وَاِذْ اَخَذْنَا مِيْثَاقَ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ لَا تَعْبُدُوْنَ اِلَّا اللّٰهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ اِحْسَانًا وَّذِى الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَقُوْلُوْا لِلنَّاسِ حُسْنًا وَّاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَۗ ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ اِلَّا قَلِيْلًا مِّنْكُمْ وَاَنْتُمْ مُّعْرِضُوْنَ
wa iż akhażnā mīṡāqa banī isrā'īla lā ta‘budūna illallāha wa bil-wālidaini iḥsānaw wa żil-qurbā wal-yatāmā wal-masākīni wa qūlū lin-nāsi ḥusnaw wa aqīmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāh(ta), ṡumma tawallaitum illā qalīlam minkum wa antum mu‘riḍūn(a).
yéetel (k'a'ajesik) le ken k ch'a'aj le promesa ti' le paalalo'obo' Israel, "Ma' adorar uláak' u Allah, ka beel ma'alob ti' le yúumo'ob, láak'tsilo'ob, huérfanos yéetel le óotsilo'obo'. Ka t'aan ma'alob t'aano'ob ti' le máako'obo', beetik oraciones yéetel bo'otik zakat." Ba'ale' ka'aj ts'o'oke' ta sutnaj (ta negartaj), chéen jump'éel chan jaats ti' teech, ka tech ka'ach (láayli') disidentes.
بَلٰى مَنْ اَسْلَمَ وَجْهَهٗ لِلّٰهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَلَهٗٓ اَجْرُهٗ عِنْدَ رَبِّهٖۖ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ ࣖ
balā man aslama wajhahū lillāhi wa huwa muḥsinun falahū ajruhū ‘inda rabbih(i), wa lā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).
Ma! Máax ku k'ubik u yóol tuláakal ti' Allah, yéetel ku beetik ma'alob, yaan u yantal u bo'olil yéetel u Yuumtsil yéetel mina'an mix jump'éel saajkil ti' leti'ob yéetel ma' u yaatal u yóolo'ob.
۞ لَيْسَ الْبِرَّاَنْ تُوَلُّوْا وُجُوْهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلٰكِنَّ الْبِرَّ مَنْ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَالْمَلٰۤىِٕكَةِ وَالْكِتٰبِ وَالنَّبِيّٖنَ ۚ وَاٰتَى الْمَالَ عَلٰى حُبِّهٖ ذَوِى الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنَ وَابْنَ السَّبِيْلِۙ وَالسَّاۤىِٕلِيْنَ وَفىِ الرِّقَابِۚ وَاَقَامَ الصَّلٰوةَ وَاٰتَى الزَّكٰوةَ ۚ وَالْمُوْفُوْنَ بِعَهْدِهِمْ اِذَا عَاهَدُوْا ۚ وَالصّٰبِرِيْنَ فِى الْبَأْسَاۤءِ وَالضَّرَّاۤءِ وَحِيْنَ الْبَأْسِۗ اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ صَدَقُوْا ۗوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُتَّقُوْنَ
laisal-birra an tuwallū wujūhakum qibalal-masyriqi wal-magribi wa lākinnal-birra man āmana billāhi wal-yaumil ākhiri wal-malā'ikati wal-kitābi wan-nabiyyīn(a), wa ātal-māla ‘alā ḥubbihī żawil-qurbā wal-yatāmā wal-masākīna wabnas-sabīl(i), was-sā'ilīna wa fir-riqāb(i), wa aqāmaṣ-ṣalāta wa ātaz-zakāh(ta), wal mūfūna bi‘ahdihim iżā ‘āhadū, waṣ-ṣābirīna fil-ba'sā'i waḍ-ḍarrā'i wa ḥīnal-ba's(i), ulā'ikal-lażīna ṣadaqū, wa ulā'ika humul-muttaqūn(a).
Le utsilo' ma' leti' u sutk'esiko'ob a wich tu tojil chik'iin yéetel lak'in, ba'ale' le utsilo' leti' (u yutsil) le máaxo'ob ku creer ti' Allah, le ts'ook k'iino', le ángelo'obo', le áanalte'obo', yéetel le profetas yéetel ts'aik le ayik'alil ku yaakunsmaj ti' láak'tsilo'ob, huérfanos, le óotsilo'obo', máako'ob ku táan ti' jump'éel viaje (musafir), mendigos, yéetel utia'al u liberar u sirvientes, ku beetiko'ob u payalchi'ob, máako'ob ku beetiko'ob u zakat, ku mantienen u oraciones promesas ken promesas, yéetel máako'ob ku paciencia ti' óotsilil, muk'yaj yéetel ti' k'iino'ob ba'ate'lo'. leti'obe' le máako'ob jaajo'obo', yéetel leti'obe' le piadosos.
وَاَنْفِقُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَلَا تُلْقُوْا بِاَيْدِيْكُمْ اِلَى التَّهْلُكَةِ ۛ وَاَحْسِنُوْا ۛ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِيْنَ
wa anfiqū fī sabīlillāhi wa lā tulqū bi'aidīkum ilat-tahlukah(ti), wa aḥsinū, innallāha yuḥibbul-muḥsinīn(a).
Ka xuupik (a ayik'alil) tu bejil Allah, ka ma' lanzar (te'ex wéet) ti' le destrucción yéetel a k'abo'ob, ka meentik ma'alob. Jach jaajile', Allah u yaabiltmaj le máaxo'ob ku beetiko'ob ba'alo'ob ma'alobtak.
اَلطَّلَاقُ مَرَّتٰنِ ۖ فَاِمْسَاكٌۢ بِمَعْرُوْفٍ اَوْ تَسْرِيْحٌۢ بِاِحْسَانٍ ۗ وَلَا يَحِلُّ لَكُمْ اَنْ تَأْخُذُوْا مِمَّآ اٰتَيْتُمُوْهُنَّ شَيْـًٔا اِلَّآ اَنْ يَّخَافَآ اَلَّا يُقِيْمَا حُدُوْدَ اللّٰهِ ۗ فَاِنْ خِفْتُمْ اَلَّا يُقِيْمَا حُدُوْدَ اللّٰهِ ۙ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا فِيْمَا افْتَدَتْ بِهٖ ۗ تِلْكَ حُدُوْدُ اللّٰهِ فَلَا تَعْتَدُوْهَا ۚوَمَنْ يَّتَعَدَّ حُدُوْدَ اللّٰهِ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ
aṭ-ṭalāqu marratān(i), fa imsākum bima‘rūfin au tasrīḥum bi'iḥsān(in), wa lā yaḥillu lakum an ta'khużū mimmā ātaitumūhunna syai'an illā ay yakhāfā allā yuqīmā ḥudūdullāh(i), fa in khiftum allā yuqīmā ḥudūdullāh(i) falā junāḥa ‘alaihimā fīmaftadat bih(ī), tilka ḥudūdullāhi falā ta‘tadūhā, wa may yata‘adda ḥudūdullāhi fa'ulā'ika humuẓ-ẓālimūn(a).
Le divorcio (ku páajtal u ya'ala'al) ka'ap'éel u téenel. (Ka' lelo' le íichamtsilo' je'el) u p'atik yéetel utsil, wa u cha'ik u bin yéetel utsil. Ma' je'el u páajtal a ch'a'ik mixba'al ts'o'ok a ts'áaik ti'ob, wa ma' tu ka'atúulal (wíicham yéetel atantsil) saajko'ob ma' u páajtal u beetiko'ob ba'ax ku ya'alik Allah. Wa teech (guardianes) sajakil u ma' yaan capaces u bisik ka'ansaj límites Allah, túun mix juntúul ti' leti'ob yaan culpable ti' le tojol ku (k'a'ana'an) u ts'aik (tumen le atantsil) utia'al u redimir u leti'ob. Lelo'oba' leti'obe' u a'almaj t'aanil Allah, bey u ma' a k'askúuntik. Je'el máaxak ku máan ti' u xuul Allah, leti'obe' le máaxo'ob ku beetiko'ob ba'alo'ob k'aastak.
الَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ فِى السَّرَّۤاءِ وَالضَّرَّۤاءِ وَالْكٰظِمِيْنَ الْغَيْظَ وَالْعَافِيْنَ عَنِ النَّاسِۗ وَاللّٰهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِيْنَۚ
al-lażīna yunfiqūna fis-sarrā'i waḍ-ḍarrā'i wal-kāẓimīnal gaiẓa wal-‘āfīna ‘anin-nās(i), wallāhu yuḥibbul-muḥsinīn(a).
(u k'aaba'e') máako'ob ku ts'áaiko'ob yéetel ki'imak óolal, ti' k'iino'ob libres yéetel estrechos, yéetel máako'ob ku jets'ik u p'uja'anil yéetel ku perdonar (ba'alo'ob) ti' u láak'o'ob. yéetel Allah u yaabiltmaj le máaxo'ob ku beetiko'ob ba'ax ma'alob,
فَاٰتٰىهُمُ اللّٰهُ ثَوَابَ الدُّنْيَا وَحُسْنَ ثَوَابِ الْاٰخِرَةِ ۗ وَاللّٰهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِيْنَ ࣖ
fa ātāhumullāhu ṡawābad-dun-yā wa ḥusna ṡawābil-ākhirah(ti), wallāhu yuḥibbul-muḥsinīn(a).
