اِذْ قَالَ يُوْسُفُ لِاَبِيْهِ يٰٓاَبَتِ اِنِّيْ رَاَيْتُ اَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَاَيْتُهُمْ لِيْ سٰجِدِيْنَ
iż qāla yūsufu li'abīhi yā abati innī ra'aitu aḥada ‘asyara kaukabaw wasy-syamsa wal-qamara ra'aituhum lī sājidīn(a).
(याद रखो), जदूं यूसुफ ने अपने पिता गी आखेआ, "हे मेरे पिता! सचमुच, मैं (सपने दिक्खेआ) ग्यारह तारे, सूरज ते चंद्रमा गी दिक्खने दा; मैं उनेंगी सारें गी मेरे सामने झुकदे दिक्खेआ।"
قَالَ يٰبُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُءْيَاكَ عَلٰٓى اِخْوَتِكَ فَيَكِيْدُوْا لَكَ كَيْدًا ۗاِنَّ الشَّيْطٰنَ لِلْاِنْسَانِ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ
qāla yā bunayya lā taqṣuṣ ru'yāka ‘alā ikhwatika fa yakīdū laka kaidā(n), innasy-syaiṭāna lil-insāni ‘aduwwum mubīn(un).
उने (उस दे पिता) आखेआ, "हे मेरे पुत्तर! अपने सपने गी अपने भ्राएं गी नेईं दस्सो, ओह तुसेंगी (नष्ट करने) दी साजिश रचे। वाकई शैतान मनुखें दा साफ दुश्मन ऐ।"
وَكَذٰلِكَ يَجْتَبِيْكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكَ وَعَلٰٓى اٰلِ يَعْقُوْبَ كَمَآ اَتَمَّهَا عَلٰٓى اَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَۗ اِنَّ رَبَّكَ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ ࣖ
wa każālika yajtabīka rabbuka wa yu‘allimuka min ta'wīlil-aḥādīṡi wa yutimmu ni‘matahū ‘alaika wa ‘alā āli ya‘qūba kamā atammahā ‘alā abawaika min qablu ibrāhīma wa isḥāq(a), inna rabbaka ‘alīmun ḥakīm(un).
ते इय् यां गै, परमेसरे तुसेंगी (नबी बनने आस् ते) चुनेया ते तुसेंगी सपने दी किश व्याख्याएं गी सिखाया ते तुंदे ते याकूब दे परोआर उप् पर (अपना एहसान) सिद्ध कित्ता, जिय् यां के उनेंगी उसदे शा पैह़लैं तुंदे दो दादा-दादी, (अर्थात) अब्राह़म ते इसहाक उप् पर अपना एहसान सिद्ध कित्ता हा। सचमुच तेरा रब सर्वज्ञ, सर्वज्ञानी है।
اِذْ قَالُوْا لَيُوْسُفُ وَاَخُوْهُ اَحَبُّ اِلٰٓى اَبِيْنَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ ۗاِنَّ اَبَانَا لَفِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍۙ
iż qālū layūsufu wa akhūhu aḥabbu ilā abīnā minnā wa naḥnu ‘uṣbah(tun), inna abānā lafī ḍalālim mubīn(in).
जफ उन्शोंने कशा, "सच भें यूसुफ औय उवके भाॊ (बुनयाभन) को अऩने फाऩ से अचधक ऩयार ककमा था, भलही शभ एक (मजबूत) ऩरयवाय थे। वाकई भें अऩने ऩाऩा ने एक सच्ची गरत भें था।"
ۨاقْتُلُوْا يُوْسُفَ اَوِ اطْرَحُوْهُ اَرْضًا يَّخْلُ لَكُمْ وَجْهُ اَبِيْكُمْ وَتَكُوْنُوْا مِنْۢ بَعْدِهٖ قَوْمًا صٰلِحِيْنَ
uqtulū yūsufa awiṭraḥūhu arḍay yakhlu lakum wajhu abīkum wa takūnū mim ba‘dihī qauman ṣāliḥīn(a).
यूसुफ गी मारी ओड़ो जां उसी कुतै सुट्टो तां जे तुंदे पिता दा ध्यान तुंदे उप्पर पौग, ते इसदे बाद तुस इक अच्छा इंसान बनी जागे।"
قَالَ قَاۤىِٕلٌ مِّنْهُمْ لَا تَقْتُلُوْا يُوْسُفَ وَاَلْقُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّ يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيَّارَةِ اِنْ كُنْتُمْ فٰعِلِيْنَ
qāla qā'ilum minhum lā taqtulū yūsufa wa alqūhu fī gayābatil-jubbi yaltaqiṭhu ba‘ḍus-sayyārati in kuntum fā‘ilīn(a).
