اَمْ حَسِبْتَ اَنَّ اَصْحٰبَ الْكَهْفِ وَالرَّقِيْمِ كَانُوْا مِنْ اٰيٰتِنَا عَجَبًا
am ḥasibta anna aṣḥābal-kahfi war-raqīmi kānū min āyātinā ‘ajabā(n).
Син мәгарәләрдә яшәүче кешеләрне һәм ракимга ия булганнарны Безнең гаҗәеп галәмәтләребез дип уйлыйсыңмы?
اِذْ اَوَى الْفِتْيَةُ اِلَى الْكَهْفِ فَقَالُوْا رَبَّنَآ اٰتِنَا مِنْ لَّدُنْكَ رَحْمَةً وَّهَيِّئْ لَنَا مِنْ اَمْرِنَا رَشَدًا
iż awal-fityatu ilal-kahfi fa qālū rabbanā ātinā mil ladunka raḥmataw wa hayyi' lanā min amrinā rasyadā(n).
(Исегездә тотыгыз) егетләр мәгарәгә сыенгач, алар: "Ий Раббыбыз, безгә Үзеңнең тарафыңнан рәхмәт һәм эшебездә безгә тулысынча туры юл күрсәт", – дип дога кылдылар.
فَضَرَبْنَا عَلٰٓى اٰذَانِهِمْ فِى الْكَهْفِ سِنِيْنَ عَدَدًاۙ
faḍarabnā ‘alā āżānihim fil-kahfi sinīna ‘adadā(n).
Шулай итеп Без аларның колакларын тау тишегендә берничә ел мөһерләдек.
ثُمَّ بَعَثْنٰهُمْ لِنَعْلَمَ اَيُّ الْحِزْبَيْنِ اَحْصٰى لِمَا لَبِثُوْٓا اَمَدًا ࣖ
Ṡumma ba‘aṡnāhum lina‘lama ayyul-ḥizbaini aḥṣā limā labiṡū amadā(n).
Аннары Без аларны уяттык, шул рәвешчә, ике төркемнең кайсысы (мәгарәдә) күпме торганнарын төгәлрәк исәпләгәнен белер өчен.
نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ نَبَاَهُمْ بِالْحَقِّۗ اِنَّهُمْ فِتْيَةٌ اٰمَنُوْا بِرَبِّهِمْ وَزِدْنٰهُمْ هُدًىۖ
naḥnu naquṣṣu ‘alaika naba'ahum bil-ḥaqq(i), innahum fityatun āmanū birabbihim wa zidnāhum hudā(n).
Без сиңа аларның хәбәрен дөрес итеп сөйлибез. Чыннан да, алар Раббыларына иман китергән егетләр, һәм Без аларга хак юлны өстәдек.
وَّرَبَطْنَا عَلٰى قُلُوْبِهِمْ اِذْ قَامُوْا فَقَالُوْا رَبُّنَا رَبُّ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ لَنْ نَّدْعُوَا۟ مِنْ دُوْنِهٖٓ اِلٰهًا لَّقَدْ قُلْنَآ اِذًا شَطَطًا
wa rabaṭnā ‘alā qulūbihim iż qāmū fa qālū rabbunā rabbus-samāwāti wal-arḍi lan nad‘uwa min dūnihī ilāhal laqad qulnā iżan syaṭaṭā(n).
Алар басып торгач, Без аларның күңелләрен ныгыттык һәм әйттеләр: "Безнең Раббыбыз – күкләрнең һәм җирнең Раббысы, без Аңардан башкага гыйбадәт кылмыйбыз. Әгәр без моны эшләгән булсак, дөреслектән бик ерак сүзләрне әйтер идек".
هٰٓؤُلَاۤءِ قَوْمُنَا اتَّخَذُوْا مِنْ دُوْنِهٖٓ اٰلِهَةًۗ لَوْلَا يَأْتُوْنَ عَلَيْهِمْ بِسُلْطٰنٍۢ بَيِّنٍۗ فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًاۗ
hā'ulā'i qaumunattakhażū min dūnihī ālihah(tan), lau lā ya'tūna ‘alaihim bisulṭānim bayyin(in), faman aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każibā(n).
