۞ اِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَاۤىِٕرِ اللّٰهِ ۚ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ اَوِ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ اَنْ يَّطَّوَّفَ بِهِمَا ۗ وَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًاۙ فَاِنَّ اللّٰهَ شَاكِرٌ عَلِيْمٌ
innaṣ-ṣafā wal-marwata min sya‘ā'irillāh(i), faman ḥajjal-baita awi‘tamara falā junāḥa ‘alaihi ay yaṭṭawwafa bihimā, wa man taṭawwa‘a khairan fa innallāha syākirun ‘alīm(un).
Сафаи Маруеи Аллаҳ идин иахәҭакуп. Убри аҟнытә, Аллаҳ иҩныҟа Ҳаџьра ҟазҵаз, мамзаргьы Умра ҟазҵаз, урҭ рыбжьара Саи ҟазҵо гәнаҳак имаӡам. Дарбанзаалакгьы, хатәгәаԥхарала аус бзиақәа ҟазҵаз, Аллаҳ иџьшьаны, зегьы здыруа иоуп.
۞ يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْاَهِلَّةِ ۗ قُلْ هِيَ مَوَاقِيْتُ لِلنَّاسِ وَالْحَجِّ ۗ وَلَيْسَ الْبِرُّ بِاَنْ تَأْتُوا الْبُيُوْتَ مِنْ ظُهُوْرِهَا وَلٰكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقٰىۚ وَأْتُوا الْبُيُوْتَ مِنْ اَبْوَابِهَا ۖ وَاتَّقُوا اللّٰهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ
yas'alūnaka ‘anil-ahillah(ti), qul hiya mawāqītu lin-nāsi wal-ḥajj(i), wa laisal-birru bi'an ta'tul-buyūta min ẓuhūrihā wa lākinnal-birra manittaqā, wa'tul-buyūta min abwābihā, wattaqullāha la‘allakum tufliḥūn(a).
Уара (Муҳаммад) амзабжа азы иуазҵаауеит. Ишәҳәа: «Уи ауаа рзы аамҭеи, Ҳаџьра аҭаареи рзы аамҭеи арбага ауп». Аҩны ахыхьынтәи аҭалара ҟазшьа бзиам, аха ҟазшьа бзиала иҟоу ауаа роуп. Аҩнқәа рышәқәа рыла шәрыҩнала, Аллаҳ шәицәшәа, ақәҿиарақәа шәоурц азы.
وَاَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلّٰهِ ۗ فَاِنْ اُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِۚ وَلَا تَحْلِقُوْا رُءُوْسَكُمْ حَتّٰى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهٗ ۗ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَّرِيْضًا اَوْ بِهٖٓ اَذًى مِّنْ رَّأْسِهٖ فَفِدْيَةٌ مِّنْ صِيَامٍ اَوْ صَدَقَةٍ اَوْ نُسُكٍ ۚ فَاِذَآ اَمِنْتُمْ ۗ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ اِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِۚ فَمَنْ لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلٰثَةِ اَيَّامٍ فِى الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ اِذَا رَجَعْتُمْ ۗ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ۗذٰلِكَ لِمَنْ لَّمْ يَكُنْ اَهْلُهٗ حَاضِرِى الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ ࣖ
wa atimmul-ḥajja wal-‘umrata lillāh(i), fa'in uḥṣirtum famastaisara minal-hady(i), wa lā taḥliqū ru'ūsakum ḥattā yablugal-hadyu maḥillah(ū), faman kāna minkum marīḍan au bihī ażam mir ra'sihī fafidyatum min ṣiyāmin au ṣadaqatin au nusuk(in), fa'iżā amintum, faman tamatta‘a bil-‘umrati ilal-ḥajji famastaisara minal-hady(i), famal lam yajid faṣiyāmu ṡalāṡati ayyāmin fil-ḥajji wa sab‘atin iżā raja‘tum, tilka ‘asyaratun kāmilah(tun), żālika limal lam yakun ahluhū ḥāḍiril-masjidil-ḥarām(i), wattaqullāha wa‘lamū annallāha syadīdul-‘iqāb(i).
Ҳаџьреи аумреи Аллаҳ иҳаҭыр азы ихыркәшатәуп. Аха аӷацәа шәрыкәыршаны шәыҟазар, усҟан ирласны иҟоу аҳадиу шәшьы, шәхы шәымԥаҵан, аҳадиу ашьра ахьыршьуа аҭыԥ ахь инаӡаанӡа. Шәара шәҟынтә аӡәы дычмазаҩзар, мамзаргьы ихы ауадаҩра имазар (иԥаҵа ԥиҟозар), уи афидиа анагӡара ихәҭоуп, ҳәарада, ачгара, ачҳара, мамзаргьы амҭа аҭара. Шәара шәыхьчазар, Ҳаџьра ҟалаанӡа аумра ҟазҵо, ирласны иҟоу аҳадиу шьтәуп. Аха уи имоузар, Ҳаџьраан хымш ачгара ихәҭоуп, шәаныхынҳә ашьҭахь бжьымшы. Уи зегьы ааидкыланы жәамшуп. Убасҵәҟьа, зҭаацәарақәа Аџьаама ду азааигәара инхом ауаа рзы. Аллаҳ шәицәшәа, ижәдыруазааит, Аллаҳ даара ихьырхәра шыӷәӷәоу.
وَاَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلّٰهِ ۗ فَاِنْ اُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِۚ وَلَا تَحْلِقُوْا رُءُوْسَكُمْ حَتّٰى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهٗ ۗ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَّرِيْضًا اَوْ بِهٖٓ اَذًى مِّنْ رَّأْسِهٖ فَفِدْيَةٌ مِّنْ صِيَامٍ اَوْ صَدَقَةٍ اَوْ نُسُكٍ ۚ فَاِذَآ اَمِنْتُمْ ۗ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ اِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِۚ فَمَنْ لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلٰثَةِ اَيَّامٍ فِى الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ اِذَا رَجَعْتُمْ ۗ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ۗذٰلِكَ لِمَنْ لَّمْ يَكُنْ اَهْلُهٗ حَاضِرِى الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ ࣖ
wa atimmul-ḥajja wal-‘umrata lillāh(i), fa'in uḥṣirtum famastaisara minal-hady(i), wa lā taḥliqū ru'ūsakum ḥattā yablugal-hadyu maḥillah(ū), faman kāna minkum marīḍan au bihī ażam mir ra'sihī fafidyatum min ṣiyāmin au ṣadaqatin au nusuk(in), fa'iżā amintum, faman tamatta‘a bil-‘umrati ilal-ḥajji famastaisara minal-hady(i), famal lam yajid faṣiyāmu ṡalāṡati ayyāmin fil-ḥajji wa sab‘atin iżā raja‘tum, tilka ‘asyaratun kāmilah(tun), żālika limal lam yakun ahluhū ḥāḍiril-masjidil-ḥarām(i), wattaqullāha wa‘lamū annallāha syadīdul-‘iqāb(i).
Ҳаџьреи аумреи Аллаҳ иҳаҭыр азы ихыркәшатәуп. Аха аӷацәа шәрыкәыршаны шәыҟазар, усҟан ирласны иҟоу аҳадиу шәшьы, шәхы шәымԥаҵан, аҳадиу ашьра ахьыршьуа аҭыԥ ахь инаӡаанӡа. Шәара шәҟынтә аӡәы дычмазаҩзар, мамзаргьы ихы ауадаҩра имазар (иԥаҵа ԥиҟозар), уи афидиа анагӡара ихәҭоуп, ҳәарада, ачгара, ачҳара, мамзаргьы амҭа аҭара. Шәара шәыхьчазар, Ҳаџьра ҟалаанӡа аумра ҟазҵо, ирласны иҟоу аҳадиу шьтәуп. Аха уи имоузар, Ҳаџьраан хымш ачгара ихәҭоуп, шәаныхынҳә ашьҭахь бжьымшы. Уи зегьы ааидкыланы жәамшуп. Убасҵәҟьа, зҭаацәарақәа Аџьаама ду азааигәара инхом ауаа рзы. Аллаҳ шәицәшәа, ижәдыруазааит, Аллаҳ даара ихьырхәра шыӷәӷәоу.
اَلْحَجُّ اَشْهُرٌ مَّعْلُوْمٰتٌ ۚ فَمَنْ فَرَضَ فِيْهِنَّ الْحَجَّ فَلَا رَفَثَ وَلَا فُسُوْقَ وَلَا جِدَالَ فِى الْحَجِّ ۗ وَمَا تَفْعَلُوْا مِنْ خَيْرٍ يَّعْلَمْهُ اللّٰهُ ۗ وَتَزَوَّدُوْا فَاِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوٰىۖ وَاتَّقُوْنِ يٰٓاُولِى الْاَلْبَابِ
al-ḥajju asyhurum ma‘lūmāt(un), faman faraḍa fīhinnal-ḥajja falā rafaṡa wa lā fusūqa wa lā jidāla fil-ḥajj(i), wa mā taf‘alū min khairiy ya‘lamhullāh(u), wa tazawwadū fa'inna khairaz-zādit-taqwā, wattaqūni yā ulil-albāb(i).
