تُوْلِجُ الَّيْلَ فِى النَّهَارِ وَتُوْلِجُ النَّهَارَ فِى الَّيْلِ وَتُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَتُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَتَرْزُقُ مَنْ تَشَاۤءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ
tūlijul-laila fin-nahāri wa tūlijun-nahāra fil-laili wa tukhrijul-ḥayya minal-mayyiti wa tukhrijul-mayyita minal-ḥayyi wa tarzuqu man tasyā'u bigairi ḥisāb(in).
ka ts'áaik áak'ab ichil k'iin ka ts'áaik k'iin ichil áak'ab. yéetel ka jóok'sik le kuxa'ano'ob ichil le kimeno'obo', ka jóok'sik le kimeno'ob ichil le kuxa'ano'obo'. yéetel ka ts'áaik ba'al u jaant ti' máax a k'áat xma' calcular.
اِنَّ فِيْ خَلْقِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَاٰيٰتٍ لِّاُولِى الْاَلْبَابِۙ
inna fī khalqis-samāwāti wal-arḍi wakhtilāfil-laili wan-nahāri la'āyātil li'ulil-albāb(i).
Jach jaajile', ti' le sukbenilo'ob le ka'ano'obo' yéetel le lu'umo', yéetel le alternancia áak'ab yéetel k'iin yaan señales (u nojochil Allah) utia'al aquellos ku na'atiko'ob,
فَالِقُ الْاِصْبَاحِۚ وَجَعَلَ الَّيْلَ سَكَنًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ حُسْبَانًا ۗذٰلِكَ تَقْدِيْرُ الْعَزِيْزِ الْعَلِيْمِ
fāliqul-iṣbāḥ(i), wa ja‘alal-laila sakanaw wasy-syamsa wal-qamara ḥusbānā(n), żālika taqdīrul-‘azīzil-‘alīm(i).
tu beetaj u sáasil ja'atskab yéetel tu beetaj u áak'ab uti'al u je'elel, yéetel (tu beetaj) le k'iino' yéetel le luna uti'al u yila'al. Lelo' u decreto Allah, le Todopoderoso, le tuláakal-k'ajóolil.
اِنَّ فِى اخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَمَا خَلَقَ اللّٰهُ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّتَّقُوْنَ
inna fikhtilāfil-laili wan-nahāri wa mā khalaqallāhu fis-samāwāti wal-arḍi la'āyātil liqaumiy yattaqūn(a).
Jach jaajile', ti' le alternancia áak'ab yéetel k'iin yéetel ti' le ba'ax Allah ts'o'ok u creado ti' le ka'ano'obo' yéetel le lu'umo', yaan ciertamente signos (u nojochil) utia'al aquellos ku piadosos.
اَللّٰهُ الَّذِيْ رَفَعَ السَّمٰوٰتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا ثُمَّ اسْتَوٰى عَلَى الْعَرْشِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَۗ كُلٌّ يَّجْرِيْ لِاَجَلٍ مُّسَمًّىۗ يُدَبِّرُ الْاَمْرَ يُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لَعَلَّكُمْ بِلِقَاۤءِ رَبِّكُمْ تُوْقِنُوْنَ
allāhul-lażī rafa‘as-samāwāti bigairi ‘amadin taraunahā ṡummastawā ‘alal-‘arsyi wa sakhkharasy-syamsa wal-qamar(a), kulluy yajrī li'ajalim musammā(n), yudabbirul-amra yufaṣṣilul-āyāti la‘allakum biliqā'i rabbikum tūqinūn(a).
Allah tu líik'esaj le ka'ano' xma' columna'ob (je'el bix) ka wilik, ts'o'okole' tu kutaj yóok'ol le trono. tu ts'áaj u páajtalil le k'iino' yéetel le lunao'; jujuntúulal ku xíimbal je'el bix u k'iinil ts'o'ok u jets'ik. leti'e' ku jets'ik u ba'aluba'ob (u ba'alche'ob), yéetel ku tsolik le chíikulalo'ob (u nojochil), uti'al ka yanaktech seguro u k'iinbesik a Yuumtsil.
وَهُوَ الَّذِيْ مَدَّ الْاَرْضَ وَجَعَلَ فِيْهَا رَوَاسِيَ وَاَنْهٰرًا ۗوَمِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِ جَعَلَ فِيْهَا زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ يُغْشِى الَّيْلَ النَّهَارَۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
wa huwal-lażī maddal-arḍa wa ja‘ala fīhā rawāsiya wa anhārā(n), wa min kulliṡ-ṡamarāti ja‘ala fīhā zaujainiṡnaini yugsyil-lailan-nahār(a), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yatafakkarūn(a).
