اَمْ حَسِبْتَ اَنَّ اَصْحٰبَ الْكَهْفِ وَالرَّقِيْمِ كَانُوْا مِنْ اٰيٰتِنَا عَجَبًا
am ḥasibta anna aṣḥābal-kahfi war-raqīmi kānū min āyātinā ‘ajabā(n).
Keti beno ke yindula nde bantu yina ke zingaka na mabulu, mpi (yina kele ti) ba raqim, kele na kati ya bidimbu na beto ya kuyituka (ya bunene)?
اِذْ اَوَى الْفِتْيَةُ اِلَى الْكَهْفِ فَقَالُوْا رَبَّنَآ اٰتِنَا مِنْ لَّدُنْكَ رَحْمَةً وَّهَيِّئْ لَنَا مِنْ اَمْرِنَا رَشَدًا
iż awal-fityatu ilal-kahfi fa qālū rabbanā ātinā mil ladunka raḥmataw wa hayyi' lanā min amrinā rasyadā(n).
(Yibuka) ntangu baleke yina tinaka na dibulu, bo sambaka nde: "Mfumu na beto. Pesa beto mawa ya me katuka na Nge mpi lutwadisu ya kusungama ya mvimba sambu na beto na mambu na beto."
فَضَرَبْنَا عَلٰٓى اٰذَانِهِمْ فِى الْكَهْفِ سِنِيْنَ عَدَدًاۙ
faḍarabnā ‘alā āżānihim fil-kahfi sinīna ‘adadā(n).
Yo yina Beto kangaka makutu na bo na kati ya dibulu bamvula mingi.
ثُمَّ بَعَثْنٰهُمْ لِنَعْلَمَ اَيُّ الْحِزْبَيْنِ اَحْصٰى لِمَا لَبِثُوْٓا اَمَدًا ࣖ
Ṡumma ba‘aṡnāhum lina‘lama ayyul-ḥizbaini aḥṣā limā labiṡū amadā(n).
Na nima Beto tedimisaka bo, sambu Beto zaba nani na kati ya bimvuka zole yina vandaka mbote na kuzaba ntangu ikwa bo lutisaka (na dibulu).
نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ نَبَاَهُمْ بِالْحَقِّۗ اِنَّهُمْ فِتْيَةٌ اٰمَنُوْا بِرَبِّهِمْ وَزِدْنٰهُمْ هُدًىۖ
naḥnu naquṣṣu ‘alaika naba'ahum bil-ḥaqq(i), innahum fityatun āmanū birabbihim wa zidnāhum hudā(n).
Beto ke zabisa beno (Muhammad) disolo na bo na kieleka yonso. Ya kieleka, bo kele baleke ya ke kwikila na Mfumu na bo, mpi beto me yika bo lutwadisu.
وَّرَبَطْنَا عَلٰى قُلُوْبِهِمْ اِذْ قَامُوْا فَقَالُوْا رَبُّنَا رَبُّ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ لَنْ نَّدْعُوَا۟ مِنْ دُوْنِهٖٓ اِلٰهًا لَّقَدْ قُلْنَآ اِذًا شَطَطًا
wa rabaṭnā ‘alā qulūbihim iż qāmū fa qālū rabbunā rabbus-samāwāti wal-arḍi lan nad‘uwa min dūnihī ilāhal laqad qulnā iżan syaṭaṭā(n).
Mpi beto kumisaka ntima na bo ngolo ntangu bo telamaka mpi bo tubaka nde: "Mfumu na beto kele Mfumu ya zulu ti ya ntoto; beto ke bingaka nzambi ya nkaka ve katula kaka yandi. Ya kieleka, kana beto salaka mutindu yina, beto zolaka kutuba bangogo yina kele ntama kibeni ti kieleka."
هٰٓؤُلَاۤءِ قَوْمُنَا اتَّخَذُوْا مِنْ دُوْنِهٖٓ اٰلِهَةًۗ لَوْلَا يَأْتُوْنَ عَلَيْهِمْ بِسُلْطٰنٍۢ بَيِّنٍۗ فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًاۗ
hā'ulā'i qaumunattakhażū min dūnihī ālihah(tan), lau lā ya'tūna ‘alaihim bisulṭānim bayyin(in), faman aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każibā(n).
Bo kele bantu na beto ya me sala banzambi (ya kusambila) katula Yandi. Sambu na nki bo ke basisaka ve bikuma ya pwelele (sambu na balukwikilu na bo)? Ebuna nani kele ya kukonda lunungu kuluta muntu yina ke tubaka luvunu na Allah?
