اَلْحَقُّ مِنْ رَّبِّكَ فَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِيْنَ ࣖ
al-ḥaqqu mir rabbika falā takūnanna minal-mumtarīn(a).
Ti kinapudno ket manipud iti Apom, isu a sika (Muhammad) ket saan koma a pulos a maysa kadagidiay agduadua.
تِلْكَ اٰيٰتُ اللّٰهِ نَتْلُوْهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ ۗ وَاِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِيْنَ ۔
tilka āyātullāhi natlūhā ‘alaika bil-ḥaqq(i), wa innaka laminal-mursalīn(a).
Dagitoy dagiti bersikulo ni Allah, Umiso ti panangbasami kadakayo ken pudno a maysakayo (Muhammad) a mensahero.
اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْ حَاۤجَّ اِبْرٰهٖمَ فِيْ رَبِّهٖٓ اَنْ اٰتٰىهُ اللّٰهُ الْمُلْكَ ۘ اِذْ قَالَ اِبْرٰهٖمُ رَبِّيَ الَّذِيْ يُحْيٖ وَيُمِيْتُۙ قَالَ اَنَا۠ اُحْيٖ وَاُمِيْتُ ۗ قَالَ اِبْرٰهٖمُ فَاِنَّ اللّٰهَ يَأْتِيْ بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَأْتِ بِهَا مِنَ الْمَغْرِبِ فَبُهِتَ الَّذِيْ كَفَرَ ۗوَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَۚ
alam tara ilal-lażī ḥājja ibrāhīma fī rabbihī an ātāhullāhul-mulk(a), iż qāla ibrāhīmu rabbiyal-lażī yuḥyī wa yumīt(u), qāla ana uḥyī wa umīt(u), qāla ibrāhīmu fa innallāha ya'tī bisy-syamsi minal-masyriqi fa'ti bihā minal-magribi fabuhital-lażī kafar(a), wallāhu lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).
Saan kadi a nadlawmo dagiti tattao a nakisuppiat ken ni Abraham maipapan iti Apona, gapu ta inted kenkuana ni Allah ti pagarian (pannakabalin). Idi kinuna ni Abraham, “Ti Apok ket Daydiay mangted biag ken mangpataud iti ipapatay,” kinunana, “Mabalinko met ti mangted iti biag ken mangpataud iti ipapatay.” Kinuna ni Ibrahim, "Ni Allah ket inngatona ti init manipud iti daya, isu nga intag-ayna daytoy manipud iti laud." Isu a mariro ti tao a di mamati. Saan nga iturong ni Allah dagiti nakabasol.
قُلْ لِّلَّذِيْنَ كَفَرُوْا سَتُغْلَبُوْنَ وَتُحْشَرُوْنَ اِلٰى جَهَنَّمَ ۗ وَبِئْسَ الْمِهَادُ
qul lil-lażīna kafarū satuglabūna wa tuḥsyarūna ilā jahannam(a), wa bi'sal-mihād(u).
Ibagam (O Muhammad) kadagiti di mamati, "Sigurado a maabak ken maitarayka idiay Impierno. Ket anian a dakes a pagnaedan dayta."
ذٰلِكَ نَتْلُوْهُ عَلَيْكَ مِنَ الْاٰيٰتِ وَالذِّكْرِ الْحَكِيْمِ
Żālika natlūhu ‘alaika minal-āyāti waż-żikril-ḥakīm(i).
Iti kasta ibasami kadakayo (Muhammad) ti sumagmamano a bersikulo ken pakdaar a napno iti sirib.
اِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْۖ وَاِنْ تُصِبْكُمْ سَيِّئَةٌ يَّفْرَحُوْا بِهَا ۗ وَاِنْ تَصْبِرُوْا وَتَتَّقُوْا لَا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْـًٔا ۗ اِنَّ اللّٰهَ بِمَا يَعْمَلُوْنَ مُحِيْطٌ ࣖ
in tamsaskum ḥasanatun tasu'hum, wa in tuṣibkum sayyi'atuy yafraḥū bihā, wa in taṣbirū wa tattaqū lā yaḍurrukum kaiduhum syai'ā(n), innallāha bimā ya‘malūna muḥīṭ(un).
No makagun-odka iti nasayaat, (di maliklikan) agladingitda, ngem no agsagabaka iti didigra, maragsakanda iti dayta. No naanus ken nadiosanka, saannaka a riribuken uray sangkabassit dagiti trick-da. Kinapudnona, ni Allah ket mangsaklaw iti amin iti amin nga ar-aramidenda.
وَمَا جَعَلَهُ اللّٰهُ اِلَّا بُشْرٰى لَكُمْ وَلِتَطْمَىِٕنَّ قُلُوْبُكُمْ بِهٖ ۗ وَمَا النَّصْرُ اِلَّا مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ الْعَزِيْزِ الْحَكِيْمِۙ
wa mā ja‘alahullāhu illā busyrā lakum wa litaṭma'inna qulūbukum bih(ī), wa man-naṣru illā min ‘indillāhil-‘azīzil-ḥakīm(i).
Ket saan nga inaramid ni Allah dayta (ti panangipaay kadagiti pammabileg) malaksid kas naimbag a damag para kadakayo, ken tapno natalged dagiti pusoyo babaen iti dayta. Ket awan ti balligi malaksid ken ni Allah, ti Mannakabalin-amin, ti Masirib-amin.
وَلَا تَهِنُوْا وَلَا تَحْزَنُوْا وَاَنْتُمُ الْاَعْلَوْنَ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ
wa lā tahinū wa lā taḥzanū wa antumul-a‘launa in kuntum mu'minīn(a).
Ket dikay (marikna) a nakapuy, ken dikay (met) agladingit, gapu ta dakayo ti kangatuan (iti ranggo), no mamatikayo.
