وَلَا يَحْزُنْكَ الَّذِيْنَ يُسَارِعُوْنَ فِى الْكُفْرِۚ اِنَّهُمْ لَنْ يَّضُرُّوا اللّٰهَ شَيْـًٔا ۗ يُرِيْدُ اللّٰهُ اَلَّا يَجْعَلَ لَهُمْ حَظًّا فِى الْاٰخِرَةِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيْمٌۚ
wa lā yaḥzunkal-lażīna yusāri‘ūna fil-kufr(i), innahum lay yaḍurrullāha syai'ā(n), yurīdullāhu allā yaj‘ala lahum ḥaẓẓan fil-ākhirati wa lahum ‘ażābun ‘aẓīm(un).
Kandi ntugahangayikishwe n'abantu basubira mu buryo bworoshye kuba abahakanyi, mu by'ukuri ntacyo bangiza Allah na kimwe. Allah ntazabaha umugabane (ibihembo) mu buzima bwa nyuma y'urupfu, kandi bazahabwa ibihano bikomeye.
۞ يٰٓاَيُّهَا الرَّسُوْلُ لَا يَحْزُنْكَ الَّذِيْنَ يُسَارِعُوْنَ فِى الْكُفْرِ مِنَ الَّذِيْنَ قَالُوْٓا اٰمَنَّا بِاَفْوَاهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِنْ قُلُوْبُهُمْ ۛ وَمِنَ الَّذِيْنَ هَادُوْا ۛ سَمّٰعُوْنَ لِلْكَذِبِ سَمّٰعُوْنَ لِقَوْمٍ اٰخَرِيْنَۙ لَمْ يَأْتُوْكَ ۗ يُحَرِّفُوْنَ الْكَلِمَ مِنْۢ بَعْدِ مَوَاضِعِهٖۚ يَقُوْلُوْنَ اِنْ اُوْتِيْتُمْ هٰذَا فَخُذُوْهُ وَاِنْ لَّمْ تُؤْتَوْهُ فَاحْذَرُوْا ۗوَمَنْ يُّرِدِ اللّٰهُ فِتْنَتَهٗ فَلَنْ تَمْلِكَ لَهٗ مِنَ اللّٰهِ شَيْـًٔا ۗ اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ لَمْ يُرِدِ اللّٰهُ اَنْ يُّطَهِّرَ قُلُوْبَهُمْ ۗ لَهُمْ فِى الدُّنْيَا خِزْيٌ ۖوَّلَهُمْ فِى الْاٰخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيْمٌ
yā ayyuhar-rasūlu lā yaḥzunkal-lażīna yusāri‘ūna fil-kufri minal-lażīna qālū āmannā bi'afwāhihim wa lam tu'min qulūbuhum - wa minal-lażīna hādū - sammā‘ūna lil-każibi sammā‘ūna liqaumin ākharīna lam ya'tūk(a), yuḥarrifūnal-kalima mim ba‘di mawāḍi‘ih(ī), yaqūlūna in ūtītum hāżā fa khużhu wa illam tu'tauhu faḥżarū, wa may yuridillāhu fitnatahū falan tamlika lahū minallāhi syai'ā(n), ulā'ikal-lażīna lam yuridillāhu ay yuṭahhira qulūbahum, lahum fid-dun-yā khizyuw wa lahum fil-ākhirati ‘ażābun ‘aẓīm(un).
Yewe Rasuli (Muhammadi)! Ntugatinye kuko bahanganye mu butizera bwabo. Ni ukuvuga abo (indyarya) bavuga mu kanwa kabo bati “Twemeye,” nubwo imitima yabo itemera, ndetse n’Abayahudi bakunda kumva (amakuru) ibinyoma kandi bakunda kumva (amagambo y’abandi bantu) batigeze baza aho uri. Bahinduye amagambo (Torah) bava ku nsobanuro yayo nyayo. Baravuze bati “Niba ibi ari byo wahawe (byahinduwe) byemere, kandi niba uhawe ikintu kitari iki, witondere.” Uwo Allah yifuza ko amureka ngo agende nabi, ntuzashobora kwanga ikintu na kimwe kivuye kuri Allah (kumufasha) na gato. Ni abantu Imana itagishaka koza imitima yabo. Muri iyi si bazakorwa n’isoni kandi mu buzima bwa nyuma bazahabwa ibihano bikomeye.