وَاِذِ اعْتَزَلْتُمُوْهُمْ وَمَا يَعْبُدُوْنَ اِلَّا اللّٰهَ فَأْوٗٓا اِلَى الْكَهْفِ يَنْشُرْ لَكُمْ رَبُّكُمْ مِّنْ رَّحْمَتِهٖ وَيُهَيِّئْ لَكُمْ مِّنْ اَمْرِكُمْ مِّرْفَقًا
wa iżi‘tazaltumūhum wa mā ya‘budūna illallāha fa'wū ilal-kahfi yansyur lakum rabbukum mir raḥmatihī wa yuhayyi' lakum min amrikum mirfaqā(n).
Mpi kana nge yambula bo ti yina ya bo ke sambilaka katula Allah, ebuna nge sosa kisika ya kutina na dibulu, kieleka Mfumu na nge ta pesa nge ndambu ya lutondo na yandi mpi ta pesa nge kima mosi ya mfunu na mambu na nge.
۞ وَتَرَى الشَّمْسَ اِذَا طَلَعَتْ تَّزٰوَرُ عَنْ كَهْفِهِمْ ذَاتَ الْيَمِيْنِ وَاِذَا غَرَبَتْ تَّقْرِضُهُمْ ذَاتَ الشِّمَالِ وَهُمْ فِيْ فَجْوَةٍ مِّنْهُۗ ذٰلِكَ مِنْ اٰيٰتِ اللّٰهِ ۗمَنْ يَّهْدِ اللّٰهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ وَمَنْ يُّضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهٗ وَلِيًّا مُّرْشِدًا ࣖ
wa tarasy-syamsa iżā ṭala‘at tazāwaru ‘an kahfihim żātal-yamīni wa iżā garabat taqriḍuhum żātasy-syimāli wa hum fī fajwatim minh(u), żālika min āyātillāh(i), may yahdillāhu fa huwal-muhtadi wa may yuḍlil falan tajida lahū waliyyam mursyidā(n).
Mpi nge zolaka kumona ntangu, ntangu yo vandaka kubasika, ke katuka na dibulu na bo na diboko ya kitata, mpi ntangu yo ke dinda, yo ke katuka na dibulu na bo mpi ke kwenda na diboko ya kimama, ntangu bo vandaka na kisika mosi ya nene na kati na yo. Mambu yai kele na kati ya bidimbu ya Allah. Konso muntu yina Allah ke twadisa, yandi ke twadisama kibeni; mpi konso muntu yina Yandi ta vidisa nzila, nge ta mona ve muntu ya ke twadisa yandi.
وَتَحْسَبُهُمْ اَيْقَاظًا وَّهُمْ رُقُوْدٌ ۖوَّنُقَلِّبُهُمْ ذَاتَ الْيَمِيْنِ وَذَاتَ الشِّمَالِ ۖوَكَلْبُهُمْ بَاسِطٌ ذِرَاعَيْهِ بِالْوَصِيْدِۗ لَوِ اطَّلَعْتَ عَلَيْهِمْ لَوَلَّيْتَ مِنْهُمْ فِرَارًا وَّلَمُلِئْتَ مِنْهُمْ رُعْبًا
wa taḥsabuhum aiqāẓaw wa hum ruqūd(un), wa nuqallibuhum żātal-yamīni wa żātasy-syimāl(i), wa kalbuhum bāsiṭun żirā‘aihi bil-waṣīd(i), lawiṭṭala‘ta ‘alaihim lawallaita minhum firāraw wa lamuli'ta minhum ru‘bā(n).
Mpi nge vandaka kuyindula nde bo vandaka kutelama, ntangu bo vandaka kulala; mpi Beto balulaka bo na diboko ya kitata mpi ya kimama, mpi mbwa na bo tandulaka maboko na yo zole na munoko ya dibulu. Mpi kana nge monaka bo, nge zolaka kubuya bo mpi nge zolaka kufuluka ti boma na bo.
