لِلْفُقَرَاۤءِ الَّذِيْنَ اُحْصِرُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ لَا يَسْتَطِيْعُوْنَ ضَرْبًا فِى الْاَرْضِۖ يَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ اَغْنِيَاۤءَ مِنَ التَّعَفُّفِۚ تَعْرِفُهُمْ بِسِيْمٰهُمْۚ لَا يَسْـَٔلُوْنَ النَّاسَ اِلْحَافًا ۗوَمَا تُنْفِقُوْا مِنْ خَيْرٍ فَاِنَّ اللّٰهَ بِهٖ عَلِيْمٌ ࣖ
lil-fuqarā'il-lażīna uḥṣirū fī sabīlillāhi lā yastaṭī‘ūna ḍarban fil-arḍi yaḥsabuhumul-jāhilu agniyā'a minat-ta‘affuf(i), ta‘rifuhum bisīmāhum, lā yas'alūnan-nāsa ilḥāfā(n), wa mā tunfiqū min khairin fa innallāha bihī ‘alīm(un).
(तुमी जें खर्च करतात) तें अल्लाच्या मार्गांत (जिहादाक लागून तांच्या यत्नांत) आडमेळीं येतात, जाका लागून ते धर्तरेचेर यत्न करपाक शकनात अशा गरीब लोकां खातीर; (हेर लोक) जे जाणात, तांकां आपूण गिरेस्त मनीस अशें समजतात कारण ते स्वताची (भिक्षा मागपापसून) राखण करतात. तुमी (मुहंमद) तांकां तांच्या खाशेलपणान वळखतात, ते दुसऱ्यां कडल्यान जबरदस्तीन मागनात. तुमी खंयचीय बरी संपत्ती गुंतयतात, खरेंच अल्ला हो सर्वज्ञ.
وَابْتَلُوا الْيَتٰمٰى حَتّٰىٓ اِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَۚ فَاِنْ اٰنَسْتُمْ مِّنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُوْٓا اِلَيْهِمْ اَمْوَالَهُمْ ۚ وَلَا تَأْكُلُوْهَآ اِسْرَافًا وَّبِدَارًا اَنْ يَّكْبَرُوْا ۗ وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ ۚ وَمَنْ كَانَ فَقِيْرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوْفِ ۗ فَاِذَا دَفَعْتُمْ اِلَيْهِمْ اَمْوَالَهُمْ فَاَشْهِدُوْا عَلَيْهِمْ ۗ وَكَفٰى بِاللّٰهِ حَسِيْبًا
wabtalul-yatāmā ḥattā iżā balagun-nikāḥ(a), fa in ānastum minhum rusydan fadfa‘ū ilaihim amwālahum, wa lā ta'kulūhā isrāfaw wa bidāran ay yakbarū, wa man kāna ganiyyan falyasta‘fif, wa man kāna faqīran falya'kul bil-ma‘rūf(i), fa iżā dafa‘tum ilaihim amwālahum fa asyhidū ‘alaihim, wa kafā billāhi ḥasībā(n).
आनी अनाथ भुरग्यांक लग्न जावपाक व्हड जाय मेरेन चांचणी करात. मागीर तुमच्या मतान ते बुदवंत (संपत्ती पळोवपाक हुशार) आसत जाल्यार मागीर तांची संपत्ती तांकां हातांत दिवची. आनी फावो त्या मर्यादे भायर (अनाथांची मालमत्ता) खावंक नाकात आनी व्हड जावचे पयलीं धांवपळ (दिवूंक) न्हय. जो (पालकांमदीं) सक्षम आसा, मागीर ताणें ( अनाथाची संपत्ती खावपाक) टाळूं आनी जो गरीब आसा, मागीर ताका योग्य रितीन मालमत्ता खावंक मेळटली. मागीर मालमत्ता तांकां दितना साक्षीदार दिवचे पडटात. आनी अल्ला सुपरवायझर म्हणून पुरो.