Bey u Allah tu ts'áaj ti' leti'ob jump'éel bo'ol te' yóok'ol kaaba' yéetel jump'éel ma'alo'ob bo'ol ti' le kuxtal posterior. yéetel Allah u yaabiltmaj le máaxo'ob ku beetiko'ob ba'alo'ob ma'alobtak.
اَلَّذِيْنَ اسْتَجَابُوْا لِلّٰهِ وَالرَّسُوْلِ مِنْۢ بَعْدِ مَآ اَصَابَهُمُ الْقَرْحُ ۖ لِلَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا مِنْهُمْ وَاتَّقَوْا اَجْرٌ عَظِيْمٌۚ
al-lażīnastajābū lillāhi war-rasūli mim ba‘di mā aṣābahumul-qarḥ(u), lil-lażīna aḥsanū minhum wattaqau ajrun ‘aẓīm(un).
(u k'aaba'e') le máaxo'ob tu yu'ubajo'ob (le t'aano'ob) Allah yéetel le mensajero ka' u k'amo'ob heridas (ti' le ba'atelilo' Uhud). Le máaxo'ob ku beetiko'ob ma'alob meyajo'ob yéetel ku piadoso'ob ichil leti'obe' ku k'amik nukuch bo'ol.
وَمَنْ اَحْسَنُ دِيْنًا مِّمَّنْ اَسْلَمَ وَجْهَهٗ لِلّٰهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ وَّاتَّبَعَ مِلَّةَ اِبْرٰهِيْمَ حَنِيْفًا ۗوَاتَّخَذَ اللّٰهُ اِبْرٰهِيْمَ خَلِيْلًا
wa man aḥsanu dīnam mimman aslama wajhahū lillāhi wa huwa muḥsinuw wattaba‘a millata ibrāhīma ḥanīfā(n), wattakhażallāhu ibrāhīma khalīlā(n).
yéetel máax yaan jump'éel ma'alo'ob religión ti' máax ku sinceramente somete u ti' Allah, ka' jo'op' u beetik ma'alo'ob meyajo'ob, ka Chúuns le religión recta u Abraham? yéetel Allah ts'o'ok u yéeyik Abraham uti'al u yaabilaj.
وَاِنِ امْرَاَةٌ خَافَتْ مِنْۢ بَعْلِهَا نُشُوْزًا اَوْ اِعْرَاضًا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَآ اَنْ يُّصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحًا ۗوَالصُّلْحُ خَيْرٌ ۗوَاُحْضِرَتِ الْاَنْفُسُ الشُّحَّۗ وَاِنْ تُحْسِنُوْا وَتَتَّقُوْا فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرًا
wa inimra'atun khāfat mim ba‘lihā nusyūzan au i‘rāḍan falā junāḥa ‘alaihimā ay yuṣliḥā bainahumā ṣulḥā(n), waṣ-ṣulḥu khair(un), wa uḥḍiratil-anfususy-syuḥḥ(a), wa in tuḥsinū wa tattaqū fa innallāha kāna bimā ta‘malūna khabīrā(n).
Wa juntúul ko'olele' ku chi'ichnaktal tumen u yíicham yaan u beetik u k'asa'anil wa ma' tu yo'olal, túun le ka'atúul leti'obe' je'el u meentik jump'éel xíimbal tumen jeets'el, ka le jeets' asab ma'alo'ob (uti'al leti'ob) kex le xiibo' jach avaricio tumen naturaleza. Wa ka ma'alo'obkíintik (a bisbail yéetel a yatan) ka kanáantikaba (ti' le nusyuz yéetel le indiferencia), túun jach tu jaajil, Allah yaan u kanáanil ba'ax ka beetik.
فَاَثَابَهُمُ اللّٰهُ بِمَا قَالُوْا جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَاۗ وَذٰلِكَ جَزَاۤءُ الْمُحْسِنِيْنَ
fa aṡābahumullāhu bimā qālū jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā, wa żālika jazā'ul-muḥsinīn(a).
Bey u Allah tu bo'otaj ti' leti'ob tumen le t'aano'ob tu ya'alajo'obo', (es decir) paraíso yáanal le ku fluyen le ríos, leti'ob permanecerán ti' leti'ob eternamente. yéetel lelo' u bo'olil (uti'al) le máaxo'ob ku beetiko'ob ma'alob.
لَيْسَ عَلَى الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ جُنَاحٌ فِيْمَا طَعِمُوْٓا اِذَا مَا اتَّقَوْا وَّاٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ ثُمَّ اتَّقَوْا وَّاٰمَنُوْا ثُمَّ اتَّقَوْا وَّاَحْسَنُوْا ۗوَاللّٰهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِيْنَ ࣖ
laisa ‘alal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti ṡummattaqau wa āmanū ṡummattaqau wa aḥsanū, wallāhu yuḥibbul-muḥsinīn(a).