وَكَاَيِّنْ مِّنْ نَّبِيٍّ قٰتَلَۙ مَعَهٗ رِبِّيُّوْنَ كَثِيْرٌۚ فَمَا وَهَنُوْا لِمَآ اَصَابَهُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَمَا ضَعُفُوْا وَمَا اسْتَكَانُوْا ۗ وَاللّٰهُ يُحِبُّ الصّٰبِرِيْنَ
wa ka'ayyim min nabiyyin qātal(a), ma‘ahū ribbiyyūna kaṡīr(un), famā wahanū limā aṣābahum fī sabīlillāhi wa mā ḍa‘ufū wa mastakānū, wallāhu yuḥibbuṣ-ṣābirīn(a).
Ket anian a nakiranget ti maysa a mammadto a kaduana ti adu a bilang dagiti nadiosan a pasurotna. Saanda a kimmapuy gapu kadagiti didigra a napasamak kadakuada iti dalan ni Allah, wenno dida napukaw ti pusoda, wenno simmukoda (iti kabusor). Ket ay-ayaten ni Allah ti pasiente.
فَانْقَلَبُوْا بِنِعْمَةٍ مِّنَ اللّٰهِ وَفَضْلٍ لَّمْ يَمْسَسْهُمْ سُوْۤءٌۙ وَّاتَّبَعُوْا رِضْوَانَ اللّٰهِ ۗ وَاللّٰهُ ذُوْ فَضْلٍ عَظِيْمٍ
fanqalabū bi ni‘matim minallāhi wa faḍlil lam yamsashum sū'(un), wattaba‘ū riḍwānallāh(i), wallahu żū faḍlin ‘aẓīm(in).
Isu a nagsublida nga addaan kadagiti (dakkel) a bendision ken kinaparabur manipud ken Allah, saanda a nasaplit iti didigra ken sinurotda ti ragsak ni Allah. Dakkel ti parabur ti Dios.
وَلَا يَحْزُنْكَ الَّذِيْنَ يُسَارِعُوْنَ فِى الْكُفْرِۚ اِنَّهُمْ لَنْ يَّضُرُّوا اللّٰهَ شَيْـًٔا ۗ يُرِيْدُ اللّٰهُ اَلَّا يَجْعَلَ لَهُمْ حَظًّا فِى الْاٰخِرَةِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيْمٌۚ
wa lā yaḥzunkal-lażīna yusāri‘ūna fil-kufr(i), innahum lay yaḍurrullāha syai'ā(n), yurīdullāhu allā yaj‘ala lahum ḥaẓẓan fil-ākhirati wa lahum ‘ażābun ‘aẓīm(un).
Ket dikay madanagan kadagiti tattao a nalaka nga agsubli iti panagbalin a di mamati, kinapudnona dida dangran uray sangkabassit ni Allah. Saan nga ikkan ida ni Allah iti bingay (gunggona) iti biag kalpasan ti ipapatay, ket agsagabadanto iti dakkel a dusa.
فَاِنْ كَذَّبُوْكَ فَقَدْ كُذِّبَ رُسُلٌ مِّنْ قَبْلِكَ جَاۤءُوْ بِالْبَيِّنٰتِ وَالزُّبُرِ وَالْكِتٰبِ الْمُنِيْرِ
fa in każżabūka faqad kużżiba rusulum min qablika jā'ū bil-bayyināti waz-zuburi wal-kitābil-munīr(i).
Isu a no agulbodda kenka (Muhammad), ngarud (ammom a) dagiti apostol sakbay kenka ket naulbod met (met), nangiyegda kadagiti pudno a milagro, ni Zubur ken ti Libro a mangted iti naan-anay a panangilawlawag.
۞ لَتُبْلَوُنَّ فِيْٓ اَمْوَالِكُمْ وَاَنْفُسِكُمْۗ وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَمِنَ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْٓا اَذًى كَثِيْرًا ۗ وَاِنْ تَصْبِرُوْا وَتَتَّقُوْا فَاِنَّ ذٰلِكَ مِنْ عَزْمِ الْاُمُوْرِ
latublawunna fī amwālikum wa anfusikum, wa latasma‘unna minal-lażīna ūtul-kitāba min qablikum wa minal-lażīna asyrakū ażan kaṡīrā(n), wa in taṣbirū wa tattaqū fa inna żālika min ‘azmil-umūr(i).
Talaga a masubokka iti kinabaknangmo ken iti bagim. Ket sigurado a mangngegyonto ti adu a makasair unay a banag manipud kadagidiay naited iti Libro sakbayyo ken manipud kadagiti politeista. No naanus ken nadiosanka, ngarud pudno a dagita a banag ket banag a (rumbeng) nga ipangpangruna.
لَا يَغُرَّنَّكَ تَقَلُّبُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا فِى الْبِلَادِۗ
lā yagurrannaka taqallubul-lażīna kafarū fil-bilād(i).
Dikay pulos maallilaw kadagiti aramid dagiti di mamati (nga aggaraw) iti intero a daga.
وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِاَعْدَاۤىِٕكُمْ ۗوَكَفٰى بِاللّٰهِ وَلِيًّا ۙوَّكَفٰى بِاللّٰهِ نَصِيْرًا
wallāhu a‘lamu bi'a‘dā'ikum, wa kafā billāhi waliyyaw wa kafā billāhi naṣīrā(n).
Ket ad-adda nga ammo ni Allah dagiti kabusormo. Umdasen ni Allah nga agbalin a manangsalaknib ken umdasen ni Allah nga agbalin a katulongan (para kenka).
اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ يَعْلَمُ اللّٰهُ مَا فِيْ قُلُوْبِهِمْ فَاَعْرِضْ عَنْهُمْ وَعِظْهُمْ وَقُلْ لَّهُمْ فِيْٓ اَنْفُسِهِمْ قَوْلًا ۢ بَلِيْغًا
ulā'ikal-lażīna ya‘lamullāhu mā fī qulūbihim fa a‘riḍ ‘anhum wa ‘iẓhum wa qul lahum fī anfusihim qaulam balīgā(n).