قُلْ يٰٓاَهْلَ الْكِتٰبِ لَسْتُمْ عَلٰى شَيْءٍ حَتّٰى تُقِيْمُوا التَّوْرٰىةَ وَالْاِنْجِيْلَ وَمَآ اُنْزِلَ اِلَيْكُمْ مِّنْ رَّبِّكُمْ ۗوَلَيَزِيْدَنَّ كَثِيْرًا مِّنْهُمْ مَّآ اُنْزِلَ اِلَيْكَ مِنْ رَّبِّكَ طُغْيَانًا وَّكُفْرًاۚ فَلَا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْكٰفِرِيْنَ
qul yā ahlal-kitābi lastum ‘alā syai'in ḥattā tuqīmut-taurāta wal-injīla wa mā unzila ilaikum mir rabbikum, wa layazīdanna kaṡīram minhum mā unzila ilaika mir rabbika ṭugyānaw wa kufrā(n), falā ta'sa ‘alal-qaumil-kāfirīn(a).
Vuga uti (Muhammadi): "Yemwe bantu b'igitabo! Ntabwo mufatwa nk'abanyamadini na gato kugeza igihe muzashyigikira inyigisho za Torah, Ivanjiri na (Koruni) Umwami wanyu yahishuriye." Kandi ibyo Umwami wanyu yahishuriye bizarushaho gutuma benshi muri bo barushaho kutumvira no kutumvira, bityo ntimugacike intege ku batemera.
قَدْ نَعْلَمُ اِنَّهٗ لَيَحْزُنُكَ الَّذِيْ يَقُوْلُوْنَ فَاِنَّهُمْ لَا يُكَذِّبُوْنَكَ وَلٰكِنَّ الظّٰلِمِيْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ يَجْحَدُوْنَ
qad na‘lamu innahū layaḥzunukal-lażī yaqūlūna fa innahum lā yukażżibūnaka wa lākinnaẓ-ẓālimīna bi'āyātillāhi yajhadūn(a).
Mu by’ukuri, tuzi ko ibyo bavuga bikubabaza (Muhammadi), (ntugatinye) kuko mu by’ukuri batagushuka, ahubwo abantu b’abagiranabi bahakana imirongo ya Allah.
وَاِنْ كَانَ كَبُرَ عَلَيْكَ اِعْرَاضُهُمْ فَاِنِ اسْتَطَعْتَ اَنْ تَبْتَغِيَ نَفَقًا فِى الْاَرْضِ اَوْ سُلَّمًا فِى السَّمَاۤءِ فَتَأْتِيَهُمْ بِاٰيَةٍ ۗوَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَى الْهُدٰى فَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْجٰهِلِيْنَ
wa in kāna kabura ‘alaika i‘rāḍuhum fa inistaṭa‘ta an tabtagiya nafaqan fil-arḍi au sullaman fis-samā'i fa ta'tiyahum bi'āyah(tin), wa lau syā'allāhu lajama‘ahum ‘alal-hudā falā takūnanna minal-jāhilīn(a).
Kandi niba guhindukira kwabo bikugoye (Muhammadi), niba ushobora gucukura umwobo mu butaka cyangwa urwego rugana mu ijuru, ushobora kubazanira igitangaza, (maze ugikore). Kandi iyo Allah aba abishaka, yari gutuma bose bakurikiza amabwiriza, bityo ntugomba kuba mu bantu b'abapfapfa.
اِسْتَغْفِرْ لَهُمْ اَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْۗ اِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِيْنَ مَرَّةً فَلَنْ يَّغْفِرَ اللّٰهُ لَهُمْ ۗذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَفَرُوْا بِاللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْفٰسِقِيْنَ ࣖ
istagfir lahum au lā tastagfir lahum, in tastagfir lahum sab‘īna marratan falay yagfirallāhu lahum, żālika bi'annahum kafarū billāhi wa rasūlih(ī), wallāhu lā yahdil-qaumal-fāsiqīn(a).
(Ni kimwe) nawe (Muhammadi) ubasabira imbabazi cyangwa ntubasabire imbabazi. Nubwo wabasabira imbabazi inshuro mirongo irindwi, Allah ntabwo azabababarira. Ibi biterwa nuko batemera (batemera) Allah n'Intumwa ye. Kandi Allah ntabwo ayobora ababi.
لَقَدْ جَاۤءَكُمْ رَسُوْلٌ مِّنْ اَنْفُسِكُمْ عَزِيْزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيْصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِيْنَ رَءُوْفٌ رَّحِيْمٌ
laqad jā'akum rasūlum min anfusikum ‘azīzun ‘alaihi mā ‘anittum ḥarīṣun ‘alaikum bil-mu'minīna ra'ūfur raḥīm(un).
