۞ لَقَدْ كَانَ فِيْ يُوْسُفَ وَاِخْوَتِهٖٓ اٰيٰتٌ لِّلسَّاۤىِٕلِيْنَ
laqad kāna fī yūsufa wa ikhwatihī āyātul lis-sā'ilīn(a).
Tiɲɛ na, Yusufu n’a balimacɛw ka (tariku) kɔnɔ, tagamasiɲɛw be yen (Ala ka sebagaya) minw be ɲiningali kɛ.
اِذْ قَالُوْا لَيُوْسُفُ وَاَخُوْهُ اَحَبُّ اِلٰٓى اَبِيْنَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ ۗاِنَّ اَبَانَا لَفِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍۙ
iż qālū layūsufu wa akhūhu aḥabbu ilā abīnā minnā wa naḥnu ‘uṣbah(tun), inna abānā lafī ḍalālim mubīn(in).
Tuma min na u ko: "Tiɲɛ na, Yusufu n'a balimacɛ (Bunyamin) tun ka di u fa ye ka tɛmɛ an kan, hali n'an tun ye kulu kelen (barikaman) ye. Tiɲɛ na, an fa tun be fili yɛrɛ yɛrɛ la."
ۨاقْتُلُوْا يُوْسُفَ اَوِ اطْرَحُوْهُ اَرْضًا يَّخْلُ لَكُمْ وَجْهُ اَبِيْكُمْ وَتَكُوْنُوْا مِنْۢ بَعْدِهٖ قَوْمًا صٰلِحِيْنَ
uqtulū yūsufa awiṭraḥūhu arḍay yakhlu lakum wajhu abīkum wa takūnū mim ba‘dihī qauman ṣāliḥīn(a).
Yusufu faga walima k'a fili yɔrɔ dɔ la walisa i fa ka hakili ka ben i kan, o kɔ, i ka kɛ mɔgɔɲuman ye.»
قَالَ قَاۤىِٕلٌ مِّنْهُمْ لَا تَقْتُلُوْا يُوْسُفَ وَاَلْقُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّ يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيَّارَةِ اِنْ كُنْتُمْ فٰعِلِيْنَ
qāla qā'ilum minhum lā taqtulū yūsufa wa alqūhu fī gayābatil-jubbi yaltaqiṭhu ba‘ḍus-sayyārati in kuntum fā‘ilīn(a).
O dɔ ko: «Aw kana Yusufu faga, aw k’a bila kɔlɔn jukɔrɔ dɔrɔn, tagamakɛla dɔw k’a ta, n’aw b’a fɛ k’o kɛ.»
قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا لَكَ لَا تَأْمَنَّ۫ا عَلٰى يُوْسُفَ وَاِنَّا لَهٗ لَنٰصِحُوْنَ
qālū yā abānā mā laka lā ta'mannā ‘alā yūsufa wa innā lahū lanāṣiḥūn(a).
U ko: "E an fa! Mun na i tɛ la an na Yusufu koo la, k'a sɔrɔ tiɲɛ na, an bɛɛ be ɲuman lo fɛ a ye."
اَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدًا يَّرْتَعْ وَيَلْعَبْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ
arsilhu ma‘anā gaday yarta‘ wa yal‘ab wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).
A to a ka taga n’an ye sini sɔgɔma, janko a ka se ka ɲɛnagwɛ ani ka tulon kɛ, an bena a filɛ tiɲɛn na.”
قَالَ اِنِّيْ لَيَحْزُنُنِيْٓ اَنْ تَذْهَبُوْا بِهٖ وَاَخَافُ اَنْ يَّأْكُلَهُ الذِّئْبُ وَاَنْتُمْ عَنْهُ غٰفِلُوْنَ
qāla innī layaḥzununī an tażhabū bihī wa akhāfu ay ya'kulahuż-żi'bu wa antum ‘anhu gāfilūn(a).
A (Yakuba) ko: «Tiɲɛ na, i ka taga n’a ye (Yusufu) ye ne dusukasi kosɔbɛ ani ne tun be hami ko wulu bena a dumu, k’a sɔrɔ i tun t’i janto a la.»
قَالُوْا لَىِٕنْ اَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ اِنَّآ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ
qālū la'in akalahuż-żi'bu wa naḥnu ‘uṣbatun innā iżal lakhāsirūn(a).
Tiɲɛ na, u ko: «Ni wulu y'a dumu, hali n'an ye (fangatigi) kulu ye, o tuma na, tiɲɛ na, anw lo bena bɔnɛ sɔrɔ.»