وَمَنْ لَّمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا اَنْ يَّنْكِحَ الْمُحْصَنٰتِ الْمُؤْمِنٰتِ فَمِنْ مَّا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ مِّنْ فَتَيٰتِكُمُ الْمُؤْمِنٰتِۗ وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِاِيْمَانِكُمْ ۗ بَعْضُكُمْ مِّنْۢ بَعْضٍۚ فَانْكِحُوْهُنَّ بِاِذْنِ اَهْلِهِنَّ وَاٰتُوْهُنَّ اُجُوْرَهُنَّ بِالْمَعْرُوْفِ مُحْصَنٰتٍ غَيْرَ مُسٰفِحٰتٍ وَّلَا مُتَّخِذٰتِ اَخْدَانٍ ۚ فَاِذَآ اُحْصِنَّ فَاِنْ اَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنٰتِ مِنَ الْعَذَابِۗ ذٰلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ ۗ وَاَنْ تَصْبِرُوْا خَيْرٌ لَّكُمْ ۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ
wa mal lam yastaṭi‘ minkum ṭaulan ay yankiḥal-muḥṣanātil-mu'mināti fa mim mā malakat aimānukum min fatayātikumul-mu'mināt(i), wallāhu a‘lamu bi'īmānikum, ba‘ḍukum mim ba‘ḍ(in), fankiḥūhunna bi'iżni ahlihinna wa ātūhunna ujūrahunna bil-ma‘rūfi muḥṣanātin gaira musāfiḥātiw wa lā muttakhiżāti akhdān(in), fa iżā uḥṣinna fa in ataina bifāḥisyatin fa ‘alaihinna niṣfu mā ‘alal-muḥṣanāti minal-‘ażāb(i), żālika limay khasyial-‘anata minkum, wa an taṣbirū khairul lakum, wallāhu gafūrur raḥīm(un).
आनी तुमच्यांतल्या कोणाकूय तुमच्यांतल्या मुसलमान मुक्त बायले कडेन लग्न जावपाक परवडना, मागीर (तुमच्या गुलामांतल्यान मुसलमान बायले कडेन लग्न जावप ताका कायदेशीर आसा. तुमचो भावार्थ अल्लाक खबर आसा. तुमच्यांतले कांय जाण एकामेकां कडल्यान (आदाम आनी येव हांचे वंशज), देखून तांकां तांच्या धनयाच्या परवानगेन लग्न करात आनी तांकां फावो तें देज दिवचें, कारण तीं स्वताची राखण करपी बायलो, व्यभिचारी न्हय, नाच (आनी) घेवपी हेर बायलो दादले तांचे पाळीव प्राणी म्हणून जर ते लग्न जाल्यात (घोवा वांगडा) पूण तांकां (व्यभिचार) मुक्त बायलांक (जांकां घोव ना) तांची ख्यास्त अर्दी आसता, जे स्वताची राखण करपाक कश्टाक भियेतात (व्यभिचार करपा पासून) पूण तुमी धीर धरतात जाल्यार चडसो क्षमाशील दयाळू.
اَلْيَوْمَ اُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبٰتُۗ وَطَعَامُ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ حِلٌّ لَّكُمْ ۖوَطَعَامُكُمْ حِلٌّ لَّهُمْ ۖوَالْمُحْصَنٰتُ مِنَ الْمُؤْمِنٰتِ وَالْمُحْصَنٰتُ مِنَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِكُمْ اِذَآ اٰتَيْتُمُوْهُنَّ اُجُوْرَهُنَّ مُحْصِنِيْنَ غَيْرَ مُسٰفِحِيْنَ وَلَا مُتَّخِذِيْٓ اَخْدَانٍۗ وَمَنْ يَّكْفُرْ بِالْاِيْمَانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهٗ ۖوَهُوَ فِى الْاٰخِرَةِ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ ࣖ
al-yauma uḥilla lakumuṭ-ṭayyibāt(u), wa ṭa‘āmul-lażīna ūtul-kitāba ḥillul lakum, wa ṭa‘āmukum ḥillul lahum, wal-muḥṣanātu minal-mu'mināti wal-muḥṣanātu minal-lażīna ūtul-kitāba min qablikum iżā ātaitumūhunna ujūrahunna muḥṣinīna gaira musāfiḥīna wa lā muttakhiżī akhdān(in), wa may yakfur bil-īmāni faqad ḥabiṭa ‘amaluh(ū), wa huwa fil-ākhirati minal-khāsirīn(a).