Mu by’ukuri, intumwa yavuye mu bwoko bwanyu yageze kuri mwe, imibabaro muhura nayo iraremereye, (ye) arashaka (ukwizera n’agakiza) kuri mwe, ni umunyabuntu n’imbabazi ku bemera.
وَلَوْ شَاۤءَ رَبُّكَ لَاٰمَنَ مَنْ فِى الْاَرْضِ كُلُّهُمْ جَمِيْعًاۗ اَفَاَنْتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتّٰى يَكُوْنُوْا مُؤْمِنِيْنَ
wa lau syā'a rabbuka la'āmana man fil-arḍi kulluhum jamī‘ā(n), afa anta tukrihun-nāsa ḥattā yakūnū mu'minīn(a).
Kandi iyo Nyagasani wawe abishaka, abantu bose bo ku isi bari kwemera. Ariko se (urashaka) guhata abantu ngo babe abemera?
لَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ اِلٰى مَا مَتَّعْنَا بِهٖٓ اَزْوَاجًا مِّنْهُمْ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَاخْفِضْ جَنَاحَكَ لِلْمُؤْمِنِيْنَ
lā tamuddanna ‘ainaika ilā mā matta‘nā bihī azwājam minhum wa lā taḥzan ‘alaihim wakhfiḍ janāḥaka lil-mu'minīn(a).
Ntuzigere ureba (Muhammadi) ibintu bishimishije mu buzima twahaye amatsinda amwe muri yo (abatemera), kandi ntukabababarire kandi wicishe bugufi ku bemera.
اِنْ تَحْرِصْ عَلٰى هُدٰىهُمْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِيْ مَنْ يُّضِلُّ وَمَا لَهُمْ مِّنْ نّٰصِرِيْنَ
in taḥriṣ ‘alā hudāhum fa innallāha lā yahdī may yuḍillu wa mā lahum min nāṣirīn(a).
Niba koko wowe (Muhammadi) wizeye ko bazayoborwa, mu by'ukuri Allah ntabwo azayobora abo azimiza, kandi nta mufasha bazagira.
وَاصْبِرْ وَمَا صَبْرُكَ اِلَّا بِاللّٰهِ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَلَا تَكُ فِيْ ضَيْقٍ مِّمَّا يَمْكُرُوْنَ
waṣbir wa mā ṣabruka illā billāhi wa lā taḥzan ‘alaihim wa lā taku fī ḍaiqim mimmā yamkurūn(a).
Kandi ihangane (Muhammadi) kandi kwihangana kwawe ni ukubera ubufasha bwa Allah gusa kandi ntugatinye (kutemera) kwabo kandi ntugapfukirane ibitekerezo ku bushukanyi bwabo.
فَلَعَلَّكَ بَاخِعٌ نَّفْسَكَ عَلٰٓى اٰثَارِهِمْ اِنْ لَّمْ يُؤْمِنُوْا بِهٰذَا الْحَدِيْثِ اَسَفًا
fa la‘allaka bākhi‘un nafsaka ‘alā āṡārihim illam yu'minū bihāżal-ḥadīṡi asafā(n).
Noneho wenda wowe (Muhammadi) wakwigirira nabi kuko uzababara nyuma yuko baretse, niba batemera aya makuru (Korowani).
لَعَلَّكَ بَاخِعٌ نَّفْسَكَ اَلَّا يَكُوْنُوْا مُؤْمِنِيْنَ
la‘allaka bākhi‘un nafsaka allā yakūnū mu'minīn(a).
Birashoboka ko wowe (Muhammadi) wakwica (ubabaye), kuko bo (abaturage ba Maka) batemera.
وَاَنْذِرْ عَشِيْرَتَكَ الْاَقْرَبِيْنَ ۙ
wa anżir ‘asyīratakal-aqrabīn(a).
Kandi utange umuburo ku bavandimwe bawe ba hafi (Muhammadi),
وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَلَا تَكُنْ فِيْ ضَيْقٍ مِّمَّا يَمْكُرُوْنَ
wa lā taḥzan ‘alaihim wa lā takun fī ḍaiqim mimmā yamkurūn(a).
Kandi ntukabababarire, kandi ntugatinye (igituza cyawe) kubera imbaraga zabo z'uburiganya."
