وَلِسُلَيْمٰنَ الرِّيْحَ عَاصِفَةً تَجْرِيْ بِاَمْرِهٖٓ اِلَى الْاَرْضِ الَّتِيْ بٰرَكْنَا فِيْهَاۗ وَكُنَّا بِكُلِّ شَيْءٍ عٰلِمِيْنَ
wa lisulaimānar-rīḥa ‘āṣifatan tajrī bi'amrihī ilal-arḍil-latī bāraknā fīhā, wa kunnā bikulli syai'in ‘ālimīn(a).
Mpi (Beto tulaka) Sulaiman mupepe ya ngolo kibeni yina vandaka kubula na ntuma na yandi na ntoto yina beto sakumunaka yandi. Mpi Beto kele Bantu ya Me Zaba Mambu Yonso.
وَمِنَ الشَّيٰطِيْنِ مَنْ يَّغُوْصُوْنَ لَهٗ وَيَعْمَلُوْنَ عَمَلًا دُوْنَ ذٰلِكَۚ وَكُنَّا لَهُمْ حٰفِظِيْنَ ۙ
wa minasy-syayāṭīna may yagūṣūna lahū wa ya‘malūna ‘amalan dūna żālik(a), wa kunnā lahum ḥāfiẓīn(a).
Mpi (Beto lemfukilaka mpi Salomo) kimvuka ya bampeve ya mbi yina kudindisaka (na nzadi-mungwa) sambu na yandi mpi bo salaka kisalu ya nkaka katula yina; ye Beto kele bantu ya ke talaka bo.
وَوَرِثَ سُلَيْمٰنُ دَاوٗدَ وَقَالَ يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ عُلِّمْنَا مَنْطِقَ الطَّيْرِ وَاُوْتِيْنَا مِنْ كُلِّ شَيْءٍۗ اِنَّ هٰذَا لَهُوَ الْفَضْلُ الْمُبِيْنُ
wa wariṡa sulaimānu dāwūda wa qāla yā ayyuhan-nāsu ‘ullimnā manṭiqaṭ-ṭairi wa ūtīnā min kulli syai'(in), inna hāżā lahuwal-faḍlul-mubīn(u).
Mpi Salomo bakaka difwa ya Davidi, ye yandi (Sulaiman) tubaka nde: "O bantu! Bo me longa beto ndinga ya bandeke mpi bo me pesa beto bima yonso. Ya kieleka, yai kele dikabu ya ke monana."
وَحُشِرَ لِسُلَيْمٰنَ جُنُوْدُهٗ مِنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ وَالطَّيْرِ فَهُمْ يُوْزَعُوْنَ
wa ḥusyira lisulaimāna junūduhū minal-jinni wal-insi waṭ-ṭairi fahum yūza‘ūn(a).
Bo vukisaka basoda na yandi sambu na Salomo katuka na kati ya bademo, bantu, mpi bandeke, mpi bo tambulaka na ndonga.
حَتّٰىٓ اِذَآ اَتَوْا عَلٰى وَادِ النَّمْلِۙ قَالَتْ نَمْلَةٌ يّٰٓاَيُّهَا النَّمْلُ ادْخُلُوْا مَسٰكِنَكُمْۚ لَا يَحْطِمَنَّكُمْ سُلَيْمٰنُ وَجُنُوْدُهٗۙ وَهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ
Ḥattā iżā atau ‘alā wādin-naml(i), qālat namlatuy yā ayyuhan-namludkhulū masākinakum, lā yaḥṭimannakum sulaimānu wa junūduhū wa hum lā yasy‘urūn(a).
Tii ntangu bo kumaka na muwanda ya bafololo, fololo mosi tubaka nde: "O bafololo! Beno kota na banzo na beno, sambu Salomo ti basoda na yandi kuniata beno ve ntangu bo ke zaba ve."
