لِلْفُقَرَاۤءِ الَّذِيْنَ اُحْصِرُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ لَا يَسْتَطِيْعُوْنَ ضَرْبًا فِى الْاَرْضِۖ يَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ اَغْنِيَاۤءَ مِنَ التَّعَفُّفِۚ تَعْرِفُهُمْ بِسِيْمٰهُمْۚ لَا يَسْـَٔلُوْنَ النَّاسَ اِلْحَافًا ۗوَمَا تُنْفِقُوْا مِنْ خَيْرٍ فَاِنَّ اللّٰهَ بِهٖ عَلِيْمٌ ࣖ
lil-fuqarā'il-lażīna uḥṣirū fī sabīlillāhi lā yastaṭī‘ūna ḍarban fil-arḍi yaḥsabuhumul-jāhilu agniyā'a minat-ta‘affuf(i), ta‘rifuhum bisīmāhum, lā yas'alūnan-nāsa ilḥāfā(n), wa mā tunfiqū min khairin fa innallāha bihī ‘alīm(un).
(Ivyo mukugwiriskira ncito) ni vya ŵanthu ŵakavu awo ŵakutondeka (mu kuyezgayezga kwawo cifukwa ca jihad) mu nthowa ya Allah, mwakuti ŵakutondeka kuyezgayezga pa caru capasi; (ŵanthu ŵanyake) awo ŵakumanya yayi, ŵakughanaghana kuti mbanthu ŵasambazi chifukwa ŵakujipwelelera (ku kupemphapempha). Imwe (Muhammad) mukuŵamanya na mikhaliro yawo, ŵakupempha mwakuchichizga yayi ku ŵanyawo. Usambazi uliwose uwemi uwo mungaŵikamo, nadi, Allah ndiyo wakumanya vyose.
وَابْتَلُوا الْيَتٰمٰى حَتّٰىٓ اِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَۚ فَاِنْ اٰنَسْتُمْ مِّنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُوْٓا اِلَيْهِمْ اَمْوَالَهُمْ ۚ وَلَا تَأْكُلُوْهَآ اِسْرَافًا وَّبِدَارًا اَنْ يَّكْبَرُوْا ۗ وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ ۚ وَمَنْ كَانَ فَقِيْرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوْفِ ۗ فَاِذَا دَفَعْتُمْ اِلَيْهِمْ اَمْوَالَهُمْ فَاَشْهِدُوْا عَلَيْهِمْ ۗ وَكَفٰى بِاللّٰهِ حَسِيْبًا
wabtalul-yatāmā ḥattā iżā balagun-nikāḥ(a), fa in ānastum minhum rusydan fadfa‘ū ilaihim amwālahum, wa lā ta'kulūhā isrāfaw wa bidāran ay yakbarū, wa man kāna ganiyyan falyasta‘fif, wa man kāna faqīran falya'kul bil-ma‘rūf(i), fa iżā dafa‘tum ilaihim amwālahum fa asyhidū ‘alaihim, wa kafā billāhi ḥasībā(n).
Ndipo muyezge ŵalanda ŵambura ŵapapi m’paka ŵaŵe ŵalara mwakuti ŵatengwe. Pamanyuma, usange mu maghanoghano ghinu mbamahara (ŵakumanya makora kupwelelera usambazi), mbwenu muŵapeleke usambazi wawo. Ndipo muleke kurya (katundu wa ŵana ŵambura ŵapapi) kuluska mphaka yakukwana ndipo (muleke) kucimbilira (kucipeleka) pambere ŵandakure. Waliyose (pakati pa ŵalinda) uyo wangakwaniska, mbwenu waleke (kurya chuma cha mwana wambura ŵapapi) ndipo waliyose uyo ni mukavu, mbwenu wangarya katundu mwakuyana na nthowa yakwenelera. Kufuma apo, para mwapeleka katundu kwa iwo, mukwenera kupeleka ŵakaboni. Ndipo Allah ngwakukwana nga ni mulaŵiliri.