Аҳаџьра (аамҭа) ҳәа изышьҭоу амзақәа рзы иҟоуп. Урҭ амзақәа рзы Ҳаџьра ҟазҵо, Ҳаџьра аан ажәа ҟьашьқәа имҳәаааит, ацәгьара ҟаимҵароуп, аимак-аиҿак ҟаимҵароуп. Иарбанзаалак бзиарак ҟашәҵо, Аллаҳ идыруеит. Аразҟы аажәга, избан акәзар, зегьы раасҭа еиӷьу аразҟы адинхаҵара ауп. Шәсыцәшәала, шәарҭ ахшыҩ змоу ауаа!
فِيْهِ اٰيٰتٌۢ بَيِّنٰتٌ مَّقَامُ اِبْرٰهِيْمَ ەۚ وَمَنْ دَخَلَهٗ كَانَ اٰمِنًا ۗ وَلِلّٰهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ اِلَيْهِ سَبِيْلًا ۗ وَمَنْ كَفَرَ فَاِنَّ اللّٰهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعٰلَمِيْنَ
fīhi āyātum bayyinātum maqāmu ibrāhīm(a), wa man dakhalahū kāna āminā(n), wa lillāhi ‘alan-nāsi ḥijjul-baiti manistaṭā‘a ilaihi sabīlā(n), wa man kafara fa innallāha ganiyyun ‘anil-‘ālamīn(a).
Уаҟа иҟоуп еилыкка иҟоу адыргақәа, (урҭ рыбжьара) Ибраҳим иҭыԥ. Уахь иҭалаз (Баитуллаҳ) дҭынчхоит. Ауаҩы Аллаҳ иҿаԥхьа иуалԥшьақәа иреиуоуп Байтуллаҳ иахь аныҟәара амҩаԥгара, ҳәарада, уахь аныҟәара зылшо рзы. Ҳаџьра мап ацәызкуа, ижәдыруазааит, Аллаҳ адунеиқәа зегьы рҟынтә зегь раасҭа дбеиоуп.
فِيْهِ اٰيٰتٌۢ بَيِّنٰتٌ مَّقَامُ اِبْرٰهِيْمَ ەۚ وَمَنْ دَخَلَهٗ كَانَ اٰمِنًا ۗ وَلِلّٰهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ اِلَيْهِ سَبِيْلًا ۗ وَمَنْ كَفَرَ فَاِنَّ اللّٰهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعٰلَمِيْنَ
fīhi āyātum bayyinātum maqāmu ibrāhīm(a), wa man dakhalahū kāna āminā(n), wa lillāhi ‘alan-nāsi ḥijjul-baiti manistaṭā‘a ilaihi sabīlā(n), wa man kafara fa innallāha ganiyyun ‘anil-‘ālamīn(a).
Уаҟа иҟоуп еилыкка иҟоу адыргақәа, (урҭ рыбжьара) Ибраҳим иҭыԥ. Уахь иҭалаз (Баитуллаҳ) дҭынчхоит. Ауаҩы Аллаҳ иҿаԥхьа иуалԥшьақәа иреиуоуп Байтуллаҳ иахь аныҟәара амҩаԥгара, ҳәарада, уахь аныҟәара зылшо рзы. Ҳаџьра мап ацәызкуа, ижәдыруазааит, Аллаҳ адунеиқәа зегьы рҟынтә зегь раасҭа дбеиоуп.
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تُحِلُّوْا شَعَاۤىِٕرَ اللّٰهِ وَلَا الشَّهْرَ الْحَرَامَ وَلَا الْهَدْيَ وَلَا الْقَلَاۤىِٕدَ وَلَآ اٰۤمِّيْنَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ يَبْتَغُوْنَ فَضْلًا مِّنْ رَّبِّهِمْ وَرِضْوَانًا ۗوَاِذَا حَلَلْتُمْ فَاصْطَادُوْا ۗوَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَاٰنُ قَوْمٍ اَنْ صَدُّوْكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ اَنْ تَعْتَدُوْاۘ وَتَعَاوَنُوْا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوٰىۖ وَلَا تَعَاوَنُوْا عَلَى الْاِثْمِ وَالْعُدْوَانِ ۖ وَاتَّقُوا اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ
yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tuḥillū sya‘ā'irallāhi wa lasy-syahral-ḥarāma wa lal-hadya wa lal-qalā'ida wa lā āmmīnal-baital-ḥarāma yabtagūna faḍlam mir rabbihim wa riḍwānā(n), wa iżā ḥalaltum faṣṭādū, wa lā yajrimannakum syana'ānu qaumin an ṣaddūkum ‘anil- asjidil-ḥarāmi an ta‘tadū, wa ta‘āwanū ‘alal-birri wat-taqwā, wa lā ta‘āwanū ‘alal-iṡmi wal-‘udwān(i), wattaqullāh(a), innallāha syadīdul-‘iqāb(i).