وَتَفَقَّدَ الطَّيْرَ فَقَالَ مَا لِيَ لَآ اَرَى الْهُدْهُدَۖ اَمْ كَانَ مِنَ الْغَاۤىِٕبِيْنَ
wa tafaqqadaṭ-ṭaira fa qāla mā liya lā aral-hudhud(a), am kāna minal-gā'ibīn(a).
Mpi yandi tadilaka bandeke mpi tubaka nde, “Sambu na nki mono ke mona ve Hud hud, keti yandi kele na kati ya bantu yina kele ve?
لَاُعَذِّبَنَّهٗ عَذَابًا شَدِيْدًا اَوْ لَاَا۟ذْبَحَنَّهٗٓ اَوْ لَيَأْتِيَنِّيْ بِسُلْطٰنٍ مُّبِيْنٍ
la'u‘ażżibannahū ‘ażāban syadīdan au la'ażbaḥannahū au laya'tiyannī bisulṭānim mubīn(in).
Mono ta pesa yandi ndola ya ngolo to ta fwa yandi, katula kaka kana yandi kwisa na mono sambu na kikuma ya pwelele."
فَمَكَثَ غَيْرَ بَعِيْدٍ فَقَالَ اَحَطْتُّ بِمَا لَمْ تُحِطْ بِهٖ وَجِئْتُكَ مِنْ سَبَاٍ ۢبِنَبَاٍ يَّقِيْنٍ
famakaṡa gaira ba‘īdin faqāla aḥaṭtu bimā lam tuḥiṭ bihī wa ji'tuka min saba'im binaba'iy yaqīn(in).
Yo yina ntangu fioti na nima (kwisaka Hud hud), na nima yandi tubaka nde: "Mono me mona kima mosi ya beno me zaba ve tii ntangu yai. Mono me kwisa na beno katuka na insi ya Saba' na kunata nsangu ya ke ndimisa."
اِنِّيْ وَجَدْتُّ امْرَاَةً تَمْلِكُهُمْ وَاُوْتِيَتْ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ وَّلَهَا عَرْشٌ عَظِيْمٌ
innī wajattumra'atan tamlikuhum wa ūtiyat min kulli syai'iw wa lahā ‘arsyun ‘aẓīm(un).
Ya kieleka, mono monaka nde kuvandaka ti nkento mosi yina vandaka kuyala bo, yandi vandaka ti lusakumunu ya bima yonso mpi vandaka ti kiti ya kimfumu ya nene.
فَلَمَّا جَاۤءَ سُلَيْمٰنَ قَالَ اَتُمِدُّوْنَنِ بِمَالٍ فَمَآ اٰتٰىنِ َۧ اللّٰهُ خَيْرٌ مِّمَّآ اٰتٰىكُمْۚ بَلْ اَنْتُمْ بِهَدِيَّتِكُمْ تَفْرَحُوْنَ
falammā jā'a sulaimāna qāla atumiddūnani bimālin famā ātāniyallāhu khairum mimmā ātākum, bal antum bihadiyyatikum tafraḥūn(a).
Yo yina, ntangu (bantumwa) kumaka na Salomo, yandi (Sulaiman) tubaka nde: "Keti nge ta pesa mono kimvwama? Mambu yina Allah me pesa mono me luta yina Allah me pesa nge; kansi nge ke kudiwa lulendo sambu na dikabu na nge."
اِرْجِعْ اِلَيْهِمْ فَلَنَأْتِيَنَّهُمْ بِجُنُوْدٍ لَّا قِبَلَ لَهُمْ بِهَا وَلَنُخْرِجَنَّهُمْ مِّنْهَآ اَذِلَّةً وَّهُمْ صٰغِرُوْنَ
irji‘ ilaihim falana'tiyannahum bijunūdil lā qibala lahum bihā wa lanukhrijannahum minhā ażillataw wa hum ṣāgirūn(a).
Vutuka kwa yau! Ya kieleka, beto ta kwisa kibeni na bo ti basoda yina bo ta kuka ve kutelaminaka, mpi beto ta kula bo na insi yina (Saba’) na nsoni mpi bo ta kuma (bampika) na nsoni."
