وَلَوْ اَنَّهُمْ اٰمَنُوْا وَاتَّقَوْا لَمَثُوْبَةٌ مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ خَيْرٌ ۗ لَوْ كَانُوْا يَعْلَمُوْنَ ࣖ
wa lau annahum āmanū wattaqau lamaṡūbatum min ‘indillāhi khair(un), lau kānū ya‘lamūn(a).
Wa yaan ka'ach ti'ob fe yéetel ka'ach piadosos, le recompensa ti' Allah habría sido asab ma'alo'ob, wa chéen u yojelo'ob chan.
۞ يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْاَهِلَّةِ ۗ قُلْ هِيَ مَوَاقِيْتُ لِلنَّاسِ وَالْحَجِّ ۗ وَلَيْسَ الْبِرُّ بِاَنْ تَأْتُوا الْبُيُوْتَ مِنْ ظُهُوْرِهَا وَلٰكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقٰىۚ وَأْتُوا الْبُيُوْتَ مِنْ اَبْوَابِهَا ۖ وَاتَّقُوا اللّٰهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ
yas'alūnaka ‘anil-ahillah(ti), qul hiya mawāqītu lin-nāsi wal-ḥajj(i), wa laisal-birru bi'an ta'tul-buyūta min ẓuhūrihā wa lākinnal-birra manittaqā, wa'tul-buyūta min abwābihā, wattaqullāha la‘allakum tufliḥūn(a).
ku k'áatiko'ob ti' teech (Muhammad) yo'osal le luna creciente. Wa'al, "Leti' (indicador) u k'iinil uti'al wíinik yéetel (le peregrinación) Hajj." yéetel ma' jach ma'alob u yokol máak ti' jump'éel naj tak yóok'ol, ba'ale' le ma'alob kuxtalo' leti' (virtud) ti' le máaxo'ob ku piadoso'obo'. Ook te' najo'ob tak tu jool najo'ob, ka ch'a' saajkil ti' Allah uti'al u yantaltech éxito.
اَلْحَجُّ اَشْهُرٌ مَّعْلُوْمٰتٌ ۚ فَمَنْ فَرَضَ فِيْهِنَّ الْحَجَّ فَلَا رَفَثَ وَلَا فُسُوْقَ وَلَا جِدَالَ فِى الْحَجِّ ۗ وَمَا تَفْعَلُوْا مِنْ خَيْرٍ يَّعْلَمْهُ اللّٰهُ ۗ وَتَزَوَّدُوْا فَاِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوٰىۖ وَاتَّقُوْنِ يٰٓاُولِى الْاَلْبَابِ
al-ḥajju asyhurum ma‘lūmāt(un), faman faraḍa fīhinnal-ḥajja falā rafaṡa wa lā fusūqa wa lā jidāla fil-ḥajj(i), wa mā taf‘alū min khairiy ya‘lamhullāh(u), wa tazawwadū fa'inna khairaz-zādit-taqwā, wattaqūni yā ulil-albāb(i).
Le Hajj (k'iin) leti' (ti') le wi'inal ts'o'ok u aprobado. Je'el máaxak ku beetik le Hajj ichil le (wi'inal), ma' u t'aan k'aak'as t'aano'ob (rafats), ma' u beetik inmoralidad wa ba'atelil ichil le Hajj. Je'el ba'ax ma'alob ka beetik, Allah u yojel. Taas ba'alo'ob, tumen u jaajile' le utsil ba'alo' leti' le piedad. ¡Yéetel ch'a'ex saajkil ti' teen, máako'ob yaan u sentido común!
۞ وَاذْكُرُوا اللّٰهَ فِيْٓ اَيَّامٍ مَّعْدُوْدٰتٍ ۗ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِيْ يَوْمَيْنِ فَلَآ اِثْمَ عَلَيْهِ ۚوَمَنْ تَاَخَّرَ فَلَآ اِثْمَ عَلَيْهِۙ لِمَنِ اتَّقٰىۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّكُمْ اِلَيْهِ تُحْشَرُوْنَ
ważkurullāha fī ayyāmim ma‘dūdāt(in), faman ta‘ajjala fī yaumaini falā iṡma ‘alaih(i), wa man ta'akhkhara falā iṡma ‘alaihi limanittaqā, wattaqullāha wa‘lamū annakum ilaihi tuḥsyarūn(a).
yéetel beet dhikr ti' Allah ti' le meyaj ku k'iino'ob especificado. máax ku jáan (p'atik Mina) ka' ka'ap'éel k'iin, mina'an mix jump'éel k'eban ti' leti'. yéetel máax ku ts'o'oksik mina'an u k'eban (mix) uti'al leti', (u k'áat u ya'ale') uti'al le máaxo'ob ku piadoso'obo'. yéetel ch'a' saajkil ti' Allah, yéetel wojéelte'ex yaan u much'ik te'ex.
