كَانَ النَّاسُ اُمَّةً وَّاحِدَةً ۗ فَبَعَثَ اللّٰهُ النَّبِيّٖنَ مُبَشِّرِيْنَ وَمُنْذِرِيْنَ ۖ وَاَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتٰبَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيْمَا اخْتَلَفُوْا فِيْهِ ۗ وَمَا اخْتَلَفَ فِيْهِ اِلَّا الَّذِيْنَ اُوْتُوْهُ مِنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَتْهُمُ الْبَيِّنٰتُ بَغْيًا ۢ بَيْنَهُمْ ۚ فَهَدَى اللّٰهُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لِمَا اخْتَلَفُوْا فِيْهِ مِنَ الْحَقِّ بِاِذْنِهٖ ۗ وَاللّٰهُ يَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ
kānan-nāsu ummataw wāḥidah(tan), fa ba‘aṡallāhun-nabiyyīna mubasysyirīna wa munżirīn(a), wa anzala ma‘ahumul-kitāba bil-ḥaqqi liyaḥkuma bainan-nāsi fīmakhtalafū fīh(i), wa makhtalafa fīhi illal-lażīna ūtūhu mim ba‘di mā jā'athumul-bayyinātu bagyam bainahum, fahadallāhul-lażīna āmanū limakhtalafū fīhi minal-ḥaqqi bi'iżnih(ī), wallāhu yahdī may yasyā'u ilā ṣirāṭim mustaqīm(in).
Кешеләр бер үк халык иде. Аннары Аллаһ пәйгамбәрләрне сөенечле хәбәрләр һәм куркытулар белән җибәрде. Һәм алар белән бергә хак китапны җибәрде, кешеләр арасында бәхәсләшкән мәсьәләләр буенча хөкем итәр өчен. Ачык дәлилләр килгәннән соң, үзара хөсетлек аркасында гына (китап) бирелгән кешеләр ихтилафлы фикердә. Аллаһ Үз теләге белән мөэминнәрне алар бәхәсләшкән хакыйкатькә күндерә. Аллаһ теләгән кешене туры юлга күндерә.
اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ هَدَى اللّٰهُ فَبِهُدٰىهُمُ اقْتَدِهْۗ قُلْ لَّآ اَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ اَجْرًاۗ اِنْ هُوَ اِلَّا ذِكْرٰى لِلْعٰلَمِيْنَ ࣖ
ulā'ikal-lażīna hadallāhu fa bihudāūhumuqtadih, qul lā as'alukum ‘alaihi ajrā(n), in huwa illā żikrā lil-‘ālamīn(a).
Алар (пәйгамбәрләр) Аллаһ тарафыннан туры юлга күндерелгәннәр, шуңа күрә аларның туры юлына иярегез. (Мөхәммәд пәйгамбәр) әйт: "Мин сездән (Коръәнне) җиткергәнем өчен бернәрсә дә сорамыйм". Коръән дөньядагы (барлык кешеләр өчен) кисәтүдән башка нәрсә түгел.
ثَمٰنِيَةَ اَزْوَاجٍۚ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِۗ قُلْ ءٰۤالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِۗ نَبِّـُٔوْنِيْ بِعِلْمٍ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ
Ṡamāniya azwāj(in), minaḍ-ḍa'niṡnaini wa minal-ma‘ziṡnain(i), qul āżżakaraini ḥarrama amil-unṡayaini ammasytamalat ‘alaihi arḥāmul-unṡayain(i), nabbi'ūnī bi‘ilmin in kuntum ṣādiqīn(a).
Сигез парлы ферма хайваны бар (дүрт пар): бер пар сарык һәм бер пар кәҗә. Әйт: "Аллаһ ике иркәк яки ике ана хайванга, яки ике ана хайванның карынындагы хайванга нәрсә харам кылды? Әгәр дөрес сөйләүчеләрдән булсагыз, белемегезгә нигезләнеп миңа аңлатыгыз!"
وَمِنَ الْاِبِلِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِۗ قُلْ ءٰۤالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِۗ اَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاۤءَ اِذْ وَصّٰىكُمُ اللّٰهُ بِهٰذَاۚ فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا لِّيُضِلَّ النَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ
wa minal-ibiliṡnaini wa minal-baqariṡnain(i), qul āżżakaraini ḥarrama amil-unṡayaini ammasytamalat ‘alaihi arḥāmul-unṡayain(i), am kuntum syuhadā'a iż waṣṣākumullāhu bihāżā, faman aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każibal liyuḍillan-nāsa bigairi ‘ilm(in), innallāha lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).
