اِذْ قَالَ يُوْسُفُ لِاَبِيْهِ يٰٓاَبَتِ اِنِّيْ رَاَيْتُ اَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَاَيْتُهُمْ لِيْ سٰجِدِيْنَ
iż qāla yūsufu li'abīhi yā abati innī ra'aitu aḥada ‘asyara kaukabaw wasy-syamsa wal-qamara ra'aituhum lī sājidīn(a).
(Санаж байна уу), Иосеф эцэгтээ хандан: "Аав аа! Үнэхээр би арван нэгэн од, нар, сарыг харж байна гэж зүүдэллээ. Тэд бүгд надад мөргөж байхыг би харсан" гэж хэлэв.
قَالَ يٰبُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُءْيَاكَ عَلٰٓى اِخْوَتِكَ فَيَكِيْدُوْا لَكَ كَيْدًا ۗاِنَّ الشَّيْطٰنَ لِلْاِنْسَانِ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ
qāla yā bunayya lā taqṣuṣ ru'yāka ‘alā ikhwatika fa yakīdū laka kaidā(n), innasy-syaiṭāna lil-insāni ‘aduwwum mubīn(un).
Тэр (түүний аав) "Өө хүү минь! Зүүдээ ах дүү нартаа битгий ярь, тэд чамайг (устгахаар) хуйвалдах болно. Үнэндээ Сатан бол хүмүүсийн илэрхий дайсан юм" гэж хэлэв.
وَكَذٰلِكَ يَجْتَبِيْكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكَ وَعَلٰٓى اٰلِ يَعْقُوْبَ كَمَآ اَتَمَّهَا عَلٰٓى اَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَۗ اِنَّ رَبَّكَ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ ࣖ
wa każālika yajtabīka rabbuka wa yu‘allimuka min ta'wīlil-aḥādīṡi wa yutimmu ni‘matahū ‘alaika wa ‘alā āli ya‘qūba kamā atammahā ‘alā abawaika min qablu ibrāhīma wa isḥāq(a), inna rabbaka ‘alīmun ḥakīm(un).
Ийнхүү Бурхан чамайг (Эш үзүүлэгч болохын тулд) сонгож, чамд зүүдний тайллыг зааж, өмнө нь чиний хоёр өвөг эцэг болох Абрахам, Исаак нарт нигүүлслээ төгс болгосон шигээ чамд болон Иаковын гэр бүлд (нигүүлслээ) төгс болгосон. Үнэхээр чиний Эзэн бүхнийг мэдэгч, мэргэн ухаантан юм.
اِذْ قَالُوْا لَيُوْسُفُ وَاَخُوْهُ اَحَبُّ اِلٰٓى اَبِيْنَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ ۗاِنَّ اَبَانَا لَفِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍۙ
iż qālū layūsufu wa akhūhu aḥabbu ilā abīnā minnā wa naḥnu ‘uṣbah(tun), inna abānā lafī ḍalālim mubīn(in).
Тэд "Үнэхээр бид нэг (хүчтэй) бүлэг байсан ч Иосеф болон түүний ах (Бунямин) биднээс илүү аавдаа хайртай байсан. Үнэндээ аав маань үнэхээр алдаа гаргасан." гэж хэлэхэд
ۨاقْتُلُوْا يُوْسُفَ اَوِ اطْرَحُوْهُ اَرْضًا يَّخْلُ لَكُمْ وَجْهُ اَبِيْكُمْ وَتَكُوْنُوْا مِنْۢ بَعْدِهٖ قَوْمًا صٰلِحِيْنَ
uqtulū yūsufa awiṭraḥūhu arḍay yakhlu lakum wajhu abīkum wa takūnū mim ba‘dihī qauman ṣāliḥīn(a).
Иосефыг ал эсвэл хаа нэгтээ хая, тэгвэл аавын чинь анхаарал чамд тусна, тэгээд чи сайн хүн болно.
قَالَ قَاۤىِٕلٌ مِّنْهُمْ لَا تَقْتُلُوْا يُوْسُفَ وَاَلْقُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّ يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيَّارَةِ اِنْ كُنْتُمْ فٰعِلِيْنَ
qāla qā'ilum minhum lā taqtulū yūsufa wa alqūhu fī gayābatil-jubbi yaltaqiṭhu ba‘ḍus-sayyārati in kuntum fā‘ilīn(a).
Тэдний нэг нь “Иосефыг бүү ал, харин худгийн ёроолд хая, тэгвэл аялагчдын зарим нь түүнийг барьж авах болно” гэж хэлэв.
