḥarrama amil-unṡayaini ammasytamalat ‘alaihi arḥāmul-unṡayain(i), nabbi'ūnī bi‘ilmin in kuntum ṣādiqīn(a).
llätunk yapu uywanakax paniniw utji (pusi panini); mä par uwijampi mä par cabritompi. Sapxam: "¿Kunas Allah-an jark'ata pä chacha jan ukax pä warmi taypin jan ukax kunas panpachan warmin purakapan utji? Yatiñarjam qhanañcht'apxita chiqaw sapxsta ukhaxa".
وَمِنَ الْاِبِلِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِۗ قُلْ ءٰۤالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِۗ اَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاۤءَ اِذْ وَصّٰىكُمُ اللّٰهُ بِهٰذَاۚ فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا لِّيُضِلَّ النَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ
wa minal-ibiliṡnaini wa minal-baqariṡnain(i), qul āżżakaraini ḥarrama amil-unṡayaini ammasytamalat ‘alaihi arḥāmul-unṡayain(i), am kuntum syuhadā'a iż waṣṣākumullāhu bihāżā, faman aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każibal liyuḍillan-nāsa bigairi ‘ilm(in), innallāha lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).
Ukat mä camellot mä pari, mä vacatsti mä pari. Sani: "¿Kunas pä chacha jan ukax pä warmi taypin jark'ata, jan ukax kunas panpachan warmin purakapan utji? ¿Jumanakax testigonakäpxtati kunapachatix Diosax jumanakatakix ukham ordenawayki ukhaxa? ¿Khitis juk'amp jan chiqapar uñji khitinakatix k'arinak k'arinak Allah contra uñstayapki ukanakat sipansa, jan yatiñan jaqinakar pantjasiyañataki?" Chiqansa, Allahax janiw jan chiqapar uñjir jaqinakarux irpkaniti.
قُلْ هَلُمَّ شُهَدَاۤءَكُمُ الَّذِيْنَ يَشْهَدُوْنَ اَنَّ اللّٰهَ حَرَّمَ هٰذَاۚ فَاِنْ شَهِدُوْا فَلَا تَشْهَدْ مَعَهُمْۚ وَلَا تَتَّبِعْ اَهْوَاۤءَ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَالَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ وَهُمْ بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُوْنَ ࣖ
qul halumma syuhadā'akumul-lażīna yasyhadūna annallāha ḥarrama hāżā, fa in syahidū falā tasyhad ma‘ahum, wa lā tattabi‘ ahwā'al-lażīna każżabū bi'āyātinā wal-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati wa hum birabbihim ya‘dilūn(a).
(Muhammad) sañamawa: “Testigonakam apanipxam, jupanakax uñacht’ayapxaspaw Allah jupax jark’awayiwa”. Jupanakax qhanañchapxani ukhaxa, janiw (ukhamarakiw) jupanakamp chika qhanañchañamäkiti. Jiwasan jisk’a t’aqanakasar jan iyawsapki ukat jiwatat jan iyawsapki ukanakan munañanakapxa janiw arkapxañamäkiti, ukat Diosamp chikt’atäpxarakiwa.
قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِيْنَةَ اللّٰهِ الَّتِيْٓ اَخْرَجَ لِعِبَادِهٖ وَالطَّيِّبٰتِ مِنَ الرِّزْقِۗ قُلْ هِيَ لِلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا خَالِصَةً يَّوْمَ الْقِيٰمَةِۗ كَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ
qul man ḥarrama zīnatallāhil-latī akhraja li‘ibādihī waṭ-ṭayyibāti minar-rizq(i), qul hiya lil-lażīna āmanū fil-ḥayātid-dun-yā khāliṣatay yaumal-qiyāmah(ti), każālika nufaṣṣilul-āyāti liqaumiy ya‘lamūn(a).
(Muhammad) sañamawa: "Khitis jark'awayi kuna k'achachasiñanaktix Allah-ax luqtirinakapar ukhamarak suma manq'añanakapatak churki ukanakxa? Sañamawa: "Taqi akax khitinakatix aka pachan jakawipar iyawsapki jupanakatakiwa, ukat específicamente (jupanakatakikiw) Jaktäwi Urunxa" Ukhamatw jisk'a t'aqanak qhanañchapxta khitinakatix yatipki ukanakataki.
اِنَّكُمْ لَتَأْتُوْنَ الرِّجَالَ شَهْوَةً مِّنْ دُوْنِ النِّسَاۤءِۗ بَلْ اَنْتُمْ قَوْمٌ مُّسْرِفُوْنَ
innakum lata'tūnar-rijāla syahwatam min dūnin-nisā'(i), bal antum qaumum musrifūn(a).
Chiqansa, chachanak munañamxa uñachtʼayawaytawa, janiw warminakaru munañamäkiti. Chiqpachansa jumanakax sinti jachʼa jaqinakäpxtawa” sasa.
