Embrasser l'Islam, cliquez ici
Islam Al-Haq: Qur'an na Hadith
(Islam nyakuri)



Topic - Akhlak dan Adab Akhlak Akhlak Mulia Rendah diri dan khusyuk

Verse Search Results :
Total Verses : 30
238
Q.S Al-Bakara (2:238)

حَافِظُوْا عَلَى الصَّلَوٰتِ وَالصَّلٰوةِ الْوُسْطٰى وَقُوْمُوْا لِلّٰهِ قٰنِتِيْنَ

Ḥāfiẓū ‘alaṣ-ṣalawāti waṣ-ṣalātil-wusṭā, wa qūmū lillāhi qānitīn(a).

Gukomeza amasengesho yose n’amasengesho ya wustha. Kandi musengere Allah n’umutima ukunze.


17
Q.S Ali Imurani (3:17)

اَلصّٰبِرِيْنَ وَالصّٰدِقِيْنَ وَالْقٰنِتِيْنَ وَالْمُنْفِقِيْنَ وَالْمُسْتَغْفِرِيْنَ بِالْاَسْحَارِ

aṣ-ṣābirīna waṣ-ṣādiqīna wal-qāniṭīna wal-munfiqīna wal-mustagfirīna bil-asḥār(i).

(Kandi) umuntu yihangana, umuntu agororotse, umuntu yumvira, umuntu atanga itunga ryiwe, n’umuntu asaba imbabazi imbere y’uko umutwenzi utanga.


43
Q.S Ali Imurani (3:43)

يٰمَرْيَمُ اقْنُتِيْ لِرَبِّكِ وَاسْجُدِيْ وَارْكَعِيْ مَعَ الرّٰكِعِيْنَ

yā maryamuqnutī lirabbiki wasjudī warka‘ī ma‘ar-rāki‘īn(a).

Ewe Mariyamu! Umvira Umukama wawe, upfukamire hamwe n'abapfukamiye».


199
Q.S Ali Imurani (3:199)

وَاِنَّ مِنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ لَمَنْ يُّؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَمَآ اُنْزِلَ اِلَيْكُمْ وَمَآ اُنْزِلَ اِلَيْهِمْ خٰشِعِيْنَ لِلّٰهِ ۙ لَا يَشْتَرُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ ثَمَنًا قَلِيْلًا ۗ اُولٰۤىِٕكَ لَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ سَرِيْعُ الْحِسَابِ

wa inna min ahlil-kitābi lamay yu'minu billāhi wa mā unzila ilaikum wa mā unzila ilaihim khāsyi‘īna lillāh(i), lā yasytarūna bi'āyātillāhi ṡamanan qalīlā(n), ulā'ika lahum ajruhum ‘inda rabbihim, innallāha sarī‘ul-ḥisāb(i).

Kandi vy’ukuri, mu bantu b’igitabu harimwo abemera Allah, n’ivyo mwahishuriwe, n’ivyo bahishuriwe, kuko bicisha bugufi kuri Allah, kandi ntibagurisha imirongo ya Allah kugiciro gitoyi. Bazoronka impera iva ku Mukama wabo. Nkako, Allah arihuta cane mu biharuro vyiwe.


83
Q.S Al-Mayida (5:83)

وَاِذَا سَمِعُوْا مَآ اُنْزِلَ اِلَى الرَّسُوْلِ تَرٰٓى اَعْيُنَهُمْ تَفِيْضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوْا مِنَ الْحَقِّۚ يَقُوْلُوْنَ رَبَّنَآ اٰمَنَّا فَاكْتُبْنَا مَعَ الشّٰهِدِيْنَ

wa iżā sami‘ū mā unzila ilar-rasūli tarā a‘yunahum tafīḍu minad-dam‘i mimmā ‘arafū minal-ḥaqq(i), yaqūlūna rabbanā āmannā faktubnā ma‘asy-syāhidīn(a).