وَجَاۤءَتْ سَيَّارَةٌ فَاَرْسَلُوْا وَارِدَهُمْ فَاَدْلٰى دَلْوَهٗ ۗقَالَ يٰبُشْرٰى هٰذَا غُلٰمٌ ۗوَاَسَرُّوْهُ بِضَاعَةً ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ ۢبِمَا يَعْمَلُوْنَ
wa jā'at sayyāratun fa arsalū wāridahum fa adlā dalwah(ū), qāla yā busyrā hāżā gulām(un), wa asarrūhu biḍā‘ah(tan), wallāhu ‘alīmum bimā ya‘malūn(a).
Тэгээд хэсэг аялагчид ирээд ус зөөгч дуудахад тэр хувингаа буулгаад “Өө, ямар их баярлаж байна аа, энэ залуу байна!” гэж хэлэв. Тэгээд тэд үүнийг бараа болгон нуув. Аллах тэдний юу хийж байгааг бүгдийг нь мэддэг.
وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍۢ بَخْسٍ دَرَاهِمَ مَعْدُوْدَةٍ ۚوَكَانُوْا فِيْهِ مِنَ الزّٰهِدِيْنَ ࣖ
wa syarauhu biṡamanim bakhsin darāhima ma‘dūdah(tin), wa kānū fīhi minaz-zāhidīn(a).
Тэд түүнийг (Иосефыг) бага үнээр, ердөө хэдхэн дирхамаар зарсан, учир нь тэд түүнд сонирхолгүй байв.
وَقَالَ الَّذِى اشْتَرٰىهُ مِنْ مِّصْرَ لِامْرَاَتِهٖٓ اَكْرِمِيْ مَثْوٰىهُ عَسٰىٓ اَنْ يَّنْفَعَنَآ اَوْ نَتَّخِذَهٗ وَلَدًا ۗوَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوْسُفَ فِى الْاَرْضِۖ وَلِنُعَلِّمَهٗ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِۗ وَاللّٰهُ غَالِبٌ عَلٰٓى اَمْرِهٖ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ
wa qālal-lażisytarāhu mim miṣra limra'atihī akrimī maṡwāhu ‘asā ay yanfa‘anā au nattakhiżahū waladā(n), wa każālika makkannā liyūsufa fil-arḍ(i), wa linu‘allimahū min ta'wīlil-aḥādīṡ(i), wallāhu gālibun ‘alā amrihī wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).
Түүнийг худалдаж авсан Египет хүн эхнэртээ “Түүнд сайн газар өг (мөн үйлчил), магадгүй тэр бидэнд тустай байх, эсвэл бид түүнийг хүү болгон үрчилж авах байх” гэж хэлэв. Ийнхүү бид Иосефт (Египет) газар нутагт сайн байр суурь өгч, түүнд зүүдний тайллыг зааж өгөхийн тулд түүнд сайхан байр суурь өгөв. Аллах Өөрийн хэрэгт бүхнийг чадагч боловч ихэнх хүмүүс үүнийг ойлгодоггүй.
وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًا ۗوَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ
wa lammā balaga asyuddahū ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).
Түүнийг хангалттай том болоход нь Бид түүнд хүч чадал, мэдлэгийг өгсөн. Ийнхүү бид сайн үйлс хийдэг хүмүүсийг шагнадаг.
وَرَاوَدَتْهُ الَّتِيْ هُوَ فِيْ بَيْتِهَا عَنْ نَّفْسِهٖ وَغَلَّقَتِ الْاَبْوَابَ وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَ ۗقَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اِنَّهٗ رَبِّيْٓ اَحْسَنَ مَثْوَايَۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ
wa rāwadathul-latī huwa fī baitihā ‘an nafsihī wa gallaqatil-abwāba wa qālat haita lak(a), qāla ma‘āżallāhi innahū rabbī aḥsana maṡwāy(a), innahū lā yuflihuẓ-ẓālimūn(a).
Түүний (Йосефын) гэрт нь амьдарч байсан эмэгтэй түүнийг уруу татав. Тэр хаалгаа хаагаад “Над руу ойртож ир” гэв. Иосеф “Би Аллахаас аврал гуйя, үнэндээ эзэн маань надад сайн хандсан” гэж хэлэв. Үнэндээ шударга бус хүн азтай биш байх болно.
وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهٖۙ وَهَمَّ بِهَا ۚ لَوْلَآ اَنْ رَّاٰ بُرْهَانَ رَبِّهٖۗ كَذٰلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوْۤءَ وَالْفَحْشَاۤءَۗ اِنَّهٗ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِيْنَ
wa laqad hammat bihī wa hamma bihā lau lā ar ra'ā burhāna rabbih(ī), każālika linaṣrifa ‘anhus-sū'a wal-faḥsyā'(a), innahū min ‘ibādinal-mukhlaṣīn(a).
