لِلْفُقَرَاۤءِ الَّذِيْنَ اُحْصِرُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ لَا يَسْتَطِيْعُوْنَ ضَرْبًا فِى الْاَرْضِۖ يَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ اَغْنِيَاۤءَ مِنَ التَّعَفُّفِۚ تَعْرِفُهُمْ بِسِيْمٰهُمْۚ لَا يَسْـَٔلُوْنَ النَّاسَ اِلْحَافًا ۗوَمَا تُنْفِقُوْا مِنْ خَيْرٍ فَاِنَّ اللّٰهَ بِهٖ عَلِيْمٌ ࣖ

lil-fuqarā'il-lażīna uḥṣirū fī sabīlillāhi lā yastaṭī‘ūna ḍarban fil-arḍi yaḥsabuhumul-jāhilu agniyā'a minat-ta‘affuf(i), ta‘rifuhum bisīmāhum, lā yas'alūnan-nāsa ilḥāfā(n), wa mā tunfiqū min khairin fa innallāha bihī ‘alīm(un).

(Ni riquiiñeluʼ) nga para ca binni pobre ni rucueeza (lu stipa sticaʼ pur jihad) lu neza stiʼ Alá, ti cadi ganda gúnicaʼ stipa lu Guidxilayú; (xcaadxi binni) ni qué ganna, riníʼ íquecaʼ nácacaʼ binni ricu purtiʼ rapacaʼ laacaʼ (de guinábacaʼ bueltu). Laatu (Mahoma) runibiaʼtu laacabe pur ca guenda stícabe, qué rinábacabe xcaadxi binni pur fuerza. Intiica cosa galán ni gucaaluʼ, dxandíʼ, Alá nga ni nanna guiráʼ cosa.

وَابْتَلُوا الْيَتٰمٰى حَتّٰىٓ اِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَۚ فَاِنْ اٰنَسْتُمْ مِّنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُوْٓا اِلَيْهِمْ اَمْوَالَهُمْ ۚ وَلَا تَأْكُلُوْهَآ اِسْرَافًا وَّبِدَارًا اَنْ يَّكْبَرُوْا ۗ وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ ۚ وَمَنْ كَانَ فَقِيْرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوْفِ ۗ فَاِذَا دَفَعْتُمْ اِلَيْهِمْ اَمْوَالَهُمْ فَاَشْهِدُوْا عَلَيْهِمْ ۗ وَكَفٰى بِاللّٰهِ حَسِيْبًا

wabtalul-yatāmā ḥattā iżā balagun-nikāḥ(a), fa in ānastum minhum rusydan fadfa‘ū ilaihim amwālahum, wa lā ta'kulūhā isrāfaw wa bidāran ay yakbarū, wa man kāna ganiyyan falyasta‘fif, wa man kāna faqīran falya'kul bil-ma‘rūf(i), fa iżā dafa‘tum ilaihim amwālahum fa asyhidū ‘alaihim, wa kafā billāhi ḥasībā(n).

Ne laguni prueba ca huérfano dede ora maʼ huaniisicaʼ para guichaganacaʼ. Óraque, pa lu xquendabiaaniluʼ nuu xpiaanicabe (nabé nánnacabe gúʼyacabe ca cosa risaca), bidii laacabe ca cosa risaca stícabe. Ne cadi goluʼ (ca cosa stiʼ ca huérfano) jma de biaʼ naquiiñeʼ ne (cadi) guireeluʼ gana (gudiiluʼ ni) ante guiniisicabe. Tutiica (lade ca binni ni rapa) zanda, óraque gucueeza laa (de gó ca cosa risaca stiʼ huérfano) ne tutiica binni pobre, óraque zanda gó ca cosa ca casi modo naquiiñeʼ. Despué, ora gudiiluʼ laacabe layú ca naquiiñeʼ gudiiluʼ testigu. Ne Alá nga suficiente casi ti supervisor.