Дөядән пар, сыердан да пар. Әйт: "Ике ир яки ике ана кеше арасында нәрсә хәрам ителде, яки ике ана кешенең карынындагы нәрсә? Аллаһ сезгә моны фарыз иткәндә сез шаһит идегезме? Кешеләрне адаштыру өчен белемсез рәвештә Аллаһка ялган ифтира кылучылардан да залимрәк кеше бармы?" Әлбәттә, Аллаһ залим кешеләрне туры юлга күндермәс.
قُلْ لَّآ اَجِدُ فِيْ مَآ اُوْحِيَ اِلَيَّ مُحَرَّمًا عَلٰى طَاعِمٍ يَّطْعَمُهٗٓ اِلَّآ اَنْ يَّكُوْنَ مَيْتَةً اَوْ دَمًا مَّسْفُوْحًا اَوْ لَحْمَ خِنْزِيْرٍ فَاِنَّهٗ رِجْسٌ اَوْ فِسْقًا اُهِلَّ لِغَيْرِ اللّٰهِ بِهٖۚ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَّلَا عَادٍ فَاِنَّ رَبَّكَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
qul lā ajidu fīmā ūḥiya ilayya muḥarraman ‘alā ṭā‘imiy yaṭ‘amuhū illā ay yakūna maitatan au damam masfūḥan au laḥma khinzīrin fa innahū rijsun au fisqan uhilla ligairillāhi bih(ī), famaniḍṭurra gaira bāgiw wa lā ‘ādin fa inna rabbaka gafūrur raḥīm(un).
Әйт: "Миңа вәхий ителгәннәрдә теләгән кеше өчен хәрам дип тапмыйм, ләкин үлгән хайван ите, аккан кан, дуңгыз ите - нәҗес хайван - яки Аллаһтан башка исеме белән бугазланган хайван ите генә. Әмма берәү мәҗбүри рәвештә, кирәк булганда, теләсә ни өчен, хәтта кирәксез рәвештә яки чиктән ашмыйча, золым кылмыйча, мәҗбүри рәвештә ашаса, әлбәттә, синең Раббың ярлыкаучы һәм рәхимле."
سَيَقُوْلُ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا لَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَآ اَشْرَكْنَا وَلَآ اٰبَاۤؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِنْ شَيْءٍۗ كَذٰلِكَ كَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ حَتّٰى ذَاقُوْا بَأْسَنَاۗ قُلْ هَلْ عِنْدَكُمْ مِّنْ عِلْمٍ فَتُخْرِجُوْهُ لَنَاۗ اِنْ تَتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنْ اَنْتُمْ اِلَّا تَخْرُصُوْنَ
sayaqūlul-lażīna asyrakū lau syā'allāhu mā asyraknā wa lā ābā'unā wa lā ḥarramnā min syai'(in), każālika każżabal-lażīna min qablihim ḥattā żāqū ba'sanā, qul hal ‘indakum min ‘ilmin fa tukhrijūhu lanā, in tattabi‘ūna illaẓ-ẓanna wa in antum illā takhruṣūn(a).
Мөшрикләр әйтерләр: "Әгәр Аллаһ теләсә, без дә, ата-бабаларыбыз да Аңа тиңдәш кылмас идек һәм бернәрсәне дә тыймас идек". Алардан элеккегеләр дә (рәсүлләрне) ялганлаганнар, хәтта Безнең җәзабызны татыганнарына кадәр. Әйт (Мөхәммәд пәйгамбәр): "Безгә җиткерә алырлык белемегез бармы? Сез бары тик фараз гына, һәм сез бары тик фикерлисез", - дип.
قُلْ فَلِلّٰهِ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُۚ فَلَوْ شَاۤءَ لَهَدٰىكُمْ اَجْمَعِيْنَ
qul fa lillāhil-ḥujjatul-bāligah(tu), fa lau syā'a lahadākum ajma‘īn(a).