Үнэндээ тэр эмэгтэй түүнийг (Йосеф) хүссэн. Хэрэв тэр Эзэнээсээ (тусламж) ямар нэгэн тэмдэг хараагүй бол Иосеф ч бас хүссэн. Ийнхүү бид түүнээс бузар муу, жигшүүрт зүйлийг холдуулсан. Үнэндээ тэр (Йосеф) бол бидний сонгосон боолуудын нэг юм.
وَاسْتَبَقَا الْبَابَ وَقَدَّتْ قَمِيْصَهٗ مِنْ دُبُرٍ وَّاَلْفَيَا سَيِّدَهَا لَدَا الْبَابِۗ قَالَتْ مَا جَزَاۤءُ مَنْ اَرَادَ بِاَهْلِكَ سُوْۤءًا اِلَّآ اَنْ يُّسْجَنَ اَوْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ
wastabaqal-bāba wa qaddat qamīṣahū min duburiw wa alfayā sayyidahā ladal-bāb(i), qālat mā jazā'u man arāda bi'ahlika sū'an illā ay yusjana au ‘ażābun alīm(un).
Тэгээд тэд хоёул хаалга руу гүйв. Эмэгтэй түүний (Йосефын) нөмрөгийг ардаас нь зулгааж урагдалтал нь татав. Тэгээд тэд хоёул нөхрөө хаалганы дэргэд байхыг олж харав. Тэр (эмэгтэй) “Эхнэрт чинь хорон санаатай хүний шагнал нь шоронд хорих эсвэл аймшигтай тарчлалаар шийтгэхээс өөр юу байх вэ?” гэж асуув.
قَالَ هِيَ رَاوَدَتْنِيْ عَنْ نَّفْسِيْ وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِّنْ اَهْلِهَاۚ اِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَهُوَ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ
qāla hiya rāwadatnī ‘an nafsī wa syahida syāhidum min ahlihā, in kāna qamīṣuhū qudda min qubulin fa ṣadaqat wa huwa minal-kāżibīn(a).
Тэр (Юсуф) “Тэр намайг уруу татаж, уруу татсан хүн” гэж хэлэв. Эмэгтэйн гэр бүлийн нэгэн гэрч “Хэрэв түүний нөмрөг урд талаараа урагдсан бол эмэгтэй үнэн хэлж байна, тэр (Юсуф) худалч хүмүүсийн нэг байна” гэж гэрчилжээ.
وَاِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ فَكَذَبَتْ وَهُوَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ
wa in kāna qamīṣuhū qudda min duburin fa każabat wa huwa minaṣ-ṣādiqīn(a).
Хэрэв түүний нөмрөг ар талаасаа урагдсан бол тэр эмэгтэй худал хэлж байгаа бөгөөд тэр (Йосеф) үнэнч хүмүүсийн нэг юм.”
فَلَمَّا رَاٰ قَمِيْصَهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ قَالَ اِنَّهٗ مِنْ كَيْدِكُنَّ ۗاِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيْمٌ
falammā ra'ā qamīṣahū qudda min duburin qāla innahū min kaidikunn(a), inna kaidakunna ‘aẓīm(un).
Тэгээд тэр (эмэгтэйн нөхөр) (Юсуфын) нөмрөг нь ар талаасаа урагдсан байхыг хараад “Үнэхээр энэ бол чиний заль мэх. Чиний заль мэх үнэхээр агуу юм” гэж хэлэв.
يُوْسُفُ اَعْرِضْ عَنْ هٰذَا وَاسْتَغْفِرِيْ لِذَنْۢبِكِۖ اِنَّكِ كُنْتِ مِنَ الْخٰطِـِٕيْنَ ࣖ
yūsufu a‘riḍ ‘an hāżā wastagfirī liżambik(i), innaki kunti minal-khāṭi'īn(a).
Өө Иосеф! "Үүнийг март, (эхнэр минь) нүглүүдийнхээ төлөө уучлал гуй, учир нь чи гэмтэй хүмүүсийн нэг юм."
وَدَخَلَ مَعَهُ السِّجْنَ فَتَيٰنِ ۗقَالَ اَحَدُهُمَآ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَعْصِرُ خَمْرًا ۚوَقَالَ الْاٰخَرُ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَحْمِلُ فَوْقَ رَأْسِيْ خُبْزًا تَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْهُ ۗنَبِّئْنَا بِتَأْوِيْلِهٖ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ
wa dakhala ma‘ahus-sijna fatayān(i), qāla aḥaduhumā innī arānī a‘ṣiru khamrā(n), wa qālal-ākharu innī arānī aḥmilu fauqa ra'sī khubzan ta'kuluṭ-ṭairu minh(u), nabbi'nā bita'wīlih(ī), innā narāka minal-muḥsinīn(a).