فَلَمَّا ذَهَبُوْا بِهٖ وَاَجْمَعُوْٓا اَنْ يَّجْعَلُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّۚ وَاَوْحَيْنَآ اِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِاَمْرِهِمْ هٰذَا وَهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ
falammā żahabū bihī wa ajma‘ū ay yaj‘alūhu fī gayābatil-jubb(i), wa auḥainā ilaihi latunabbi'annahum bi'amrihim hāżā wa hum lā yasy‘urūn(a).
O la, u y'a minɛ tuma min na, u sɔnna k'a bila kɔlɔn jukɔrɔ, an y'a yira a la ko: «I bena o koo fɔ u ye, k'a sɔrɔ u m'a lɔn.»
وَجَاۤءُوْٓ اَبَاهُمْ عِشَاۤءً يَّبْكُوْنَۗ
wa jā'ū abāhum ‘isyā'ay yabkūn(a).
O kɔ, wulada fɛ, o kasitɔ tagara o facɛ fɛ.
قَالُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَتَرَكْنَا يُوْسُفَ عِنْدَ مَتَاعِنَا فَاَكَلَهُ الذِّئْبُۚ وَمَآ اَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَّنَا وَلَوْ كُنَّا صٰدِقِيْنَ
qālū yā abānā innā żahabnā nastabiqu wa taraknā yūsufa ‘inda matā‘inā fa akalahuż-żi'b(u), wa mā anta bimu'minil lanā wa lau kunnā ṣādiqīn(a).
U ko: "E an facɛ! Tiɲɛ na, an bolila ka taga Yusufu to an ka minanw gɛrɛfɛ, o kɔ, wulu y'a dumu; ani siga t'a la, i tina la an na, hali n'an ye tiɲɛ fɔ."
وَجَاۤءُوْ عَلٰى قَمِيْصِهٖ بِدَمٍ كَذِبٍۗ قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ اَنْفُسُكُمْ اَمْرًاۗ فَصَبْرٌ جَمِيْلٌ ۗوَاللّٰهُ الْمُسْتَعَانُ عَلٰى مَا تَصِفُوْنَ
wa jā'ū ‘alā qamīṣihī bidamin każib(in), qāla bal sawwalat lakum anfusukum amrā(n), fa ṣabrun jamīl(un), wallāhul musta‘ānu ‘alā mā taṣifūn(a).
O nana n’u ka faniw ye (minw tun nɔgɔnin lo ni joli nɔgɔnin ye). A (Yakuba) ko: "Tiɲɛ na, ele kelen lo be fɛn ɲumanw ye minw tɛ fɛn juguw ye; o la, muɲuli dɔrɔn le ka fisa (ne fɛ). Ani i ka dɛmɛ ɲini Ala fɛ i be min fɔra."
وَجَاۤءَ اِخْوَةُ يُوْسُفَ فَدَخَلُوْا عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهٗ مُنْكِرُوْنَ
wa jā'a ikhwatu yūsufa fa dakhalū ‘alaihi fa ‘arafahum wa hum lahū munkirūn(a).
Yusufu balimacɛw nana (Misira) ani u donna (a ka yɔrɔ la). O la, ale (Yusufu) y’u lɔn, k’a sɔrɔ u m’a lɔn (tugu).
وَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ قَالَ ائْتُوْنِيْ بِاَخٍ لَّكُمْ مِّنْ اَبِيْكُمْ ۚ اَلَا تَرَوْنَ اَنِّيْٓ اُوْفِى الْكَيْلَ وَاَنَا۠ خَيْرُ الْمُنْزِلِيْنَ
wa lammā jahhazahum bijahāzihim qāla'tūnī bi'akhil lakum min abīkum, alā tarauna annī ūfil-kaila wa ana khairul-munzilīn(a).
A (Yusufu) ye dumuni labɛn u ye tuma min na, a ko: «Aw ka na n’aw balimacɛ ye, min ni aw (Bunyamin) fa kelen lo, aw t’a ye ko ne lo be sumanin dafa ani ko ne lo ye jatigi ɲuman ye wa?
فَاِنْ لَّمْ تَأْتُوْنِيْ بِهٖ فَلَا كَيْلَ لَكُمْ عِنْدِيْ وَلَا تَقْرَبُوْنِ
fa illam ta'tūnī bihī falā kaila lakum ‘indī wa lā taqrabūn(i).
O la, n'aw ma na n'a ye, aw tɛna (suman) sɔrɔ ne fɛ tuguni, aw kana gwɛrɛ ne la."
قَالُوْا سَنُرَاوِدُ عَنْهُ اَبَاهُ وَاِنَّا لَفٰعِلُوْنَ
qālū sanurāwidu ‘anhu abāhu wa innā lafā‘ilūn(a).
U ko: “An bena a facɛ lasun (k’a minɛ) ani an bena o kɛ tiɲɛn na.”