Алар безнең кавемебез, Аллаһтан башка илаһлар ясадылар. Ни өчен алар (үз ышанулары өчен) ачык дәлилләр китермиләр? Аллаһка ялган сөйләгән кешедән дә залимрәк кеше бармы?
وَاِذِ اعْتَزَلْتُمُوْهُمْ وَمَا يَعْبُدُوْنَ اِلَّا اللّٰهَ فَأْوٗٓا اِلَى الْكَهْفِ يَنْشُرْ لَكُمْ رَبُّكُمْ مِّنْ رَّحْمَتِهٖ وَيُهَيِّئْ لَكُمْ مِّنْ اَمْرِكُمْ مِّرْفَقًا
wa iżi‘tazaltumūhum wa mā ya‘budūna illallāha fa'wū ilal-kahfi yansyur lakum rabbukum mir raḥmatihī wa yuhayyi' lakum min amrikum mirfaqā(n).
Әгәр сез алардан һәм Аллаһтан башка гыйбадәт кылган нәрсәләреннән баш тартсагыз, мәгарәдә сыеныгыз, һәм Раббыгыз сезгә Үзенең рәхмәтеннән бирер һәм эшләрегездә файдалы нәрсә бирер.
۞ وَتَرَى الشَّمْسَ اِذَا طَلَعَتْ تَّزٰوَرُ عَنْ كَهْفِهِمْ ذَاتَ الْيَمِيْنِ وَاِذَا غَرَبَتْ تَّقْرِضُهُمْ ذَاتَ الشِّمَالِ وَهُمْ فِيْ فَجْوَةٍ مِّنْهُۗ ذٰلِكَ مِنْ اٰيٰتِ اللّٰهِ ۗمَنْ يَّهْدِ اللّٰهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ وَمَنْ يُّضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهٗ وَلِيًّا مُّرْشِدًا ࣖ
wa tarasy-syamsa iżā ṭala‘at tazāwaru ‘an kahfihim żātal-yamīni wa iżā garabat taqriḍuhum żātasy-syimāli wa hum fī fajwatim minh(u), żālika min āyātillāh(i), may yahdillāhu fa huwal-muhtadi wa may yuḍlil falan tajida lahū waliyyam mursyidā(n).
Һәм кояш чыкканда аларның мәгарәсеннән уңга авышканлыгын һәм батканда сулга авышканлыгын күрерсең, ә алар (мәгарә эчендә) киң урында. Болар (Аллаһның бөеклегенең) билгеләреннән кайберләре. Аллаһ кемне туры юлга күндерсә, шул кеше туры юлга күнелгән булыр. Ул кемне адаштырса, аңа туры юл күрсәтүче ярдәмчене тапмассың.
وَتَحْسَبُهُمْ اَيْقَاظًا وَّهُمْ رُقُوْدٌ ۖوَّنُقَلِّبُهُمْ ذَاتَ الْيَمِيْنِ وَذَاتَ الشِّمَالِ ۖوَكَلْبُهُمْ بَاسِطٌ ذِرَاعَيْهِ بِالْوَصِيْدِۗ لَوِ اطَّلَعْتَ عَلَيْهِمْ لَوَلَّيْتَ مِنْهُمْ فِرَارًا وَّلَمُلِئْتَ مِنْهُمْ رُعْبًا
wa taḥsabuhum aiqāẓaw wa hum ruqūd(un), wa nuqallibuhum żātal-yamīni wa żātasy-syimāl(i), wa kalbuhum bāsiṭun żirā‘aihi bil-waṣīd(i), lawiṭṭala‘ta ‘alaihim lawallaita minhum firāraw wa lamuli'ta minhum ru‘bā(n).
Син аларны йокламыйлар дип уйлыйсың, ләкин алар йоклыйлардыр. Без аларны уңга һәм сулга борып куярбыз, ә этләре тау тишегенең ишеге алдында кулларын җәйгән. Әгәр син аларны күрсәң, әлбәттә, алардан куркып баш тартыр идең һәм алардан бик нык куркыр идең.