Түүнтэй хамт хоёр залуу шоронд орсон. Тэдний нэг нь "Би усан үзэм шахаж байна гэж зүүдэлсэн нь лавтай" гэж хэлсэн бол нөгөө нь "Би толгой дээрээ талх барьж яваад, заримыг нь шувууд идчихсэн байна гэж зүүдэлсэн" гэжээ. Бидэнд таквил өгөөч. Үнэхээр бид чамайг сайн үйлс хийдэг хүмүүсийн нэг гэж үздэг.
قَالَ لَا يَأْتِيْكُمَا طَعَامٌ تُرْزَقٰنِهٖٓ اِلَّا نَبَّأْتُكُمَا بِتَأْوِيْلِهٖ قَبْلَ اَنْ يَّأْتِيَكُمَا ۗذٰلِكُمَا مِمَّا عَلَّمَنِيْ رَبِّيْۗ اِنِّيْ تَرَكْتُ مِلَّةَ قَوْمٍ لَّا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ هُمْ كٰفِرُوْنَۙ
qāla lā ya'tīkumā ṭa‘āmun turzaqānihī illā nabba'tukumā bita'wīlihī qabla ay ya'tiyakumā, żālikumā mimmā ‘allamanī rabbī, innī taraktu millata qaumil lā yu'minūna billāhi wa hum bil-ākhirati hum kāfirūn(a).
Тэр (Юсуф) “Та хоёрт ямар ч хоол өгөх байсан, би (хоол) та нарт хүрэхээс өмнө таквилийг тайлбарлаж чадсан. Энэ бол Бурханы надад заасан зүйлийн нэг хэсэг юм. Үнэндээ би Аллахад итгэдэггүй хүмүүсийн шашныг орхисон, үнэндээ тэд ирээдүйд итгэдэггүй.” гэж хэлэв.
وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ اٰبَاۤءِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَۗ مَا كَانَ لَنَآ اَنْ نُّشْرِكَ بِاللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ ذٰلِكَ مِنْ فَضْلِ اللّٰهِ عَلَيْنَا وَعَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُوْنَ
wattaba‘tu millata ābā'ī ibrāhīma wa isḥāqa wa ya‘qūb(a), mā kāna lanā an nusyrika billāhi min syai'(in), żālika min faḍlillāhi ‘alainā wa ‘alan-nāsi wa lākinna akṡaran-nāsi lā yasykurūn(a).
Би өвөг дээдэс Абрахам, Исаак, Иаков нарын шашныг дагадаг. Бид (эш үзүүлэгчид) Аллахтай ямар нэгэн зүйлийг холбох нь зохисгүй. Энэ бол Аллахын бидэнд болон хүмүүст (бүгдэд) өгсөн нигүүлслээс үүдэлтэй; гэхдээ ихэнх хүмүүс талархдаггүй.
يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ ءَاَرْبَابٌ مُّتَفَرِّقُوْنَ خَيْرٌ اَمِ اللّٰهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُۗ
yā ṣāḥibayis-sijni a'arbābum mutafarriqūna khairun amillāhul-wāḥidul-qahhār(u).
Өө, хоёр шоронгийн хоригдол! Аль нь сайн бэ, янз бүрийн бурхад уу, эсвэл Төгс Хүчит, Төгс Хүчит Бурхан уу?
مَا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖٓ اِلَّآ اَسْمَاۤءً سَمَّيْتُمُوْهَآ اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗاَمَرَ اَلَّا تَعْبُدُوْٓا اِلَّآ اِيَّاهُ ۗذٰلِكَ الدِّيْنُ الْقَيِّمُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ
mā ta‘budūna min dūnihī illā asmā'an sammaitumūhā antum wa ābā'ukum mā anzalallāhu bihā min sulṭān(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), amara allā ta‘budū illā iyyāh(u), żālikad-dīnul-qayyimu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).
Та нарын Түүнээс өөр шүтдэг зүйл бол зөвхөн та нарын өөрсдөө болон өвөг дээдсийнхээ зохиосон нэрс юм. Аллах тэдний талаар ямар ч баримт нотолгоо ирүүлээгүй. Шүүмж зөвхөн Аллахад хамаарна. Тэр та нарыг зөвхөн Өөрт нь шүтэх ёсгүй гэж тушаасан. Энэ бол зөв шашин боловч ихэнх хүмүүс үүнийг мэддэггүй.
يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ اَمَّآ اَحَدُكُمَا فَيَسْقِيْ رَبَّهٗ خَمْرًا ۗوَاَمَّا الْاٰخَرُ فَيُصْلَبُ فَتَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْ رَّأْسِهٖ ۗ قُضِيَ الْاَمْرُ الَّذِيْ فِيْهِ تَسْتَفْتِيٰنِۗ
yā ṣāḥibayis-sijni ammā aḥadukumā fa yasqī rabbahū khamrā(n), wa ammal-ākharu fa yuṣlabu fa ta'kuluṭ-ṭairu mir ra'sih(ī), quḍiyal-amrul-lażī fīhi tastaftiyān(i).