Kandi iyo bumvirije ivyo (Korowani) yahishuriwe Intumwa (Muhammad), wabonye amaso yabo aseseka amarira kubera ukuri bari bamenye (mu bitabu vyabo bwite), bati: «Ewe Mukama, twaravyemeye, rero utushire mu rutonde rw’abashingira intahe (ukuri kwa Korowani na Muhamadi).


55
Q.S Al-A'rafu (7:55)

اُدْعُوْا رَبَّكُمْ تَضَرُّعًا وَّخُفْيَةً ۗاِنَّهٗ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِيْنَۚ

ud‘ū rabbakum taḍarru‘aw wa khufūyah(tan), innahū lā yuḥibbul-mu‘tadīn(a).

Senga Imana yawe n’umutima wicishije bugufi n’ijwi ryoroshe. Nkako, ntakunda abarenga imipaka.


23
Q.S Umugozi (11:23)

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ وَاَخْبَتُوْٓا اِلٰى رَبِّهِمْۙ اُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ الْجَنَّةِۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

innal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti wa akhbatū ilā rabbihim, ulā'ika aṣḥābul-jannati hum fīhā khālidūn(a).

Nkako, abemera bagakora ibikorwa vyiza bakicisha bugufi imbere y’Imana, nibo baba mw’ijuru, bazorigumamwo ibihe bidashira.


37
Q.S Iburahimu (14:37)

رَبَّنَآ اِنِّيْٓ اَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِيْ بِوَادٍ غَيْرِ ذِيْ زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِۙ رَبَّنَا لِيُقِيْمُوا الصَّلٰوةَ فَاجْعَلْ اَفْـِٕدَةً مِّنَ النَّاسِ تَهْوِيْٓ اِلَيْهِمْ وَارْزُقْهُمْ مِّنَ الثَّمَرٰتِ لَعَلَّهُمْ يَشْكُرُوْنَ

rabbanā innī askantu min żurriyyatī biwādin gairi żī zar‘in ‘inda baitikal-muḥarram(i), rabbanā liyuqīmuṣ-ṣalāta faj‘al af'idatam minan-nāsi tahwī ilaihim warzuqhum minaṡ-ṡamarāti la‘allahum yasykurūn(a).

Ewe Mukama, vy’ukuri nashize bamwe mu bakomoka kuri jewe mu kiyaya ata bihingwa birimwo hafi y’inzu yawe (Baitullah) yubahwa, Mukama (ni ukuvuga) kugira ngo bashobore gukora amasengesho, rero nushire imitima y’abantu bamwebamwe ibahengamira kandi ubahe ivyo bafungura biva ku mbuto, bazokenguruka.


38
Q.S Iburahimu (14:38)

رَبَّنَآ اِنَّكَ تَعْلَمُ مَا نُخْفِيْ وَمَا نُعْلِنُۗ وَمَا يَخْفٰى عَلَى اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍ فِى الْاَرْضِ وَلَا فِى السَّمَاۤءِ

rabbanā innaka ta‘lamu mā nukhfī wa mā nu‘lin(u), wa mā yakhfā ‘alallāhi min syai'in fil-arḍi wa lā fis-samā'(i).

Mukama wacu, vy’ukuri urazi ivyo twihisha n’ivyo duhishura; kandi nta kintu na kimwe kinyegejwe kuri Allah, haba kw’isi canke mw’ijuru.


40
Q.S Iburahimu (14:40)

رَبِّ اجْعَلْنِيْ مُقِيْمَ الصَّلٰوةِ وَمِنْ ذُرِّيَّتِيْۖ رَبَّنَا وَتَقَبَّلْ دُعَاۤءِ

rabbij‘alnī muqīmaṣ-ṣalāti wa min żurriyyatī, rabbanā wa taqabbal du‘ā'(i).

Ewe Mana yanje ungire jewe n'abana n'abuzukuru banje abantu babandanya gusenga, Mana yacu ndagusavye wemere igisabisho canje.


41
Q.S Iburahimu (14:41)

رَبَّنَا اغْفِرْ لِيْ وَلِوَالِدَيَّ وَلِلْمُؤْمِنِيْنَ يَوْمَ يَقُوْمُ الْحِسَابُ ࣖ

rabbanagfir lī wa liwālidayya wa lil-mu'minīna yauma yaqūmul-ḥisāb(u).