وَمَنْ لَّمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا اَنْ يَّنْكِحَ الْمُحْصَنٰتِ الْمُؤْمِنٰتِ فَمِنْ مَّا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ مِّنْ فَتَيٰتِكُمُ الْمُؤْمِنٰتِۗ وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِاِيْمَانِكُمْ ۗ بَعْضُكُمْ مِّنْۢ بَعْضٍۚ فَانْكِحُوْهُنَّ بِاِذْنِ اَهْلِهِنَّ وَاٰتُوْهُنَّ اُجُوْرَهُنَّ بِالْمَعْرُوْفِ مُحْصَنٰتٍ غَيْرَ مُسٰفِحٰتٍ وَّلَا مُتَّخِذٰتِ اَخْدَانٍ ۚ فَاِذَآ اُحْصِنَّ فَاِنْ اَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنٰتِ مِنَ الْعَذَابِۗ ذٰلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ ۗ وَاَنْ تَصْبِرُوْا خَيْرٌ لَّكُمْ ۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

wa mal lam yastaṭi‘ minkum ṭaulan ay yankiḥal-muḥṣanātil-mu'mināti fa mim mā malakat aimānukum min fatayātikumul-mu'mināt(i), wallāhu a‘lamu bi'īmānikum, ba‘ḍukum mim ba‘ḍ(in), fankiḥūhunna bi'iżni ahlihinna wa ātūhunna ujūrahunna bil-ma‘rūfi muḥṣanātin gaira musāfiḥātiw wa lā muttakhiżāti akhdān(in), fa iżā uḥṣinna fa in ataina bifāḥisyatin fa ‘alaihinna niṣfu mā ‘alal-muḥṣanāti minal-‘ażāb(i), żālika limay khasyial-‘anata minkum, wa an taṣbirū khairul lakum, wallāhu gafūrur raḥīm(un).

Ne pa qué gapa tuuxa de laatu bueltu para guichaganáʼ ti gunaa libre ni runi cré, naquiiñeʼ guichaganáʼ ti gunaa ni runi cré lade ca esclavu stiʼ. Alá nanna fe stiluʼ. Nuu de laatu de sti binni (laaca xiiñiʼ Adán ne Eva), nga runi, bichaganatu laacabe né permisu stiʼ xpixuaanatu ne bidiitu laacabe ti dote ni caquiiñecabe, purtiʼ laacabe nga gunaa ni rapa laca laa, cadi binni ni runi adulterio, nin (laaca) gunaa ni ribee xcaadxi hombre casi maniʼ stiʼ. Pa maʼ bichaganacaʼ (maʼ bichaganacaʼ), peru bíʼnicaʼ ti cosa feu (zina), óraque (castigu) para laacaʼ nga galaa de ni (castigu) para ca gunaa libre (ni cadi bichaganáʼ). (Capacidad ni napa binni para guichaganáʼ ti mozo) nga para ca binni ni ridxibi guidxaagalú guendanagana para gapa laca laa (para cadi guni cometer adulterio). Peru pa gapa tu paciencia la? Alá nga ni runi perdonar ne ni jma riá binni.

اَلْيَوْمَ اُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبٰتُۗ وَطَعَامُ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ حِلٌّ لَّكُمْ ۖوَطَعَامُكُمْ حِلٌّ لَّهُمْ ۖوَالْمُحْصَنٰتُ مِنَ الْمُؤْمِنٰتِ وَالْمُحْصَنٰتُ مِنَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِكُمْ اِذَآ اٰتَيْتُمُوْهُنَّ اُجُوْرَهُنَّ مُحْصِنِيْنَ غَيْرَ مُسٰفِحِيْنَ وَلَا مُتَّخِذِيْٓ اَخْدَانٍۗ وَمَنْ يَّكْفُرْ بِالْاِيْمَانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهٗ ۖوَهُوَ فِى الْاٰخِرَةِ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ ࣖ

al-yauma uḥilla lakumuṭ-ṭayyibāt(u), wa ṭa‘āmul-lażīna ūtul-kitāba ḥillul lakum, wa ṭa‘āmukum ḥillul lahum, wal-muḥṣanātu minal-mu'mināti wal-muḥṣanātu minal-lażīna ūtul-kitāba min qablikum iżā ātaitumūhunna ujūrahunna muḥṣinīna gaira musāfiḥīna wa lā muttakhiżī akhdān(in), wa may yakfur bil-īmāni faqad ḥabiṭa ‘amaluh(ū), wa huwa fil-ākhirati minal-khāsirīn(a).