Уа азхаҵаҩцәа! Аллаҳ иԥшьоу апринципқәа шәеиламгалан, аҳарам мзақәа рҳаҭыр шәеиламгалан, аҳадиу (амҭатә ԥстәқәа) ҟалаиды (амҭалатәи аԥстәқәа) шәырԥырхагамхан, Баитулҳарам ахь иаауа ауаа шәырԥырхагамхан; Урҭ рынцәа игәыбылреи игәахәареи ирышьҭоуп. Аха аихрам наугӡазар, ашәарыцара уалагар ҟалоит. Ажәлар рахь ишәымоу ацәымӷра, избан акәзар урҭ аԥшьаныҳәарҭа аҟынтәи адәылҵра шәԥырхагахоит, шәҳәаа анҭыҵ шәцаларц шәгәазҭашәымҵан. Аиашареи адинхаҵареи рҿы дшәыцхрааит, агәнаҳақәеи аиӷарақәеи рыҟаҵараҿы дшәыцхраауам. Аллаҳ шәицәшәала, ҳәарада, Аллаҳ даара ихьырхәра ӷәӷәоуп.
۞ جَعَلَ اللّٰهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ قِيٰمًا لِّلنَّاسِ وَالشَّهْرَ الْحَرَامَ وَالْهَدْيَ وَالْقَلَاۤىِٕدَ ۗذٰلِكَ لِتَعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۙ وَاَنَّ اللّٰهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ
ja‘alallāhul-ka‘batal-baital-ḥarāma qiyāmal lin-nāsi wasy-syahral-ḥarāma wal-hadya wal-qalā'id(a), żālika lita‘lamū annallāha ya‘lamu mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wa annallāha bikulli syai'in ‘alīm(un).
Аллаҳ, Кааба ауаа ахьеизо ҩны ԥшьаны иҟаиҵеит. Убасҵәҟьа ахарам мзақәа, аҳадиу, аҟалаид. Уи зыхҟьо, ажәҩанқәа рҿы иҟоугьы, адгьыл аҿы иҟоугьы Аллаҳ ишидыруа, зегьы здыруа Аллаҳ шиакәу еилышәкаарц ауп.
وَاَذَانٌ مِّنَ اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖٓ اِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْاَكْبَرِ اَنَّ اللّٰهَ بَرِيْۤءٌ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ ەۙ وَرَسُوْلُهٗ ۗفَاِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْۚ وَاِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوْٓا اَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِى اللّٰهِ ۗوَبَشِّرِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِعَذَابٍ اَلِيْمٍۙ
wa ażānum minallāhi wa rasūlihī ilan-nāsi yaumal-ḥajjil akbari annallāha barī'um minal-musyrikīn(a), wa rasūluh(ū), fa in tubtum fa huwa khairul lakum, wa in tawallaitum fa‘lamū annakum gairu mu‘jizillāh(i), wa basysyiril-lażīna kafarū bi‘ażābin alīm(in).
Аҳаџьра ду амш аҽны Аллаҳи иԥааимбари рҟынтә ауаатәыҩса рзы адырраҭара ҟаҵоуп, Аллаҳи иԥааимбари амушрикцәа рҟынтәи рхы иақәиҭуп ҳәа. Нас, шәара (амшрикцәа) аҭамзаара шьҭашәҵар, уи шәара шәзы еиҳа ибзиоуп, шәхы шәацәхьаҵыр, ижәдыруазааит, Аллаҳ дышәмырԥсыҽыр шшәылымшо. Азхамҵаҩцәагьы, ихьаагоу агәаҟра шроуа ала, гәырӷьаҿҳәашала ирзеиҭаҳәа.
وَاَذِّنْ فِى النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوْكَ رِجَالًا وَّعَلٰى كُلِّ ضَامِرٍ يَّأْتِيْنَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيْقٍ ۙ
wa ażżin fin-nāsi bil-ḥajji ya'tūka rijālaw wa ‘alā kulli ḍāmiriy ya'tīna min kulli fajjin ‘amīq(in).
Ауаагьы ааԥхьара ҟашәҵа Ҳаџьра, урҭ шәара шәахь иаауеит шьапыла, мамзаргьы амахҽ ԥсыҽқәа зегьы ирықәтәаны, хара-харатәи акәакьқәа рҟынтә иаауеит.
وَاَذِّنْ فِى النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوْكَ رِجَالًا وَّعَلٰى كُلِّ ضَامِرٍ يَّأْتِيْنَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيْقٍ ۙ
wa ażżin fin-nāsi bil-ḥajji ya'tūka rijālaw wa ‘alā kulli ḍāmiriy ya'tīna min kulli fajjin ‘amīq(in).
Ауаагьы ааԥхьара ҟашәҵа Ҳаџьра, урҭ шәара шәахь иаауеит шьапыла, мамзаргьы амахҽ ԥсыҽқәа зегьы ирықәтәаны, хара-харатәи акәакьқәа рҟынтә иаауеит.