Ewe Mukama wacu, mbabarira jewe n'abavyeyi banje n'abemera bose ku musi w'iherezo».


109
Q.S Isirayeli (17:109)

وَيَخِرُّوْنَ لِلْاَذْقَانِ يَبْكُوْنَ وَيَزِيْدُهُمْ خُشُوْعًا ۩

wa yakhirrūna lil-ażqāni yabkūna wa yazīduhum khusyū‘ā(n).

Baca bamanura mu maso barira, barushiriza kugira icubahiro.


3
Q.S Mariya (19:3)

اِذْ نَادٰى رَبَّهٗ نِدَاۤءً خَفِيًّا

iż nādā rabbahū nidā'an khafiyyā(n).

(i.e.) iyo asenga Umukama wiwe n’ijwi ryiza.


4
Q.S Mariya (19:4)

قَالَ رَبِّ اِنِّيْ وَهَنَ الْعَظْمُ مِنِّيْ وَاشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْبًا وَّلَمْ اَكُنْۢ بِدُعَاۤىِٕكَ رَبِّ شَقِيًّا

qāla rabbi innī wahanal-‘aẓmu minnī wasyta‘alar-ra'su syaibaw wa lam akum bidu‘ā'ika rabbi syaqiyyā(n).

We (Zakariya) ati: «Ewe Mukama wanje, vy’ukuri amagufa yanje aragoyagoya, umutwe wanje wuzuye imvi, kandi sinigeze ncika intege mu kugusenga, Mukama wanje.


83
Q.S Anbiya (21:83)

۞ وَاَيُّوْبَ اِذْ نَادٰى رَبَّهٗٓ اَنِّيْ مَسَّنِيَ الضُّرُّ وَاَنْتَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ ۚ

wa ayyūba iż nādā rabbahū annī massaniyaḍ-ḍurru wa anta arḥamur-rāḥimīn(a).

Kandi (wibuke inkuru ya) Yobu, igihe yasenga Umukama wiwe ati: «(Ewe Mwami wanje), vy’ukuri, narakubiswe n’indwara, naho uri Umukama w’Ikigongwe kuruta abandi bose.»


87
Q.S Anbiya (21:87)

وَذَا النُّوْنِ اِذْ ذَّهَبَ مُغَاضِبًا فَظَنَّ اَنْ لَّنْ نَّقْدِرَ عَلَيْهِ فَنَادٰى فِى الظُّلُمٰتِ اَنْ لَّآ اِلٰهَ اِلَّآ اَنْتَ سُبْحٰنَكَ اِنِّيْ كُنْتُ مِنَ الظّٰلِمِيْنَ ۚ

wa żan-nūni iż żahaba mugāḍiban fa ẓanna allan naqdira ‘alaihi fa nādā fiẓ-ẓulumāti allā ilāha illā anta subḥānaka innī kuntu minaẓ-ẓālimīn(a).

Kandi (wibuke inkuru ya) Zun Nun (Yona), igihe yagenda afise ishavu, niho yiyumvira ko tutazomugora, aca asenga mu mwijima cane ati: «Nta mana indi atari wewe, ubuninahazwa bube bwawe. Nkako, ndi umwe mu bacumuzi.»


90
Q.S Anbiya (21:90)

فَاسْتَجَبْنَا لَهٗ ۖوَوَهَبْنَا لَهٗ يَحْيٰى وَاَصْلَحْنَا لَهٗ زَوْجَهٗۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا يُسٰرِعُوْنَ فِى الْخَيْرٰتِ وَيَدْعُوْنَنَا رَغَبًا وَّرَهَبًاۗ وَكَانُوْا لَنَا خٰشِعِيْنَ

fastajabnā lah(ū), wa wahabnā lahū yaḥyā wa aṣlaḥnā lahū zaujah(ū), innahum kānū yusāri‘ūna fil-khairāti wa yad‘ūnanā ragabaw wa rahabā(n), wa kānū lanā khāsyi‘īn(a).