وَمَنْ لَّمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا اَنْ يَّنْكِحَ الْمُحْصَنٰتِ الْمُؤْمِنٰتِ فَمِنْ مَّا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ مِّنْ فَتَيٰتِكُمُ الْمُؤْمِنٰتِۗ وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِاِيْمَانِكُمْ ۗ بَعْضُكُمْ مِّنْۢ بَعْضٍۚ فَانْكِحُوْهُنَّ بِاِذْنِ اَهْلِهِنَّ وَاٰتُوْهُنَّ اُجُوْرَهُنَّ بِالْمَعْرُوْفِ مُحْصَنٰتٍ غَيْرَ مُسٰفِحٰتٍ وَّلَا مُتَّخِذٰتِ اَخْدَانٍ ۚ فَاِذَآ اُحْصِنَّ فَاِنْ اَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنٰتِ مِنَ الْعَذَابِۗ ذٰلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ ۗ وَاَنْ تَصْبِرُوْا خَيْرٌ لَّكُمْ ۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ
wa mal lam yastaṭi‘ minkum ṭaulan ay yankiḥal-muḥṣanātil-mu'mināti fa mim mā malakat aimānukum min fatayātikumul-mu'mināt(i), wallāhu a‘lamu bi'īmānikum, ba‘ḍukum mim ba‘ḍ(in), fankiḥūhunna bi'iżni ahlihinna wa ātūhunna ujūrahunna bil-ma‘rūfi muḥṣanātin gaira musāfiḥātiw wa lā muttakhiżāti akhdān(in), fa iżā uḥṣinna fa in ataina bifāḥisyatin fa ‘alaihinna niṣfu mā ‘alal-muḥṣanāti minal-‘ażāb(i), żālika limay khasyial-‘anata minkum, wa an taṣbirū khairul lakum, wallāhu gafūrur raḥīm(un).
Ndipo waliyose pakati pinu uyo wangakwaniska yayi kutora mwanakazi waufulu wakugomezga, mbwenu (nchakuzomerezgeka kuti watore) mwanakazi wakugomezga kufuma pakati pa ŵazga ŵinu. Allah wakumanya chipulikano chinu. Ŵanyake mwa imwe muli ŵakufuma kwa yumoza na munyake (ŵazukuru ŵamoza ŵa Adamu na Heva), ntheura ŵatorani na chizomerezgo cha ŵabwana ŵawo na kuŵapa msonkho wakukwana, pakuti mbanakazi awo ŵakujipwelelera, ŵaleŵi yayi, panji (nawo) ŵanakazi awo ŵakutora ŵanalume ŵanyawo kuŵa viŵeto vyawo. Usange ŵali kutora kale (ŵakutora), kweni ŵachita chinthu chakuseluska (zina), mbwenu (chilango) kwa iwo ni hafu ya ivyo (chilango) chili ku ŵanakazi ŵanangwa (awo ŵandatore). (Kukwaniska kutora muteŵeti) nkhwa ŵanthu awo ŵakopa masuzgo ghakujivikilira (ku kuchita uleŵi). Kweni para mukuzizipizga, viŵenge makora kwa imwe. Allah ni Wakugowokera, Walusungu Chomene.
اَلْيَوْمَ اُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبٰتُۗ وَطَعَامُ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ حِلٌّ لَّكُمْ ۖوَطَعَامُكُمْ حِلٌّ لَّهُمْ ۖوَالْمُحْصَنٰتُ مِنَ الْمُؤْمِنٰتِ وَالْمُحْصَنٰتُ مِنَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِكُمْ اِذَآ اٰتَيْتُمُوْهُنَّ اُجُوْرَهُنَّ مُحْصِنِيْنَ غَيْرَ مُسٰفِحِيْنَ وَلَا مُتَّخِذِيْٓ اَخْدَانٍۗ وَمَنْ يَّكْفُرْ بِالْاِيْمَانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهٗ ۖوَهُوَ فِى الْاٰخِرَةِ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ ࣖ
al-yauma uḥilla lakumuṭ-ṭayyibāt(u), wa ṭa‘āmul-lażīna ūtul-kitāba ḥillul lakum, wa ṭa‘āmukum ḥillul lahum, wal-muḥṣanātu minal-mu'mināti wal-muḥṣanātu minal-lażīna ūtul-kitāba min qablikum iżā ātaitumūhunna ujūrahunna muḥṣinīna gaira musāfiḥīna wa lā muttakhiżī akhdān(in), wa may yakfur bil-īmāni faqad ḥabiṭa ‘amaluh(ū), wa huwa fil-ākhirati minal-khāsirīn(a).