उंदे चा इक ने आखेआ, “यूसुफ गी नेईं मारो, बल्के उसी कुएं दे तल च सुट्टी देओ तां जे किश मुसाफिर उसी चुक्की लैन, जेकर तुस चांदे ओ।”
وَجَاۤءَتْ سَيَّارَةٌ فَاَرْسَلُوْا وَارِدَهُمْ فَاَدْلٰى دَلْوَهٗ ۗقَالَ يٰبُشْرٰى هٰذَا غُلٰمٌ ۗوَاَسَرُّوْهُ بِضَاعَةً ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ ۢبِمَا يَعْمَلُوْنَ
wa jā'at sayyāratun fa arsalū wāridahum fa adlā dalwah(ū), qāla yā busyrā hāżā gulām(un), wa asarrūhu biḍā‘ah(tan), wallāhu ‘alīmum bimā ya‘malūn(a).
ते मुसाफिरां दा इक समूह आया ते उने पानी आला बुलाने आला भेजया। फिर उसने बाल्टी उतार दी। उ’नें आखेआ, “ओह् केह् खुशी ऐ, इत्थै इक जवान ऐ!” फिर उसगी माल दे रूप च छुपाई लैंदे न। ते अल्लाह उंदे कम्में गी सारें शा जानकार ऐ।
وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍۢ بَخْسٍ دَرَاهِمَ مَعْدُوْدَةٍ ۚوَكَانُوْا فِيْهِ مِنَ الزّٰهِدِيْنَ ࣖ
wa syarauhu biṡamanim bakhsin darāhima ma‘dūdah(tin), wa kānū fīhi minaz-zāhidīn(a).
ते उनेंगी (यूसुफ) गी घट्ट कीमत च बेची दित्ता, यानी किश दिरहम गै, कीजे उनेंगी उदे च कोई दिलचस्पी नेई ही।
وَقَالَ الَّذِى اشْتَرٰىهُ مِنْ مِّصْرَ لِامْرَاَتِهٖٓ اَكْرِمِيْ مَثْوٰىهُ عَسٰىٓ اَنْ يَّنْفَعَنَآ اَوْ نَتَّخِذَهٗ وَلَدًا ۗوَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوْسُفَ فِى الْاَرْضِۖ وَلِنُعَلِّمَهٗ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِۗ وَاللّٰهُ غَالِبٌ عَلٰٓى اَمْرِهٖ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ
wa qālal-lażisytarāhu mim miṣra limra'atihī akrimī maṡwāhu ‘asā ay yanfa‘anā au nattakhiżahū waladā(n), wa każālika makkannā liyūsufa fil-arḍ(i), wa linu‘allimahū min ta'wīlil-aḥādīṡ(i), wallāhu gālibun ‘alā amrihī wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).
ते मिस्त्री ने उसी खरीदने आला अपनी घ़रेआली गी ग् लाया, “उस गी इक अच्छी जगह (ते सेवा) देयो, शायद ओह़ साढ़े आस् ते फायदेमंद होग जां अस उसी पुत्तर दे रूप च अपनागे।” ते इस चाल्ली अस यूसुफ गी (मिस्र दे देश) च इक अच्छी स्थिति दित्ती ते अस उसी सपने दी व्याख्या सिखाचै। ते अल्लाह अपने मामले उप्पर सर्वशक्तिमान ऐ, पर ज्यादातर लोक समझदे नेईं न।
وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًا ۗوَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ
wa lammā balaga asyuddahū ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).
ते जदूं ओह बूढ़ होई गेआ तां अस उसी शक्ति ते ज्ञान देई दित्ता। इस चाल्ली अस भलाई करने आह्लें गी इनाम दिंदे आं।
وَرَاوَدَتْهُ الَّتِيْ هُوَ فِيْ بَيْتِهَا عَنْ نَّفْسِهٖ وَغَلَّقَتِ الْاَبْوَابَ وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَ ۗقَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اِنَّهٗ رَبِّيْٓ اَحْسَنَ مَثْوَايَۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ
wa rāwadathul-latī huwa fī baitihā ‘an nafsihī wa gallaqatil-abwāba wa qālat haita lak(a), qāla ma‘āżallāhi innahū rabbī aḥsana maṡwāy(a), innahū lā yuflihuẓ-ẓālimūn(a).
ते जिस जनानी ओह् (यूसुफ) उंदे घरै च रौंह्दी ही, उसी बहकाया। ते ओह़ दरवाजे बंद करी ओड़ेया, ते ग् लाया, “मेरे नेड़े आओ।” यूसुफ ने आख्या, "मैं अल्लाह दी शरण लैंदा हां, सचमुच मेरे मालिक ने मेरे कन्ने अच्छा बर्ताव कीता ऐ।" सचमुच बेईमानी दी किस्मत नेईं होग।
وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهٖۙ وَهَمَّ بِهَا ۚ لَوْلَآ اَنْ رَّاٰ بُرْهَانَ رَبِّهٖۗ كَذٰلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوْۤءَ وَالْفَحْشَاۤءَۗ اِنَّهٗ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِيْنَ
wa laqad hammat bihī wa hamma bihā lau lā ar ra'ā burhāna rabbih(ī), każālika linaṣrifa ‘anhus-sū'a wal-faḥsyā'(a), innahū min ‘ibādinal-mukhlaṣīn(a).