Isuda ket tattao nga (pudno) nga ammo ni Allah no ania ti adda iti pusoda. Ngarud tallikudam ida, ket ikkam ida iti balakad, ken sawem ida kadagiti sasao a makaay-ayo kadagiti kararuada.
وَيَقُوْلُوْنَ طَاعَةٌ ۖ فَاِذَا بَرَزُوْا مِنْ عِنْدِكَ بَيَّتَ طَاۤىِٕفَةٌ مِّنْهُمْ غَيْرَ الَّذِيْ تَقُوْلُ ۗ وَاللّٰهُ يَكْتُبُ مَا يُبَيِّتُوْنَ ۚ فَاَعْرِضْ عَنْهُمْ وَتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ ۗ وَكَفٰى بِاللّٰهِ وَكِيْلًا
wa yaqūlūna ṭā‘ah(tun), fa iżā barazū min ‘indika bayyata ṭā'ifatum minhum gairal-lażī taqūl(u), wallāhu yaktubu mā yubayyitūn(a), fa a‘riḍ ‘anhum wa tawakkal ‘alallāh(i), wa kafā billāhi wakīlā(n).
Ket kunada (dagiti managinsisingpet), "(Ti obligasiontayo ket) agtulnog laeng." Nupay kasta, idi pinanawanda ti dasigmo (Muhammad), dadduma kadakuada ti nangiplano kadagiti estratehia iti rabii (nagdesision) malaksid iti imbagada idi. Irekord ni Allah dagiti estratehia nga impasdekda iti dayta a rabii, isu a tallikudam ida ket ikabilmo ti panagtalekmo ken ni Allah. Umdasen ni Allah kas manangsalaknib.
فَقَاتِلْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۚ لَا تُكَلَّفُ اِلَّا نَفْسَكَ وَحَرِّضِ الْمُؤْمِنِيْنَ ۚ عَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّكُفَّ بَأْسَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا ۗوَاللّٰهُ اَشَدُّ بَأْسًا وَّاَشَدُّ تَنْكِيْلًا
faqātil fī sabīlillāh(i), lā tukallafu illā nafsaka wa ḥarriḍil-mu'minīn(a), ‘asallāhu ay yakuffa ba'sal lażīna kafarū, wallāhu asyaddu ba'saw wa asyaddu tankīlā(n).
Isu a labananka (Muhammad) iti dalan ni Allah, saan a madagsenanka no di ket iti bagim. Inflame (ti espiritu ti) dagiti namati (a makiranget). Sapay koma ta ilaksid (burak) ni Allah dagiti panangraut dagidiay di mamati. Dakkel unay ti pannakabalin ni Allah (Ti) ken nakaro unay ti dusa (Ti) na.
وَلَوْلَا فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهٗ لَهَمَّتْ طَّاۤىِٕفَةٌ مِّنْهُمْ اَنْ يُّضِلُّوْكَۗ وَمَا يُضِلُّوْنَ اِلَّآ اَنْفُسَهُمْ وَمَا يَضُرُّوْنَكَ مِنْ شَيْءٍ ۗ وَاَنْزَلَ اللّٰهُ عَلَيْكَ الْكِتٰبَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُۗ وَكَانَ فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكَ عَظِيْمًا
wa lau lā faḍlullāhi ‘alaika wa raḥmatuhū lahammaṭ-ṭā'ifatum minhum ay yuḍillūk(a), wa mā yuḍillūna illā anfusahum wa mā yaḍurrūnaka min syai'(in), wa anzalallāhu ‘alaikal-kitāba wal-ḥikmata wa ‘allamaka mā lam takun ta‘lam(u), wa kāna faḍlullāhi ‘alaika ‘aẓīmā(n).
Ket no saan a gapu iti parabur ni Allah ken ti asina kenka (Muhammad), sigurado a determinado ti maysa a grupo kadakuada a mangiturong kenka a maiyaw-awan. Ngem iyaw-awanda laeng ti bagbagida, ken didaka uray sangkabassit a dangran. Ket (agsipud met ta) impatulod ni Allah ti Libro (Al-Qur’an) ken Sirib (Sunnah) kadakayo, ken insurona kadakayo ti diyo ammo. Dakkel unay ti parabur ti Dios a naited kenka.
لٰكِنِ اللّٰهُ يَشْهَدُ بِمَآ اَنْزَلَ اِلَيْكَ اَنْزَلَهٗ بِعِلْمِهٖ ۚوَالْمَلٰۤىِٕكَةُ يَشْهَدُوْنَ ۗوَكَفٰى بِاللّٰهِ شَهِيْدًاۗ
lākinillāhu yasyhadu bimā anzala ilaika anzalahū bi‘ilmih(ī), wal-malā'ikatu yasyhadūn(a), wa kafā billāhi syahīdā(n).
Ngem ni Allah ket maysa a saksi ti (ti Qur’an) nga impalgakna kadakayo (Muhammad). Imbabana dayta buyogen ti pannakaammona, ket nasaksian dayta dagiti anghel. Ket umdasen ni Allah kas saksi.