Pa zuŵa ili vyose ivyo ni viwemi vikuzomerezgeka kwa imwe. Chakurya (nsembe) ya Ŵanthu ŵa Buku ncha halal kwa imwe, ndipo chakurya chinu ncha halal kwa iwo. Ndipo (nchakuzomerezgeka kuti mutore) ŵanakazi awo ŵakusunga ntchindi pakati pa ŵanakazi ŵakugomezga na ŵanakazi awo ŵakusunga ntchindi pakati pa awo ŵakapika Buku pambere imwe mundaŵeko, usange mulipira msonkho wawo kuti muŵatore, na chilato chakuti muchitenge uleŵi yayi ndiposo kuti muleke kupanga mwanakazi kuŵa chiŵeto. Waliyose uyo wakukana pamanyuma pa kugomezga, mbwenu nadi, milimo yawo yikaŵa yawakawaka, ndipo ku chinthazi wazamuŵa yumoza wa ŵakutaya.
وَالَّذِيْنَ هُمْ لِفُرُوْجِهِمْ حٰفِظُوْنَ ۙ
wal-lażīna hum lifurūjihim ḥāfiẓūn(a).
ndipo awo ŵakupwelelera umoyo wawo wakutowa, .
قُلْ لِّلْمُؤْمِنِيْنَ يَغُضُّوْا مِنْ اَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوْا فُرُوْجَهُمْۗ ذٰلِكَ اَزْكٰى لَهُمْۗ اِنَّ اللّٰهَ خَبِيْرٌۢ بِمَا يَصْنَعُوْنَ
qul lil-mu'minīna yaguḍḍū min abṡārihim wa yaḥfaẓū furūjahum, żālika azkā lahum, innallāha khabīrum bimā yaṣna‘ūn(a).
Uŵaphalire ŵanalume awo ŵakugomezga kuti ŵavikilire maso ghawo, na kuvikilira viŵaro vyawo vyakubisika; mwa nthowa iyi, vikuŵa vyakutowa comene kwa iwo. Nadi, Allah wakumanya vyose ivyo ŵakuchita.
وَقُلْ لِّلْمُؤْمِنٰتِ يَغْضُضْنَ مِنْ اَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوْجَهُنَّ وَلَا يُبْدِيْنَ زِيْنَتَهُنَّ اِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلٰى جُيُوْبِهِنَّۖ وَلَا يُبْدِيْنَ زِيْنَتَهُنَّ اِلَّا لِبُعُوْلَتِهِنَّ اَوْ اٰبَاۤىِٕهِنَّ اَوْ اٰبَاۤءِ بُعُوْلَتِهِنَّ اَوْ اَبْنَاۤىِٕهِنَّ اَوْ اَبْنَاۤءِ بُعُوْلَتِهِنَّ اَوْ اِخْوَانِهِنَّ اَوْ بَنِيْٓ اِخْوَانِهِنَّ اَوْ بَنِيْٓ اَخَوٰتِهِنَّ اَوْ نِسَاۤىِٕهِنَّ اَوْ مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُنَّ اَوِ التّٰبِعِيْنَ غَيْرِ اُولِى الْاِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ اَوِ الطِّفْلِ الَّذِيْنَ لَمْ يَظْهَرُوْا عَلٰى عَوْرٰتِ النِّسَاۤءِ ۖوَلَا يَضْرِبْنَ بِاَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِيْنَ مِنْ زِيْنَتِهِنَّۗ وَتُوْبُوْٓا اِلَى اللّٰهِ جَمِيْعًا اَيُّهَ الْمُؤْمِنُوْنَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ
wa qul lil-mu'mināti yagḍuḍna min abṡārihinna wa yaḥfaẓna furūjahunna wa lā yubdīna zīnatahunna illā mā ẓahara minhā walyaḍribna bikhumurihinna ‘alā juyūbihinn(a), wa lā yubdīna zīnatahunna illā libu‘ūlatihinna au ābā'ihinna au abnā'ihinna au abnā'i bu‘ūlatihinna au ikhwānihinna au banī ikhwānihinna au nisā'ihinna au mā malakat aimānuhunna awit-tābi‘īna gairi ulil-irbati minar-rijāli awiṭ-ṭiflil-lażīna lam yaẓharū ‘alā ‘aurātin-nisā'(i), wa lā yaḍribna bi'arjulihinna liyu‘lama mā yukhfīna min zīnatihinn(a), wa tūbū ilallāhi jamī‘an ayyuhal-mu'minūna la‘allakum tufliḥūn(a).