Ай шоронгийн хоёр хоригдол оо, "Та нарын нэг нь эзэндээ архи өгөх үүрэгтэй. Нөгөө нь цовдлогдож, шувууд толгойных нь хэсгийг идэх болно. Та нарын надаас асуусан зүйлийн хариу ирсэн."
وَقَالَ لِلَّذِيْ ظَنَّ اَنَّهٗ نَاجٍ مِّنْهُمَا اذْكُرْنِيْ عِنْدَ رَبِّكَۖ فَاَنْسٰىهُ الشَّيْطٰنُ ذِكْرَ رَبِّهٖ فَلَبِثَ فِى السِّجْنِ بِضْعَ سِنِيْنَ ࣖ
wa qāla lil-lażī ẓanna annahū nājim minhumażkurnī ‘inda rabbik(a), fa ansāhusy-syaiṭānu żikra rabbihī fa labiṡa fis-sijni biḍ‘a sinīn(a).
Тэгээд тэр (Йосеф) тэр хоёрын хооронд аюулгүй байх болно гэж мэдэж байсан хүндээ: "Миний нөхцөл байдлыг эзэндээ тайлбарлаж өг" гэж хэлэв. Тиймээс Сатан түүнийг (Йосефын нөхцөл байдлыг) эзэндээ тайлбарлахаа мартуулсан. Үүнээс болж тэр (Йосеф) хэдэн жил шоронд хоригдов.
وَقَالَ الْمَلِكُ اِنِّيْٓ اَرٰى سَبْعَ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعَ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۗ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَاُ اَفْتُوْنِيْ فِيْ رُءْيَايَ اِنْ كُنْتُمْ لِلرُّءْيَا تَعْبُرُوْنَ
wa qālal-maliku innī arā sab‘a baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘a sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), yā ayyuhal-mala'u aftūnī fī ru'yāya in kuntum lir-ru'yā ta‘burūn(a).
Хаан (ард түмнийхээ удирдагчдад хандан) “Үнэхээр би долоон тарган үнээг долоон туранхай үнээ идэж байхыг зүүдэлсэн; долоон иш нь ногоон, нөгөө нь (долоон иш) хуурай байв. Өө, эрхэм хүмүүс ээ! Хэрэв та нар зүүдээ тайлж чадвал миний зүүдний тайллыг надад тайлбарлаж өгөөч” гэж хэлэв.
قَالُوْٓا اَضْغَاثُ اَحْلَامٍ ۚوَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيْلِ الْاَحْلَامِ بِعٰلِمِيْنَ
qālū aḍgāṡu aḥlām(in), wa mā naḥnu bita'wīlil-aḥlāmi bi‘ālimīn(a).
Тэд “(Эдгээр нь) хоосон зүүд бөгөөд бид тэдгээрийг тайлж чадахгүй” гэж хариулав.
وَقَالَ الَّذِيْ نَجَا مِنْهُمَا وَادَّكَرَ بَعْدَ اُمَّةٍ اَنَا۠ اُنَبِّئُكُمْ بِتَأْوِيْلِهٖ فَاَرْسِلُوْنِ
wa qālal-lażī najā minhumā waddakara ba‘da ummatin ana unabbi'ukum bita'wīlihī fa arsilūn(i).
Тэр хоёрын хооронд амьд үлдсэн хүн хэсэг хугацааны дараа (Иосефт) "Би чамд (зүүд тайлахдаа сайн) хүний тухай ярьж өгье, тиймээс намайг (түүн рүү) явуул" гэж хэлээд санав.
يُوْسُفُ اَيُّهَا الصِّدِّيْقُ اَفْتِنَا فِيْ سَبْعِ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعِ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۙ لَّعَلِّيْٓ اَرْجِعُ اِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُوْنَ
yūsufu ayyuhaṣ-ṣiddīqu aftinā fī sab‘i baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘i sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), la‘allī arji‘u ilan-nāsi la‘allahum ya‘lamūn(a).
"Юсуф аа, маш итгэлтэй хүн ээ! Долоон туранхай (эм үнээ), долоон ногоон иш (улаан буудай) болон бусад хуурай (долоон иш) долоон тарган эм үнээ идсэн тухай бидэнд (зүүдний тайллыг) тайлбарлаж өгөөч, ингэснээр би тэдгээр хүмүүс дээр буцаж очоод тэд мэдэж болох юм."