Mina'an mix jump'éel k'eban uti'al le máaxo'ob ku creertiko'ob yéetel ku beetiko'ob ma'alob meyajo'ob tu yo'olal ba'ax ku jaantiko'ob (ka'ache'), wa leti'obe' ku piadosos yéetel ku creertiko'ob, yéetel ku beetiko'ob ma'alob meyajo'ob, túun leti'obe' continúan siendo piadosos yéetel creen, túun leti'obe' (láayli') yaan piedad yéetel ku beetiko'ob ma'alo'ob meyajo'ob. yéetel Allah u yaabiltmaj le máaxo'ob ku beetiko'ob ma'alob meyajo'ob.
وَلَا تُفْسِدُوْا فِى الْاَرْضِ بَعْدَ اِصْلَاحِهَا وَادْعُوْهُ خَوْفًا وَّطَمَعًاۗ اِنَّ رَحْمَتَ اللّٰهِ قَرِيْبٌ مِّنَ الْمُحْسِنِيْنَ
wa lā tufsidū fil-arḍi ba‘da iṣlāḥihā wad‘ūhu khaufaw wa ṭama‘ā(n), inna raḥmatallāhi qarībum minal-muḥsinīn(a).
yéetel ma' a beetik loob ti' le lu'uma' ka' ts'o'ok u (creado) ma'alob. Payalchi'inene'ex ti' leti' yéetel saajkil yéetel alab óolal. Jach jaajile', u ch'a' óotsilil Allah jach naats' ti' le máaxo'ob ku beetiko'ob ma'alob.
وَاِذْ قِيْلَ لَهُمُ اسْكُنُوْا هٰذِهِ الْقَرْيَةَ وَكُلُوْا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ وَقُوْلُوْا حِطَّةٌ وَّادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا نَّغْفِرْ لَكُمْ خَطِيْۤـٰٔتِكُمْۗ سَنَزِيْدُ الْمُحْسِنِيْنَ
wa iżā qīla lahumuskunū hāżihil-qaryata wa kulū minhā ḥaiṡu syi'tum wa qūlū ḥiṭṭatuw wadkhulul-bāba sujjadan nagfir lakum khaṭī'ātikum, sanazīdul-muḥsinīn(a).
yéetel (k'a'ajesik), ka a'ala'ab ti' leti'ob (u paalalo'ob Israel), "Kaja'anen te' lu'uma' (Baitulmaqdis) yéetel janal (u yich) je'el tu'uxak a k'áate'ex." yéetel a wa'alik, "Ts'áa to'on ti' k k'eban yéetel wokol ichil le joolnajo' ka' jo'op' u inclinamos, ka k perdonaremos a errores." Ka' ts'o'oke' yaan k ya'abkunsik (bo'ol) ti' le máaxo'ob ku beetiko'ob ma'alob.
لَيْسَ عَلَى الضُّعَفَاۤءِ وَلَا عَلَى الْمَرْضٰى وَلَا عَلَى الَّذِيْنَ لَا يَجِدُوْنَ مَا يُنْفِقُوْنَ حَرَجٌ اِذَا نَصَحُوْا لِلّٰهِ وَرَسُوْلِهٖۗ مَا عَلَى الْمُحْسِنِيْنَ مِنْ سَبِيْلٍ ۗوَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌۙ
laisa ‘alaḍ-ḍu‘afā'i wa lā ‘alal-marḍā wa lā ‘alal-lażīna lā yajidūna mā yunfiqūna ḥarajun iżā naṣaḥū lillāhi wa rasūlih(ī), mā ‘alal-muḥsinīna min sabīl(in), wallāhu gafūrur raḥīm(un).
Mina'an mix jump'éel k'eban (uti'al ma' bin ba'ate'el) uti'al le débiles, le k'oja'ano'obo' yéetel le máaxo'ob ma' u k'amik ba'ax yaan u xuupik, wa ku sinceros ti' Allah yéetel u mensajero. Mina'an mix jump'éel o'olal uti'al u culpar le máako'ob ku beetiko'ob ba'ax ma'alob. yéetel Allah jach perdonador, jach ch'a' óotsilil,
وَالسّٰبِقُوْنَ الْاَوَّلُوْنَ مِنَ الْمُهٰجِرِيْنَ وَالْاَنْصَارِ وَالَّذِيْنَ اتَّبَعُوْهُمْ بِاِحْسَانٍۙ رَّضِيَ اللّٰهُ عَنْهُمْ وَرَضُوْا عَنْهُ وَاَعَدَّ لَهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ تَحْتَهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اَبَدًا ۗذٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ
was-sābiqūnal-awwalūna minal-muhājirīna wal-anṣāri wal-lażīnattaba‘ūhum bi'iḥsān(in), raḍiyallāhu ‘anhum wa raḍū ‘anhu wa a‘adda lahum jannātin tajrī taḥtahal-anhāru khālidīna fīhā abadā(n), żālikal-fauzul-‘aẓīm(u).