وَكَذٰلِكَ بَعَثْنٰهُمْ لِيَتَسَاۤءَلُوْا بَيْنَهُمْۗ قَالَ قَاۤىِٕلٌ مِّنْهُمْ كَمْ لَبِثْتُمْۗ قَالُوْا لَبِثْنَا يَوْمًا اَوْ بَعْضَ يَوْمٍۗ قَالُوْا رَبُّكُمْ اَعْلَمُ بِمَا لَبِثْتُمْۗ فَابْعَثُوْٓا اَحَدَكُمْ بِوَرِقِكُمْ هٰذِهٖٓ اِلَى الْمَدِيْنَةِ فَلْيَنْظُرْ اَيُّهَآ اَزْكٰى طَعَامًا فَلْيَأْتِكُمْ بِرِزْقٍ مِّنْهُ وَلْيَتَلَطَّفْ وَلَا يُشْعِرَنَّ بِكُمْ اَحَدًا
wa każālika ba‘aṡnāhum liyatasā'alū bainahum, qāla qā'ilum minhum kam labiṡtum, qālū labiṡnā yauman au ba‘ḍa yaum(in), qālū rabbukum a‘lamu bimā labiṡtum, fab‘aṡū aḥadakum biwariqikum hāżihī ilal-madīnati falyanẓur ayyuhā azkā ṭa‘āman falya'tikum birizqim minhu walyatalaṭṭaf wa lā yusy‘iranna bikum aḥadā(n).
Шулай итеп, Без аларны уяттык, алар бер-берсеннән сорашсыннар өчен. Берсе: "Сез (монда) күпме вакыт торасыз?" – дип сорады. Алар: "Без (монда) бер көн яки ярты көн торабыз", – диделәр. (Икенчесе) әйтте: "Сезнең (монда) күпме вакыт торуыгызны Аллаһыгыз яхшырак белә. Шуңа күрә берегезгә көмеш тәңкәләрегез белән шәһәргә барырга кушыгыз, һәм ул кайсы ризыкның яхшырак икәнен карасын, һәм сезгә шуның бер өлешен алып килсен, һәм ул йомшак булсын һәм сезнең турында беркемгә дә сөйләмәсен.
اِنَّهُمْ اِنْ يَّظْهَرُوْا عَلَيْكُمْ يَرْجُمُوْكُمْ اَوْ يُعِيْدُوْكُمْ فِيْ مِلَّتِهِمْ وَلَنْ تُفْلِحُوْٓا اِذًا اَبَدًا
innahum iy yaẓharū ‘alaikum yarjumūkum au yu‘īdūkum fī millatihim wa lan tufliḥū iżan abadā(n).
Чыннан да, әгәр алар синең кайда икәнеңне белсәләр, сине ташлар белән атарлар яки үз диннәренә кайтырга мәҗбүр итәрләр, һәм бу очракта син беркайчан да уңышка ирешә алмассың."
وَكَذٰلِكَ اَعْثَرْنَا عَلَيْهِمْ لِيَعْلَمُوْٓا اَنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ وَّاَنَّ السَّاعَةَ لَا رَيْبَ فِيْهَاۚ اِذْ يَتَنَازَعُوْنَ بَيْنَهُمْ اَمْرَهُمْ فَقَالُوا ابْنُوْا عَلَيْهِمْ بُنْيَانًاۗ رَبُّهُمْ اَعْلَمُ بِهِمْۗ قَالَ الَّذِيْنَ غَلَبُوْا عَلٰٓى اَمْرِهِمْ لَنَتَّخِذَنَّ عَلَيْهِمْ مَّسْجِدًا
wa każālika a‘ṡarnā ‘alaihim liya‘lamū anna wa‘dallāhi ḥaqquw wa annas-sā‘ata lā raiba fīhā, iż yatanāza‘ūna bainahum amrahum fa qālubnū ‘alaihim bun-yānā(n), rabbuhum a‘lamu bihim, qālal-lażīna galabū ‘alā amrihim lanattakhiżanna ‘alaihim masjidā(n).