وَكَذٰلِكَ بَعَثْنٰهُمْ لِيَتَسَاۤءَلُوْا بَيْنَهُمْۗ قَالَ قَاۤىِٕلٌ مِّنْهُمْ كَمْ لَبِثْتُمْۗ قَالُوْا لَبِثْنَا يَوْمًا اَوْ بَعْضَ يَوْمٍۗ قَالُوْا رَبُّكُمْ اَعْلَمُ بِمَا لَبِثْتُمْۗ فَابْعَثُوْٓا اَحَدَكُمْ بِوَرِقِكُمْ هٰذِهٖٓ اِلَى الْمَدِيْنَةِ فَلْيَنْظُرْ اَيُّهَآ اَزْكٰى طَعَامًا فَلْيَأْتِكُمْ بِرِزْقٍ مِّنْهُ وَلْيَتَلَطَّفْ وَلَا يُشْعِرَنَّ بِكُمْ اَحَدًا
wa każālika ba‘aṡnāhum liyatasā'alū bainahum, qāla qā'ilum minhum kam labiṡtum, qālū labiṡnā yauman au ba‘ḍa yaum(in), qālū rabbukum a‘lamu bimā labiṡtum, fab‘aṡū aḥadakum biwariqikum hāżihī ilal-madīnati falyanẓur ayyuhā azkā ṭa‘āman falya'tikum birizqim minhu walyatalaṭṭaf wa lā yusy‘iranna bikum aḥadā(n).
Mpidina beto tedimisaka bo, sambu bo yufulana. Mosi na kati na bau tubaka nde: "Nge me sala ntangu ikwa awa?" Bo tubaka nde: “Beto me sala kilumbu mosi to kitini ya kilumbu mosi awa.” Yandi tubaka (yankaka), "Nzambi na beno me zaba mbote ntangu ikwa beno me lutisa (awa). Yo yina, songa mosi na kati na beno na kukwenda na mbanza ti mbongo na beno ya arza, mpi bika yandi tala nki madia kele mbote, mpi yandi nata ndambu na yo sambu na nge, mpi bika yandi vanda mawete mpi yandi zabisa ve ata muntu mosi mambu na nge."
اِنَّهُمْ اِنْ يَّظْهَرُوْا عَلَيْكُمْ يَرْجُمُوْكُمْ اَوْ يُعِيْدُوْكُمْ فِيْ مِلَّتِهِمْ وَلَنْ تُفْلِحُوْٓا اِذًا اَبَدًا
innahum iy yaẓharū ‘alaikum yarjumūkum au yu‘īdūkum fī millatihim wa lan tufliḥū iżan abadā(n).
Ya kieleka, kana bo lendaka kuzaba kisika nge kele, bo ta losila nge matadi, to ta pusa nge na ngolo na kuvutuka na dibundu na bo, mpi kana mpidina, nge ta vanda ve ti dibaku kimakulu."
وَكَذٰلِكَ اَعْثَرْنَا عَلَيْهِمْ لِيَعْلَمُوْٓا اَنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ وَّاَنَّ السَّاعَةَ لَا رَيْبَ فِيْهَاۚ اِذْ يَتَنَازَعُوْنَ بَيْنَهُمْ اَمْرَهُمْ فَقَالُوا ابْنُوْا عَلَيْهِمْ بُنْيَانًاۗ رَبُّهُمْ اَعْلَمُ بِهِمْۗ قَالَ الَّذِيْنَ غَلَبُوْا عَلٰٓى اَمْرِهِمْ لَنَتَّخِذَنَّ عَلَيْهِمْ مَّسْجِدًا
wa każālika a‘ṡarnā ‘alaihim liya‘lamū anna wa‘dallāhi ḥaqquw wa annas-sā‘ata lā raiba fīhā, iż yatanāza‘ūna bainahum amrahum fa qālubnū ‘alaihim bun-yānā(n), rabbuhum a‘lamu bihim, qālal-lażīna galabū ‘alā amrihim lanattakhiżanna ‘alaihim masjidā(n).
Mpidina (mpi) Beto songaka (bantu) ti bo, sambu bo zaba nde lusilu ya Allah kele kieleka, mpi nde (kukwisa ya) Kilumbu ya Lusambisu kele ve ti ntembe na yo. Ntangu bo vandaka kutula ntembe na mambu na bo, bo vandaka kutuba nde: "Beno tunga nzo na zulu ya (dibulu) na bo, Mfumu na bo me zaba mbote mambu na bo." Muntu yina vandaka na kiyeka na mambu na bo tubaka nde: “Beto ta tunga kibeni nzo ya lusambu na zulu na yo.”