ह्या दिसा तुमकां सगळें बरें मेळटा. पुस्तकांतल्या लोकांचें जेवण (बलिदान) तुमचे खातीर हलाल आसता आनी तुमचें जेवण तांकां हलाल आसता. आनी (तुमकां लग्न करपाक परवानगी आसा) भावार्थी बायलां मदीं मान सांबाळपी बायलां आनी तुमच्या आदीं पुस्तक दिल्ल्या लोकां मदीं मान सांबाळपी बायलां, जर तुमी तांचें हुज भरून तांचे कडेन लग्न जावचें जाल्यार, व्यभिचार करपाच्या हेतान न्हय आनी बायलेक पाळीव प्राणी करपाच्या हेतान न्हय. जो कोण विश्वास केल्या उपरांत काफर करता, मागीर खरेंच तांचीं कर्तुबां व्यर्थ जालीं आनी परलोकांत तो हारपी लोकांमदीं आसतलो.
وَالَّذِيْنَ هُمْ لِفُرُوْجِهِمْ حٰفِظُوْنَ ۙ
wal-lażīna hum lifurūjihim ḥāfiẓūn(a).
आनी आपले खाजगी भाग दवरपी,
قُلْ لِّلْمُؤْمِنِيْنَ يَغُضُّوْا مِنْ اَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوْا فُرُوْجَهُمْۗ ذٰلِكَ اَزْكٰى لَهُمْۗ اِنَّ اللّٰهَ خَبِيْرٌۢ بِمَا يَصْنَعُوْنَ
qul lil-mu'minīna yaguḍḍū min abṡārihim wa yaḥfaẓū furūjahum, żālika azkā lahum, innallāha khabīrum bimā yaṣna‘ūn(a).
भावार्थी मनशांक म्हणात, ते आपल्या दोळ्यांची राखण करतात आनी आपल्या गुप्त भागांची राखण करतात; अशे तरेन तांचे खातीर तें चड शुध्द आसता. खरेंच, ते कितें करतात ताचेर अल्ला सगळ्यांत जाणकार आसा.
وَقُلْ لِّلْمُؤْمِنٰتِ يَغْضُضْنَ مِنْ اَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوْجَهُنَّ وَلَا يُبْدِيْنَ زِيْنَتَهُنَّ اِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلٰى جُيُوْبِهِنَّۖ وَلَا يُبْدِيْنَ زِيْنَتَهُنَّ اِلَّا لِبُعُوْلَتِهِنَّ اَوْ اٰبَاۤىِٕهِنَّ اَوْ اٰبَاۤءِ بُعُوْلَتِهِنَّ اَوْ اَبْنَاۤىِٕهِنَّ اَوْ اَبْنَاۤءِ بُعُوْلَتِهِنَّ اَوْ اِخْوَانِهِنَّ اَوْ بَنِيْٓ اِخْوَانِهِنَّ اَوْ بَنِيْٓ اَخَوٰتِهِنَّ اَوْ نِسَاۤىِٕهِنَّ اَوْ مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُنَّ اَوِ التّٰبِعِيْنَ غَيْرِ اُولِى الْاِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ اَوِ الطِّفْلِ الَّذِيْنَ لَمْ يَظْهَرُوْا عَلٰى عَوْرٰتِ النِّسَاۤءِ ۖوَلَا يَضْرِبْنَ بِاَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِيْنَ مِنْ زِيْنَتِهِنَّۗ وَتُوْبُوْٓا اِلَى اللّٰهِ جَمِيْعًا اَيُّهَ الْمُؤْمِنُوْنَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ
wa qul lil-mu'mināti yagḍuḍna min abṡārihinna wa yaḥfaẓna furūjahunna wa lā yubdīna zīnatahunna illā mā ẓahara minhā walyaḍribna bikhumurihinna ‘alā juyūbihinn(a), wa lā yubdīna zīnatahunna illā libu‘ūlatihinna au ābā'ihinna au abnā'ihinna au abnā'i bu‘ūlatihinna au ikhwānihinna au banī ikhwānihinna au nisā'ihinna au mā malakat aimānuhunna awit-tābi‘īna gairi ulil-irbati minar-rijāli awiṭ-ṭiflil-lażīna lam yaẓharū ‘alā ‘aurātin-nisā'(i), wa lā yaḍribna bi'arjulihinna liyu‘lama mā yukhfīna min zīnatihinn(a), wa tūbū ilallāhi jamī‘an ayyuhal-mu'minūna la‘allakum tufliḥūn(a).