Yéetel le máaxo'ob bino'ob le yáax (convertir ti' le Islam) ichil le Muhajirin yéetel Ansar yéetel le máaxo'ob ku siguieron ma'alob, Allah bin satisfecho yéetel leti'ob ka leti'ob bino'ob satisfechos yéetel Allah. Allah ts'o'ok u preparado utia'al leti'ob jardines yáanal le ku fluyen ríos. leti'obe' yaan u p'áatlo'ob te'elo' mina'an u xuul. Lela' jump'éel nojoch victoria.
مَا كَانَ لِاَهْلِ الْمَدِيْنَةِ وَمَنْ حَوْلَهُمْ مِّنَ الْاَعْرَابِ اَنْ يَّتَخَلَّفُوْا عَنْ رَّسُوْلِ اللّٰهِ وَلَا يَرْغَبُوْا بِاَنْفُسِهِمْ عَنْ نَّفْسِهٖۗ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ لَا يُصِيْبُهُمْ ظَمَاٌ وَّلَا نَصَبٌ وَّلَا مَخْمَصَةٌ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَلَا يَطَـُٔوْنَ مَوْطِئًا يَّغِيْظُ الْكُفَّارَ وَلَا يَنَالُوْنَ مِنْ عَدُوٍّ نَّيْلًا اِلَّا كُتِبَ لَهُمْ بِهٖ عَمَلٌ صَالِحٌۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ
mā kāna li'ahlil-madīnati wa man ḥaulahum minal-a‘rābi ay yatakhallafū ‘ar rasūlillāhi wa lā yargabū bi'anfusihim ‘an nafsih(ī), żālika bi'annahum lā yuṣībuhum ẓama'uw wa lā naṣabuw wa lā makhmaṣatun fī sabīlillāhi wa lā yaṭa'ūna mauṭi'ay yagīẓul-kuffāra wa lā yanālūna min ‘aduwwin nailan illā kutiba lahum bihī ‘amalun ṣāliḥ(un), innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).
Ma' jach ma'alob uti'al u kajnáalilo'ob Medina yéetel le beduinos ku kajtalo'ob tu ba'pacho'ob ma' u láak'intiko'ob u túuxtbil Allah (ti' le ba'atelo'), mix xan uts u yaabiltiko'ob u leti'ob asab ti' u túuxtbil Allah. Lela' tumen ma' táan u mu'yajo'ob yéetel uk'aj chuuk waj, cansancio, wa wi'ij ti' u bejil Allah, mix ku pisar ti' jump'éel kúuchil ku desperta u p'uja'anil le incrédulos, mix ku infligen mix loob ti' le enemigo, excepto u yaan u registrado utia'al leti'ob bey jump'éel ma'alo'ob meyaj beetik. Jach jaajile', Allah ma' u xu'ulsik u bo'ol le máaxo'ob ku beetiko'ob ma'alob.
۞ لِلَّذِيْنَ اَحْسَنُوا الْحُسْنٰى وَزِيَادَةٌ ۗوَلَا يَرْهَقُ وُجُوْهَهُمْ قَتَرٌ وَّلَا ذِلَّةٌ ۗاُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ
lil-lażīna aḥsanul-ḥusnā wa ziyādah(tun), wa lā yarhaqu wujūhahum qataruw wa lā żillah(tun), ulā'ika aṣḥābul-jannati hum fīhā khālidūn(a).
Utia'al le máaxo'ob ku beetiko'ob ba'alo'obo' leti' le utsil bo'ol (Paraíso) yéetel asab (le ki'imak óolal u yilik Allah). yéetel u yicho'obe' ma' pixa'ano'ob yéetel boox juuch'bil, mix táan u su'laktalo'ob. leti'obe' u kajnáalilo'ob ka'an, yaan u p'áatlo'ob te'elo' mina'an u xuul.
وَاصْبِرْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ
waṣbir fa innallāha lā yaḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).
yéetel yaantal paciencia, tumen u jaajile' Allah ma' u xu'ulsik u bo'ol le máaxo'ob ku beetiko'ob ma'alob.
وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًا ۗوَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ
wa lammā balaga asyuddahū ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).
Ka'aj ts'o'ok u nojochtal t ts'áaj ti' páajtalil yéetel k'ajóolil. Bey túuno' k bo'otik le máaxo'ob ku beetiko'ob ma'alob.