قَالَ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَؤُا اَيُّكُمْ يَأْتِيْنِيْ بِعَرْشِهَا قَبْلَ اَنْ يَّأْتُوْنِيْ مُسْلِمِيْنَ
qāla yā ayyuhal-mala'u ayyukum ya'tīnī bi‘arsyihā qabla ay ya'tūnī muslimīn(a).
Yandi (Sulaiman) tubaka nde: "O bamfumu! Nani na kati na beno lenda nata kiti na yandi ya kimfumu na mono na ntwala nde bo kwisa na mono mpi bo kudipesa?"
قَالَ عِفْرِيْتٌ مِّنَ الْجِنِّ اَنَا۠ اٰتِيْكَ بِهٖ قَبْلَ اَنْ تَقُوْمَ مِنْ مَّقَامِكَۚ وَاِنِّيْ عَلَيْهِ لَقَوِيٌّ اَمِيْنٌ
qāla ‘ifrītum minal-jinni ana atīka bihī qabla an taqūma mim maqāmik(a), wa innī ‘alaihi laqawiyyun amīn(un).
Ifrit ya ba jinn tubaka nde: "Mono ta natila nge yo na ntwala nde nge telama na kisika na nge; mpi ya kieleka, mono kele ngolo ya kusala yo mpi bo lenda tudila mono ntima."
قِيْلَ لَهَا ادْخُلِى الصَّرْحَۚ فَلَمَّا رَاَتْهُ حَسِبَتْهُ لُجَّةً وَّكَشَفَتْ عَنْ سَاقَيْهَاۗ قَالَ اِنَّهٗ صَرْحٌ مُّمَرَّدٌ مِّنْ قَوَارِيْرَ ەۗ قَالَتْ رَبِّ اِنِّيْ ظَلَمْتُ نَفْسِيْ وَاَسْلَمْتُ مَعَ سُلَيْمٰنَ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ ࣖ
qīla lahadkhuliṣ-ṣarḥ(a), falammā ra'athu ḥasibathu lujjataw wa kasyafat ‘an sāqaihā, qāla innahū ṣarḥum mumarradum min qawārīr(a), qālat rabbi innī ẓalamtu nafsī wa aslamtu ma‘a sulaimāna lillāhi rabbil-‘ālamīn(a).
Bo tubilaka yandi (Balqis) nde: “Kota na nzo ya ntotila.” Yo yina ntangu yandi (Balqis) monaka (nsi ya nzo ya ntotila), yandi yindulaka nde yo vandaka dizanga ya nene ya masa, mpi yandi kangulaka (fikaka) bana na yandi zole ya bangombe. Yandi (Sulaiman) tubaka nde: “Ya kieleka, yai kele kaka ntoto ya nzo ya ntotila yina bo me fika ti matadi.” Yandi (Balqis) tubaka nde: "O Mfumu na mono, kieleka, mono me kudisala mbi. Mono me kudipesa ti Salomo na Allah, Mfumu ya bansi yonso."
وَلِسُلَيْمٰنَ الرِّيْحَ غُدُوُّهَا شَهْرٌ وَّرَوَاحُهَا شَهْرٌۚ وَاَسَلْنَا لَهٗ عَيْنَ الْقِطْرِۗ وَمِنَ الْجِنِّ مَنْ يَّعْمَلُ بَيْنَ يَدَيْهِ بِاِذْنِ رَبِّهٖۗ وَمَنْ يَّزِغْ مِنْهُمْ عَنْ اَمْرِنَا نُذِقْهُ مِنْ عَذَابِ السَّعِيْرِ
wa lisulaimānar-rīḥa guduwwuhā syahruw wa rawāḥuhā syahr(un), wa asalnā lahū ‘ainal-qiṭr(i), wa minal-jinni may ya‘malu baina yadaihi bi'iżni rabbih(ī), wa may yazig minhum ‘an amrinā nużiqhu min ‘ażābis-sa‘īr(i).