Шулай итеп, Без аларга (кешеләргә) күрсәттек, алар Аллаһ вәгъдәсенең хак икәнен һәм Кыямәт көненең килүендә шик юклыгын белсеннәр өчен. Алар үз эшләре турында бәхәсләшкәндә, алар: "Аларның (мәгарәләренең) өстенә бина салыгыз, Раббылары аларның хәлен яхшырак белә", - диделәр. Аларның эшләре өстеннән хакимлек итүче зат: "Без, әлбәттә, аның өстенә гыйбәдәтханә төзибез", - диде.
سَيَقُوْلُوْنَ ثَلٰثَةٌ رَّابِعُهُمْ كَلْبُهُمْۚ وَيَقُوْلُوْنَ خَمْسَةٌ سَادِسُهُمْ كَلْبُهُمْ رَجْمًاۢ بِالْغَيْبِۚ وَيَقُوْلُوْنَ سَبْعَةٌ وَّثَامِنُهُمْ كَلْبُهُمْ ۗقُلْ رَّبِّيْٓ اَعْلَمُ بِعِدَّتِهِمْ مَّا يَعْلَمُهُمْ اِلَّا قَلِيْلٌ ەۗ فَلَا تُمَارِ فِيْهِمْ اِلَّا مِرَاۤءً ظَاهِرًا ۖوَّلَا تَسْتَفْتِ فِيْهِمْ مِّنْهُمْ اَحَدًا ࣖ
sayaqūlūna ṡalāṡatur rābi‘uhum kalbuhum, wa yaqūlūna khamsatun sādisuhum kalbuhum rajmam bil-gaib(i), wa yaqūlūna sab‘atuw wa ṡāminuhum kalbuhum, qur rabbī a‘lamu bi‘iddatihim mā ya‘lamuhum illā qalīl(un), falā tumāri fīhim illā mirā'an ẓāhirā(n), wa lā tastafti fīhim minhum aḥadā(n).
Соңрак (кайбер кешеләр): "(Аларның саны) өч (кеше), дүртенчесе эт", - диярләр, ә (башкалары): "(Аларның саны) биш (кеше), алтынчысы эт", - диярләр, бу табигатьтән тыш нәрсә турында фараз; һәм (башкалары): "(Аларның саны) җиде (кеше), сигезенчесе эт", - диде. Әйт (Мөхәммәд): "Раббым аларның санын яхшырак белә; аларның (санын) аз кешедән башка беркем дә белми", - диярләр. Шуңа күрә, (Мөхәммәд), алар турында тышкы бәхәсләрдән башка бәхәсләшмәгез һәм алар (яшь егетләр) турында беркемнән дә сорамагыз.
وَلَبِثُوْا فِيْ كَهْفِهِمْ ثَلٰثَ مِائَةٍ سِنِيْنَ وَازْدَادُوْا تِسْعًا
wa labiṡū fī kahfihim ṡalāṡa mi'atin sinīna wazdādū tis‘ā(n).
Һәм алар мәгарәдә өч йөз ел һәм тугыз ел яшәделәр.
قُلِ اللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا لَبِثُوْا ۚ لَهٗ غَيْبُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ اَبْصِرْ بِهٖ وَاَسْمِعْۗ مَا لَهُمْ مِّنْ دُوْنِهٖ مِنْ وَّلِيٍّۗ وَلَا يُشْرِكُ فِيْ حُكْمِهٖٓ اَحَدًا
qulillāhu a‘lamu bimā labiṡū, lahū gaibus-samāwāti wal-arḍ(i), abṣir bihī wa asmi‘, mā lahum min dūnihī miw waliyy(in), wa lā yusyriku fī ḥukmihī aḥadā(n).
Әйт: "Аларның (мәгарәдә) күпме торганнарын Аллаһ белүчерәк. Күкләрдә һәм җирдә яшерен булган һәрнәрсә Аның кулында. Аның күрүе ничек якты һәм ишетүе ничек үткен. Алар өчен Аннан башка саклаучы юк, һәм Ул карарлар кабул иткәндә беркемне дә тиңдәш итми."