قَالَ تَزْرَعُوْنَ سَبْعَ سِنِيْنَ دَاَبًاۚ فَمَا حَصَدْتُّمْ فَذَرُوْهُ فِيْ سُنْۢبُلِهٖٓ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تَأْكُلُوْنَ
qāla tazra‘ūna sab‘a sinīna da'abā(n), famā ḥaṣattum fa żarūhu fī sumbulihī illā qalīlam mimmā ta'kulūn(a).
Тэр (Иосеф) “Чи ердийнхөөрөө долоон жил дараалан тариална. Тэгээд хураасан зүйлээ иш дээр нь үлдээ, гэхдээ бага зэрэг идэх болно.
ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ سَبْعٌ شِدَادٌ يَّأْكُلْنَ مَا قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تُحْصِنُوْنَ
Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika sab‘un syidāduy ya'kulna mā qaddamtum lahunna illā qalīlam mimmā tuḥṣinūn(a).
Тэгээд түүний дараа долоон (жил) их зовлон ирэх бөгөөд энэ нь таны тэдэнд зориулж хадгалсан зүйлийг залгих болно, гэхдээ таны хадгалсан зүйлийн багахан хэсгийг л.
ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ عَامٌ فِيْهِ يُغَاثُ النَّاسُ وَفِيْهِ يَعْصِرُوْنَ ࣖ
Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika ‘āmun fīhi yugāṡun-nāsu wa fīhi ya‘ṣirūn(a).
Үүний дараа хүмүүс (хангалттай хэмжээгээр) бороо оруулж, (усан үзэм) шахах жил ирнэ.”
وَجَاۤءَ اِخْوَةُ يُوْسُفَ فَدَخَلُوْا عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهٗ مُنْكِرُوْنَ
wa jā'a ikhwatu yūsufa fa dakhalū ‘alaihi fa ‘arafahum wa hum lahū munkirūn(a).
Иосефын ах нар (Египетэд) ирээд (түүний гэрт) орцгоов. Иосеф тэднийг таньсан боловч тэд түүнийг танихгүй байв.
وَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ قَالَ ائْتُوْنِيْ بِاَخٍ لَّكُمْ مِّنْ اَبِيْكُمْ ۚ اَلَا تَرَوْنَ اَنِّيْٓ اُوْفِى الْكَيْلَ وَاَنَا۠ خَيْرُ الْمُنْزِلِيْنَ
wa lammā jahhazahum bijahāzihim qāla'tūnī bi'akhil lakum min abīkum, alā tarauna annī ūfil-kaila wa ana khairul-munzilīn(a).
Тэр (Иосеф) тэдэнд хоол бэлдэж өгөөд “Танай аавын адил дүүгээ (Бенжамин) над дээр авчир. Би хэмжээсийг бүрэн гүйцэд өгдөг, хамгийн сайн зочлогч гэдгийг та нар харахгүй байна уу?” гэж хэлэв.
فَاِنْ لَّمْ تَأْتُوْنِيْ بِهٖ فَلَا كَيْلَ لَكُمْ عِنْدِيْ وَلَا تَقْرَبُوْنِ
fa illam ta'tūnī bihī falā kaila lakum ‘indī wa lā taqrabūn(i).
Тиймээс хэрэв чи надад авчрахгүй бол надаас дахиж (үр тариа) авахгүй бөгөөд надад ойртох ч хэрэггүй.”
قَالُوْا سَنُرَاوِدُ عَنْهُ اَبَاهُ وَاِنَّا لَفٰعِلُوْنَ
qālū sanurāwidu ‘anhu abāhu wa innā lafā‘ilūn(a).
Тэд “Бид түүний аавыг (түүнийг авахаар) ятгаж, бид үүнийг заавал хийх болно” гэж хэлсэн.
وَقَالَ لِفِتْيٰنِهِ اجْعَلُوْا بِضَاعَتَهُمْ فِيْ رِحَالِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَعْرِفُوْنَهَآ اِذَا انْقَلَبُوْٓا اِلٰٓى اَهْلِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ
wa qāla lifityānihij‘alū biḍā‘atahum fī riḥālihim la‘allahum ya‘rifūnahā iżanqalabū ilā ahlihim la‘allahum yarji‘ūn(a).
Тэр (Йосеф) зарц нартаа “Тэдний (худалдан авсан) эд зүйлсийг уутанд нь хий, тэгвэл тэд гэр бүлдээ буцаж ирэхдээ буцаж ирнэ гэж найдаж байгаагаа мэдэх болно” гэж хэлэв.
فَلَمَّا رَجَعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْهِمْ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَاَرْسِلْ مَعَنَآ اَخَانَا نَكْتَلْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ
falammā raja‘ū ilā abīhim qālū yā abānā muni‘a minnal-kailu fa arsil ma‘anā akhānā naktal wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).