Әйт (Мөхәммәд пәйгамбәр): "Барлыкның да сәбәбе Аллаһта. Әгәр Ул теләсә, сез барыгыз да туры юлга күнелерсез".
قُلْ اَغَيْرَ اللّٰهِ اَبْغِيْ رَبًّا وَّهُوَ رَبُّ كُلِّ شَيْءٍۗ وَلَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ اِلَّا عَلَيْهَاۚ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِّزْرَ اُخْرٰىۚ ثُمَّ اِلٰى رَبِّكُمْ مَّرْجِعُكُمْ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ فِيْهِ تَخْتَلِفُوْنَ
qul agairallāhi abgī rabbaw wa huwa rabbu kulli syai'(in), wa lā taksibu kullu nafsin illā ‘alaihā, wa lā taziru wāziratuw wizra ukhrā, ṡumma ilā rabbikum marji‘ukum fa yunabbi'ukum bimā kuntum fīhi takhtalifūn(a).
Әйт (Мөхәммәд галәйһиссәләм): "Аллаһтан башка илаһ эзләргә миңа тиешме? Ул һәрнәрсәнең Раббысы бит. Кеше кылган һәр гөнаһ өчен үзе генә җаваплы. Һәм кеше башка кешенең гөнаһы өчен җаваплы түгел. Аннары сез Раббыгызга кайтырсыз, һәм Ул сезгә элек бәхәсләшкән нәрсәләрегезне хәбәр итәр."
قُلْ اَمَرَ رَبِّيْ بِالْقِسْطِۗ وَاَقِيْمُوْا وُجُوْهَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَّادْعُوْهُ مُخْلِصِيْنَ لَهُ الدِّيْنَ ەۗ كَمَا بَدَاَكُمْ تَعُوْدُوْنَۗ
qul amara rabbī bil-qisṭ(i), wa aqīmū wujūhakum ‘inda kulli masjidiw wad‘ūhu mukhliṣīna lahud-dīn(a), kamā bada'akum ta‘ūdūn(a).
Әйт: "Раббым миңа гадел булырга кушты. Һәр намазда йөзеңне (Аллаһка) юнәлт һәм Аңа гына гыйбадәт кылып гыйбадәт кыл. Башта яратылган кебек Аңа кайтарылырсың.
اَوَعَجِبْتُمْ اَنْ جَاۤءَكُمْ ذِكْرٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ عَلٰى رَجُلٍ مِّنْكُمْ لِيُنْذِرَكُمْۗ وَاذْكُرُوْٓا اِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاۤءَ مِنْۢ بَعْدِ قَوْمِ نُوْحٍ وَّزَادَكُمْ فِى الْخَلْقِ بَصْۣطَةً ۚفَاذْكُرُوْٓا اٰلَاۤءَ اللّٰهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ
awa‘ajibtum an jā'akum żikrum mir rabbikum ‘alā rajulim minkum liyunżirakum, ważkurū iż ja‘alakum khulafā'a mim ba‘di qaumi nūḥiw wa zādakum fil-khalqi basṭah(tan), fażkurū ālā'allāhi la‘allakum tufliḥūn(a).
Раббыгыздан үзегез арагыздан булган бер ир аша сезне куркытыр өчен вәгазь килүенә гаҗәпләнәсезме? Нух пәйгамбәрнең кешеләреннән соң сезне халифә иткәнен хәтерләгез, Ул сезне көч һәм гәүдә ягыннан өстен кылды. Аллаһның нигъмәтләрен хәтерләгез, шаять, уңышка ирешерсез.
قَالَ مُوْسٰى لِقَوْمِهِ اسْتَعِيْنُوْا بِاللّٰهِ وَاصْبِرُوْاۚ اِنَّ الْاَرْضَ لِلّٰهِ ۗيُوْرِثُهَا مَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖۗ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِيْنَ
qāla mūsā liqaumihista‘īnū billāhi waṣbirū, innal-arḍa lillāh(i), yūriṡuhā may yasyā'u min ‘ibādih(ī), wal-‘āqibatu lil-muttaqīn(a).
Муса үзенең халкына әйтте: "Аллаһудан ярдәм сорагыз һәм сабыр итегез! Бу җир Аллаһныкы, Ул аны бәндәләреннән теләгән бәндәсенә мирас итеп бирер. (Яхшы) ахыр чиктә тәкъва кешеләр булачак".