आनी भावार्थी बायलांक म्हणचें की तांची नदर सकयल देंवची आनी आपली विनयशीलताय राखची आनी दिसपी सोडल्यार आपलो अलंकार उक्तो करचो न्हय. आनी तांणी आपले छातीचेर पडदे ओडून घेवचे आनी घोवाक, बापायक, घोवाच्या बापायंक, पुतांक, घोवाच्या पुतांक, भावांक, भावांक पुतांक, भयणीच्या पुतांक, बायलांक, गुलामांक, वा तांच्या (जाण्ट्या) नोकरांक सोडून दिवंक ना, जांकां (बायलांक) इत्सा ना वा बायल जननेंद्रिय समजनाशिल्लीं भुरगीं. आनी आपूण कितें लिपयतात तें कळोवंक पांयांक मुद्रांक घालूंक नाकात. आनी हे भावार्थी लोक, तुमकां येस मेळचें म्हणून अल्लाक पश्चाताप करात.
وَلْيَسْتَعْفِفِ الَّذِيْنَ لَا يَجِدُوْنَ نِكَاحًا حَتّٰى يُغْنِيَهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖ ۗوَالَّذِيْنَ يَبْتَغُوْنَ الْكِتٰبَ مِمَّا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ فَكَاتِبُوْهُمْ اِنْ عَلِمْتُمْ فِيْهِمْ خَيْرًا وَّاٰتُوْهُمْ مِّنْ مَّالِ اللّٰهِ الَّذِيْٓ اٰتٰىكُمْ ۗوَلَا تُكْرِهُوْا فَتَيٰتِكُمْ عَلَى الْبِغَاۤءِ اِنْ اَرَدْنَ تَحَصُّنًا لِّتَبْتَغُوْا عَرَضَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۗوَمَنْ يُّكْرِهْهُّنَّ فَاِنَّ اللّٰهَ مِنْۢ بَعْدِ اِكْرَاهِهِنَّ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
walyasta‘fifil-lażīna lā yajidūna nikāḥan ḥattā yugniyahumullāhu min faḍlih(ī), wal-lażīna yabtagūnal-kitāba mimmā malakat aimānukum fa kātibūhum in ‘alimtum fīhim khairaw wa ātūhum mim mālillāhil-lażī ātākum, wa lā tukrihū fatayātikum ‘alal-bigā'i in aradna taḥaṣṣunal litabtagū ‘araḍal-ḥayātid-dun-yā, wa may yukrihhunna fa innallāha mim ba‘di ikrāhihinna gafūrur raḥīm(un).
आनी जे लग्न जावंक शकनात तांणी आपली (स्वताची) शुध्दताय तिगोवन दवरची, जो मेरेन अल्ला तांकां आपले कृपेन तांक दिना. आनी तुमचे कडेन आशिल्ल्या नोकरांक करार (स्वातंत्र्य) जाय जाल्यार तांचे कडेन करार करचो, तातूंत बरें आसा हें तुमकां खबर आसल्यार, आनी ताणें तुमकां दिल्लो कांय खजिनो तांकां दिवचो. आनी तुमच्या बायल नोकरांक वेश्यावृत्ती करपाक जबरदस्ती करची न्हय, जाल्यार तीं स्वता शुध्दतायेची इत्सा करतात, कारण तुमकां संवसारीक फायदो सोदपाक जाय. कोण तांकां जबरदस्ती करता, मागीर खरेंच, तांकां जबरदस्ती केल्या उपरांत अल्ला क्षमाशील, दयाळ (तांकां) आसा.
وَالْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاۤءِ الّٰتِيْ لَا يَرْجُوْنَ نِكَاحًا فَلَيْسَ عَلَيْهِنَّ جُنَاحٌ اَنْ يَّضَعْنَ ثِيَابَهُنَّ غَيْرَ مُتَبَرِّجٰتٍۢ بِزِيْنَةٍۗ وَاَنْ يَّسْتَعْفِفْنَ خَيْرٌ لَّهُنَّۗ وَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ
wal-qawā‘idu minan-nisā'il-lātī lā yarjūna nikāḥan fa laisa ‘alaihinna junāḥun ay yaḍa‘na ṡiyābahunna gaira mutabarrijātim bizīnah(tin), wa ay yasta‘fifna khairul lahunn(a), wallāhu samī‘un ‘alīm(un).
