۞ لَقَدْ كَانَ فِيْ يُوْسُفَ وَاِخْوَتِهٖٓ اٰيٰتٌ لِّلسَّاۤىِٕلِيْنَ
laqad kāna fī yūsufa wa ikhwatihī āyātul lis-sā'ilīn(a).
טאקע, אין (דער געשיכטע פון) יוסף און זיינע ברידער זענען דא סימנים (פון אללא'ס מאכט) פאר די וואס פרעגן.
اِذْ قَالُوْا لَيُوْسُفُ وَاَخُوْهُ اَحَبُّ اِلٰٓى اَبِيْنَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ ۗاِنَّ اَبَانَا لَفِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍۙ
iż qālū layūsufu wa akhūhu aḥabbu ilā abīnā minnā wa naḥnu ‘uṣbah(tun), inna abānā lafī ḍalālim mubīn(in).
ווען זיי האבן געזאגט, "טאקע, יוסף און זיין ברודער (בוניאמין) זענען געווען מער באליבט ביי זייער טאטן ווי ביי אונז, אפילו כאטש מיר זענען געווען איין (שטארקע) גרופע. טאקע, אונזער טאטע איז געווען אין אן עכטן טעות.
ۨاقْتُلُوْا يُوْسُفَ اَوِ اطْرَحُوْهُ اَرْضًا يَّخْلُ لَكُمْ وَجْهُ اَبِيْكُمْ وَتَكُوْنُوْا مِنْۢ بَعْدِهٖ قَوْمًا صٰلِحِيْنَ
uqtulū yūsufa awiṭraḥūhu arḍay yakhlu lakum wajhu abīkum wa takūnū mim ba‘dihī qauman ṣāliḥīn(a).
הרגע יוסף אדער וואַרף אים ערגעץ אַזוי אַז דיין טאַטנס אויפֿמערקזאַמקייט זאָל פֿאַלן אויף דיר, און דערנאָך וועסטו ווערן אַ גוטער מענטש."
قَالَ قَاۤىِٕلٌ مِّنْهُمْ لَا تَقْتُلُوْا يُوْسُفَ وَاَلْقُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّ يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيَّارَةِ اِنْ كُنْتُمْ فٰعِلِيْنَ
qāla qā'ilum minhum lā taqtulū yūsufa wa alqūhu fī gayābatil-jubbi yaltaqiṭhu ba‘ḍus-sayyārati in kuntum fā‘ilīn(a).
איינער פון זיי האט געזאגט, "הרג נישט יוסף, נאר ווארף אים אריין אין טיפן פון ברונעם כדי עטליכע פון די רייזנדע זאלן אים קענען אויפהייבן, אויב איר ווילט דאס טון."
قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا لَكَ لَا تَأْمَنَّ۫ا عَلٰى يُوْسُفَ وَاِنَّا لَهٗ لَنٰصِحُوْنَ
qālū yā abānā mā laka lā ta'mannā ‘alā yūsufa wa innā lahū lanāṣiḥūn(a).
זיי האָבן געזאָגט, "אוי, אונדזער טאַטע! פאַרוואָס טרויסטו אונדז נישט וועגן יוסף, ווען אין פאַקט ווילן מיר אַלע גוטס פֿאַר אים.
اَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدًا يَّرْتَعْ وَيَلْعَبْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ
arsilhu ma‘anā gaday yarta‘ wa yal‘ab wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).
לאָז אים גיין מיט אונדז מאָרגן אינדערפרי, כּדי ער זאָל קענען האָבן שפּאַס און זיך שפּילן, און מיר וועלן זיכער אויף אים אויפפּאַסן.
قَالَ اِنِّيْ لَيَحْزُنُنِيْٓ اَنْ تَذْهَبُوْا بِهٖ وَاَخَافُ اَنْ يَّأْكُلَهُ الذِّئْبُ وَاَنْتُمْ عَنْهُ غٰفِلُوْنَ
qāla innī layaḥzununī an tażhabū bihī wa akhāfu ay ya'kulahuż-żi'bu wa antum ‘anhu gāfilūn(a).