Lu dxi riʼ zanda gúniluʼ guiráʼ ni galán. Ca guendaró (sacrificiu) stiʼ ca binni de libru ca halal cani para lii, ne guendaró stiluʼ ca halal cani para laacabe. Ne (zanda guichaganaluʼ) gunaa ni runi respetar ca gunaa ni runi cré ne ca gunaa ni runi respetar ca binni ni bidiicabe Libru ante de lii, pa gudiiluʼ dote stícabe para guichaganaluʼ laacabe, cadi né intención de cometer adulterio ne cadi para gúniluʼ ti gunaa ti maniʼ ni rapa binni. Tutiica qué guni cré despué de guni cré, óraque dxandíʼ, pur gana si biʼniʼ ca cosa que, ne lu guidxilayú ni zeeda ca ziuube lade cani guni perder.

وَالَّذِيْنَ هُمْ لِفُرُوْجِهِمْ حٰفِظُوْنَ ۙ

wal-lażīna hum lifurūjihim ḥāfiẓūn(a).

ne cani rapa castidad sticaʼ la?

قُلْ لِّلْمُؤْمِنِيْنَ يَغُضُّوْا مِنْ اَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوْا فُرُوْجَهُمْۗ ذٰلِكَ اَزْكٰى لَهُمْۗ اِنَّ اللّٰهَ خَبِيْرٌۢ بِمَا يَصْنَعُوْنَ

qul lil-mu'minīna yaguḍḍū min abṡārihim wa yaḥfaẓū furūjahum, żālika azkā lahum, innallāha khabīrum bimā yaṣna‘ūn(a).

Gudxi ca hombre ni runi cré, gápacaʼ lúcaʼ ne gápacaʼ ca parte privada sticaʼ; zacá jma nayá ni para laacabe. Dxandíʼ, Alá nga ni nanna guiráʼ ni rúnicabe.

وَقُلْ لِّلْمُؤْمِنٰتِ يَغْضُضْنَ مِنْ اَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوْجَهُنَّ وَلَا يُبْدِيْنَ زِيْنَتَهُنَّ اِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلٰى جُيُوْبِهِنَّۖ وَلَا يُبْدِيْنَ زِيْنَتَهُنَّ اِلَّا لِبُعُوْلَتِهِنَّ اَوْ اٰبَاۤىِٕهِنَّ اَوْ اٰبَاۤءِ بُعُوْلَتِهِنَّ اَوْ اَبْنَاۤىِٕهِنَّ اَوْ اَبْنَاۤءِ بُعُوْلَتِهِنَّ اَوْ اِخْوَانِهِنَّ اَوْ بَنِيْٓ اِخْوَانِهِنَّ اَوْ بَنِيْٓ اَخَوٰتِهِنَّ اَوْ نِسَاۤىِٕهِنَّ اَوْ مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُنَّ اَوِ التّٰبِعِيْنَ غَيْرِ اُولِى الْاِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ اَوِ الطِّفْلِ الَّذِيْنَ لَمْ يَظْهَرُوْا عَلٰى عَوْرٰتِ النِّسَاۤءِ ۖوَلَا يَضْرِبْنَ بِاَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِيْنَ مِنْ زِيْنَتِهِنَّۗ وَتُوْبُوْٓا اِلَى اللّٰهِ جَمِيْعًا اَيُّهَ الْمُؤْمِنُوْنَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ

wa qul lil-mu'mināti yagḍuḍna min abṡārihinna wa yaḥfaẓna furūjahunna wa lā yubdīna zīnatahunna illā mā ẓahara minhā walyaḍribna bikhumurihinna ‘alā juyūbihinn(a), wa lā yubdīna zīnatahunna illā libu‘ūlatihinna au ābā'ihinna au abnā'ihinna au abnā'i bu‘ūlatihinna au ikhwānihinna au banī ikhwānihinna au nisā'ihinna au mā malakat aimānuhunna awit-tābi‘īna gairi ulil-irbati minar-rijāli awiṭ-ṭiflil-lażīna lam yaẓharū ‘alā ‘aurātin-nisā'(i), wa lā yaḍribna bi'arjulihinna liyu‘lama mā yukhfīna min zīnatihinn(a), wa tūbū ilallāhi jamī‘an ayyuhal-mu'minūna la‘allakum tufliḥūn(a).