Ka tu t'i'it'aj le lu'uma' ka tu beetaj witso'ob yéetel río'ob yóok'ol. yéetel ti' leti'e' tu beetaj tuláakal le yich tu ka'atúulal; ku sutk'esik áak'ab ti' k'iin. Jach jaajile', ti' le ba'ala' yaan señales (u nojochil Allah) uti'al le máaxo'ob ku tuukulo'obo'.
وَسَخَّرَ لَكُمُ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ دَاۤىِٕبَيْنِۚ وَسَخَّرَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَ ۚ
wa sakhkhara lakumusy-syamsa wal-qamara dā'ibaīn(i), wa sakhkhara lakumul-laila wan-nahār(a).
yéetel ts'o'ok u ts'áaik le k'iino' yéetel le luna ti' teech ku continuamente circulan (ti' u órbitas); ts'o'ok u ts'áaik áak'ab yéetel k'iin yáanal a páajtalil.
وَسَخَّرَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَۙ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ ۗوَالنُّجُوْمُ مُسَخَّرٰتٌۢ بِاَمْرِهٖ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَۙ
wa sakhkhara lakumul-laila wan-nahār(a), wasy-syamsa wal-qamar(a), wan-nujūmu musakhkharātum bi'amrih(ī), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy ya‘qilūn(a).
ts'o'ok u ts'áaik áak'ab yéetel k'iin, le k'iino' yéetel le luna ti' teech, yéetel le eek'o'obo' táan yáanal u t'aan. Jach jaajile', ti' lela' yaan chíikulo'ob uti'al máako'ob ku na'atiko'ob,
وَجَعَلْنَا الَّيْلَ وَالنَّهَارَ اٰيَتَيْنِ فَمَحَوْنَآ اٰيَةَ الَّيْلِ وَجَعَلْنَآ اٰيَةَ النَّهَارِ مُبْصِرَةً لِّتَبْتَغُوْا فَضْلًا مِّنْ رَّبِّكُمْ وَلِتَعْلَمُوْا عَدَدَ السِّنِيْنَ وَالْحِسَابَۗ وَكُلَّ شَيْءٍ فَصَّلْنٰهُ تَفْصِيْلًا
wa ja‘alnal-laila wan-nahāra āyataini fa maḥaunā āyatal-laili wa ja‘alnā āyatan-nahāri mubṣiratal litabtagū faḍlam mir rabbikum wa lita‘lamū ‘adadas-sinīna wal-ḥisāb(a), wa kulla syai'in faṣṣalnāhu tafṣīlā(n).
Ka k meentik le áak'aba' yéetel le k'iino' ka'ap'éel señales (k nojochil), ts'o'okole' k borrado le señal le áak'aba' ka k meentik le señal le k'iino' chika'an, utia'al u tech béeyak kaxtik recompensa ti' a Yuumtsil, ka utia'al u tech béeyak wojéeltik le meyaj ku ja'abo'ob yéetel le reclutamiento (u k'iinil). yéetel tuláakal ba'al ts'o'ok k ts'áaik chika'an.
وَهُوَ الَّذِيْ خَلَقَ الَّيْلَ وَالنَّهَارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَۗ كُلٌّ فِيْ فَلَكٍ يَّسْبَحُوْنَ
wa huwal-lażī khalaqal-laila wan-nahāra wasy-syamsa wal-qamar(a), kullun fī falakiy yasbaḥūn(a).
Leti'e' tu beetaj áak'ab yéetel k'iin, k'iin yéetel luna. jujuntúulal ku xíimbal tu órbita.
وَهُوَ الَّذِيْ يُحْيٖ وَيُمِيْتُ وَلَهُ اخْتِلَافُ الَّيْلِ وَالنَّهَارِۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ
qālū a'iżā mitnā wa kunnā turābaw wa ‘iẓāman a'innā lamab‘ūṡūn(a).
yéetel leti' le máax ku ts'áaik kuxtal yéetel kíimil, yéetel leti' le máax (regula) u k'eexpajal áak'ab yéetel k'iin. Ma' ta na'atik?
يُقَلِّبُ اللّٰهُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَعِبْرَةً لِّاُولِى الْاَبْصَارِ
yuqallibullāhul-laila wan-nahār(a), inna fī żālika la‘ibratal li'ulil-abṣār(i).
Allah ku k'exik áak'ab yéetel k'iin. Jach jaajile', ti' lelo', k'a'ana'an yaantal jump'éel xook uti'al le máaxo'ob yaan (afilado) visión.