Mpi Beto (kulumusaka) mupepe sambu na Sulayman, yina nzietelo na yandi na suka vandaka kiteso mosi ti nzietelo ya ngonda mosi mpi nzietelo na yandi na nima ya midi vandaka kiteso mosi ti nzietelo ya ngonda mosi (mpi) mpi Beto salaka nde kwivre ya masa kuluta sambu na yandi. Mpi kele ti ba jinn ya nkaka yina ke salaka na ntwala na yandi (na nsi ya kiyeka na yandi) na nswa ya Mfumu na bo. Ye konso muntu na kati na bo yina ta katuka na nsiku na beto, beto ta sala nde yandi mona ndola ya tiya ya Bilungi.
يَعْمَلُوْنَ لَهٗ مَا يَشَاۤءُ مِنْ مَّحَارِيْبَ وَتَمَاثِيْلَ وَجِفَانٍ كَالْجَوَابِ وَقُدُوْرٍ رّٰسِيٰتٍۗ اِعْمَلُوْٓا اٰلَ دَاوٗدَ شُكْرًا ۗوَقَلِيْلٌ مِّنْ عِبَادِيَ الشَّكُوْرُ
ya‘malūna lahū mā yasyā'u mim maḥārība wa tamāṡīla wa jifānin kal-jawābi wa qudūrir-rāsiyāt(in), i‘malū āla dāwūda syukrā(n), wa qalīlum min ‘ibādiyasy-syakūr(u).
Bo (bampeve ya mbi) vandaka kusala sambu na Salomo na kutadila mambu yina yandi vandaka kuzola, na kati na yo (kusala) banzo ya nda, biteki, baplato yina vandaka (nene) bonso masa ya masa ti banzungu yina vandaka kubikala (na zulu ya four). Sala, O dibuta ya Dawud, sambu na kupesa matondo (na Allah). Mpi bantu fioti kibeni na kati ya bansadi na Mono ke pesaka matondo.
اِذْ عُرِضَ عَلَيْهِ بِالْعَشِيِّ الصّٰفِنٰتُ الْجِيَادُۙ
iż ‘uriḍa ‘alaihi bil-‘asyiyyiṣ-ṣāfinātul-jiyād(u).
(Yibuka) ntangu kilumbu mosi na nima ya midi bo songaka yandi (bampunda) yina vandaka ya kulongama, (kansi) yina vandaka kubaka ntinu mingi, .
قَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِيْ وَهَبْ لِيْ مُلْكًا لَّا يَنْۢبَغِيْ لِاَحَدٍ مِّنْۢ بَعْدِيْۚ اِنَّكَ اَنْتَ الْوَهَّابُ
qāla rabbigfir lī wa hab lī mulkal lā yambagī li'aḥadim mim ba‘dī, innaka antal-wahhāb(u).
Yandi tubaka nde: "O Mfumu na mono, lolula mono mpi pesa mono kimfumu yina ata muntu mosi ve na nima na mono kele na yo. Ya kieleka, Nge kele Muntu ya Ke Pesaka."
فَسَخَّرْنَا لَهُ الرِّيْحَ تَجْرِيْ بِاَمْرِهٖ رُخَاۤءً حَيْثُ اَصَابَۙ
fasakhkharnā lahur-rīḥa tajrī bi'amrihī rukhā'an ḥaiṡu aṣāb(a).
Ebuna beto tulaka yandi na nsi ya kiyeka ya mupepe yina vandaka kubula mbote na kulanda ntuma na yandi konso kisika yina yandi zolaka, .
وَالشَّيٰطِيْنَ كُلَّ بَنَّاۤءٍ وَّغَوَّاصٍۙ
wasy-syayāṭīna kulla bannā'iw wa gawwāṣ(in).
ye (Beto mpi lemfukilaka yandi) bampeve ya mbi, bantu yonso ya ketungaka ti bantu ya mutindu na mutindu, .
وَّاٰخَرِيْنَ مُقَرَّنِيْنَ فِى الْاَصْفَادِ
wa ākharīna muqarranīna fil-aṣfād(i).
ye yankaka (bademo) yina bo mekanga na miniololo.