Тэгээд тэд аав дээрээ (Иаков) буцаж ирээд “Аав аа! Бид ахаа авч явахгүй л бол дахин үр тариа авахгүй. Тиймээс ахыг маань бидэнтэй хамт явуул, бид жаахан юм идэж авъя. Бид түүнийг заавал хамгаална” гэж хэлэв.
قَالَ هَلْ اٰمَنُكُمْ عَلَيْهِ اِلَّا كَمَآ اَمِنْتُكُمْ عَلٰٓى اَخِيْهِ مِنْ قَبْلُۗ فَاللّٰهُ خَيْرٌ حٰفِظًا وَّهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ
qāla hal āmanukum ‘alaihi illā kamā amintukum ‘alā akhīhi min qabl(u), fallāhu khairun ḥāfiẓaw wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).
Тэр (Иаков) “Би түүний ах (Юсуф)-ыг чамд даатгасан шигээ түүнийг (Бунямин) чамд яаж даатгах вэ?” гэж хэлэв. Тиймээс Аллах бол хамгийн сайн хамгаалагч бөгөөд Тэр бол өршөөнгүй хүмүүсийн дундаас хамгийн өршөөнгүй нь юм.
وَلَمَّا فَتَحُوْا مَتَاعَهُمْ وَجَدُوْا بِضَاعَتَهُمْ رُدَّتْ اِلَيْهِمْۗ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا نَبْغِيْۗ هٰذِهٖ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ اِلَيْنَا وَنَمِيْرُ اَهْلَنَا وَنَحْفَظُ اَخَانَا وَنَزْدَادُ كَيْلَ بَعِيْرٍۗ ذٰلِكَ كَيْلٌ يَّسِيْرٌ
wa lammā fataḥū matā‘ahum wajadū biḍā‘atahum ruddat ilaihim, qālū yā abānā mā nabgī, hāżihī biḍā‘atunā ruddat ilainā wa namīru ahlanā wa naḥfaẓu akhānā wa nazdādu kaila ba‘īr(in), żālika kailuy yasīr(un).
Тэд бараагаа онгойлгоход бараагаа (худалдан авалт) буцааж өгснийг олж харав. Тэд: "Аав аа! Бидэнд өөр юу хэрэгтэй юм бэ. Эдгээр нь бидэнд буцааж өгсөн бараа бөгөөд бид гэр бүлээ тэжээж, ах дүү нараа асарч, тэмээний ачаа шиг хүнд үр тарианы нэмэлт хангамжтай болно. Энэ бол (Египетийн хааны хувьд) амархан зүйл" гэж хэлэв.
قَالَ لَنْ اُرْسِلَهٗ مَعَكُمْ حَتّٰى تُؤْتُوْنِ مَوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ لَتَأْتُنَّنِيْ بِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يُّحَاطَ بِكُمْۚ فَلَمَّآ اٰتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ قَالَ اللّٰهُ عَلٰى مَا نَقُوْلُ وَكِيْلٌ
qāla lan ursilahū ma‘akum ḥattā tu'tūni mauṡiqam minallāhi lata'tunnanī bihī illā ayyuḥāṭa bikum, falammā ātauhu mauṡiqahum qālallāhu ‘alā mā naqūlu wakīl(un).
Тэр (Иаков) “Чи хүрээлэгдээгүй л бол түүнийг надад буцааж авчирна гэж Аллахын нэрээр надад тангараглах хүртэл би түүнийг чамтай хамт явуулахгүй” гэж хэлэв. Тэд тангарагласны дараа тэр (Иаков) “Бидний хэлж байгаа зүйлийг Аллах гэрчилнэ” гэж хэлэв.
وَقَالَ يٰبَنِيَّ لَا تَدْخُلُوْا مِنْۢ بَابٍ وَّاحِدٍ وَّادْخُلُوْا مِنْ اَبْوَابٍ مُّتَفَرِّقَةٍۗ وَمَآ اُغْنِيْ عَنْكُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗعَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَعَلَيْهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُوْنَ
wa qāla yā baniyya lā tadkhulū mim bābiw wāḥidiw wadkhulū min abwābim mutafarriqah(tin), wa mā ugnī ‘ankum minallāhi min syai'(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), ‘alaihi tawakkaltu wa ‘alaihi falyatawakkalil-mutawakkilūn(a).
Тэр (Иаков) “Өө, хүүхдүүд минь! Нэг хаалгаар орж болохгүй, өөр хаалгаар орж болохгүй. Гэсэн хэдий ч би та нарыг Аллахын хувь тавилангаас огтхон ч хамгаалж чадахгүй. Энэ шийдвэр зөвхөн Аллахынх. Би Түүнд итгэж найддаг бөгөөд найддаг хүмүүсийг ч бас Түүнд даатгадаг” гэж хэлэв.