وَهُوَ الَّذِيْ جَعَلَ الَّيْلَ وَالنَّهَارَ خِلْفَةً لِّمَنْ اَرَادَ اَنْ يَّذَّكَّرَ اَوْ اَرَادَ شُكُوْرًا
wa huwal-lażī ja‘alal-laila wan-nahāra khilfatal liman arāda ay yażżakkara au arāda syukūrā(n).
yéetel leti'e' (xan) ku beetik u áak'ab yéetel k'iin ku k'e'exel uti'al le máako'ob taak u kanik ba'alo'ob wa taak u ts'áaiko'ob nib óolal.
اَلَمْ يَرَوْا اَنَّا جَعَلْنَا الَّيْلَ لِيَسْكُنُوْا فِيْهِ وَالنَّهَارَ مُبْصِرًاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ
alam yarau annā ja‘alnal-laila liyaskunū fīhi wan-nahāra mubṣirā(n), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yu'minūn(a).
¿Ma' wa tu yiliko'ob ts'o'ok k meentik áak'ab uti'al u je'elelo'ob yéetel (ts'o'ok k meentik) k'iin uti'al u ts'áaik sáasil? Jach jaajile', tu yo'olal yaan chíikulo'ob (u nojochil Allah) uti'al le máaxo'ob ku creertiko'obo'.
اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ يُوْلِجُ الَّيْلَ فِى النَّهَارِ وَيُوْلِجُ النَّهَارَ فِى الَّيْلِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَۖ كُلٌّ يَّجْرِيْٓ اِلٰٓى اَجَلٍ مُّسَمًّى وَّاَنَّ اللّٰهَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرٌ
alam tara annallāha yūlijul-laila fin-nahāri wa yūlijun-nahāra fil-laili wa sakhkharasy-syamsa wal-qamar(a), kulluy yajrī ilā ajalim musammaw wa annallāha bimā ta‘malūna khabīr(un).
Ma' wáaj a ts'áaj cuenta u Allah tu ts'áaj le áak'aba' ti' le k'iino' yéetel le k'iino' ti' le áak'aba' ka tu subjudió le k'iino' yéetel le luna, jujuntúulal leti'obe' circulando tak le k'iin señalado. Jach jaajile', Allah jach kanáantik ba'ax ka beetik.
يُوْلِجُ الَّيْلَ فِى النَّهَارِ وَيُوْلِجُ النَّهَارَ فِى الَّيْلِۚ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ يَّجْرِيْ لِاَجَلٍ مُّسَمًّىۗ ذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمْ لَهُ الْمُلْكُۗ وَالَّذِيْنَ تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖ مَا يَمْلِكُوْنَ مِنْ قِطْمِيْرٍۗ
yūlijul-laila fin-nahāri wa yūlijun-nahāra fil-lail(i), wa sakhkharasy-syamsa wal-qamara kulluy yajrī li'ajalim musammā(n), żālikumullāhu rabbukum lahul-mulk(u), wal-lażīna tad‘ūna min dūnihī mā yamlikūna min qiṭmīr(in).
tu ts'áaj le áak'ab ichil le k'iino' yéetel le k'iino' ichil le áak'aba' ka tu ts'áaj le k'iino' yéetel le lunao', cada juntúule' ku xíimbal je'el bix u k'iinil. Ti' leti' (beetik) lela' Allah a Yuumtsil, ti' leti' pertenece tuláakal le reinos. yéetel le máaxo'ob ka t'anik (adorar) Beyxan ti' kaambalilo'ob Allah mina'an ti'ob mixba'al bey bek'ech bey jump'éel epidermis.
وَاٰيَةٌ لَّهُمُ الَّيْلُ ۖنَسْلَخُ مِنْهُ النَّهَارَ فَاِذَا هُمْ مُّظْلِمُوْنَۙ
wa āyatul lahumul-lailu naslakhu minhun-nahāra fa'iżā hum muẓlimūn(a).
yéetel jump'éel chíikulal (u nojochil Allah) uti'al leti'obe' leti' le áak'aba'; k lu'sik le k'iino' ti' (áak'ab), túun tu séeba'anil bino'ob (ti') éek'joch'e'enil,
لَا الشَّمْسُ يَنْۢبَغِيْ لَهَآ اَنْ تُدْرِكَ الْقَمَرَ وَلَا الَّيْلُ سَابِقُ النَّهَارِ ۗوَكُلٌّ فِيْ فَلَكٍ يَّسْبَحُوْنَ
lasy-syamsu yambagī lahā an tudrikal-qamara wa lal-lailu sābiqun-nahār(i), wa kullun fī falakiy yasbaḥūn(a).
ma' tu páajtal u k'uchul le k'iino' yéetel le lunao' yéetel le áak'aba' ma' tu páajtal u taal táanil ti' le k'iino'. jujuntúulal ku xíimbal tu órbita.
خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ بِالْحَقِّۚ يُكَوِّرُ الَّيْلَ عَلَى النَّهَارِ وَيُكَوِّرُ النَّهَارَ عَلَى الَّيْلِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَۗ كُلٌّ يَّجْرِيْ لِاَجَلٍ مُّسَمًّىۗ اَلَا هُوَ الْعَزِيْزُ الْغَفَّارُ
khalaqas-samāwāti wal-arḍa bil-ḥaqq(i), yukawwirul-laila ‘alan-nahāri wa yukawwirun nahāra ‘alal-laili wa sakhkharasy-syamsa wal-qamar(a), kulluy yajrī li'ajalim musammā(n), alā huwal-‘azīzul-gaffār(u).
tu beetaj le ka'ano'obo' yéetel le lu'umo' yéetel le derecha (propósito); tu ts'áaj áak'ab yóok'ol k'iin, tu ts'áaj k'iin yóok'ol áak'ab, tu ts'áaj k'iin yéetel luna, cada juntúule' ku yáalkab je'el bix u k'iinil. K'a'ajsaj! leti' le asab noble, le asab perdonador.
وَمِنْ اٰيٰتِهِ الَّيْلُ وَالنَّهَارُ وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُۗ لَا تَسْجُدُوْا لِلشَّمْسِ وَلَا لِلْقَمَرِ وَاسْجُدُوْا لِلّٰهِ الَّذِيْ خَلَقَهُنَّ اِنْ كُنْتُمْ اِيَّاهُ تَعْبُدُوْنَ
wa min āyātihil-lailu wan-nahāru wasy-syamsu wal-qamar(u), lā tasjudū lisy-syamsi wa lā lil-qamari wasjudū lillāhil-lażī khalaqahunna in kuntum iyyāhu ta‘budūn(a).
Yéetel yaan ti' le chíikulo'ob u nojochil leti' le áak'ab, k'iin, k'iino' yéetel luna. Ma' a chintal tu táan le k'iino' yéetel ma' (mix) tu táan le lunao', ba'ale' chintal tu táan Allah máax beet, wa chéen ka adorartik.
وَاخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ مِنْ رِّزْقٍ فَاَحْيَا بِهِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَتَصْرِيْفِ الرِّيٰحِ اٰيٰتٌ لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ
wakhtilāfil-laili wan-nahāri wa mā anzalallāhu minas-samā'i mir rizqin fa aḥyā bihil-arḍa ba‘da mautihā wa taṣrīfir-riyāḥi āyātul liqaumiy ya‘qilūn(a).
yéetel tu k'iinil áak'ab yéetel k'iin yéetel le cháak ku túuxtik Allah tak ka'an, túun yéetel lelo' (ja' cháak) ku ka'a kuxkíintik le lu'uma' ka' ts'o'ok u kíimil (tikin); yéetel chúumuk le iik'o' yaan xan chíikulo'ob (u nojochil Allah) uti'al jump'éel kaaj ku na'atik.
يُوْلِجُ الَّيْلَ فِى النَّهَارِ وَيُوْلِجُ النَّهَارَ فِى الَّيْلِۗ وَهُوَ عَلِيْمٌ ۢبِذَاتِ الصُّدُوْرِ
yūlijul-laila fin-nahāri wa yūlijun-nahāra fil-lail(i), wa huwa ‘alīmum biżātiṣ-ṣudūr(i).
tu ts'áaj áak'ab ichil k'iin yéetel k'iin ichil áak'ab. yéetel leti'e' jach u yojel tuláakal puksi'ik'al.
وَاَغْطَشَ لَيْلَهَا وَاَخْرَجَ ضُحٰىهَاۖ
wa agṭasya lailahā wa akhraja ḍuḥāhā.
yéetel tu beetaj áak'ab (chúuka'an éek'joch'e'enil), yéetel tu beetaj k'iin (sáasil sáasil).
وَالنَّهَارِ اِذَا جَلّٰىهَاۖ
wan-nahāri iżā jallāhā.
tu k'iinil ken chíikpajak,
وَالَّيْلِ اِذَا يَغْشٰىهَاۖ
wal-laili iżā yagsyāhā.
tumen áak'ab ken u pixik (éek'joch'e'enil),
وَالنَّهَارِ اِذَا تَجَلّٰىۙ
wan-nahāri iżā tajallā.
tu yo'olal le k'iin ken sáasilchajak,
وَالضُّحٰىۙ
waḍ-ḍuḥā.
Utia'al u k'iinil duha (le ken jóok'ok le k'iino' jump'íit),