۞ يٰٓاَيُّهَا الرَّسُوْلُ لَا يَحْزُنْكَ الَّذِيْنَ يُسَارِعُوْنَ فِى الْكُفْرِ مِنَ الَّذِيْنَ قَالُوْٓا اٰمَنَّا بِاَفْوَاهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِنْ قُلُوْبُهُمْ ۛ وَمِنَ الَّذِيْنَ هَادُوْا ۛ سَمّٰعُوْنَ لِلْكَذِبِ سَمّٰعُوْنَ لِقَوْمٍ اٰخَرِيْنَۙ لَمْ يَأْتُوْكَ ۗ يُحَرِّفُوْنَ الْكَلِمَ مِنْۢ بَعْدِ مَوَاضِعِهٖۚ يَقُوْلُوْنَ اِنْ اُوْتِيْتُمْ هٰذَا فَخُذُوْهُ وَاِنْ لَّمْ تُؤْتَوْهُ فَاحْذَرُوْا ۗوَمَنْ يُّرِدِ اللّٰهُ فِتْنَتَهٗ فَلَنْ تَمْلِكَ لَهٗ مِنَ اللّٰهِ شَيْـًٔا ۗ اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ لَمْ يُرِدِ اللّٰهُ اَنْ يُّطَهِّرَ قُلُوْبَهُمْ ۗ لَهُمْ فِى الدُّنْيَا خِزْيٌ ۖوَّلَهُمْ فِى الْاٰخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيْمٌ
yā ayyuhar-rasūlu lā yaḥzunkal-lażīna yusāri‘ūna fil-kufri minal-lażīna qālū āmannā bi'afwāhihim wa lam tu'min qulūbuhum - wa minal-lażīna hādū - sammā‘ūna lil-każibi sammā‘ūna liqaumin ākharīna lam ya'tūk(a), yuḥarrifūnal-kalima mim ba‘di mawāḍi‘ih(ī), yaqūlūna in ūtītum hāżā fa khużhu wa illam tu'tauhu faḥżarū, wa may yuridillāhu fitnatahū falan tamlika lahū minallāhi syai'ā(n), ulā'ikal-lażīna lam yuridillāhu ay yuṭahhira qulūbahum, lahum fid-dun-yā khizyuw wa lahum fil-ākhirati ‘ażābun ‘aẓīm(un).
O Rasul (Muhammad) nga! Dika agladingit gapu ta agsasalisalda iti dida panamati. Nga isu dagidiay (dagiti managinsisingpet) a mangibagbaga iti ngiwatda, "Namatikami," uray no saan pay a mamati ti pusoda, ken kasta met dagiti Judio a talaga a kayatda ti dumngeg (damag) iti kinaulbod ken talaga a kayatda ti dumngeg (dagiti sasao dagiti) dadduma a tattao a di pay pulos immay kenka. Binalbaliwanda dagiti balikas (Torah) manipud iti pudno a kaipapananda. Kinunada, "No daytoy ti naited kenka (a nabaliwan) awatem daytoy, ken no maited kenka ti maysa a banag a saan a daytoy, ngarud agannadka." Siasinoman a tarigagayan ni Allah a palubosanna isuna a mayaw-awan, saankanto a makapagkedked iti aniaman manipud ken Allah (a tumulong kenkuana) iti uray sangkabassit laeng. Isuda dagiti tattao a saanen a kayat ti Dios a dalusan ti pusoda. Iti daytoy a lubong maibabaindanto ket iti biag kalpasan ti ipapatay agsagabadanto iti dakkel a dusa.
سَمّٰعُوْنَ لِلْكَذِبِ اَكّٰلُوْنَ لِلسُّحْتِۗ فَاِنْ جَاۤءُوْكَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ اَوْ اَعْرِضْ عَنْهُمْ ۚوَاِنْ تُعْرِضْ عَنْهُمْ فَلَنْ يَّضُرُّوْكَ شَيْـًٔا ۗ وَاِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِۗ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِيْنَ
sammā‘ūna lil-każibi akkālūna lis-suḥt(i), fa in jā'ūka faḥkum bainahum au a‘riḍ ‘anhum, wa in tu‘riḍ ‘anhum falay yaḍurrūka syai'ā(n), wa in ḥakamta faḥkum bainahum bil-qisṭ(i), innallāha yuḥibbul-muqsiṭīn(a).
Talaga a magustuanda ti dumngeg iti palso a damag, adu ti kankanenda a haram (taraon). No umayda (dagiti Judio) kenka (Muhammad tapno dumawat iti pangngeddeng), kalpasanna ukomenyo ti nagbaetanda wenno tallikudanyo ida, ket no tallikudanyo ida kalpasanna saandakayo a mangdangran iti uray sangkabassit. Ngem no ikeddengmo (ti kasoda), ngarud ikeddengmo a patas. Kinapudnona, ay-ayaten ni Allah dagidiay nalinteg.
قُلْ هَلْ اُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِّنْ ذٰلِكَ مَثُوْبَةً عِنْدَ اللّٰهِ ۗمَنْ لَّعَنَهُ اللّٰهُ وَغَضِبَ عَلَيْهِ وَجَعَلَ مِنْهُمُ الْقِرَدَةَ وَالْخَنَازِيْرَ وَعَبَدَ الطَّاغُوْتَۗ اُولٰۤىِٕكَ شَرٌّ مَّكَانًا وَّاَضَلُّ عَنْ سَوَاۤءِ السَّبِيْلِ
qul hal unabbi'ukum bisyarrim min żālika maṡūbatan ‘indallāh(i), mal la‘anahullāhu wa gaḍiba ‘alaihi wa ja‘ala minhumul-qiradata wal-khanāzīra wa ‘abadaṭ-ṭāgūt(a), ulā'ika syarrum makānaw wa aḍallu ‘an sawā'is-sabīl(i).
Ibagam (Muhammad), "Ibagak kadi kadakayo ti maipapan kadagiti tattao a ti panagibalesda ket nakarkaro ngem (dagiti nadangkes) iti imatang ni Allah? Nga isu dagiti tattao a nailunod ken makapungtot ken ni Allah, kadakuada (adda) dagidiay naaramid a sunggo ken baboy ken (dagidiay) agdaydayaw ken ni Thaghut." Addada iti nakarkaro a lugar ken ad-adda a naiwawa iti nalinteg a dalan.