قَالُوْا يٰٓاَيُّهَا الْعَزِيْزُ اِنَّ لَهٗٓ اَبًا شَيْخًا كَبِيْرًا فَخُذْ اَحَدَنَا مَكَانَهٗ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ
qālū yā ayyuhal-‘azīzu inna lahū aban syaikhan kabīran fa khuż aḥadanā makānah(ū), innā narāka minal-muḥsinīn(a).
tu ya'alajo'ob, "¡Oh Al-Aziz! Yaan juntúul nojoch yuum, bey u ch'a' juntúul ti' to'on tu kúuchil, jach tu jaajile' k wilik u tech le juntúul ti' le ku beetiko'ob ma'alob."
قَالُوْٓا ءَاِنَّكَ لَاَنْتَ يُوْسُفُۗ قَالَ اَنَا۠ يُوْسُفُ وَهٰذَآ اَخِيْ قَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَاۗ اِنَّهٗ مَنْ يَّتَّقِ وَيَصْبِرْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ
qālū a'innaka la'anta yūsuf(u), qāla ana yūsufu wa hāżā akhī qad mannallāhu ‘alainā, innahū may yataqqi wa yaṣbir fa innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).
Leti'obe' tu ya'alajo'ob: ¿Jach wa tu jaajil teech José? Leti' (Yusuf) tu núukaj, "Teen Yusuf yéetel lela' in suku'un. Jach jaajile', Allah ts'o'ok u ts'áaik u gracia yóok'ol to'on. Jach jaajile', máax jach devoto yéetel k'oja'ano'obo', túun jaajile', Allah ma' desperdicia le recompensa ti' le máaxo'ob ku beetiko'ob ma'alob."
۞ اِنَّ اللّٰهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْاِحْسَانِ وَاِيْتَاۤئِ ذِى الْقُرْبٰى وَيَنْهٰى عَنِ الْفَحْشَاۤءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ
innallāha ya'muru bil-‘adli wal-iḥsāni wa ītā'i żil-qurbā wa yanhā ‘anil-faḥsyā'i wal-munkari wal-bagyi ya‘iẓukum la‘allakum tażakkarūn(a).
Jach jaajile', Allah ku ya'alik (tech) ka a beet justicia yéetel ka beetik ma'alob meyajo'ob, ka ts'áa áantaj ti' a láak'tsilo'ob, yéetel leti'e' ku prohibir (u beetik) ba'alo'ob k'aastak, k'aas yéetel enemistad. leti'e' ku ka'ansikech uti'al ka kanikech.
اِنَّ اللّٰهَ مَعَ الَّذِيْنَ اتَّقَوْا وَّالَّذِيْنَ هُمْ مُّحْسِنُوْنَ ࣖ ۔
innallāha ma‘al-lażīnattaqau wal-lażīna hum muḥsinūn(a).
Jach jaajile', Allah yaan yéetel le máaxo'ob ku piadoso'ob yéetel le máaxo'ob ku beetiko'ob ma'alob.
اِنْ اَحْسَنْتُمْ اَحْسَنْتُمْ لِاَنْفُسِكُمْ ۗوَاِنْ اَسَأْتُمْ فَلَهَاۗ فَاِذَا جَاۤءَ وَعْدُ الْاٰخِرَةِ لِيَسٗۤـُٔوْا وُجُوْهَكُمْ وَلِيَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ كَمَا دَخَلُوْهُ اَوَّلَ مَرَّةٍ وَّلِيُتَبِّرُوْا مَا عَلَوْا تَتْبِيْرًا
in aḥsantum aḥsantum li'anfusikum, wa in asa'tum fa lahā, fa iżā jā'a wa‘dul-ākhirati liyasū'ū wujūhakum wa liyadkhulal-masjida kamā dakhalūhu awwala marratiw wa liyutabbirū mā ‘alau tatbīrā(n).
wa ka beetik ma'alob (u k'áat u ya'al) ka beetik ma'alob uti'al tech wéet. yéetel wa ka beetik k'aas, túun (u sa'atal k'aas) leti' uti'al tech wéet. Le ken u ka'ap'éel castigo (crimen) ku taal, (K líik'esik a enemigos) utia'al u deshonrar a yich túun ku yokol ti' le mezquita (Aqsa Mesque), bey ka tu yokol le yáax ka'atéen ka destruyen je'el ba'ax ku controlan.
لَنْ يَّنَالَ اللّٰهَ لُحُوْمُهَا وَلَا دِمَاۤؤُهَا وَلٰكِنْ يَّنَالُهُ التَّقْوٰى مِنْكُمْۗ كَذٰلِكَ سَخَّرَهَا لَكُمْ لِتُكَبِّرُوا اللّٰهَ عَلٰى مَا هَدٰىكُمْ ۗ وَبَشِّرِ الْمُحْسِنِيْنَ
lay yanālallāha luḥūmuhā wa lā dimā'uhā wa lākiy yanāluhut-taqwā minkum, każālika sakhkharahā lakum litukabbirullāha ‘alā mā hadākum, wa basysyiril-muḥsinīn(a).