Twamwishuye rero (isengesho ryiwe), turamuha Yahya, turatuma umugore wiwe (ashobora gusama inda). Nkako, bama bihuta mu (gukora) ivyiza, kandi baradusengera bafise icizigiro kinini n’amaganya menshi. Kandi ni abo twiyeguriye.


2
Q.S Al-Mu'minun (23:2)

الَّذِيْنَ هُمْ فِيْ صَلَاتِهِمْ خٰشِعُوْنَ

allażīna hum fī ṣalātihim khāsyi‘ūn(a).

(abicisha bugufi mu masengesho yabo,


76
Q.S Al-Mu'minun (23:76)

وَلَقَدْ اَخَذْنٰهُمْ بِالْعَذَابِ فَمَا اسْتَكَانُوْا لِرَبِّهِمْ وَمَا يَتَضَرَّعُوْنَ

wa laqad akhażnāhum bil-‘ażābi famastakānū lirabbihim wa mā yataḍarra‘ūn(a).

Kandi vy’ukuri twabababaje, ariko ntibayobokera Umukama wabo, ntibicisha bugufi.


64
Q.S Al-Furqani (25:64)

وَالَّذِيْنَ يَبِيْتُوْنَ لِرَبِّهِمْ سُجَّدًا وَّقِيَامًا

wal-lażīna yabītūna lirabbihim sujjadaw wa qiyāmā(n).

n’abamara ijoro basenga Imana yabo mu gupfukama no mu guhagarara.


65
Q.S Al-Furqani (25:65)

وَالَّذِيْنَ يَقُوْلُوْنَ رَبَّنَا اصْرِفْ عَنَّا عَذَابَ جَهَنَّمَۖ اِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا ۖ

wal-lażīna yaqūlūna rabbanaṣrif ‘annā ‘ażāba jahannam(a), inna ‘ażābahā kāna garāmā(n).

Kandi abavuga ngo: «Mukama wacu, n’ukureho umubabaro w’ikuzimu, kuko vy’ukuri umubabaro wawo uzozana ugutikizwa kw’ibihe bidahera.»


26
Q.S Ar-rum (30:26)

وَلَهٗ مَنْ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ كُلٌّ لَّهٗ قٰنِتُوْنَ

wa lahū man fis-samāwāti wal-arḍ(i), kullul lahū qānitūn(a).

Kandi ibiri mw’ijuru no kw’isi vyose n’ivyayo. Vyose bimuyobokera.


16
Q.S As-Sajda (32:16)

تَتَجَافٰى جُنُوْبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ يَدْعُوْنَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَّطَمَعًاۖ وَّمِمَّا رَزَقْنٰهُمْ يُنْفِقُوْنَ

tatajāfā junūbuhum ‘anil-maḍāji‘i yad‘ūna rabbahum khaufaw wa ṭama‘ā(n), wa mimmā razaqnāhum yunfiqūn(a).

Inda zabo ziri kure y’ibitanda vyabo, basenga Umukama wabo bafise ubwoba n’icizigiro, bagamara igice c’ibifungurwa twabahaye.


35
Q.S Al-Ahz ab (33:35)

اِنَّ الْمُسْلِمِيْنَ وَالْمُسْلِمٰتِ وَالْمُؤْمِنِيْنَ وَالْمُؤْمِنٰتِ وَالْقٰنِتِيْنَ وَالْقٰنِتٰتِ وَالصّٰدِقِيْنَ وَالصّٰدِقٰتِ وَالصّٰبِرِيْنَ وَالصّٰبِرٰتِ وَالْخٰشِعِيْنَ وَالْخٰشِعٰتِ وَالْمُتَصَدِّقِيْنَ وَالْمُتَصَدِّقٰتِ وَالصَّاۤىِٕمِيْنَ وَالصّٰۤىِٕمٰتِ وَالْحٰفِظِيْنَ فُرُوْجَهُمْ وَالْحٰفِظٰتِ وَالذّٰكِرِيْنَ اللّٰهَ كَثِيْرًا وَّالذّٰكِرٰتِ اَعَدَّ اللّٰهُ لَهُمْ مَّغْفِرَةً وَّاَجْرًا عَظِيْمًا