۞ يٰٓاَيُّهَا الرَّسُوْلُ بَلِّغْ مَآ اُنْزِلَ اِلَيْكَ مِنْ رَّبِّكَ ۗوَاِنْ لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسٰلَتَهٗ ۗوَاللّٰهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْكٰفِرِيْنَ
yā ayyuhar-rasūlu ballig mā unzila ilaika mir rabbik(a), wa illam taf‘al famā ballagta risālatah(ū), wallāhu ya‘ṣimuka minan-nās(i), innallāha lā yahdil-qaumal-kāfirīn(a).
O Apostol! Idanonmo ti impalgak kenka ti Apom. No saanmo nga aramiden (ti nabilin nga aramidem) kayatna a sawen a saanmo nga ipaawat ti mensahena. Ket salaknibannaka ni Allah manipud iti tao (pannakadangran). Kinapudnona, saan nga iwanwan ni Allah dagiti di mamati.
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا عَلَيْكُمْ اَنْفُسَكُمْ ۚ لَا يَضُرُّكُمْ مَّنْ ضَلَّ اِذَا اهْتَدَيْتُمْ ۗ اِلَى اللّٰهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيْعًا فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ
yā ayyuhal-lażīna āmanū ‘alaikum anfusakum, lā yaḍurrukum man ḍalla iżahtadaitum, ilallāhi marji‘ukum jamī‘an fa yunabbi'ukum bimā kuntum ta‘malūn(a).
O dakayo a mamati! Asikasuem ti bagim; (agsipud ta) saannaka a dangran ti naallilaw a tao no naiturongka. Ni laeng Allah ti agsublikayo amin, kalpasanna ilawlawagna kadakayo no ania ti inaramidyo.
وَلَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ مِّنْ قَبْلِكَ فَحَاقَ بِالَّذِيْنَ سَخِرُوْا مِنْهُمْ مَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ ࣖ
wa laqadistuhzi'a birusulim min qablika fa ḥāqa bil-lażīna sakhirū minhum mā kānū bihī yastahzi'ūn(a).
Ket pudno, dadduma kadagiti mensahero nga immun-una ngem sika (Muhammad) ti nauyaw, isu a bimmaba dayta a dusa kadagidiay nanguyaw kadakuada kas sungbat iti pananguyawda.
قَدْ نَعْلَمُ اِنَّهٗ لَيَحْزُنُكَ الَّذِيْ يَقُوْلُوْنَ فَاِنَّهُمْ لَا يُكَذِّبُوْنَكَ وَلٰكِنَّ الظّٰلِمِيْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ يَجْحَدُوْنَ
qad na‘lamu innahū layaḥzunukal-lażī yaqūlūna fa innahum lā yukażżibūnaka wa lākinnaẓ-ẓālimīna bi'āyātillāhi yajhadūn(a).
Kinapudnona, Ammomi a ti ibagbagada ket mangpaladingit kenka (Muhammad), (dika agladingit) gapu ta iti kinapudnona saanda nga agul-ulbod kenka, ngem dagiti saan a nainkalintegan a tattao ket ilibakda dagiti bersikulo ni Allah.
وَلَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِّنْ قَبْلِكَ فَصَبَرُوْا عَلٰى مَا كُذِّبُوْا وَاُوْذُوْا حَتّٰٓى اَتٰىهُمْ نَصْرُنَا ۚوَلَا مُبَدِّلَ لِكَلِمٰتِ اللّٰهِ ۚوَلَقَدْ جَاۤءَكَ مِنْ نَّبَإِ۟ى الْمُرْسَلِيْنَ
wa laqad kużżibat rusulum min qablika fa ṣabarū ‘alā mā kużżibū wa ūżū ḥattā atāhum naṣrunā, wa lā mubaddila likalimātillāh(i), wa laqad jā'aka min naba'il-mursalīn(a).
Ket pudno a naulbod dagiti mensahero sakbayyo, ngem naanusda kadagiti kinaulbod ken pannakaidadanes (naaramid) kadakuada, agingga a dimteng kadakuada ti tulongmi. Ket awan ti makabalbaliw kadagiti sentensia (bilin) ni Allah. Ket pudno, adda dimteng kadakayo a paset ti mensahe dagiti apostol.
وَاِنْ كَانَ كَبُرَ عَلَيْكَ اِعْرَاضُهُمْ فَاِنِ اسْتَطَعْتَ اَنْ تَبْتَغِيَ نَفَقًا فِى الْاَرْضِ اَوْ سُلَّمًا فِى السَّمَاۤءِ فَتَأْتِيَهُمْ بِاٰيَةٍ ۗوَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَى الْهُدٰى فَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْجٰهِلِيْنَ
wa in kāna kabura ‘alaika i‘rāḍuhum fa inistaṭa‘ta an tabtagiya nafaqan fil-arḍi au sullaman fis-samā'i fa ta'tiyahum bi'āyah(tin), wa lau syā'allāhu lajama‘ahum ‘alal-hudā falā takūnanna minal-jāhilīn(a).
Ket no ti panagtallikudda ket narigat para kenka (Muhammad), no kasta no makaaramidka iti abut iti daga wenno agdan nga agturong idiay langit kalpasanna mabalinmo nga iyeg ti milagro kadakuada, (kalpasanna aramidem dayta). Ket no kayat koma ni Allah, pinagbalinna koma ida amin a mangsurot kadagiti instruksion, isu a masapul a dika pulos karaman kadagidiay maag.
وَلَقَدْ اَرْسَلْنَآ اِلٰٓى اُمَمٍ مِّنْ قَبْلِكَ فَاَخَذْنٰهُمْ بِالْبَأْسَاۤءِ وَالضَّرَّاۤءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُوْنَ
wa laqad arsalnā ilā umamim min qablika fa akhażnāhum bil-ba'sā'i waḍ-ḍarrā'i la‘allahum yataḍarra‘ūn(a).
Ket pudno, imbaonmi (dagiti mensahero) kadagiti tattao nga immun-una ngem kadakayo, kalpasanna tinutuokmi ida iti (naipaay) a kinapanglaw ken kinapanglaw, tapno agpakaasida (ken Allah) buyogen ti kinapakumbaba.