Ne gudxi ca gunaa ni runi cré ca gucueezacaʼ lúcaʼ ne gápacaʼ modestia sticaʼ ne cadi gusihuínnicaʼ modo rácucaʼ lari, sínuque ni rihuinni si. Ne naquiiñeʼ cueecabe velo stícabe luguiáʼ pecho stícabe ne cadi gusihuínnicabe pabiáʼ sicarú laacabe, sínuque nezalú xheelacaʼ, o bixhózecaʼ, o bixhózecaʼ, o xiiñicaʼ, o xiiñiʼ xheelacaʼ, o bíʼchicaʼ, o xiiñiʼ bíʼchicaʼ, o xiiñiʼ bizáʼnacaʼ, o ca gunaa sticaʼ, o ca desserverly ( o their s) ca gunaa), o ca baʼduhuiiniʼ ni qué riene ca genitalia stiʼ gunaa. Ne cadi gucaachicabe ñeecabe para gusihuínnicabe xi cucaachicabe. Ne laguni arrepentir Dios, laatu cani runi cré, ti ganda guireendú ni.

وَلْيَسْتَعْفِفِ الَّذِيْنَ لَا يَجِدُوْنَ نِكَاحًا حَتّٰى يُغْنِيَهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖ ۗوَالَّذِيْنَ يَبْتَغُوْنَ الْكِتٰبَ مِمَّا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ فَكَاتِبُوْهُمْ اِنْ عَلِمْتُمْ فِيْهِمْ خَيْرًا وَّاٰتُوْهُمْ مِّنْ مَّالِ اللّٰهِ الَّذِيْٓ اٰتٰىكُمْ ۗوَلَا تُكْرِهُوْا فَتَيٰتِكُمْ عَلَى الْبِغَاۤءِ اِنْ اَرَدْنَ تَحَصُّنًا لِّتَبْتَغُوْا عَرَضَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۗوَمَنْ يُّكْرِهْهُّنَّ فَاِنَّ اللّٰهَ مِنْۢ بَعْدِ اِكْرَاهِهِنَّ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

walyasta‘fifil-lażīna lā yajidūna nikāḥan ḥattā yugniyahumullāhu min faḍlih(ī), wal-lażīna yabtagūnal-kitāba mimmā malakat aimānukum fa kātibūhum in ‘alimtum fīhim khairaw wa ātūhum mim mālillāhil-lażī ātākum, wa lā tukrihū fatayātikum ‘alal-bigā'i in aradna taḥaṣṣunal litabtagū ‘araḍal-ḥayātid-dun-yā, wa may yukrihhunna fa innallāha mim ba‘di ikrāhihinna gafūrur raḥīm(un).

Ne cani qué zanda guichaganáʼ naquiiñeʼ gápacaʼ castidad sticaʼ, dede ora gudii Alá laacaʼ capacidad né gracia stiʼ. Ne pa ca mozo ni nápaluʼ racaláʼdxicaʼ ti pactu (libertad), naquiiñeʼ gúniluʼ ti pactu né laacaʼ, pa nánnaluʼ nuu cosa galán ndaaniʼ ladxidoʼcaʼ, ne gudiiluʼ laacaʼ caadxi de ca tesoro stiʼ Alá ni bidii lii. Ne cadi gucaaluʼ ca gunaa ni runi xhiiñaluʼ guni prostituircaʼ, neca laacaʼ racaláʼdxicaʼ gácacaʼ nayá, purtiʼ racaláʼdxiluʼ gápaluʼ bueltu lu guidxilayú riʼ. Tutiica guni obligar laacabe, óraque dxandíʼ, Alá nga ni runi perdonar, ni jma riá (laacaʼ) despué de guni obligarcabe laacaʼ.

وَالْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاۤءِ الّٰتِيْ لَا يَرْجُوْنَ نِكَاحًا فَلَيْسَ عَلَيْهِنَّ جُنَاحٌ اَنْ يَّضَعْنَ ثِيَابَهُنَّ غَيْرَ مُتَبَرِّجٰتٍۢ بِزِيْنَةٍۗ وَاَنْ يَّسْتَعْفِفْنَ خَيْرٌ لَّهُنَّۗ وَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

wal-qawā‘idu minan-nisā'il-lātī lā yarjūna nikāḥan fa laisa ‘alaihinna junāḥun ay yaḍa‘na ṡiyābahunna gaira mutabarrijātim bizīnah(tin), wa ay yasta‘fifna khairul lahunn(a), wallāhu samī‘un ‘alīm(un).

Ne ca gunaa ni maʼ nagola ni maʼ bisaana (de menstruación ne maʼ nacaxiiñiʼ) ne maʼ qué racalaʼdxiʼ guichaganáʼ (maʼ), óraque maʼ qué gapa pecadu pa cueecaʼ lari sticaʼ (ni nuu fuera) sin (ni riníʼ) gusihuínnicaʼ joya; peru jma galán para laacabe cadi gusaana de guni respetárcabe binni. Alá nga ni rucaadiaga guiráʼ cosa ne ni nanna guiráʼ cosa.