Ndipo muŵaphalire ŵanakazi ŵakugomezga kuti ŵakhizge maso ghawo na kulinda kujiyuyura kwawo ndipo ŵaleke kuvumbura kujitozga kwawo kupaturako ivyo vikuwoneka. Ndipo ŵaleke kuvumbura vingwe vyawo pa vifuŵa vyawo ndipo ŵaleke kuvumbura kujitozga kwawo kupatulapo ku ŵafumu ŵawo, panji ŵawiskewo, panji ŵawiske ŵa ŵafumu ŵawo, panji ŵana ŵawo ŵanalume, panji ŵana ŵa ŵafumu ŵawo, panji ŵabali ŵawo, panji ŵana ŵa ŵabali ŵawo, panji ŵana ŵa ŵadumbu ŵawo, panji ŵanakazi ŵawo, panji ŵateŵeti ŵawo. ŵanakazi), panji ŵana awo ŵakupulikiska yayi viŵaro vyakugonana vya ŵanakazi. Ndipo ŵangakanda malundi ghawo yayi kuti ŵamanyiske ivyo ŵakubisa. Ndipo lapani kwa Allah, imwe ŵakugomezga, kuti muŵe ŵakupambana.
وَلْيَسْتَعْفِفِ الَّذِيْنَ لَا يَجِدُوْنَ نِكَاحًا حَتّٰى يُغْنِيَهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖ ۗوَالَّذِيْنَ يَبْتَغُوْنَ الْكِتٰبَ مِمَّا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ فَكَاتِبُوْهُمْ اِنْ عَلِمْتُمْ فِيْهِمْ خَيْرًا وَّاٰتُوْهُمْ مِّنْ مَّالِ اللّٰهِ الَّذِيْٓ اٰتٰىكُمْ ۗوَلَا تُكْرِهُوْا فَتَيٰتِكُمْ عَلَى الْبِغَاۤءِ اِنْ اَرَدْنَ تَحَصُّنًا لِّتَبْتَغُوْا عَرَضَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۗوَمَنْ يُّكْرِهْهُّنَّ فَاِنَّ اللّٰهَ مِنْۢ بَعْدِ اِكْرَاهِهِنَّ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
walyasta‘fifil-lażīna lā yajidūna nikāḥan ḥattā yugniyahumullāhu min faḍlih(ī), wal-lażīna yabtagūnal-kitāba mimmā malakat aimānukum fa kātibūhum in ‘alimtum fīhim khairaw wa ātūhum mim mālillāhil-lażī ātākum, wa lā tukrihū fatayātikum ‘alal-bigā'i in aradna taḥaṣṣunal litabtagū ‘araḍal-ḥayātid-dun-yā, wa may yukrihhunna fa innallāha mim ba‘di ikrāhihinna gafūrur raḥīm(un).
Ndipo awo ŵakutondeka kutora ŵakwenera kusunga (ŵekha) utuŵa wawo, mpaka apo Allah waŵape luso na lusungu lwake. Ndipo usange ŵateŵeti awo muli nawo ŵakukhumba phangano (wanangwa), mukwenera kupangana nawo phangano, usange mukumanya kuti muli viwemi mwa iwo, na kuŵapa vinyake vya chuma cha Allah icho wali kumupani. Ndipo mungachichizga yayi ŵateŵeti ŵinu ŵanakazi kuti ŵachitenge uhule, apo iwo ŵakukhumba kutozgeka, chifukwa mukukhumba kupenja phindu la charu. Waliyose uyo wakuŵachichizga, mbwenu nadi, Allah ngwakugowokera, walusungu chomene (kwa iwo) para ŵachichizgika.
وَالْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاۤءِ الّٰتِيْ لَا يَرْجُوْنَ نِكَاحًا فَلَيْسَ عَلَيْهِنَّ جُنَاحٌ اَنْ يَّضَعْنَ ثِيَابَهُنَّ غَيْرَ مُتَبَرِّجٰتٍۢ بِزِيْنَةٍۗ وَاَنْ يَّسْتَعْفِفْنَ خَيْرٌ لَّهُنَّۗ وَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ
wal-qawā‘idu minan-nisā'il-lātī lā yarjūna nikāḥan fa laisa ‘alaihinna junāḥun ay yaḍa‘na ṡiyābahunna gaira mutabarrijātim bizīnah(tin), wa ay yasta‘fifna khairul lahunn(a), wallāhu samī‘un ‘alīm(un).