۞ قُلْ اِنَّمَآ اَعِظُكُمْ بِوَاحِدَةٍۚ اَنْ تَقُوْمُوْا لِلّٰهِ مَثْنٰى وَفُرَادٰى ثُمَّ تَتَفَكَّرُوْاۗ مَا بِصَاحِبِكُمْ مِّنْ جِنَّةٍۗ اِنْ هُوَ اِلَّا نَذِيْرٌ لَّكُمْ بَيْنَ يَدَيْ عَذَابٍ شَدِيْدٍ
qul innamā a‘iẓukum biwāḥidah(tin), an taqūmū lillāhi maṡnā wa furādā ṡumma tatafakkarū, mā biṣāḥibikum min jinnah(tin), in huwa illā nażīrul lakum baina yadai ‘ażābin syadīd(in).
Vuga uti: "Ndashaka kubaburira ikintu kimwe gusa, ni ukuvuga ko muhanganye na Allah (mubikuye ku mutima) muri babiri babiri cyangwa mu buryo butandukanye, hanyuma mugatekereza (kuri Muhammad). Inshuti yawe ntabwo ari umusazi na gato. Nta kindi ari cyo uretse kubaburira mbere yo guhura n'ibihano bikomeye."
وَسَوَاۤءٌ عَلَيْهِمْ ءَاَنْذَرْتَهُمْ اَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَ
wa sawā'un ‘alaihim a'anżartahum am lam tunżirhum lā yu'minūn(a).
Kandi ni kimwe kuri bo, waba ubaraburiye cyangwa utababuriye, nabo ntibazemera.
اَفَمَنْ حَقَّ عَلَيْهِ كَلِمَةُ الْعَذَابِۗ اَفَاَنْتَ تُنْقِذُ مَنْ فِى النَّارِ ۚ
afaman ḥaqqa ‘alaihi kalimatul-‘ażāb(i), afa'anta tunqiżu man fin-nār(i).
None se ni iki (urashaka guhindura iherezo ry'abazahanwa)? Ese (Muhammadi) uzakiza abantu bari mu muriro utazima?
ذٰلِكَ الَّذِيْ يُبَشِّرُ اللّٰهُ عِبَادَهُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِۗ قُلْ لَّآ اَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ اَجْرًا اِلَّا الْمَوَدَّةَ فِى الْقُرْبٰىۗ وَمَنْ يَّقْتَرِفْ حَسَنَةً نَّزِدْ لَهٗ فِيْهَا حُسْنًا ۗاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ شَكُوْرٌ
Żālikal-lażī yubasysyirullāhu ‘ibādahul-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāt(i), qul lā as'alukum ‘alaihi ajran illal-mawaddata fil-qurbā, wa may yaqtarif ḥasanatan nazid lahū fīhā ḥusnā(n), innallāha gafūrun syakūr(un).
Iyo (mpano) Allah ayitangariza kugira ngo ashimishe abagaragu be bemera kandi bagakora ibikorwa byiza. Vuga uti (Muhammadi), "Ntacyo ngusaba ku bw'ubusabe bwanjye uretse urukundo rw'umuryango." Kandi uwo ari we wese ukora ibyiza, tuzamugerekaho ibyiza. Mu by'ukuri, Allah ni Nyir'imbabazi, Nyir'ishimwe.
اَفَاَنْتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ اَوْ تَهْدِى الْعُمْيَ وَمَنْ كَانَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ
afa anta tusmi‘uṣ-ṣumma au tahdil-‘umya wa man kāna fī ḍalālim mubīn(in).
None se wowe (Muhammadi) ushobora gutuma impumyi yumva, cyangwa (ushobora) guha ubuyobozi umuntu utabona (mu mutima) n'umuntu ukomeje kuba mu makosa agaragara?
نَحْنُ اَعْلَمُ بِمَا يَقُوْلُوْنَ وَمَآ اَنْتَ عَلَيْهِمْ بِجَبَّارٍۗ فَذَكِّرْ بِالْقُرْاٰنِ مَنْ يَّخَافُ وَعِيْدِ ࣖ
naḥnu a‘lamu bimā yaqūlūna wa mā anta ‘alaihim bijabbār(in), fażakkir bil-qur'āni may yakhāfu wa‘īd(i).
Tuzi neza ibyo bavuga, kandi wowe (Muhammadi) ntabwo uri imbaraga z'agahato kuri bo. Bityo banza uburire ukoresheje Qur'an uwo ari we wese utinya umuburo wanjye.