ते सचमुच, उस जनानी ने उसी (यूसुफ) दी मर्जी कीती ही। औय यूसुफ ने बी उवकी इच्छा की, अगय उवको अऩने रब वे कोई ननशान नशीॊ दे खा। इस तर्हां असीं उस तों बुराई ते घृणित गल्लां मुड़ दित्ती। सचमुच, ओह (यूसुफ) साडे चुने दे नौकरें च शामल ऐ।
وَاسْتَبَقَا الْبَابَ وَقَدَّتْ قَمِيْصَهٗ مِنْ دُبُرٍ وَّاَلْفَيَا سَيِّدَهَا لَدَا الْبَابِۗ قَالَتْ مَا جَزَاۤءُ مَنْ اَرَادَ بِاَهْلِكَ سُوْۤءًا اِلَّآ اَنْ يُّسْجَنَ اَوْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ
wastabaqal-bāba wa qaddat qamīṣahū min duburiw wa alfayā sayyidahā ladal-bāb(i), qālat mā jazā'u man arāda bi'ahlika sū'an illā ay yusjana au ‘ażābun alīm(un).
ते ओह़ दवैं दौड़दे-दौड़दे दरवाजे पर गे, ते जनानी ने उदे (यूसुफ) दे बागे गी पिच्छें थवां खिच्ची लेत्ता, जदुं तकर ओह़ नेई फट्टी गेया, ते उनेंगी दऊंनीं गी दरवाजे उप् पर उंदा पति लब्भा। उने (औरत) ने आख्या, "जेकरा तुंदी घरेआली दे खिलाफ बुराई दा इरादा रखदा ऐ, उसी जेल जां (सज़ा) दे दर्दनाक तड़प दे अलावा केह् इनाम ऐ?"
قَالَ هِيَ رَاوَدَتْنِيْ عَنْ نَّفْسِيْ وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِّنْ اَهْلِهَاۚ اِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَهُوَ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ
qāla hiya rāwadatnī ‘an nafsī wa syahida syāhidum min ahlihā, in kāna qamīṣuhū qudda min qubulin fa ṣadaqat wa huwa minal-kāżibīn(a).
उने (यूसुफ) आख्या, “उस ने मिगी बहकाया ते बहकाया।” उस जनानी दे परोआर दे इक गवाह ने गवाही दित्ती, “जेकर उसदा चोगा सामने फट्टी गेदा ऐ तां ओह जनानी सच्च आखदी ऐ, ते ओह (यूसुफ) झूठे च शामल ऐ।
وَاِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ فَكَذَبَتْ وَهُوَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ
wa in kāna qamīṣuhū qudda min duburin fa każabat wa huwa minaṣ-ṣādiqīn(a).
ते जेकर उदा चोगा पिच्छले हिस्से च फट्टी गेदा ऐ तां ओह़ जनानी गै ऐ जेका झूठ बोलदी ऐ, ते ओह़ (यूसुफ) सच् चाईयें च शामल ऐ।”
فَلَمَّا رَاٰ قَمِيْصَهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ قَالَ اِنَّهٗ مِنْ كَيْدِكُنَّ ۗاِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيْمٌ
falammā ra'ā qamīṣahū qudda min duburin qāla innahū min kaidikunn(a), inna kaidakunna ‘aẓīm(un).
इस करिए जदूं उ'नें (उस जनानी दे पति) दिक्खेआ जे उंदा (यूसुफ दा) चोगा पिच्छले हिस्से च फट्टी गेदा ऐ तां उ'नें आखेआ, "सच्चें गै एह् तुंदी चाल ऐ। तुंदी चाल सच्ची गै बड़ी बड्डी ऐ।"
يُوْسُفُ اَعْرِضْ عَنْ هٰذَا وَاسْتَغْفِرِيْ لِذَنْۢبِكِۖ اِنَّكِ كُنْتِ مِنَ الْخٰطِـِٕيْنَ ࣖ
yūsufu a‘riḍ ‘an hāżā wastagfirī liżambik(i), innaki kunti minal-khāṭi'īn(a).
हे यूसुफ ! "इस गल्ल गी भुल्ली जाओ, ते (मेरी घ़रेआली) अपने पापें दी माफी मंगना, कीजे तुस गुनाहगार लोकें च शामल ओ।"
وَدَخَلَ مَعَهُ السِّجْنَ فَتَيٰنِ ۗقَالَ اَحَدُهُمَآ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَعْصِرُ خَمْرًا ۚوَقَالَ الْاٰخَرُ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَحْمِلُ فَوْقَ رَأْسِيْ خُبْزًا تَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْهُ ۗنَبِّئْنَا بِتَأْوِيْلِهٖ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ
wa dakhala ma‘ahus-sijna fatayān(i), qāla aḥaduhumā innī arānī a‘ṣiru khamrā(n), wa qālal-ākharu innī arānī aḥmilu fauqa ra'sī khubzan ta'kuluṭ-ṭairu minh(u), nabbi'nā bita'wīlih(ī), innā narāka minal-muḥsinīn(a).