سَيَقُوْلُوْنَ ثَلٰثَةٌ رَّابِعُهُمْ كَلْبُهُمْۚ وَيَقُوْلُوْنَ خَمْسَةٌ سَادِسُهُمْ كَلْبُهُمْ رَجْمًاۢ بِالْغَيْبِۚ وَيَقُوْلُوْنَ سَبْعَةٌ وَّثَامِنُهُمْ كَلْبُهُمْ ۗقُلْ رَّبِّيْٓ اَعْلَمُ بِعِدَّتِهِمْ مَّا يَعْلَمُهُمْ اِلَّا قَلِيْلٌ ەۗ فَلَا تُمَارِ فِيْهِمْ اِلَّا مِرَاۤءً ظَاهِرًا ۖوَّلَا تَسْتَفْتِ فِيْهِمْ مِّنْهُمْ اَحَدًا ࣖ
sayaqūlūna ṡalāṡatur rābi‘uhum kalbuhum, wa yaqūlūna khamsatun sādisuhum kalbuhum rajmam bil-gaib(i), wa yaqūlūna sab‘atuw wa ṡāminuhum kalbuhum, qur rabbī a‘lamu bi‘iddatihim mā ya‘lamuhum illā qalīl(un), falā tumāri fīhim illā mirā'an ẓāhirā(n), wa lā tastafti fīhim minhum aḥadā(n).
Na nima (bantu ya nkaka ta) tuba nde, "(Ntalu na bo kele) tatu (bantu), ya iya kele mbwa," mpi (bankaka) tuba nde, "(Ntalu na bo kele) tanu (bantu), ya sambanu kele mbwa," bonso ngindu ya mambu ya kuyituka; mpi (yankaka) tubaka nde, "(Ntalu na bo) kele nsambwadi (bantu), ya nana kele mbwa." Tuba (Muhammad) nde: "Mfumu na mono me zaba ntalu na bo mbote; muntu mosi ve me zaba (ntalu) na bo katula kaka bantu fioti." Na yina, beno (Muhammad) beno tula ve ntembe na yina me tala bo, katula kaka sambu na bantembe ya nganda mpi beno yula ve muntu mosi sambu na bo (baleke).
وَلَا تَقُوْلَنَّ لِشَا۟يْءٍ اِنِّيْ فَاعِلٌ ذٰلِكَ غَدًاۙ
wa lā taqūlanna lisyai'in innī fā‘ilun żālika gadā(n).
Mpi kutuba ve ata fyoti na kima mosi nde, "Mu tasala yo mpenza mbasi na suka,"
اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ ۖوَاذْكُرْ رَّبَّكَ اِذَا نَسِيْتَ وَقُلْ عَسٰٓى اَنْ يَّهْدِيَنِ رَبِّيْ لِاَقْرَبَ مِنْ هٰذَا رَشَدًا
illā ay yasyā'allāh(u), ważkur rabbaka iżā nasīta wa qul ‘asā ay yahdiyani rabbī li'aqraba min hāżā rasyadā(n).
katula kaka (na kutubaka nde), "Nzambi me zola." Mpi yibuka Mfumu na nge kana nge me vila mpi nge tuba nde: "Kivuvu kele nde Mfumu na mono ta twadisa mono sambu mono kuma pene-pene (na kieleka) kuluta yai."
وَلَبِثُوْا فِيْ كَهْفِهِمْ ثَلٰثَ مِائَةٍ سِنِيْنَ وَازْدَادُوْا تِسْعًا
wa labiṡū fī kahfihim ṡalāṡa mi'atin sinīna wazdādū tis‘ā(n).
Mpi bo zingaka na kati ya dibulu yina bamvula nkama tatu yika bamvula uvwa.
قُلِ اللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا لَبِثُوْا ۚ لَهٗ غَيْبُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ اَبْصِرْ بِهٖ وَاَسْمِعْۗ مَا لَهُمْ مِّنْ دُوْنِهٖ مِنْ وَّلِيٍّۗ وَلَا يُشْرِكُ فِيْ حُكْمِهٖٓ اَحَدًا
qulillāhu a‘lamu bimā labiṡū, lahū gaibus-samāwāti wal-arḍ(i), abṣir bihī wa asmi‘, mā lahum min dūnihī miw waliyy(in), wa lā yusyriku fī ḥukmihī aḥadā(n).
Tuba nde: "Allah me zaba mbote ntangu ikwa bo vandaka (na dibulu); sambu na yandi kele mambu yonso ya kubumbana na zulu ti na ntoto. Inki mutindu meso na yandi ke sema mpi mutindu makutu na yandi kele ngolo; kele ve ti muntu ya ke taninaka bo katula kaka yandi; mpi yandi ke bakaka ve muntu mosi bonso nduku na yandi na kubaka balukanu."