قُلْ اِنِّيْ عَلٰى بَيِّنَةٍ مِّنْ رَّبِّيْ وَكَذَّبْتُمْ بِهٖۗ مَا عِنْدِيْ مَا تَسْتَعْجِلُوْنَ بِهٖۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗيَقُصُّ الْحَقَّ وَهُوَ خَيْرُ الْفٰصِلِيْنَ
qul innī ‘alā bayyinatim mir rabbī wa każżabtum bih(ī), mā ‘indī mā tasta‘jilūna bih(ī), inil-ḥukmu illā lillāh(i), yaquṣṣul-ḥaqqa wa huwa khairul-fāṣilīn(a).
Ibagam (Muhammad), "Siak (addaak) iti pudno nga impormasion (ti Qur'an) manipud iti Apok bayat nga ilibakmo daytoy. Saan nga adda iti uneg ti turayko (tapno ibaba ti dusa) a kalikagum a mapapartak ti isasangpetna. Ti panangipasdek (ti linteg) ket karbengan laeng ni Allah. Isu ket mangilawlawag ti kinapudno ken Isu ti kasayaatan a mangaramid ti pangngeddeng."
قُلْ لَّوْ اَنَّ عِنْدِيْ مَا تَسْتَعْجِلُوْنَ بِهٖ لَقُضِيَ الْاَمْرُ بَيْنِيْ وَبَيْنَكُمْ ۗوَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِالظّٰلِمِيْنَ
qul lau anna ‘indī mā tasta‘jilūna bihī laquḍiyal-amru bainī wa bainakum, wallāhu a‘lamu biẓ-ẓālimīn(a).
Ibagam (Muhammad), "No adda kaniak ti (ti dusa) a kidkiddawem nga umay a dagus, amin a banag iti nagbaetanmi ken kenka ket nalpasen." Ket ad-adda nga ammo ni Allah dagiti nakabasol.
وَذَرِ الَّذِيْنَ اتَّخَذُوْا دِيْنَهُمْ لَعِبًا وَّلَهْوًا وَّغَرَّتْهُمُ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا وَذَكِّرْ بِهٖٓ اَنْ تُبْسَلَ نَفْسٌۢ بِمَا كَسَبَتْۖ لَيْسَ لَهَا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَلِيٌّ وَّلَا شَفِيْعٌ ۚوَاِنْ تَعْدِلْ كُلَّ عَدْلٍ لَّا يُؤْخَذْ مِنْهَاۗ اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ اُبْسِلُوْا بِمَا كَسَبُوْا لَهُمْ شَرَابٌ مِّنْ حَمِيْمٍ وَّعَذَابٌ اَلِيْمٌ ۢبِمَا كَانُوْا يَكْفُرُوْنَ ࣖ
wa żaril-lażīnattakhażū dīnahum la‘ibaw wa lahwaw wa garrathumul-ḥayātud-dun-yā wa żakkir bihī an tubsala nafsum bimā kasabat, laisa lahā min dūnillāhi waliyyuw wa lā syafī‘(un), wa in ta‘dil kulla ‘adlil lā yu'khaż minhā, ulā'ikal-lażīna ubsilū bimā kasabū lahum syarābum min ḥamīmiw wa ‘ażābun alīmum bimā kānū yakfurūn(a).
Baybay-am dagidiay mangaramid iti relihionda nga ay-ayam ken angaw, ket naallilawda iti biag ti lubong. Pakdaar (ida) babaen ti Qur'an tapno saan a matnag (iti impierno) ti tunggal maysa, gapu kadagiti bukodda nga aramid. Awan ti manangsalaknib wenno mangibabaet (tulong) para kenkuana malaksid ken Allah. Ket no kayatna ti agaramid iti aniaman a kita ti subbot, sigurado a saan a maawat dayta. Dagitoy dagiti tattao a nailumlom (iti impierno), gapu iti bukodda nga aramid. Nakaawatda iti inumen manipud iti agburburek a danum ken nasakit a dusa gapu iti dati a dida pammati.
اِتَّبِعْ مَآ اُوْحِيَ اِلَيْكَ مِنْ رَّبِّكَۚ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ وَاَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِيْنَ
ittabi‘ mā ūḥiya ilaika mir rabbik(a), lā ilāha illā huw(a), wa a‘riḍ ‘anil-musyrikīn(a).
Surotem ti impalgak ti Apom kenka (Muhammad); awan ti dios no di Isuna; ken tallikudan dagiti politeista.
وَكَذٰلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَيٰطِيْنَ الْاِنْسِ وَالْجِنِّ يُوْحِيْ بَعْضُهُمْ اِلٰى بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُوْرًا ۗوَلَوْ شَاۤءَ رَبُّكَ مَا فَعَلُوْهُ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُوْنَ
wa każālika ja‘alnā likulli nabiyyin ‘aduwwan syayāṭīnal-insi wal-jinni yūḥī ba‘ḍuhum ilā ba‘ḍin zukhrufal-qauli gurūrā(n), wa lau syā'a rabbuka mā fa‘alūhu fa żarhum wa mā yaftarūn(a).
Ket iti kasta para iti tunggal propeta inaramidmi dagiti kabusor a buklen dagiti sairo, tattao ken jinn, a dadduma kadakuada ti nangisasao kadagiti napintas a sasao kadagiti dadduma kas panangallilaw. Ket no pagayatan ti Apoyo, saanda nga aramiden, isu nga addada koma iti no ania (kinaulbod) a parnuayenda.