ते उदे कन्ने दो जवान जेल च गे। उंदे चा इक ने आखेआ, "पक्का मैं अंगूर दबाने दा सपना दिक्खेआ हा" ते इक होर ने आखेआ, "मैं सपने च दिक्खेआ हा जे मैं अपने सिर उप्पर रोटी लेई जा करदा हा, जिस च किश चिड़ियां बी खादियां हियां।" हमें तकवील दे। सचमुच, अस तुसेंगी भलाई करने आलें च शामल समझने आं।
قَالَ لَا يَأْتِيْكُمَا طَعَامٌ تُرْزَقٰنِهٖٓ اِلَّا نَبَّأْتُكُمَا بِتَأْوِيْلِهٖ قَبْلَ اَنْ يَّأْتِيَكُمَا ۗذٰلِكُمَا مِمَّا عَلَّمَنِيْ رَبِّيْۗ اِنِّيْ تَرَكْتُ مِلَّةَ قَوْمٍ لَّا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ هُمْ كٰفِرُوْنَۙ
qāla lā ya'tīkumā ṭa‘āmun turzaqānihī illā nabba'tukumā bita'wīlihī qabla ay ya'tiyakumā, żālikumā mimmā ‘allamanī rabbī, innī taraktu millata qaumil lā yu'minūna billāhi wa hum bil-ākhirati hum kāfirūn(a).
उन्हां (यूसुफ) ने आख्या, "तुहानूं दोनों नू जो भी खाना दित्ता जावेगा, मैं तकवील समझा सकदा हां, (खाना) तुहाडे कोल पहुंचण तों पहलां। ए उस गल्ल दा हिस्सा है जो परमात्मा ने मिगी सिखाया है। असल विच मैं उन लोकां दा धर्म त्याग दित्ता है जो अल्लाह ते विश्वास नहीं करदे, असल विच ओह परलोक विच विश्वास नहीं करदे।"
وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ اٰبَاۤءِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَۗ مَا كَانَ لَنَآ اَنْ نُّشْرِكَ بِاللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ ذٰلِكَ مِنْ فَضْلِ اللّٰهِ عَلَيْنَا وَعَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُوْنَ
wattaba‘tu millata ābā'ī ibrāhīma wa isḥāqa wa ya‘qūb(a), mā kāna lanā an nusyrika billāhi min syai'(in), żālika min faḍlillāhi ‘alainā wa ‘alan-nāsi wa lākinna akṡaran-nāsi lā yasykurūn(a).
ते मैं अपने पुरखें दे धर्म दा पालन करदा हां: अब्राहम, इसहाक ते याकूब। साडे (नबी) वास्ते अल्लाह नाल कुई वी चीज़ जोड़ना उचित नहीं। एह् अल्लाह दी कृपा थमां साढ़े उप्पर ते मनुक्खें (सभनें) उप्पर ऐ; पर ज्यादातर लोक आभारी नेईं होंदे
يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ ءَاَرْبَابٌ مُّتَفَرِّقُوْنَ خَيْرٌ اَمِ اللّٰهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُۗ
yā ṣāḥibayis-sijni a'arbābum mutafarriqūna khairun amillāhul-wāḥidul-qahhār(u).
ओ दो जेल कैदी ! कौन भला, नाना देवता या सर्वशक्तिमान, सर्वशक्तिमान परमात्मा?
مَا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖٓ اِلَّآ اَسْمَاۤءً سَمَّيْتُمُوْهَآ اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗاَمَرَ اَلَّا تَعْبُدُوْٓا اِلَّآ اِيَّاهُ ۗذٰلِكَ الدِّيْنُ الْقَيِّمُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ
mā ta‘budūna min dūnihī illā asmā'an sammaitumūhā antum wa ābā'ukum mā anzalallāhu bihā min sulṭān(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), amara allā ta‘budū illā iyyāh(u), żālikad-dīnul-qayyimu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).
तुस उंदे अलावा जेहड़ी चीजें दी पूजा करदे ओ, ओह़ सिर्फ उदे नां गै न जिनेंगी तुसें आविष्कार कीता ऐ, तुस अपने आप गी ते तुंदे पुरखें गी। अल्लाह ने उंदे बारे च कोई अधिकार नेईं भेजेआ ऐ। फैसला सिर्फ अल्लाह दा ही है। उने हुक्म दित्ता ऐ के तुस उदी सिवाय होर किसे दी पूजा नेईं करो। उह सही धरम है, पर ज्यादातर लोकां नूं पता नहीं।
يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ اَمَّآ اَحَدُكُمَا فَيَسْقِيْ رَبَّهٗ خَمْرًا ۗوَاَمَّا الْاٰخَرُ فَيُصْلَبُ فَتَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْ رَّأْسِهٖ ۗ قُضِيَ الْاَمْرُ الَّذِيْ فِيْهِ تَسْتَفْتِيٰنِۗ
yā ṣāḥibayis-sijni ammā aḥadukumā fa yasqī rabbahū khamrā(n), wa ammal-ākharu fa yuṣlabu fa ta'kuluṭ-ṭairu mir ra'sih(ī), quḍiyal-amrul-lażī fīhi tastaftiyān(i).