ער (יעקב) האט געזאגט, "טאקע, דיין גיין מיט אים (יוסף) איז זייער טרויעריג פאר מיר און איך שרעק זיך אז ער וועט ווערן געגעסן דורך וועלף בשעת דו ביסט נישט פארזיכטיג אויף אים."
قَالُوْا لَىِٕنْ اَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ اِنَّآ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ
qālū la'in akalahuż-żi'bu wa naḥnu ‘uṣbatun innā iżal lakhāsirūn(a).
טאקע, זיי האבן געזאגט, "אויב ער ווערט געגעסן דורך א וואָלף, אפילו מיר זענען פון דער (שטאַרקער) גרופּע, דעמאָלט זענען מיר דאָך די וואָס וועלן ליידן פארלוסטן."
فَلَمَّا ذَهَبُوْا بِهٖ وَاَجْمَعُوْٓا اَنْ يَّجْعَلُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّۚ وَاَوْحَيْنَآ اِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِاَمْرِهِمْ هٰذَا وَهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ
falammā żahabū bihī wa ajma‘ū ay yaj‘alūhu fī gayābatil-jubb(i), wa auḥainā ilaihi latunabbi'annahum bi'amrihim hāżā wa hum lā yasy‘urūn(a).
אַלזאָ ווען זיי האָבן אים גענומען און מסכים געווען אים צו לייגן אין דעם דנאָ פון ברונעם, האָבן מיר אים געזאָגט: "דו וועסט זיי זיכער דערציילן וועגן דעם מעשה, בשעת זיי ווייסן נישט."
وَجَاۤءُوْٓ اَبَاهُمْ عِشَاۤءً يَّبْكُوْنَۗ
wa jā'ū abāhum ‘isyā'ay yabkūn(a).
דעמאָלט זײַנען זײ געקומען צו זײער טאַטן אין אָוונט וויינענדיק.
قَالُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَتَرَكْنَا يُوْسُفَ عِنْدَ مَتَاعِنَا فَاَكَلَهُ الذِّئْبُۚ وَمَآ اَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَّنَا وَلَوْ كُنَّا صٰدِقِيْنَ
qālū yā abānā innā żahabnā nastabiqu wa taraknā yūsufa ‘inda matā‘inā fa akalahuż-żi'b(u), wa mā anta bimu'minil lanā wa lau kunnā ṣādiqīn(a).
זיי האָבן געזאָגט, "אוי, אונדזער טאַטע! טאַקע, מיר זענען געגאַנגען לויפֿן און מיר האָבן איבערגעלאָזט יוסף לעבן אונדזערע זאַכן, דערנאָך איז ער געגעסן געוואָרן דורך וועלף; און איר וועט אונדז זיכער נישט גלויבן, אפילו אויב מיר זאָגן די אמת."
وَجَاۤءُوْ عَلٰى قَمِيْصِهٖ بِدَمٍ كَذِبٍۗ قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗوَاللّٰهُ الْمُسْتَعَانُ عَلٰى مَا تَصِفُوْنَ
wa jā'ū ‘alā qamīṣihī bidamin każib(in), qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), wallāhul musta‘ānu ‘alā mā taṣifūn(a).
און זיי זענען געקומען טראָגנדיק זיין קלייד (באַפלעקט מיט) פאַלש בלוט. ער (יעקב) האָט געזאָגט, "טאַקע, דו אַליין זעסט דאָס שלעכטס אין דיינע ענינים ווי גוט; אַזוי נאָר געדולד איז בעסט (פֿאַר מיר). און זוכט הילף פֿון אַלאַ אַליין קעגן וואָס דו האָסט באַשריבן."
وَجَاۤءَ اِخْوَةُ يُوْسُفَ فَدَخَلُوْا عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهٗ مُنْكِرُوْنَ
wa jā'a ikhwatu yūsufa fa dakhalū ‘alaihi fa ‘arafahum wa hum lahū munkirūn(a).
און יוסף'ס ברידער זענען געקומען (קיין מצרים) און זיי זענען אריין (אין זיין אָרט). אַזוי ער (יוסף) האָט זיי דערקענט, כאָטש זיי האָבן אים (מער) נישט דערקענט.
وَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ قَالَ ائْتُوْنِيْ بِاَخٍ لَّكُمْ مِّنْ اَبِيْكُمْ ۚ اَلَا تَرَوْنَ اَنِّيْٓ اُوْفِى الْكَيْلَ وَاَنَا۠ خَيْرُ الْمُنْزِلِيْنَ
wa lammā jahhazahum bijahāzihim qāla'tūnī bi'akhil lakum min abīkum, alā tarauna annī ūfil-kaila wa ana khairul-munzilīn(a).
און ווען ער (יוסף) האט צוגעגרייט עסן פאר זיי, האט ער געזאגט, "ברענגט צו מיר אייער ברודער וואס איז פון דעם זעלבן פאטער ווי דו (בנימין), זעסטו נישט אז איך גיב פולע מאס און בין דער בעסטער פון גאסטגעבער?
فَاِنْ لَّمْ تَأْتُوْنِيْ بِهٖ فَلَا كَيْلَ لَكُمْ عِنْدِيْ وَلَا تَقْرَبُوْنِ
fa illam ta'tūnī bihī falā kaila lakum ‘indī wa lā taqrabūn(i).
אַלזאָ אויב איר ברענגט עס מיר נישט, וועט איר מער נישט באַקומען קיין (תבואה) פֿון מיר און וועט נישט קומען נאָענט צו מיר."
قَالُوْا سَنُرَاوِدُ عَنْهُ اَبَاهُ وَاِنَّا لَفٰعِلُوْنَ
qālū sanurāwidu ‘anhu abāhu wa innā lafā‘ilūn(a).
זיי האָבן געזאָגט, "מיר וועלן איבעררעדן זײַן טאַטן (אים צו נעמען) און מיר וועלן עס זיכער טאָן."
وَلَمَّا فَتَحُوْا مَتَاعَهُمْ وَجَدُوْا بِضَاعَتَهُمْ رُدَّتْ اِلَيْهِمْۗ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا نَبْغِيْۗ هٰذِهٖ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ اِلَيْنَا وَنَمِيْرُ اَهْلَنَا وَنَحْفَظُ اَخَانَا وَنَزْدَادُ كَيْلَ بَعِيْرٍۗ ذٰلِكَ كَيْلٌ يَّسِيْرٌ
wa lammā fataḥū matā‘ahum wajadū biḍā‘atahum ruddat ilaihim, qālū yā abānā mā nabgī, hāżihī biḍā‘atunā ruddat ilainā wa namīru ahlanā wa naḥfaẓu akhānā wa nazdādu kaila ba‘īr(in), żālika kailuy yasīr(un).
און ווען זיי האבן געעפנט זייערע סחורות, האבן זיי געפונען זייערע סחורות (אויסטויש) צוריקגעגעבן צו זיי. זיי האבן געזאגט, "אוי, אונזער טאטע! וואס נאך קענען מיר ווילן? דאס איז אונזערע סחורות צוריקגעגעבן צו אונדז, און מיר וועלן קענען פיטערן אונזערע משפחות, און מיר וועלן זארגן פאר אונזערע קרובים, און מיר וועלן האבן אן עקסטערע ראציע (פון תבואה) אזוי שווער ווי א קעמל'ס לאסט. דאס איז אן גרינגע זאך (פארן מלך פון מצרים)."
وَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰى يُوْسُفَ اٰوٰٓى اِلَيْهِ اَخَاهُ قَالَ اِنِّيْٓ اَنَا۠ اَخُوْكَ فَلَا تَبْتَىِٕسْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ
wa lammā dakhalū ‘alā yūsufa āwā ilaihi akhāhu qāla innī akhūka falā tabta'is bimā kānū ya‘malūn(a).
און ווען זיי זענען אריין (וואו) יוסף, האט ער געשטעלט זיין ברודער (בוניאמין) אויף זיין ארט, ער (יוסף) האט געזאגט, "טאקע איך בין דיין ברודער, זייט נישט טרויעריג וועגן וואס זיי האבן געטאן."
فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِيْ رَحْلِ اَخِيْهِ ثُمَّ اَذَّنَ مُؤَذِّنٌ اَيَّتُهَا الْعِيْرُ اِنَّكُمْ لَسٰرِقُوْنَ
falammā jahhazahum bijahāzihim ja‘las-siqāyata fī raḥli akhīhi ṡumma ażżana mu'ażżinun ayyatuhal-‘īru innakum lasāriqūn(a).
אַלזאָ ווען מען האָט זיי צוגעגרייט עסן, האָט ער (יוסף) אַרײַנגעלייגט דעם בעכער אין זײַן ברודערס זאַק. דערנאָך האָט עמעצער געשריגן, "אָה קאַראַוואַן! זיכער זײַט איר גנבים."
قَالُوْا وَاَقْبَلُوْا عَلَيْهِمْ مَّاذَا تَفْقِدُوْنَ
qālū wa aqbalū ‘alaihim māżā tafqidūn(a).
זיי האָבן געפרעגט, בשעת זיי האָבן זיך געשטעלט קעגן זיי (וואָס האָבן באַשולדיקט), "וואָס האָט איר פאַרלוירן?"
۞ قَالُوْٓا اِنْ يَّسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ اَخٌ لَّهٗ مِنْ قَبْلُۚ فَاَسَرَّهَا يُوْسُفُ فِيْ نَفْسِهٖ وَلَمْ يُبْدِهَا لَهُمْۚ قَالَ اَنْتُمْ شَرٌّ مَّكَانًا ۚوَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا تَصِفُوْنَ
qālū iy yasriq faqad saraqa akhul lahū min qabl(u), fa asarrahā yūsufu fī nafsihī wa lam yubdihā lahum, qāla antum syarrum makānā(n), wallāhu a‘lamu bimā taṣifūn(a).
זיי האָבן געזאָגט, "אויב ער גנבעט, דעמאָלט טאַקע פריער האָט זײַן ברודער אויך געגנבעט." אַזוי האָט יוסף באַהאַלטן (צער) אין זײַן האַרצן און האָט עס זיי נישט געוויזן. ער האָט געזאָגט (אין זײַן האַרצן), "אײַער לאַגע איז טאַקע ערגער. און אַלאַ ווייסט בעסטער וואָס איר דערקלערט."
فَلَمَّا اسْتَيْـَٔسُوْا مِنْهُ خَلَصُوْا نَجِيًّاۗ قَالَ كَبِيْرُهُمْ اَلَمْ تَعْلَمُوْٓا اَنَّ اَبَاكُمْ قَدْ اَخَذَ عَلَيْكُمْ مَّوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ وَمِنْ قَبْلُ مَا فَرَّطْتُّمْ فِيْ يُوْسُفَ فَلَنْ اَبْرَحَ الْاَرْضَ حَتّٰى يَأْذَنَ لِيْٓ اَبِيْٓ اَوْ يَحْكُمَ اللّٰهُ لِيْۚ وَهُوَ خَيْرُ الْحٰكِمِيْنَ
falammastai'asū minhu khalaṣū najiyyā(n), qāla kabīruhum alam ta‘lamū anna abākum qad akhaża ‘alaikum mauṡiqam minallāhi wa min qablu mā farrattum fī yūsufa falan abraḥal-arḍa ḥattā ya'żana lī abī au yaḥkumallāhu lī, wa huwa khairul-ḥākimīn(a).
אַלזאָ ווען זיי האָבן זיך דערפון (יוסוף'ס באַשלוס) פֿאַרליבט, האָבן זיי זיך צוריקגעצויגן אין אַ פּריוואַטן שמועס, פֿlüסטערנדיק צווישן זיך. דער עלטסטער צווישן זיי האָט געזאָגט, "ווייסט איר נישט אַז אייער פֿאָטער האָט גענומען אַ בונד פֿון אייך אין נאָמען פֿון אַלאַה, און פֿריִער האָט איר פֿאַרלאָזט יוסף? דעריבער וועל איך נישט פֿאַרלאָזן דאָס לאַנד (מצרים) ביז מיין פֿאָטער גיט מיר דערלויבעניש (צוריקצוקומען), צי אַלאַה באַשליסט פֿאַר מיר. און ער איז דער בעסטער פֿון ריכטער."