innal-muslimīna wal-muslimāti wal-mu'minīna wal-mu'mināti wal-qānitīna wal-qānitāti waṣ-ṣādiqīna waṣ-ṣādiqāti waṣ-ṣābirīna waṣ-ṣābirāti wal-khāsyi‘īna wal-khāsyi‘āti wal-mutaṣaddiqīna wal-mutaṣaddiqāti waṣ-ṣā'imīna waṣ-ṣā'imāti wal-ḥāfiẓīna furūjahum wal-ḥāfiẓāti waż-żākirīnallāha kaṡīraw waż-żākirāti a‘addallāhu lahum magfirataw wa ajran ‘aẓīmā(n).

Nkako, abagabo n’abagore b’abayisilamu, abagabo n’abagore bizera, abagabo n’abagore bakomeza mu kwumvira kwabo, abagabo n’abagore b’abagororotsi, abagabo n’abagore bihangana, abagabo n’abagore bicisha bugufi, abagabo n’abagore batanga ubusake, abagabo n’abagore bisonzesha, abagabo n’abagore bagumana icubahiro cabo, abagabo n’abagore abaha nave for Allah ( abagabo n’abagore naveme for Allah) n’impera nini.


41
Q.S Birababaje (38:41)

وَاذْكُرْ عَبْدَنَآ اَيُّوْبَۘ اِذْ نَادٰى رَبَّهٗٓ اَنِّيْ مَسَّنِيَ الشَّيْطٰنُ بِنُصْبٍ وَّعَذَابٍۗ

ważkur ‘abdanā ayyūb(a), iż nādā rabbahū annī massaniyasy-syaiṭānu binuṣbiw wa ‘ażāb(in).

Kandi mwibuke umusavyi wacu Ayyubu igihe yahamagara Umukama wiwe ati: «Nta gukeka, ndababajwe na Shetani n’imibabaro n’ivyago.»


9
Q.S Azi-Zumari (39:9)

اَمَّنْ هُوَ قَانِتٌ اٰنَاۤءَ الَّيْلِ سَاجِدًا وَّقَاۤىِٕمًا يَّحْذَرُ الْاٰخِرَةَ وَيَرْجُوْا رَحْمَةَ رَبِّهٖۗ قُلْ هَلْ يَسْتَوِى الَّذِيْنَ يَعْلَمُوْنَ وَالَّذِيْنَ لَا يَعْلَمُوْنَ ۗ اِنَّمَا يَتَذَكَّرُ اُولُوا الْاَلْبَابِ ࣖ

amman huwa qānitun ānā'al-laili sājidaw wa qā'imay yaḥżarul-ākhirata wa yarjū raḥmata rabbih(ī), qul hal yastawil-lażīna ya‘lamūna wal-lażīna lā ya‘lamūn(a), innamā yatażakkaru ulul-albāb(i).

(Woba uri umushiriki w’amahirwe kuruta) canke uwusenga mw’ijoro mu gupfukama no mu guhagarara, kubera atinya (igihano c’) ubuzima bw’inyuma y’urupfu kandi yizigiye imbabazi z’Umukama wiwe? Muvuge muti: Mbega abazi n’abatazi ni co kimwe? Mu vy’ukuri, abantu bafise ubwenge ni bo bonyene bashobora kwemera ivyigwa.