हे जेल दे दो कैदी, "तुंदे च इक अपने मालिक गी शराब देने दा प्रभारी होग। रही गल्ल दूई दी तां उसी सूली च चढ़ाया जाग, ते चिड़ियां उंदे सिर दा इक हिस्सा खांगन। जिस गल्लै दे बारे च तुसें मिगी पुच्छेआ हा, उंदा जवाब दित्ता गेदा ऐ।
وَقَالَ لِلَّذِيْ ظَنَّ اَنَّهٗ نَاجٍ مِّنْهُمَا اذْكُرْنِيْ عِنْدَ رَبِّكَۖ فَاَنْسٰىهُ الشَّيْطٰنُ ذِكْرَ رَبِّهٖ فَلَبِثَ فِى السِّجْنِ بِضْعَ سِنِيْنَ ࣖ
wa qāla lil-lażī ẓanna annahū nājim minhumażkurnī ‘inda rabbik(a), fa ansāhusy-syaiṭānu żikra rabbihī fa labiṡa fis-sijni biḍ‘a sinīn(a).
ते उ'नें (यूसुफ) उस माह् नू गी आखेआ जेह् ड़ा उसी पता हा जे उ'नें दऊंनीं दे बश्कार सुरक्षित होग, "मेरी हालात अपने मालिक गी समझाओ।" इस आस् ते शैतान ने उसी अपने मालिक गी (यूसुफ दी हालत) समझाने गी भुल्ली दित्ता। इस वजह नाल ओह (यूसुफ) कई साल जेल विच रेह।
وَقَالَ الْمَلِكُ اِنِّيْٓ اَرٰى سَبْعَ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعَ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۗ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَاُ اَفْتُوْنِيْ فِيْ رُءْيَايَ اِنْ كُنْتُمْ لِلرُّءْيَا تَعْبُرُوْنَ
wa qālal-maliku innī arā sab‘a baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘a sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), yā ayyuhal-mala'u aftūnī fī ru'yāya in kuntum lir-ru'yā ta‘burūn(a).
ते राजा ने (अपने लोकें दे सरदारें गी) आखेआ, "सच्चें गै मैं सपने च दिक्खेआ हा जे मैं सत्त मोटी गऊएं गी सत्त पतली गायें कन्नै खाइयै दिक्खेआ हा; सत्त डंठल (कणक दे) जेह्ड़े हरे हे ते दूए (सत्त डंडे) जेह्ड़े सुक्के हे। हे प्रमुख लोक! जेकर तुस सपने दी व्याख्या करी सकदे ओ तां मेरे सपने दी व्याख्या दे बारे च मिगी समझाओ।
قَالُوْٓا اَضْغَاثُ اَحْلَامٍ ۚوَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيْلِ الْاَحْلَامِ بِعٰلِمِيْنَ
qālū aḍgāṡu aḥlām(in), wa mā naḥnu bita'wīlil-aḥlāmi bi‘ālimīn(a).
उने जवाब दित्ता, “(ओह्) खाली सपने न ते अस उंदी व्याख्या करने च असमर्थ आं।”
وَقَالَ الَّذِيْ نَجَا مِنْهُمَا وَادَّكَرَ بَعْدَ اُمَّةٍ اَنَا۠ اُنَبِّئُكُمْ بِتَأْوِيْلِهٖ فَاَرْسِلُوْنِ
wa qālal-lażī najā minhumā waddakara ba‘da ummatin ana unabbi'ukum bita'wīlihī fa arsilūn(i).
औय जो उन्शें दोनो के बीतय बची था, उवने कशा औय कुछ वभम के फाद (यूसुफ को) यात आमा, "भैं तुझे (उवका व्मत्रि जो सऩने की व्याख्या कयने भें माहिर है) के लरए ऩता रगाऊॊगा, तो भैंने (उसके ऩास) भेज दो।"
يُوْسُفُ اَيُّهَا الصِّدِّيْقُ اَفْتِنَا فِيْ سَبْعِ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعِ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۙ لَّعَلِّيْٓ اَرْجِعُ اِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُوْنَ
yūsufu ayyuhaṣ-ṣiddīqu aftinā fī sab‘i baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘i sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), la‘allī arji‘u ilan-nāsi la‘allahum ya‘lamūn(a).
"यूसुफ, हे बड़ा भरोसेमंद व्यक्ति! असेंगी (सपने दी व्याख्या) उनें सत्त मोटी गायें दे बारे च समझाओ जेह्ड़े सत्त पतली (मादा गायें), सत्त हरे-भरे डंडे (कणक दे) ते दूए सूखे (सत्त डंडे) खांदे हे तां जे मैं उनें लोकें कोल वापस आई सकां, तां जे ओह् जानन।
قَالَ تَزْرَعُوْنَ سَبْعَ سِنِيْنَ دَاَبًاۚ فَمَا حَصَدْتُّمْ فَذَرُوْهُ فِيْ سُنْۢبُلِهٖٓ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تَأْكُلُوْنَ
qāla tazra‘ūna sab‘a sinīna da'abā(n), famā ḥaṣattum fa żarūhu fī sumbulihī illā qalīlam mimmā ta'kulūn(a).