اَفَغَيْرَ اللّٰهِ اَبْتَغِيْ حَكَمًا وَّهُوَ الَّذِيْٓ اَنْزَلَ اِلَيْكُمُ الْكِتٰبَ مُفَصَّلًا ۗوَالَّذِيْنَ اٰتَيْنٰهُمُ الْكِتٰبَ يَعْلَمُوْنَ اَنَّهٗ مُنَزَّلٌ مِّنْ رَّبِّكَ بِالْحَقِّ فَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِيْنَ
afagairallāhi abtagī ḥakamaw wa huwal-lażī anzala ilaikumul-kitāba mufaṣṣalā(n), wal-lażīna ātaināhumul-kitāba ya‘lamūna annahū munazzalum mir rabbika bil-ḥaqqi falā takunanna minal-mumtarīn(a).
Rumbeng kadi nga agsapulak iti ukom malaksid ken ni Allah, idinto ta Isu ti nangipalgak kadakayo iti Libro (ti Qur’an) a detalyado? Dagidiay intedmi ti Libro ammoda a naipalgak manipud iti Apom iti kinapudno. Isu a dikay makiraman kadagiti agduadua.
وَاِنْ تُطِعْ اَكْثَرَ مَنْ فِى الْاَرْضِ يُضِلُّوْكَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗاِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنْ هُمْ اِلَّا يَخْرُصُوْنَ
wa in tuṭi‘ akṡara man fil-arḍi yuḍillūka ‘an sabīlillāh(i), iy yattabi‘ūna illaẓ-ẓanna wa in hum illā yakhruṣ ūn(a).
Ket no surotem ti kaaduan a tattao iti daytoy a daga, sigurado nga iturongnaka a maiwawa manipud iti dana ni Allah. Ti sursurotenda ket espekulasion laeng ken ulbod laeng ti mangparnuayda.
وَكَذٰلِكَ جَعَلْنَا فِيْ كُلِّ قَرْيَةٍ اَكٰبِرَ مُجْرِمِيْهَا لِيَمْكُرُوْا فِيْهَاۗ وَمَا يَمْكُرُوْنَ اِلَّا بِاَنْفُسِهِمْ وَمَا يَشْعُرُوْنَ
wa każālika ja‘alnā fī kulli qaryatin akābira mujrimīhā liyamkurū fīhā, wa mā yamkurūna illā bi'anfusihim wa mā yasy‘urūn(a).
Ket iti kasta iti tunggal ili nangdutokankami kadagiti dakes nga agtuturay a mangitungpal iti panangallilaw iti dayta, ngem allilawenda laeng ti bagbagida a dida mapupuotan.
قُلْ يٰقَوْمِ اعْمَلُوْا عَلٰى مَكَانَتِكُمْ اِنِّيْ عَامِلٌۚ فَسَوْفَ تَعْلَمُوْنَۙ مَنْ تَكُوْنُ لَهٗ عَاقِبَةُ الدَّارِۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ
qul yā qaumi‘malū ‘alā makānatikum innī ‘āmil(un), fa saufa ta‘lamūn(a), man takūnu lahū ‘āqibatud-dār(i), innahū lā yufliḥuẓ-ẓālimūn(a).
Ibagam (Muhammad), "O tattaok! Agtignayka sigun iti takdermo, aramidek met (kastoy). Inton agangay ammoyonto no siasino ti makagun-od iti (kasayaatan) a lugar iti biag ti biag (inton agangay). Pudno, saanton a nagasat dagiti saan a nainkalintegan a tattao."
فَاِنْ كَذَّبُوْكَ فَقُلْ رَّبُّكُمْ ذُوْ رَحْمَةٍ وَّاسِعَةٍۚ وَلَا يُرَدُّ بَأْسُهٗ عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِيْنَ
fa in każżabūka faqur rabbukum żū raḥmatiw wāsi‘ah(tin), wa lā yuraddu ba'suhū ‘anil-qaumil-mujrimīn(a).
Isu a no agulbodda kenka, ibagam, "Nalawa ti asi ti Apom, ket saan a maliklikan ti dusana kadagiti managbasol."
قُلْ هَلُمَّ شُهَدَاۤءَكُمُ الَّذِيْنَ يَشْهَدُوْنَ اَنَّ اللّٰهَ حَرَّمَ هٰذَاۚ فَاِنْ شَهِدُوْا فَلَا تَشْهَدْ مَعَهُمْۚ وَلَا تَتَّبِعْ اَهْوَاۤءَ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَالَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ وَهُمْ بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُوْنَ ࣖ
qul halumma syuhadā'akumul-lażīna yasyhadūna annallāha ḥarrama hāżā, fa in syahidū falā tasyhad ma‘ahum, wa lā tattabi‘ ahwā'al-lażīna każżabū bi'āyātinā wal-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati wa hum birabbihim ya‘dilūn(a).
Ibagam (Muhammad), "Iyegyo dagiti saksiyo a makapaneknek a imparit ni Allah daytoy." No mangtedda iti pammaneknek, saanmo koma (met) a mangted iti pammaneknek a kaduada. Saanmo a suroten ti tarigagay dagidiay mangilibak kadagiti bersikulotayo ken dagidiay saan a mamati iti biag kalpasan ti ipapatay, ken makikaduada iti Dios.
كِتٰبٌ اُنْزِلَ اِلَيْكَ فَلَا يَكُنْ فِيْ صَدْرِكَ حَرَجٌ مِّنْهُ لِتُنْذِرَ بِهٖ وَذِكْرٰى لِلْمُؤْمِنِيْنَ
kitābun unzila ilaika falā yakun fī ṣadrika ḥarajum minhu litunżira bihī wa żikrā lil-mu'minīn(a).
(Daytoy) ti Libro a naipalgak kenka (O Muhammad); isu a dikay mariribukan iti daytoy, tapno mapakdaarankayo babaen iti dayta ken tapno agbalin dayta a leksion para kadagiti namati.