قَالَ هَلْ عَلِمْتُمْ مَّا فَعَلْتُمْ بِيُوْسُفَ وَاَخِيْهِ اِذْ اَنْتُمْ جٰهِلُوْنَ
qāla hal ‘alimtum mā fa‘altum biyūsufa wa akhīhi iż antum jāhilūn(a).
ער (יוסף) האָט געזאָגט, "ווייסט איר וואָס איר האָט געטאָן צו יוסף און זײַן ברודער ווײַל איר האָט נישט פֿאַרשטאַנען די קאָנסעקווענצן פֿון אײַערע מעשים?"
قَالُوْٓا ءَاِنَّكَ لَاَنْتَ يُوْسُفُۗ قَالَ اَنَا۠ يُوْسُفُ وَهٰذَآ اَخِيْ قَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَاۗ اِنَّهٗ مَنْ يَّتَّقِ وَيَصْبِرْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ
qālū a'innaka la'anta yūsuf(u), qāla ana yūsufu wa hāżā akhī qad mannallāhu ‘alainā, innahū may yataqqi wa yaṣbir fa innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).
זיי האָבן געזאָגט, "ביסטו טאַקע יוסף?" ער (יוסף) האָט געענטפערט, "איך בין יוסף און דאָס איז מיין ברודער. טאַקע, אַלאַה האָט אונדז געגעבן זיין חן. טאַקע, ווער עס איז פרום און געדולדיק, דעמאָלט טאַקע, אַלאַה פֿאַרשווענדט נישט די באַלוינונג פֿון די וואָס טוען גוטס."
قَالُوْا تَاللّٰهِ لَقَدْ اٰثَرَكَ اللّٰهُ عَلَيْنَا وَاِنْ كُنَّا لَخٰطِـِٕيْنَ
qālū tallāhi laqad āṡarakallāhu ‘alainā wa in kunnā lakhāṭi'īn(a).
זיי האָבן געזאָגט, "ביי אַלאַה, אַלאַה האָט אייך באמת בילכער געמאַכט איבער אונדז, און טאַקע מיר זענען די וואָס זענען שולדיק (זינדיקער)."
قَالَ لَا تَثْرِيْبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَۗ يَغْفِرُ اللّٰهُ لَكُمْ ۖوَهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ
qāla lā taṡrība ‘alaikumul-yaum(a), wa yagfirullāhu lakum, wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).
ער (יוסף) האט געזאגט, "אין דעם טאָג איז נישטאָ קיין פֿאַרלעמונג קעגן דיר, זאָל אַלאַה דיר מוחל זײַן. און ער איז דער מערסט רחמנותדיקער צווישן די רחמנותדיקע."
اِذْهَبُوْا بِقَمِيْصِيْ هٰذَا فَاَلْقُوْهُ عَلٰى وَجْهِ اَبِيْ يَأْتِ بَصِيْرًا ۚوَأْتُوْنِيْ بِاَهْلِكُمْ اَجْمَعِيْنَ ࣖ
iżhabū biqamīṣī hāżā fa alqūhu ‘alā wajhi abī ya'ti baṣīrā(n), wa'tūnī bi'ahlikum ajma‘īn(a).
גיי, נעמט מיין קלייד, און ווישט עס אויף מיין פאטער'ס פנים, און ער וועט ווידער זען; און ברענגט דיין גאנצע משפּחה צו מיר."
قَالُوْا يٰٓاَبَانَا اسْتَغْفِرْ لَنَا ذُنُوْبَنَآ اِنَّا كُنَّا خٰطِـِٕيْنَ
qālū yā abānastagfir lanā żunūbanā innā kunnā khāṭi'īn(a).
זיי האָבן געזאָגט, "אונזער טאַטע! בעט אונדז מחילה פֿאַר אונדזערע זינד, טאַקע מיר זענען שולדיק (זינדיקער)."