उने (यूसुफ) आखया, “तुस रोज दी तर्ज पर सत्त सालें दी खेती करगे, फिर जे किश बी कट्टदे ओ, उसी उसदे डंठल उप्पर छोड़ी ओड़गे, सिवाय तुंदे खाने आस्तै थोड़ा।
ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ سَبْعٌ شِدَادٌ يَّأْكُلْنَ مَا قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تُحْصِنُوْنَ
Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika sab‘un syidāduy ya'kulna mā qaddamtum lahunna illā qalīlam mimmā tuḥṣinūn(a).
फिरी उसदे बाद सात (साल) बड़ी कठिनाई औग, जेड़ी तुसें उंदे आस्तै बचाई गेदी चीजें दा भस्म करी देग, सिवाय तुंदे बचाए दे थोह् ड़ी-मती चीजें दे।
ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ عَامٌ فِيْهِ يُغَاثُ النَّاسُ وَفِيْهِ يَعْصِرُوْنَ ࣖ
Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika ‘āmun fīhi yugāṡun-nāsu wa fīhi ya‘ṣirūn(a).
उसदे बाद इक साल औग जिस च लोकें गी बरखा (काफी मात्रा च) दित्ती जाग ते जिस च ओह् (अंगूर) दबांगन।”
وَجَاۤءَ اِخْوَةُ يُوْسُفَ فَدَخَلُوْا عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهٗ مُنْكِرُوْنَ
wa jā'a ikhwatu yūsufa fa dakhalū ‘alaihi fa ‘arafahum wa hum lahū munkirūn(a).
ते यूसुफ दे भ़्रा (मिस्र) च आए ते ओह़ (उस थाह़र) च दाखल ह़ोई गे। इस करिए ओह (यूसुफ) उनेंगी जानदा हा, जिसलै के ओह उसी (अब) नेईं पछानदे हे।
وَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ قَالَ ائْتُوْنِيْ بِاَخٍ لَّكُمْ مِّنْ اَبِيْكُمْ ۚ اَلَا تَرَوْنَ اَنِّيْٓ اُوْفِى الْكَيْلَ وَاَنَا۠ خَيْرُ الْمُنْزِلِيْنَ
wa lammā jahhazahum bijahāzihim qāla'tūnī bi'akhil lakum min abīkum, alā tarauna annī ūfil-kaila wa ana khairul-munzilīn(a).
ते जदुं उन् ने (यूसुफ) उंदे आस् ते खाना तैयार कित्ता, तां उन् ने ग् लाया, “अपने भ़्राऐ गी मेरे कश लेई आओ, जेका तुंदे (बंजामिन) दे पिता दा ऐ, केह़ तुस नेई दिक् खदे के अऊं पूरा नाप देना ऐं ते सेनाएं च सारें शा बेहतरीन ऐं?
فَاِنْ لَّمْ تَأْتُوْنِيْ بِهٖ فَلَا كَيْلَ لَكُمْ عِنْدِيْ وَلَا تَقْرَبُوْنِ
fa illam ta'tūnī bihī falā kaila lakum ‘indī wa lā taqrabūn(i).
तां जेकर तुस मेरे कोल नेई लेई औगे, तां तुसेंगी मेरे कोला होर (अनाज) नेई मिलग ते मेरे कोल नेई औना।”
قَالُوْا سَنُرَاوِدُ عَنْهُ اَبَاهُ وَاِنَّا لَفٰعِلُوْنَ
qālū sanurāwidu ‘anhu abāhu wa innā lafā‘ilūn(a).
उन्हां ने आख्या, “असीं उहदे पिता नू (उस नू लैन लई) मना लैंगे ते असीं ज़रूर कर देंगे।”
وَقَالَ لِفِتْيٰنِهِ اجْعَلُوْا بِضَاعَتَهُمْ فِيْ رِحَالِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَعْرِفُوْنَهَآ اِذَا انْقَلَبُوْٓا اِلٰٓى اَهْلِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ
wa qāla lifityānihij‘alū biḍā‘atahum fī riḥālihim la‘allahum ya‘rifūnahā iżanqalabū ilā ahlihim la‘allahum yarji‘ūn(a).
ते उने (यूसुफ) अपने नौकरें गी आखेआ, "उंदे (आदान-प्रदान) माल उंदी बोरियां च पाओ, तां जे उनेंगी पता लग्गी जा जे जदूं ओह़ अपने परोआरें च बापस आई जांगन, तां उम्मीद ऐ के ओह़ फी फी वापस आई जाङन।"
فَلَمَّا رَجَعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْهِمْ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَاَرْسِلْ مَعَنَآ اَخَانَا نَكْتَلْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ
falammā raja‘ū ilā abīhim qālū yā abānā muni‘a minnal-kailu fa arsil ma‘anā akhānā naktal wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).