15
Q.S Ahqafu (46:15)

وَوَصَّيْنَا الْاِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ اِحْسَانًا ۗحَمَلَتْهُ اُمُّهٗ كُرْهًا وَّوَضَعَتْهُ كُرْهًا ۗوَحَمْلُهٗ وَفِصٰلُهٗ ثَلٰثُوْنَ شَهْرًا ۗحَتّٰىٓ اِذَا بَلَغَ اَشُدَّهٗ وَبَلَغَ اَرْبَعِيْنَ سَنَةًۙ قَالَ رَبِّ اَوْزِعْنِيْٓ اَنْ اَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِيْٓ اَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلٰى وَالِدَيَّ وَاَنْ اَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضٰىهُ وَاَصْلِحْ لِيْ فِيْ ذُرِّيَّتِيْۗ اِنِّيْ تُبْتُ اِلَيْكَ وَاِنِّيْ مِنَ الْمُسْلِمِيْنَ

wa waṣṣainal-insāna biwālidaihi iḥsānā(n), ḥamalathu ummuhū kurhaw wa waḍa‘athu kurhā(n), wa ḥamluhū wa fiṣāluhū ṡalāṡūna syahrā(n), ḥattā iżā balaga asyuddahū wa balaga arba‘īna sanah(tan), qāla rabbi auzi‘nī an asykura ni‘matakal-latī an‘amta ‘alayya wa ‘alā wālidayya wa an a‘mala ṣāliḥan tarḍāhu wa aṣliḥ lī fī żurriyyatī, innī tubtu ilaika wa innī minal-muslimīn(a).

Kandi twategetse abantu kugirira neza abavyeyi babo. Nyina yari yamusamye bimugoye, aramuvyara bimugoye (na we nyene). Igihe co gutwara inda gushika cutse ni amezi mirongo itatu, ku buryo iyo (umwana) akuze ashitse imyaka mirongo ine asenga ati: «Ewe Mwami wanje, mpa ubuyobozi kugira ngo nshobore gukenguruka imihezagiro yawe wampaye jewe n’abavyeyi banje kandi kugira ngo nshobore gukora ibikorwa vyiza vyawe n’ivyiza vyawe bimpaye abana banje; abuzukuru, nkako ndakwihana kandi vy’ukuri ndi umwe mu basilamu.»


16
Q.S Hadidi (57:16)

۞ اَلَمْ يَأْنِ لِلَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَنْ تَخْشَعَ قُلُوْبُهُمْ لِذِكْرِ اللّٰهِ وَمَا نَزَلَ مِنَ الْحَقِّۙ وَلَا يَكُوْنُوْا كَالَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلُ فَطَالَ عَلَيْهِمُ الْاَمَدُ فَقَسَتْ قُلُوْبُهُمْۗ وَكَثِيْرٌ مِّنْهُمْ فٰسِقُوْنَ

alam ya'ni lil-lażīna āmanū an takhsya‘a qulūbuhum liżikrillāhi wa mā nazala minal-ḥaqq(i), wa lā yakūnū kal-lażīna ūtul-kitāba min qablu faṭāla ‘alaihimul-amadu faqasat qulūbuhum, wa kaṡīrum minhum fāsiqūn(a).

Mbega igihe c’uko abemera bibuka Allah mu kwubaha no kwumvira ukuri babahishuriwe ntikirageze? Kandi ntibabe nk’abaronse Ivyanditswe kera, hanyuma igihe kirekire kirabarenga, imitima yabo irakomantara. Kandi benshi muri bo babaye abacumuzi.


5
Q.S Al-Mutahana (60:5)

رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِّلَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَاغْفِرْ لَنَا رَبَّنَاۚ اِنَّكَ اَنْتَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ

rabbanā lā taj‘alnā fitnatal lil-lażīna kafarū wagfir lanā rabbanā, innaka antal-‘azīzul-ḥakīm(u).

Ewe Mukama wacu, ntugire (intumbero y’) gusebanya kubera abahakanyi. Kandi utubabarire, Mukama wacu. Nkako, ni Wewe Mushoboravyose, ni Wewe Nyen’ubwenge kuruta abandi bose.»


45
Q.S An-Nazi'at (79:45)

اِنَّمَآ اَنْتَ مُنْذِرُ مَنْ يَّخْشٰىهَاۗ

innamā anta munżiru may yakhsyāhā.

Wewe (Muhamadi) uri umugabisha gusa ku bamutinya (umusi w’urubanza).