تِلْكَ الْقُرٰى نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ اَنْۢبَاۤىِٕهَاۚ وَلَقَدْ جَاۤءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِۚ فَمَا كَانُوْا لِيُؤْمِنُوْا بِمَا كَذَّبُوْا مِنْ قَبْلُۗ كَذٰلِكَ يَطْبَعُ اللّٰهُ عَلٰى قُلُوْبِ الْكٰفِرِيْنَ
tilkal-qurā naquṣṣu ‘alaika min ambā'ihā, wa laqad jā'athum rusuluhum bil-bayyināt(i), famā kānū liyu'minū bimā każżabū min qabl(u), każālika yaṭba‘ullāhu ‘alā qulūbil-kāfirīn(a).
Dagitoy dagiti daga (a dinadaelmi), Isalaysaymi kadakayo ti sumagmamano nga estoriada. Aktual nga immay kadakuada dagiti mensaheroda nga addaan kadagiti nalawag a pammaneknek. Ngem saanda a namati (met) iti dati nga inlibakda. Iti kasta ni Allah ket selioanna dagiti puso dagiti di mamati.
اَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوْا مَا بِصَاحِبِهِمْ مِّنْ جِنَّةٍۗ اِنْ هُوَ اِلَّا نَذِيْرٌ مُّبِيْنٌ
awalam yatafakkarū mā biṣāḥibihim min jinnah(tin), in huwa illā nażīrum mubīn(un).
Ket dida kadi iyanninaw a ti kaduada (Muhammad) ket saan a nauyong, no di ket nalawag laeng a mamakdaar?
اِنَّ وَلِيِّ َۧ اللّٰهُ الَّذِيْ نَزَّلَ الْكِتٰبَۖ وَهُوَ يَتَوَلَّى الصّٰلِحِيْنَ
inna waliyyiyallāhul-lażī nazzalal-kitāb(a), wa huwa yatawallaṣ-ṣāliḥīn(a).
Kinapudnona, ti manangsalaknib kaniak ket ni Allah a nangibaba iti Libro (Al-Qur’an). Salaknibanna dagiti nadiosan
وَاِذَا لَمْ تَأْتِهِمْ بِاٰيَةٍ قَالُوْا لَوْلَا اجْتَبَيْتَهَاۗ قُلْ اِنَّمَآ اَتَّبِعُ مَا يُوْحٰٓى اِلَيَّ مِنْ رَّبِّيْۗ هٰذَا بَصَاۤىِٕرُ مِنْ رَّبِّكُمْ وَهُدًى وَّرَحْمَةٌ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ
wa iżā lam ta'tihim bi'āyatin qālū lau lajtabaitahā, qul inamā attabi‘u mā yūḥā ilayya mir rabbī, hāżā baṣā'iru mir rabbikum wa hudaw wa raḥmatul liqaumiy yu'minūn(a).
Ket no sika (Muhammad) ket saan a mangbasa kadakuada iti maysa a bersikulo, kunada, "Apay a dikay mangbukel a mismo iti bersikulo?" Ibagam (Muhammad), "Pudno, surotek laeng ti impalgak kaniak ti Apok. (Al-Qur'an) dagitoy ket nalawag a pammaneknek manipud iti Apom, panangiwanwan ken asi para kadagidiay mamati."
وَاِنْ يُّرِيْدُوْٓا اَنْ يَّخْدَعُوْكَ فَاِنَّ حَسْبَكَ اللّٰهُ ۗهُوَ الَّذِيْٓ اَيَّدَكَ بِنَصْرِهٖ وَبِالْمُؤْمِنِيْنَۙ
wa iy yurīdū ay yakhda‘ūka fa inna ḥasbakallāh(u), huwal-lażī ayyadaka binaṣrihī wa bil-mu'minīn(a).
Ket no sapsapulendakayo nga allilawen, ngarud pudno nga umdasen ni Allah para kadakayo. Isu ti mangted iti pannakabalin kenka babaen ti tulongna ken iti suporta dagiti namati.
يٰٓاَيُّهَا النَّبِيُّ حَسْبُكَ اللّٰهُ وَمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ ࣖ
yā ayyuhan-nabiyyu ḥasbukallāhu wa manittaba‘aka minal-mu'minīn(a).
O Propeta (Muhammad)! Umdasen ni Allah (nga agbalin a manangsalaknib) para kenka ken para kadagiti namati a sumurot kenka.
فَلَا تُعْجِبْكَ اَمْوَالُهُمْ وَلَآ اَوْلَادُهُمْ ۗاِنَّمَا يُرِيْدُ اللّٰهُ لِيُعَذِّبَهُمْ بِهَا فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَتَزْهَقَ اَنْفُسُهُمْ وَهُمْ كٰفِرُوْنَ
falā tu‘jibka amwāluhum wa lā aulāduhum, innamā yurīdullāhu liyu‘ażżibahum bihā fil-ḥayātid-dun-yā wa tazhaqa anfusuhum wa hum kāfirūn(a).
Isu a dikay koma pagsiddaawan ti kinabaknang ken annakda. Kinapudnona, ti panggep ni Allah ket dusaenna ida iti daytoy nailubongan a biag, ket matayda a kas di mamati.
وَلَا تُعْجِبْكَ اَمْوَالُهُمْ وَاَوْلَادُهُمْۗ اِنَّمَا يُرِيْدُ اللّٰهُ اَنْ يُّعَذِّبَهُمْ بِهَا فِى الدُّنْيَا وَتَزْهَقَ اَنْفُسُهُمْ وَهُمْ كٰفِرُوْنَ
wa lā tu‘jibka amwāluhum wa lā aulāduhum, innamā yurīdullāhu ay yu‘ażżibahum bihā fid-dun-yā wa tazhaqa anfusuhum wa hum kāfirūn(a).
Ket saan kadi a sika (Muhammad) ti masdaaw iti kinabaknang ken annakda. Kinapudnona, babaen iti daytoy kayat ni Allah a parigaten ida iti daytoy a lubong ken tapno mapukaw ti biagda, bayat nga addada iti kasasaad ti di panamati.