इस आस् ते जदुं ओह़ अपने पिता (याकूब) दे कश परतोई गे, तां उनेंगी ग् लाया, "हे साढ़े पिता! असेंगी ह़ोर (अनाज) नेई मिलग (जदूं तकर अस अपने भ़्राऐ गी अपने कन् ने नेई लेई जाओ), तां साढ़े भ़्राऐ गी बी साढ़े कन् ने चली जा तांजे असेंगी किश मिलन, ते अस उदी पहरा जरूर देगे।"
قَالَ هَلْ اٰمَنُكُمْ عَلَيْهِ اِلَّا كَمَآ اَمِنْتُكُمْ عَلٰٓى اَخِيْهِ مِنْ قَبْلُۗ فَاللّٰهُ خَيْرٌ حٰفِظًا وَّهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ
qāla hal āmanukum ‘alaihi illā kamā amintukum ‘alā akhīhi min qabl(u), fallāhu khairun ḥāfiẓaw wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).
उने (याकूब) आखेआ, "मैं उसी (बुन्यामीन) तुंदे उप्पर किस चाल्ली सौंपना ऐ, जि'यां मैं पैह्लें उंदे भ्राऽ (यूसुफ) गी तुंदे कोल सौंपेआ हा?" तो अल्लाह सब तों वड्डा रक्षक है ते दयालुआं विच ओह परम दयालु है
وَلَمَّا فَتَحُوْا مَتَاعَهُمْ وَجَدُوْا بِضَاعَتَهُمْ رُدَّتْ اِلَيْهِمْۗ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا نَبْغِيْۗ هٰذِهٖ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ اِلَيْنَا وَنَمِيْرُ اَهْلَنَا وَنَحْفَظُ اَخَانَا وَنَزْدَادُ كَيْلَ بَعِيْرٍۗ ذٰلِكَ كَيْلٌ يَّسِيْرٌ
wa lammā fataḥū matā‘ahum wajadū biḍā‘atahum ruddat ilaihim, qālū yā abānā mā nabgī, hāżihī biḍā‘atunā ruddat ilainā wa namīru ahlanā wa naḥfaẓu akhānā wa nazdādu kaila ba‘īr(in), żālika kailuy yasīr(un).
ते जदूं उनेंगी अपना माल खोलेआ तां उनेंगी अपना माल (आदान-प्रदान) उंदे कोल वापस आया लब्भा। उ'नें आखेआ, "हे साढ़े पिता! इस थमां बी अस केह् चाह्न्दे हे। एह् साढ़ा माल साढ़े कोल वापस करी दित्ता गेदा ऐ, ते अस अपने परिवारें गी खिलाने च समर्थ होगे, ते अस अपने रिश्तेदारें दी देखभाल करगे, ते साढ़े कोल ऊंट दे बोझ जिन्ना भारी अतिरिक्त राशन (अनाज) होग। एह् इक आसान गल्ल ऐ (मिस्र दे राजा आस्तै)।
قَالَ لَنْ اُرْسِلَهٗ مَعَكُمْ حَتّٰى تُؤْتُوْنِ مَوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ لَتَأْتُنَّنِيْ بِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يُّحَاطَ بِكُمْۚ فَلَمَّآ اٰتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ قَالَ اللّٰهُ عَلٰى مَا نَقُوْلُ وَكِيْلٌ
qāla lan ursilahū ma‘akum ḥattā tu'tūni mauṡiqam minallāhi lata'tunnanī bihī illā ayyuḥāṭa bikum, falammā ātauhu mauṡiqahum qālallāhu ‘alā mā naqūlu wakīl(un).
उने (याकूब) आख्या, “मैं उसी तुंदे कन्ने (दूर) नेईं भेजना, जदूं तकर तुस मिगी अल्लाह दी कसम नेईं खांदे जे तुस उसी मेरे कोल वापस नेईं लेई औगे, जदूं तकर तुस घेरदे नेईं ओ।” जदुं उनेंगी कसम खादी ही तां उन् ने (याकूब) आख्या, “अल्लाह अस जे किश आखने आं, उदे गवाह ऐ।”
وَقَالَ يٰبَنِيَّ لَا تَدْخُلُوْا مِنْۢ بَابٍ وَّاحِدٍ وَّادْخُلُوْا مِنْ اَبْوَابٍ مُّتَفَرِّقَةٍۗ وَمَآ اُغْنِيْ عَنْكُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗعَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَعَلَيْهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُوْنَ
wa qāla yā baniyya lā tadkhulū mim bābiw wāḥidiw wadkhulū min abwābim mutafarriqah(tin), wa mā ugnī ‘ankum minallāhi min syai'(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), ‘alaihi tawakkaltu wa ‘alaihi falyatawakkalil-mutawakkilūn(a).