وَلَمَّا دَخَلُوْا مِنْ حَيْثُ اَمَرَهُمْ اَبُوْهُمْۗ مَا كَانَ يُغْنِيْ عَنْهُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا حَاجَةً فِيْ نَفْسِ يَعْقُوْبَ قَضٰىهَاۗ وَاِنَّهٗ لَذُوْ عِلْمٍ لِّمَا عَلَّمْنٰهُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ
wa lammā dakhalū min ḥaiṡu amarahum abūhum, mā kāna yugnī ‘anhum minallāhi min syai'in illā ḥājatan fī nafsi ya‘qūba qaḍāhā, wa innahū lażū ‘ilmil limā ‘allamnāhu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).
Тэд эцгийнхээ тушаалаар орж ирэхэд (орох нь) Аллахын тушаалыг огтхон ч эсэргүүцэж чадаагүй (гэхдээ энэ нь зөвхөн Иаковын хүсэл байсан бөгөөд түүний тодорхойлсон зүйл байв). Бид түүнд зааж сургасны дагуу тэр мэдлэгтэй байсан ч ихэнх хүмүүс мэддэггүй.
قَالَ هَلْ عَلِمْتُمْ مَّا فَعَلْتُمْ بِيُوْسُفَ وَاَخِيْهِ اِذْ اَنْتُمْ جٰهِلُوْنَ
qāla hal ‘alimtum mā fa‘altum biyūsufa wa akhīhi iż antum jāhilūn(a).
Тэр (Иосеф) “Та нар үйлдлийнхээ үр дагаврыг мэдээгүй учраас Иосеф болон түүний ахад юу хийснээ мэдэж байна уу?” гэж хэлэв.
قَالُوْٓا ءَاِنَّكَ لَاَنْتَ يُوْسُفُۗ قَالَ اَنَا۠ يُوْسُفُ وَهٰذَآ اَخِيْ قَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَاۗ اِنَّهٗ مَنْ يَّتَّقِ وَيَصْبِرْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ
qālū a'innaka la'anta yūsuf(u), qāla ana yūsufu wa hāżā akhī qad mannallāhu ‘alainā, innahū may yataqqi wa yaṣbir fa innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).
Тэд "Чи үнэхээр Иосеф мөн үү?" гэж асуухад тэр (Йосиф) "Би бол Иосеф, энэ бол миний ах. Үнэхээр Аллах бидэнд нигүүлслээ хайрласан. Үнэхээр хэн ч сүсэг бишрэлтэй, тэвчээртэй байвал Аллах сайн үйлс үйлдэгчдийн шагналыг үгүй хийдэггүй" гэж хариулав.
وَرَفَعَ اَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَخَرُّوْا لَهٗ سُجَّدًاۚ وَقَالَ يٰٓاَبَتِ هٰذَا تَأْوِيْلُ رُءْيَايَ مِنْ قَبْلُ ۖقَدْ جَعَلَهَا رَبِّيْ حَقًّاۗ وَقَدْ اَحْسَنَ بِيْٓ اِذْ اَخْرَجَنِيْ مِنَ السِّجْنِ وَجَاۤءَ بِكُمْ مِّنَ الْبَدْوِ مِنْۢ بَعْدِ اَنْ نَّزَغَ الشَّيْطٰنُ بَيْنِيْ وَبَيْنَ اِخْوَتِيْۗ اِنَّ رَبِّيْ لَطِيْفٌ لِّمَا يَشَاۤءُ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ
wa rafa‘a abawaihi ‘alal-‘arsyi wa kharrū lahū sujjadā(n), wa qāla yā abati hāżā ta'wīlu ru'yāya min qabl(u), qad ja‘alahā rabbī ḥaqqā(n), wa qad aḥsana bī iż akhrajanī minas-sijni wa jā'a bikum minal-badwi mim ba‘di an nazagasy-syaiṭānu bainī wa baina ikhwatī, inna rabbī laṭīful limā yasyā'(u), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).
Тэр эцэг эхээ хаан ширээнд өргөмжилсөн. Тэд бүгд түүнд (Юсуф) бөхийсөн. Тэр (Юсуф) “Аав аа! Энэ бол миний өмнөх зүүдний тайлал. Үнэхээр миний Эзэн үүнийг биелүүлсэн. Үнэхээр миний Эзэн намайг шоронгоос суллаж, Сатан миний болон ах дүүсийн минь хоорондох (харилцааг) устгасны дараа чамайг тосгоноос авчрахдаа надад сайныг үйлдсэн. Үнэхээр миний Эзэн хүссэн зүйлдээ зөөлөн ханддаг. Үнэхээр Тэр бол бүхнийг мэдэгч, мэргэн ухаантан.