Ndipo ŵanakazi ŵachekuru awo ŵaleka (kufuma ku mwezi na kuŵa na nthumbo) ndipo awo ŵakukhumba yayi kutora (so), mbwenu palije kwananga pakuvula vyakuvwara vyawo (vya kuwaro) kwambura (kung’anamura) kulongora mabelu; kweni kusunga ntchindi nkhwawemi kwa iwo. Allah ni wakupulika vyose, wakumanya vyose.
اِنَّ الْمُسْلِمِيْنَ وَالْمُسْلِمٰتِ وَالْمُؤْمِنِيْنَ وَالْمُؤْمِنٰتِ وَالْقٰنِتِيْنَ وَالْقٰنِتٰتِ وَالصّٰدِقِيْنَ وَالصّٰدِقٰتِ وَالصّٰبِرِيْنَ وَالصّٰبِرٰتِ وَالْخٰشِعِيْنَ وَالْخٰشِعٰتِ وَالْمُتَصَدِّقِيْنَ وَالْمُتَصَدِّقٰتِ وَالصَّاۤىِٕمِيْنَ وَالصّٰۤىِٕمٰتِ وَالْحٰفِظِيْنَ فُرُوْجَهُمْ وَالْحٰفِظٰتِ وَالذّٰكِرِيْنَ اللّٰهَ كَثِيْرًا وَّالذّٰكِرٰتِ اَعَدَّ اللّٰهُ لَهُمْ مَّغْفِرَةً وَّاَجْرًا عَظِيْمًا
innal-muslimīna wal-muslimāti wal-mu'minīna wal-mu'mināti wal-qānitīna wal-qānitāti waṣ-ṣādiqīna waṣ-ṣādiqāti waṣ-ṣābirīna waṣ-ṣābirāti wal-khāsyi‘īna wal-khāsyi‘āti wal-mutaṣaddiqīna wal-mutaṣaddiqāti waṣ-ṣā'imīna waṣ-ṣā'imāti wal-ḥāfiẓīna furūjahum wal-ḥāfiẓāti waż-żākirīnallāha kaṡīraw waż-żākirāti a‘addallāhu lahum magfirataw wa ajran ‘aẓīmā(n).
Nadi, ŵanalume na ŵanakazi ŵa Chisilamu, ŵanalume na ŵanakazi ŵakugomezga, ŵanalume na ŵanakazi awo ŵakulimbikira kupulikira kwawo, ŵanalume na ŵanakazi awo mbarunji, ŵanalume na ŵanakazi awo ŵakuzizipizga, ŵanalume na ŵanakazi awo mbakujiyuyura, ŵanalume na ŵanakazi awo ŵakupeleka vyawanangwa, ŵanalume na ŵanakazi awo ŵakuziŵizga kurya, ŵanalume na ŵanakazi awo ŵakusunga ntchindi zawo, ŵanalume na ŵanakazi awo ŵakuŵapa navegi for Allah ( Allah has the navegid) ndiposo njombe yikuru.
وَمَرْيَمَ ابْنَتَ عِمْرٰنَ الَّتِيْٓ اَحْصَنَتْ فَرْجَهَا فَنَفَخْنَا فِيْهِ مِنْ رُّوْحِنَا وَصَدَّقَتْ بِكَلِمٰتِ رَبِّهَا وَكُتُبِهٖ وَكَانَتْ مِنَ الْقٰنِتِيْنَ ࣖ ۔
wa maryamabnata ‘imrānal-latī aḥṣanat farjahā fa nafakhnā fīhi mir rūḥinā wa ṣaddaqat bikalimāti rabbihā wa kutubihī wa kānat minal-qānitīn(a).
na Maryam, mwana wa Imran, uyo wakasunga ntchindi zake, ndipo tikapumira mu nthumbo yake mzimu withu (wakulengeka); ndipo wakakhozgera mazgu gha Fumu yake na mabuku ghake; ndipo wakaŵa yumoza wa ŵanthu ŵakupulikira.
وَّالَّذِيْنَ هُمْ لِفُرُوْجِهِمْ حٰفِظُوْنَۙ
wal-lażīna hum lifurūjihim ḥāfiẓūn(a).
ndipo awo ŵakusunga viŵaro vyawo vyakubisika, .
اِلَّا عَلٰٓى اَزْوَاجِهِمْ اَوْ مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُمْ فَاِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُوْمِيْنَۚ
illā ‘alā azwājihim au mā malakat aimānuhum fa innahum gairu malūmīn(a).
kupatulapo ŵawoli ŵawo panji ŵateŵeti awo ŵali nawo, ŵalije kafukwa nadi.