وَلَمَّا فَتَحُوْا مَتَاعَهُمْ وَجَدُوْا بِضَاعَتَهُمْ رُدَّتْ اِلَيْهِمْۗ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا نَبْغِيْۗ هٰذِهٖ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ اِلَيْنَا وَنَمِيْرُ اَهْلَنَا وَنَحْفَظُ اَخَانَا وَنَزْدَادُ كَيْلَ بَعِيْرٍۗ ذٰلِكَ كَيْلٌ يَّسِيْرٌ
wa lammā fataḥū matā‘ahum wajadū biḍā‘atahum ruddat ilaihim, qālū yā abānā mā nabgī, hāżihī biḍā‘atunā ruddat ilainā wa namīru ahlanā wa naḥfaẓu akhānā wa nazdādu kaila ba‘īr(in), żālika kailuy yasīr(un).
U y’u ka minanw dayɛlɛ tuma min na, u y’a ye k’u ka minanw (yɛlɛmani) kɔsegira u ma. U ko: "An facɛ! An tun be se ka mun wɛrɛ ɲini tugun. Nin ye an ka nafolo ye min kɔsegira an ma, an bena se k'an ka denbaya balo, an bena an ka somɔgɔw ladon, an bena dumuni wɛrɛ sɔrɔ (sumanw) min ka gwɛlɛ i n'a fɔ ɲɔgɔmɛ ka doni. O ye koo nɔgɔman ye (Misira masacɛ fɛ)."
وَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰى يُوْسُفَ اٰوٰٓى اِلَيْهِ اَخَاهُ قَالَ اِنِّيْٓ اَنَا۠ اَخُوْكَ فَلَا تَبْتَىِٕسْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ
wa lammā dakhalū ‘alā yūsufa āwā ilaihi akhāhu qāla innī akhūka falā tabta'is bimā kānū ya‘malūn(a).
U donna (yɔrɔ min na) Yusufu, a y'a balimacɛ (Bunyamin) bila a nɔɔ na, a (Yusufu) ko: «Tiɲɛ na, ne ye i balimacɛ ye, u ye min kɛ, i kana nisɔngoya o la.»
فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِيْ رَحْلِ اَخِيْهِ ثُمَّ اَذَّنَ مُؤَذِّنٌ اَيَّتُهَا الْعِيْرُ اِنَّكُمْ لَسٰرِقُوْنَ
falammā jahhazahum bijahāzihim ja‘las-siqāyata fī raḥli akhīhi ṡumma ażżana mu'ażżinun ayyatuhal-‘īru innakum lasāriqūn(a).
O la, dumuni labɛnnin kɔ u ye tuma min na, a (Yusufu) ye tasa don a balimacɛ ka bɔrɔ kɔnɔ. O kɔ, mɔgɔ dɔ pɛrɛnna ko: "E karavan! Tiɲɛ na, aw ye sonw ye."
قَالُوْا وَاَقْبَلُوْا عَلَيْهِمْ مَّاذَا تَفْقِدُوْنَ
qālū wa aqbalū ‘alaihim māżā tafqidūn(a).
U y’a ɲininga, k’u ɲɛɛ sin u ma (jalakibagaw) ko: “Aw ye mun lo tunu?”
۞ قَالُوْٓا اِنْ يَّسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ اَخٌ لَّهٗ مِنْ قَبْلُۚ فَاَسَرَّهَا يُوْسُفُ فِيْ نَفْسِهٖ وَلَمْ يُبْدِهَا لَهُمْۚ قَالَ اَنْتُمْ شَرٌّ مَّكَانًا ۚوَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا تَصِفُوْنَ
qālū iy yasriq faqad saraqa akhul lahū min qabl(u), fa asarrahā yūsufu fī nafsihī wa lam yubdihā lahum, qāla antum syarrum makānā(n), wallāhu a‘lamu bimā taṣifūn(a).
U ko: «N'a ye sonyali kɛ, a balimacɛ fana ye sonyali kɛ ka kɔn o ɲɛ.» O la, Yusufu ye (dimi) dogo a dusukun na, a m’o yira u la. A ko (a dusukun na) ko: "I ka lɔyɔrɔ ka jugu ka tɛmɛ. I be min ɲɛfɔ, Ala b'o lɔn ka ɲɛ."
فَلَمَّا اسْتَيْـَٔسُوْا مِنْهُ خَلَصُوْا نَجِيًّاۗ قَالَ كَبِيْرُهُمْ اَلَمْ تَعْلَمُوْٓا اَنَّ اَبَاكُمْ قَدْ اَخَذَ عَلَيْكُمْ مَّوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ وَمِنْ قَبْلُ مَا فَرَّطْتُّمْ فِيْ يُوْسُفَ فَلَنْ اَبْرَحَ الْاَرْضَ حَتّٰى يَأْذَنَ لِيْٓ اَبِيْٓ اَوْ يَحْكُمَ اللّٰهُ لِيْۚ وَهُوَ خَيْرُ الْحٰكِمِيْنَ
falammastai'asū minhu khalaṣū najiyyā(n), qāla kabīruhum alam ta‘lamū anna abākum qad akhaża ‘alaikum mauṡiqam minallāhi wa min qablu mā farrattum fī yūsufa falan abraḥal-arḍa ḥattā ya'żana lī abī au yaḥkumallāhu lī, wa huwa khairul-ḥākimīn(a).