اِنَّمَا النَّسِيْۤءُ زِيَادَةٌ فِى الْكُفْرِ يُضَلُّ بِهِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا يُحِلُّوْنَهٗ عَامًا وَّيُحَرِّمُوْنَهٗ عَامًا لِّيُوَاطِـُٔوْا عِدَّةَ مَا حَرَّمَ اللّٰهُ فَيُحِلُّوْا مَا حَرَّمَ اللّٰهُ ۗزُيِّنَ لَهُمْ سُوْۤءُ اَعْمَالِهِمْۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْكٰفِرِيْنَ ࣖ
innaman-nasī'u ziyādatun fil-kufri yuḍallu bihil-lażīna kafarū yuḥillūnahū ‘āmaw wa yuḥarrimūnahū ‘āmal liyuwāṭi'ū ‘iddata mā ḥarramallāhu fa yuḥillū mā ḥarramallāh(u), zuyyina lahum sū'u a‘mālihim, wallāhu lā yahdil-qaumal-kāfirīn(a).
Chiqansa, qhiphart’ayañax (haram phaxsi) jan iyawsäwiruw jilxattayi. Jan iyawsirinakax aka (aplazamiento) ukamp pantjasiyapxi, mä marax kamachirjam tukuyapxi ukat yaqha marax jan kamachirjam tukuyapxi, ukhamat kuna yänaktix Diosax jark’ki ukarjam phuqhapxañapataki, ukat pachpa pachanx kuntix Diosax jark’katayna ukarjam phuqhapxañapataki. (Supaya) jan wali luratanakap jupanakatakix wali sumaw uñjasiyäna. Ukat Diosax janiw khitinakatix jan iyawsapki ukanakarux irpkiti.
قُلْ اَرَءَيْتُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ لَكُمْ مِّنْ رِّزْقٍ فَجَعَلْتُمْ مِّنْهُ حَرَامًا وَّحَلٰلًا ۗ قُلْ ءٰۤاللّٰهُ اَذِنَ لَكُمْ اَمْ عَلَى اللّٰهِ تَفْتَرُوْنَ
qul ara'aitum mā anzalallāhu lakum mir rizqin fa ja‘altum minhu ḥarāmaw wa ḥalālā(n), qul āllāhu ażina lakum am ‘alallāhi taftarūn(a).
(Oh Mahoma) sañamawa, “yatiyapxita kuna manq’anaktix Allah-ax jumar apayanktam ukanakxa, ukat jumax yaqhipanakax jan kamachirjam lurawaytaxa, yaqhiparus kamachirjam lurawaytaxa.” Sañamawa: “¿Allax permiso churapxtamti (ukatakix) jan ukax Allah contrax kunanaks uñstayapxtati?”
وَقَالَ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا لَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَا عَبَدْنَا مِنْ دُوْنِهٖ مِنْ شَيْءٍ نَّحْنُ وَلَآ اٰبَاۤؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِنْ دُوْنِهٖ مِنْ شَيْءٍ ۗ كَذٰلِكَ فَعَلَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۚفَهَلْ عَلَى الرُّسُلِ اِلَّا الْبَلٰغُ الْمُبِيْنُ
wa qālal-lażīna asyrakū lau syā'allāhu mā ‘abadnā min dūnihī min syai'in naḥnu wa lā ābā'unā wa lā ḥarramnā min dūnihī min syai'(in), każālika fa‘alal-lażīna min qablihim, fahal ‘alar-rusuli illal-balāgul-mubīn(u).
Ukat politeístas jupanakax sapxiwa: “Allah munaspa ukhax janiw Jupat sipan yaqhax yupaychañäniti, janirakiw jiwasas ni awkinakasarus yupaychasksnati, janirakiw (janiw) jan Jupan (permiso) jan utjkipanx kuns jark’kañäniti”. Jupanakat nayra jaqenakajj ukham lurapjjerïna. ¿Janit apostolonakajj (Diosan yatiyäwip) qhan yatiyañak wakiskaspa?
وَلَا تَقُوْلُوْا لِمَا تَصِفُ اَلْسِنَتُكُمُ الْكَذِبَ هٰذَا حَلٰلٌ وَّهٰذَا حَرَامٌ لِّتَفْتَرُوْا عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَۗ اِنَّ الَّذِيْنَ يَفْتَرُوْنَ عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَ لَا يُفْلِحُوْنَۗ
wa lā taqūlū limā taṣifu alsinatukumul-każiba hāżā ḥalāluw wa hāżā ḥarāmul litaftarū ‘alallāhil-każib(a), innal-lażīna yaftarūna ‘alallāhil-każiba lā yufliḥūn(a).
Ukat janiw kuntix lakamax k’arimp “akax halal ukat akax haram” sasin siski uka tuqitx samti, Allah contra k’arinak uñstayañataki. Chiqansa, Allah contra kʼarinak parlir jaqinakax janiw sum sarnaqapkaniti.
يٰٓاَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَآ اَحَلَّ اللّٰهُ لَكَۚ تَبْتَغِيْ مَرْضَاتَ اَزْوَاجِكَۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
yā ayyuhan-nabiyyu lima tuḥarrimu mā aḥallallāhu lak(a), tabtagī marḍāta azwājik(a), wallāhu gafūrur raḥīm(un).
¡Ay Profeta! ¿Kunatsa jumanakax jark’apxtaxa kuntix Allah jupax jumatakix walikïki ukxa? ¿Warminakamar kusisiyañ munasmati? Ukat Allahax pampachiri, khuyapayasir jaqiwa.
مَّنَّاعٍ لِّلْخَيْرِ مُعْتَدٍ اَثِيْمٍۙ
mannā‘il lil-khairi mu‘tadin aṡīm(in).
taqi askinak jark'aqiri, jan walt'äwinakat sipan juk'ampi, juchanakampi phuqt'ata;