ते उ'नें (याकूब) आखेआ, "हे मेरे बच्चें! इक फाटक थमां नेईं दाखल होओ, ते बक्ख-बक्ख फाटकें थमां दाखल होओ; पर, मैं तुंदा अल्लाह (किस्मत) थमां ज़रा बी बचाई नेईं सकदा। ओह फैसला सिर्फ अल्लाह आस्तै ऐ। मैं उंदे उप्पर भरोसा करदा ऐ ते उंदे उप्पर बी भरोसा करदा ऐ।
وَلَمَّا دَخَلُوْا مِنْ حَيْثُ اَمَرَهُمْ اَبُوْهُمْۗ مَا كَانَ يُغْنِيْ عَنْهُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا حَاجَةً فِيْ نَفْسِ يَعْقُوْبَ قَضٰىهَاۗ وَاِنَّهٗ لَذُوْ عِلْمٍ لِّمَا عَلَّمْنٰهُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ
wa lammā dakhalū min ḥaiṡu amarahum abūhum, mā kāna yugnī ‘anhum minallāhi min syai'in illā ḥājatan fī nafsi ya‘qūba qaḍāhā, wa innahū lażū ‘ilmil limā ‘allamnāhu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).
ते जदुं ओह़ अपने पिता दे हुक्म दे मताबक दाखल ह़ोई गे, तां (उंदे दाखले) अल्लाह दे फरमान दा घ़ट बी विरोध नेई करी सके, (पर एह़) याकूब च सिर्फ इक ऐसी चाह़ ही, जेकी उने निर्धारित कीती ही। ते सचमुच उसी ज्ञान हा, कीजे असें उसी सिखाया हा। पर ज्यादातर लोकें गी पता नेईं ऐ।
قَالَ هَلْ عَلِمْتُمْ مَّا فَعَلْتُمْ بِيُوْسُفَ وَاَخِيْهِ اِذْ اَنْتُمْ جٰهِلُوْنَ
qāla hal ‘alimtum mā fa‘altum biyūsufa wa akhīhi iż antum jāhilūn(a).
उन् ने (यूसुफ) ग् लाया, “केह़ तुस जानदे ओ के तुसें यूसुफ ते उदे भ़्राऐ कन् ने केह़ कित्ता, कीजे तुसेंगी अपने कम् में दे नतीजें दा पता नेई हा?”
قَالُوْٓا ءَاِنَّكَ لَاَنْتَ يُوْسُفُۗ قَالَ اَنَا۠ يُوْسُفُ وَهٰذَآ اَخِيْ قَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَاۗ اِنَّهٗ مَنْ يَّتَّقِ وَيَصْبِرْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ
qālū a'innaka la'anta yūsuf(u), qāla ana yūsufu wa hāżā akhī qad mannallāhu ‘alainā, innahū may yataqqi wa yaṣbir fa innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).
उन् ने ग् लाया, "केह़ तुस सच् चाई च यूसुफ ओ?" उने (यूसुफ) जवाब दित्ता, "मैं यूसुफ आं ते एह् मेरा भ्रा ऐ। सचमुच अल्लाह ने साढ़े उप्पर अपनी कृपा कीती ऐ। सचमुच जेह्ड़ा बी भक्त ते धैर्यवान ऐ, तां सचमुच अल्लाह भलाई करने आह्लें दा इनाम बर्बाद नेईं करदा।"
وَرَفَعَ اَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَخَرُّوْا لَهٗ سُجَّدًاۚ وَقَالَ يٰٓاَبَتِ هٰذَا تَأْوِيْلُ رُءْيَايَ مِنْ قَبْلُ ۖقَدْ جَعَلَهَا رَبِّيْ حَقًّاۗ وَقَدْ اَحْسَنَ بِيْٓ اِذْ اَخْرَجَنِيْ مِنَ السِّجْنِ وَجَاۤءَ بِكُمْ مِّنَ الْبَدْوِ مِنْۢ بَعْدِ اَنْ نَّزَغَ الشَّيْطٰنُ بَيْنِيْ وَبَيْنَ اِخْوَتِيْۗ اِنَّ رَبِّيْ لَطِيْفٌ لِّمَا يَشَاۤءُ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ
wa rafa‘a abawaihi ‘alal-‘arsyi wa kharrū lahū sujjadā(n), wa qāla yā abati hāżā ta'wīlu ru'yāya min qabl(u), qad ja‘alahā rabbī ḥaqqā(n), wa qad aḥsana bī iż akhrajanī minas-sijni wa jā'a bikum minal-badwi mim ba‘di an nazagasy-syaiṭānu bainī wa baina ikhwatī, inna rabbī laṭīful limā yasyā'(u), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).
ते उने अपने मां-प्यो गी सिंहासन उप्पर चुक्की लेता। ते उनेंगी (सभनें) उसी (यूसुफ) प्रणाम कीता। ते उने (यूसुफ) आख्या, "हे मेरे पिता! ए मेरे पिछले सपने दी व्याख्या ऐ। ते सचमुच मेरे रब ने इसगी हकीकत च बदली दित्ता ऐ। सचमुच मेरे रब ने मेरे कन्ने भला कित्ता ऐ, जिसलै उने मिगी जेल थमां मुक्त कीता हा ते जिसलै उने तुसें गी ग्रां थमां लेई आया हा, शैतान ने मेरे ते मेरे भ्राएं दे बश्कार (रिश्ते) नष्ट करने दे बाद। सचमुच, मेरा रब जेह्ड़ा चाह्न्दा ऐ, उस च कोमल ऐ। वाकई, ओह् गै ऐ सर्वज्ञ, सर्वज्ञानी।