आनी (मासिक पाळी आनी गुरवारपणांतल्यान) बंद जाल्लीं आनी (आतां) लग्न जावंक सोदनाशिल्लीं जाण्टीं बायलो, मागीर दागिने (म्हळ्यार) दाखोवंक नासतना आपले (भायले) कपडे काडपांत पाप ना; पूण मान सांबाळप तांकां बरें. अल्ला हो सर्व आयकुपी, सर्व जाणकार.
اِنَّ الْمُسْلِمِيْنَ وَالْمُسْلِمٰتِ وَالْمُؤْمِنِيْنَ وَالْمُؤْمِنٰتِ وَالْقٰنِتِيْنَ وَالْقٰنِتٰتِ وَالصّٰدِقِيْنَ وَالصّٰدِقٰتِ وَالصّٰبِرِيْنَ وَالصّٰبِرٰتِ وَالْخٰشِعِيْنَ وَالْخٰشِعٰتِ وَالْمُتَصَدِّقِيْنَ وَالْمُتَصَدِّقٰتِ وَالصَّاۤىِٕمِيْنَ وَالصّٰۤىِٕمٰتِ وَالْحٰفِظِيْنَ فُرُوْجَهُمْ وَالْحٰفِظٰتِ وَالذّٰكِرِيْنَ اللّٰهَ كَثِيْرًا وَّالذّٰكِرٰتِ اَعَدَّ اللّٰهُ لَهُمْ مَّغْفِرَةً وَّاَجْرًا عَظِيْمًا
innal-muslimīna wal-muslimāti wal-mu'minīna wal-mu'mināti wal-qānitīna wal-qānitāti waṣ-ṣādiqīna waṣ-ṣādiqāti waṣ-ṣābirīna waṣ-ṣābirāti wal-khāsyi‘īna wal-khāsyi‘āti wal-mutaṣaddiqīna wal-mutaṣaddiqāti waṣ-ṣā'imīna waṣ-ṣā'imāti wal-ḥāfiẓīna furūjahum wal-ḥāfiẓāti waż-żākirīnallāha kaṡīraw waż-żākirāti a‘addallāhu lahum magfirataw wa ajran ‘aẓīmā(n).
खरेंच, मुसलमान दादले-बायलो, विस्वास दवरपी दादले-बायल, आपल्या आज्ञापालनाचेर खर रावपी दादले-बायलो, नितीमान दादले-बायलो, धीर धरपी दादले-बायलो, नम्र दादले-बायलो, भिक्षा दिवपी दादले-बायलो, उपास करपी दादले-बायलो, आपलो मान सांबाळपी दादले-बायलो, चड करून अल्लाचो (नांव) उल्लेख करपी दादले-बायलो, अल्लान तांकां माफी आनी व्हड इनामाची तजवीज केल्या.
وَمَرْيَمَ ابْنَتَ عِمْرٰنَ الَّتِيْٓ اَحْصَنَتْ فَرْجَهَا فَنَفَخْنَا فِيْهِ مِنْ رُّوْحِنَا وَصَدَّقَتْ بِكَلِمٰتِ رَبِّهَا وَكُتُبِهٖ وَكَانَتْ مِنَ الْقٰنِتِيْنَ ࣖ ۔
wa maryamabnata ‘imrānal-latī aḥṣanat farjahā fa nafakhnā fīhi mir rūḥinā wa ṣaddaqat bikalimāti rabbihā wa kutubihī wa kānat minal-qānitīn(a).
आनी इमरानाची धूव मरियम, तिणें आपलो मान सांबाळ्ळो, मागीर आमी तिच्या पोटांत आमच्या (सृश्टी केल्ल्या) आत्म्याचो कांय उस्वास घेतलो; आनी ताणें आपल्या प्रभूचीं उतरां आनी ताच्या पुस्तकांक पुष्टी केली; आनी तो आज्ञाधारक लोकां मदलो एक आशिल्लो.
وَّالَّذِيْنَ هُمْ لِفُرُوْجِهِمْ حٰفِظُوْنَۙ
wal-lażīna hum lifurūjihim ḥāfiẓūn(a).
आनी आपले खाजगी भाग दवरपी,
اِلَّا عَلٰٓى اَزْوَاجِهِمْ اَوْ مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُمْ فَاِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُوْمِيْنَۚ
illā ‘alā azwājihim au mā malakat aimānuhum fa innahum gairu malūmīn(a).
तांच्या बायलां कडेन वा तांच्या उजव्या हातांत आशिल्ल्या गुलामां कडेन सोडल्यार मागीर ते दोशी नात.