U bak'el (le ba'alche'o' ku k'u'ubul) yéetel u k'i'ik'el mixbik'in kun k'uchul ti' Allah, ba'ale' ba'ax ku k'uchul ti' leti'e' leti' a piedad. Bey túuno' tu ts'áaj ti' teech uti'al u páajtal a nojbe'enkúunsik Allah tumen le náakake' u yaak'il ts'o'ok u ts'áaik ti' teech. yéetel ts'áa ma'alob péektsil ti' le máaxo'ob ku beetiko'ob ba'alo'ob ma'alobtak.
وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗ وَاسْتَوٰىٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًاۗ وَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ
wa lammā balaga asyuddahū wastawā ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).
Ka' leti' (Moisés) madurado yéetel perfeccionado u intelecto, k ts'áaj ti' leti' na'at (profecía) yéetel k'ajóolil. Bey túuno' k bo'otik le máaxo'ob ku beetiko'ob ma'alob.
وَابْتَغِ فِيْمَآ اٰتٰىكَ اللّٰهُ الدَّارَ الْاٰخِرَةَ وَلَا تَنْسَ نَصِيْبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَاَحْسِنْ كَمَآ اَحْسَنَ اللّٰهُ اِلَيْكَ وَلَا تَبْغِ الْفَسَادَ فِى الْاَرْضِ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِيْنَ
wabtagi fīmā ātākallāhud-dāral-ākhirata wa lā tansa naṣībaka minad-dun-yā wa aḥsin kama aḥsanallāhu ilaika wa lā tabgil-fasāda fil-arḍ(i), innallāha lā yuḥibbul-mufsidīn(a).
Ka kaxtik (u bo'olil) u lu'umil le kuxtal yaan ka'ache' yéetel ba'ax Allah ts'o'ok u ts'áaik ti' teech, ba'ale' ma' tu'ubsik a cuota ti' le yóok'ol kaaba' ka meentik ma'alob (ti' u láak'o'ob) bey Allah ts'o'ok u meentik ma'alob ti' teech, ka ma' causar loob way yóok'ol kaabe'. Jach jaajile', Allah ma' uts tu yich le máako'ob ku beetiko'ob loob.
وَالَّذِيْنَ جَاهَدُوْا فِيْنَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَاۗ وَاِنَّ اللّٰهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِيْنَ ࣖ
wal-lażīna jāhadū fīnā lanahdiyannahum subulanā, wa innallāha lama‘al-muḥsinīn(a).
Yéetel le máaxo'ob ku kaxtiko'ob (u kaxtiko'ob u k'a'amal) to'one', yaan k we'esik ti'ob k bejo'ob. yéetel u jaajile', Allah yaan yéetel le máaxo'ob ku beetiko'ob ma'alob.
هُدًى وَّرَحْمَةً لِّلْمُحْسِنِيْنَۙ
hudaw wa raḥmatal lil-muḥsinīn(a).
bey u nu'uktaj yéetel u ch'a' óotsilil ti' le máaxo'ob ku beetiko'ob ba'ax ma'alobe',
۞ وَمَنْ يُّسْلِمْ وَجْهَهٗٓ اِلَى اللّٰهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقٰىۗ وَاِلَى اللّٰهِ عَاقِبَةُ الْاُمُوْرِ
wa may yuslim wajhahū ilallāhi wa huwa muḥsinun faqadistamsaka bil-‘urwatil-wuṡqā, wa ilallāhi ‘āqibatul-umūr(i).
yéetel máax ku ts'áaik u yóol ti' Allah, ka'alikil leti'e' juntúul máak ku beetik ma'alob, túun jach tu jaajil ts'o'ok u sostenido ti' jump'éel k'a'am gusset (suumo'). chéen ti' Allah yaan u xuul tuláakal ba'al.
اِنَّا كَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ
innā każālika najzil-muḥsinīn(a).
Jach beyo', bey k bo'otik le máaxo'ob ku beetiko'ob ba'alo'ob ma'alobtak.
قَدْ صَدَّقْتَ الرُّءْيَا ۚاِنَّا كَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ
qad ṣaddaqtar-ru'yā, innā każālika najzil-muḥsinīn(a).
jach tu jaajil, ts'o'ok a justificar le wayak'o'. Jach beyo', bey k bo'otik le máaxo'ob ku beetiko'ob ba'alo'ob ma'alobtak.
كَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ
każālika najzil-muḥsinīn(a).
Bey túuno' k bo'otik le máaxo'ob ku beetiko'ob ma'alob.
اِنَّا كَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ
innā każālika najzil-muḥsinīn(a).