اِنَّ الْمُسْلِمِيْنَ وَالْمُسْلِمٰتِ وَالْمُؤْمِنِيْنَ وَالْمُؤْمِنٰتِ وَالْقٰنِتِيْنَ وَالْقٰنِتٰتِ وَالصّٰدِقِيْنَ وَالصّٰدِقٰتِ وَالصّٰبِرِيْنَ وَالصّٰبِرٰتِ وَالْخٰشِعِيْنَ وَالْخٰشِعٰتِ وَالْمُتَصَدِّقِيْنَ وَالْمُتَصَدِّقٰتِ وَالصَّاۤىِٕمِيْنَ وَالصّٰۤىِٕمٰتِ وَالْحٰفِظِيْنَ فُرُوْجَهُمْ وَالْحٰفِظٰتِ وَالذّٰكِرِيْنَ اللّٰهَ كَثِيْرًا وَّالذّٰكِرٰتِ اَعَدَّ اللّٰهُ لَهُمْ مَّغْفِرَةً وَّاَجْرًا عَظِيْمًا

innal-muslimīna wal-muslimāti wal-mu'minīna wal-mu'mināti wal-qānitīna wal-qānitāti waṣ-ṣādiqīna waṣ-ṣādiqāti waṣ-ṣābirīna waṣ-ṣābirāti wal-khāsyi‘īna wal-khāsyi‘āti wal-mutaṣaddiqīna wal-mutaṣaddiqāti waṣ-ṣā'imīna waṣ-ṣā'imāti wal-ḥāfiẓīna furūjahum wal-ḥāfiẓāti waż-żākirīnallāha kaṡīraw waż-żākirāti a‘addallāhu lahum magfirataw wa ajran ‘aẓīmā(n).

Dxandíʼ, ca hombre ne ca gunaa musulmán, ca hombre ne ca gunaa ni runi cré, ca hombre ne ca gunaa ni qué rusaana de guzuubacaʼ diidxaʼ, ca hombre ne ca gunaa ni runi ni jneza, ca hombre ne ca gunaa ni napa paciencia, ca hombre ne ca gunaa ni napa humildad, ca hombre ne ca gunaa ni rudii limosna, ca hombre ne ca gunaa ni runi ayunar, ca hombre ne ca gunaa ni runi mantene honra sticaʼ, ca hombre ne ca gunaa ni rudii para Allah naveten) ne ti premiu naroʼbaʼ.

وَمَرْيَمَ ابْنَتَ عِمْرٰنَ الَّتِيْٓ اَحْصَنَتْ فَرْجَهَا فَنَفَخْنَا فِيْهِ مِنْ رُّوْحِنَا وَصَدَّقَتْ بِكَلِمٰتِ رَبِّهَا وَكُتُبِهٖ وَكَانَتْ مِنَ الْقٰنِتِيْنَ ࣖ ۔

wa maryamabnata ‘imrānal-latī aḥṣanat farjahā fa nafakhnā fīhi mir rūḥinā wa ṣaddaqat bikalimāti rabbihā wa kutubihī wa kānat minal-qānitīn(a).

ne Maryam, xiiñidxaapaʼ Imrán, ni biʼniʼ mantene honor stiʼ, despué bicháʼhuidu ndaaniʼ jñaabe caadxi de espíritu stidu (ni bizáʼdu); ne biʼniʼ confirmarbe ca diidxaʼ guníʼ Señor stibe ne ca libru stibe; ne gúcabe tobi de ca binni ni ruzuubaʼ diidxaʼ.

وَّالَّذِيْنَ هُمْ لِفُرُوْجِهِمْ حٰفِظُوْنَۙ

wal-lażīna hum lifurūjihim ḥāfiẓūn(a).

ne cani rucueeza ca parte privada sticaʼ la?

اِلَّا عَلٰٓى اَزْوَاجِهِمْ اَوْ مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُمْ فَاِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُوْمِيْنَۚ

illā ‘alā azwājihim au mā malakat aimānuhum fa innahum gairu malūmīn(a).

jmaruʼ si xheelacaʼ o ca mozo ni nápacaʼ, dxandíʼ qué gápacaʼ donda.