O la, tuma min na u jigi tigɛra o la (Yusufu ka latigɛli) u tun be u kelen (k’u to miiriya la) ka ɲɔgɔn sɔsɔ. O la, mɔgɔ kɔrɔba ko: "Aw m'a lɔn ko aw facɛ ye layidu ta aw fɛ ni (Ala tɔgɔ) ye ani sanni o cɛ, aw ye Yusufu to yen wa? O la, ne tɛna bɔ nin jamana nin na (Misira) fɔɔ ni ne facɛ ye sira di n ma (ka kɔsegi), walima Ala ka latigɛli dɔ di n ma. Ani ale lo ye kititigɛla ɲuman ye."
قَالَ هَلْ عَلِمْتُمْ مَّا فَعَلْتُمْ بِيُوْسُفَ وَاَخِيْهِ اِذْ اَنْتُمْ جٰهِلُوْنَ
qāla hal ‘alimtum mā fa‘altum biyūsufa wa akhīhi iż antum jāhilūn(a).
A (Yusufu) ko: «I ye min kɛ Yusufu n’a balimacɛw la, i b’o lɔn (juguya) la, bari i m’i ka kɛwalew kɔlɔlɔw faamu wa?»
قَالُوْٓا ءَاِنَّكَ لَاَنْتَ يُوْسُفُۗ قَالَ اَنَا۠ يُوْسُفُ وَهٰذَآ اَخِيْ قَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَاۗ اِنَّهٗ مَنْ يَّتَّقِ وَيَصْبِرْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ
qālū a'innaka la'anta yūsuf(u), qāla ana yūsufu wa hāżā akhī qad mannallāhu ‘alainā, innahū may yataqqi wa yaṣbir fa innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).
O ko: «Ele le ye Yusufu ye can ra wa?» A (Yusufu) y'a jaabi ko: "Ne ye Yusufu ye, nin ye ne balimacɛ ye. Tiɲɛ na, Ala y'a ka nɛɛma di an ma. Tiɲɛ na, mɔgɔ o mɔgɔ be Ala bato, ka muɲu, o tuma na, tiɲɛ na, Ala tɛ ɲuman kɛbagaw ka sara tiɲɛ."
قَالُوْا تَاللّٰهِ لَقَدْ اٰثَرَكَ اللّٰهُ عَلَيْنَا وَاِنْ كُنَّا لَخٰطِـِٕيْنَ
qālū tallāhi laqad āṡarakallāhu ‘alainā wa in kunnā lakhāṭi'īn(a).
U ko: «Ala ka barika la, tiɲɛ na, Ala y’aw fɛ ka tɛmɛ anw kan, tiɲɛ na, anw le ye jurumunkɛlaw ye.»
قَالَ لَا تَثْرِيْبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَۗ يَغْفِرُ اللّٰهُ لَكُمْ ۖوَهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ
qāla lā taṡrība ‘alaikumul-yaum(a), wa yagfirullāhu lakum, wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).
A (Yusufu) ko: "Bi bi la, tɔgɔjugu si tɛ aw kan, Ala ka yafa aw ma. Ani ale lo ye makaribaga ye makaribagaw cɛma."
اِذْهَبُوْا بِقَمِيْصِيْ هٰذَا فَاَلْقُوْهُ عَلٰى وَجْهِ اَبِيْ يَأْتِ بَصِيْرًا ۚوَأْتُوْنِيْ بِاَهْلِكُمْ اَجْمَعِيْنَ ࣖ
iżhabū biqamīṣī hāżā fa alqūhu ‘alā wajhi abī ya'ti baṣīrā(n), wa'tūnī bi'ahlikum ajma‘īn(a).
Taga ni ne ta faniw ye, o kɔ, i ye o mɔmɔ ne facɛ ɲada ra, o kɔ, a bɛna kɔ filɛ; Aw ye na ni aw ta somɔgɔw bɛɛ ye ne fɛ.»
قَالُوْا يٰٓاَبَانَا اسْتَغْفِرْ لَنَا ذُنُوْبَنَآ اِنَّا كُنَّا خٰطِـِٕيْنَ
qālū yā abānastagfir lanā żunūbanā innā kunnā khāṭi'īn(a).
O ko: «E an fa! Yafa ɲini an fɛ an ka jurumunw kosɔn, tiɲɛ na, anw ye jurumunw ye.»