Bey túuno' k bo'otik le máaxo'ob ku beetiko'ob ma'alob.
اِنَّا كَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ
innā każālika najzil-muḥsinīn(a).
Bey túuno' k bo'otik le máaxo'ob ku beetiko'ob ma'alob.
قُلْ يٰعِبَادِ الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اتَّقُوْا رَبَّكُمْ ۗلِلَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا فِيْ هٰذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةٌ ۗوَاَرْضُ اللّٰهِ وَاسِعَةٌ ۗاِنَّمَا يُوَفَّى الصّٰبِرُوْنَ اَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسَابٍ
qul yā ‘ibādil-lażīna āmanuttaqū rabbakum, lil-lażīna aḥsanū fī hāżihid-dun-yā ḥasanah(tun), wa arḍullāhi wāsi‘ah(tun), innamā yuwaffaṣ-ṣābirūna ajrahum bigairi ḥisāb(in).
A'al (Muhammad), "Oh in sirvientes fieles! Ch'aik saajkil ti' a Yuumtsil." Tumen le máaxo'ob ku beetiko'ob ba'ax ma'alob te' yóok'ol kaaba' yaan u k'amiko'ob ba'ax ma'alob. yéetel u lu'umil Allah jach kóom. Chéen le máaxo'ob yaan u paciencia yaan u pitik u recompensas mejoradas xma' límite.
لَهُمْ مَّا يَشَاۤءُوْنَ عِنْدَ رَبِّهِمْ ۗ ذٰلِكَ جَزَاۤءُ الْمُحْسِنِيْنَۚ
lahum mā yasyā'ūna ‘inda rabbihim, żālika jazā'ul-muḥsinīn(a).
ku k'amiko'ob ba'ax u k'áato'ob ti' u Yuumtsil. Bey u bo'olil le máaxo'ob ku beetiko'ob ba'alo'ob ma'alobtako'obo'
وَمِنْ قَبْلِهٖ كِتٰبُ مُوْسٰٓى اِمَامًا وَّرَحْمَةً ۗوَهٰذَا كِتٰبٌ مُّصَدِّقٌ لِّسَانًا عَرَبِيًّا لِّيُنْذِرَ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا ۖوَبُشْرٰى لِلْمُحْسِنِيْنَ
wa min qablihī kitābu mūsā imāmaw wa raḥmah(tan), wa hāżā kitābum muṣaddiqul lisānan ‘arabiyyal liyunżiral-lażīna ẓalamū, wa busyrā lil-muḥsinīn(a).
yéetel bey ma' (le Corán) yaan ka'ach u áanalte'il Moisés bey náakake' u yaak'il yéetel ch'a' óotsilil. yéetel lela' (Al Qur'an) leti' jump'éel áanalte' ku confirma ti' árabe utia'al u ts'aik advertencia ti' le máaxo'ob ku beetiko'ob k'aas yéetel ts'aik ma'alo'ob noticia ti' le máaxo'ob ku beetiko'ob ma'alob.
اٰخِذِيْنَ مَآ اٰتٰىهُمْ رَبُّهُمْ ۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا قَبْلَ ذٰلِكَ مُحْسِنِيْنَۗ
Ākhiżīna mā ātāhum rabbuhum, innahum kānū qabla żālika muḥsinīn(a).
tu ch'a'ajo'ob le ba'ax tu ts'áaj Kuo'. Jach jaajile', táanil ti' lelo' (tu yóok'ol kaabe') leti'obe' máako'ob ku beetiko'ob ba'ax ma'alob;
وَلِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ لِيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اَسَاۤءُوْا بِمَا عَمِلُوْا وَيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا بِالْحُسْنٰىۚ
wa lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), liyajziyal-lażīna asā'ū bimā ‘amilū wa yajziyal-lażīna aḥsanū bil-ḥusnā.
yéetel u ti'al Allah je'el ba'ax yaan te' ka'ano' yéetel je'el ba'ax yaan te' lu'umo'. (Bey túuno') leti'e' yaan u bo'otik le máaxo'ob ku beetiko'ob k'aas bin ba'ax tu beetaj yéetel leti'e' yaan u bo'otik le máaxo'ob ku beetiko'ob ma'alob yéetel jump'éel ma'alo'ob bo'ol (ka'an).
هَلْ جَزَاۤءُ الْاِحْسَانِ اِلَّا الْاِحْسَانُۚ
hal jazā'ul-iḥsāni illal-iḥsān(u).
Mina'an mix jump'éel bo'ol uti'al le ma'alobil uláak' ba'al ti' le ma'alobil (xan).
اِنَّا كَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ
innā każālika najzil-muḥsinīn(a).
Jach beyo', bey k bo'otik le máaxo'ob ku beetiko'ob ba'alo'ob ma'alobtak.