وَلَا تَجْعَلُوا اللّٰهَ عُرْضَةً لِّاَيْمَانِكُمْ اَنْ تَبَرُّوْا وَتَتَّقُوْا وَتُصْلِحُوْا بَيْنَ النَّاسِۗ وَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ
wa lā taj‘alullāha ‘urḍatal li'aimānikum an tabarrū wa tattaqū wa tuṣliḥū bainan-nās(i), wallāhu samī‘un ‘alīm(un).
yéetel ma' meyajtik u k'aaba' Allah ti' a juramento bey jump'éel obstáculo utia'al u meentik ma'alo'ob meyajo'ob, u piadoso yéetel crear paz ichil le máako'obo'. Allah jach u yu'ubik tuláakal, tuláakal u yojel.
۞ قُلْ اَؤُنَبِّئُكُمْ بِخَيْرٍ مِّنْ ذٰلِكُمْ ۗ لِلَّذِيْنَ اتَّقَوْا عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنّٰتٌ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا وَاَزْوَاجٌ مُّطَهَّرَةٌ وَّرِضْوَانٌ مِّنَ اللّٰهِ ۗ وَاللّٰهُ بَصِيْرٌۢ بِالْعِبَادِۚ
qul a'unabbi'ukum bikhairim min żālikum, lil-lażīnattaqau ‘inda rabbihim jannātun tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā wa azwājum muṭahharatuw wa riḍwānum minallāh(i), wallāhu baṣīrum bil-‘ibād(i).
A'al, "¿Je'el in wa'alik ti' teech ba'al asab ma'alo'ob ti' lelo'?" Utia'al le máaxo'ob ku devotos (disponibles) tu táan u Yuumtsil le jardines yáanal le ku fluyen ríos, permanecerán eternamente ti' leti', ka socios puros, yéetel le ki'imak óolal u Allah. Allahe' leti'e' ku yilik tuláakal u palitsilo'ob.
بَلٰى مَنْ اَوْفٰى بِعَهْدِهٖ وَاتَّقٰى فَاِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِيْنَ
balā man aufā bi‘ahdihī wattaqā fa innallāha yuḥibbul-muttaqīn(a).
U jaajile', máax ku beetik u promesas yéetel jach piadoso, túun jaajile', Allah u yaakunsmaj le ku piadosos.
اِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْۖ وَاِنْ تُصِبْكُمْ سَيِّئَةٌ يَّفْرَحُوْا بِهَا ۗ وَاِنْ تَصْبِرُوْا وَتَتَّقُوْا لَا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْـًٔا ۗ اِنَّ اللّٰهَ بِمَا يَعْمَلُوْنَ مُحِيْطٌ ࣖ
in tamsaskum ḥasanatun tasu'hum, wa in tuṣibkum sayyi'atuy yafraḥū bihā, wa in taṣbirū wa tattaqū lā yaḍurrukum kaiduhum syai'ā(n), innallāha bimā ya‘malūna muḥīṭ(un).
wa ka ma'alobtal, (inevitablemente) yaan u yaatal u yóolo'ob, ba'ale' wa ka muk'yajtik jump'éel loob, yaan u ki'imaktal u yóolo'ob tu yo'olal. wa teech paciencia yéetel piadoso, u trucos ma' teech molestiará ti' le mínimo. Jach jaajile', Allah jach tuláakal-amplio ti' tuláakal ba'ax ku beetiko'ob.
وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ اللّٰهُ بِبَدْرٍ وَّاَنْتُمْ اَذِلَّةٌ ۚ فَاتَّقُوا اللّٰهَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ
wa laqad naṣarakumullāhu bibadriw wa antum ażillah(tun), fattaqullāha la‘allakum tasykurūn(a).
yéetel jach tu jaajil, Allah tu yáantech ti' le ba'atelilo' Badr, kex ka'ach t'ona'an. Le o'olale', sajaktal ti' Allah, uti'al ka ts'áa a nib óolal ti' leti'.
۞ وَسَارِعُوْٓا اِلٰى مَغْفِرَةٍ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمٰوٰتُ وَالْاَرْضُۙ اُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِيْنَۙ
wa sāri‘ū ilā magfiratim mir rabbikum wa jannatin ‘arḍuhas-samāwātu wal-arḍ(u), u‘iddat lil-muttaqīn(a).
yéetel séeba'an u k'áatik u perdón ti' a Yuumtsil yéetel kéen p'áatak le paraíso bey Kóoch bey le ka'ano'obo' yéetel le lu'umo' preparado utia'al le máaxo'ob ku piadosos,
اَلَّذِيْنَ اسْتَجَابُوْا لِلّٰهِ وَالرَّسُوْلِ مِنْۢ بَعْدِ مَآ اَصَابَهُمُ الْقَرْحُ ۖ لِلَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا مِنْهُمْ وَاتَّقَوْا اَجْرٌ عَظِيْمٌۚ
al-lażīnastajābū lillāhi war-rasūli mim ba‘di mā aṣābahumul-qarḥ(u), lil-lażīna aḥsanū minhum wattaqau ajrun ‘aẓīm(un).
(u k'aaba'e') le máaxo'ob tu yu'ubajo'ob (le t'aano'ob) Allah yéetel le mensajero ka' u k'amo'ob heridas (ti' le ba'atelilo' Uhud). Le máaxo'ob ku beetiko'ob ma'alob meyajo'ob yéetel ku piadoso'ob ichil leti'obe' ku k'amik nukuch bo'ol.
مَا كَانَ اللّٰهُ لِيَذَرَ الْمُؤْمِنِيْنَ عَلٰى مَآ اَنْتُمْ عَلَيْهِ حَتّٰى يَمِيْزَ الْخَبِيْثَ مِنَ الطَّيِّبِ ۗ وَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى الْغَيْبِ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ يَجْتَبِيْ مِنْ رُّسُلِهٖ مَنْ يَّشَاۤءُ ۖ فَاٰمِنُوْا بِاللّٰهِ وَرُسُلِهٖ ۚ وَاِنْ تُؤْمِنُوْا وَتَتَّقُوْا فَلَكُمْ اَجْرٌ عَظِيْمٌ
mā kānallāhu liyażaral-mu'minīna ‘alā mā antum ‘alaihi ḥattā yamīzal-khabīṡa minaṭ-ṭayyib(i), wa mā kānallāhu liyuṭli‘akum ‘alal-gaibi wa lākinnallāha yajtabī mir rusulihī may yasyā'(u), fa āminū billāhi wa rusulih(ī), wa in tu'minū wa tattaqū fa lakum ajrun ‘aẓīm(un).
Allah ma' ken u p'atik le creyentes ti' u situación actual, bey u distingue le k'aas ti' le ma'alo'ob. Allah ma' ken u ye'es ti' teech le ba'ax ma' u yila'alo', ba'ale' Allah ku yéeyik máax u k'áat ichil u túuxta'alo'ob. Le o'olale', yaantal fe ti' Allah yéetel u mensajeros. wa yaantech fe yéetel piedad, túun yaan a k'amik jump'éel nojoch bo'ol.
۞ لَتُبْلَوُنَّ فِيْٓ اَمْوَالِكُمْ وَاَنْفُسِكُمْۗ وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَمِنَ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْٓا اَذًى كَثِيْرًا ۗ وَاِنْ تَصْبِرُوْا وَتَتَّقُوْا فَاِنَّ ذٰلِكَ مِنْ عَزْمِ الْاُمُوْرِ
latublawunna fī amwālikum wa anfusikum, wa latasma‘unna minal-lażīna ūtul-kitāba min qablikum wa minal-lażīna asyrakū ażan kaṡīrā(n), wa in taṣbirū wa tattaqū fa inna żālika min ‘azmil-umūr(i).
jach tu jaajil yaan a probarta'al yéetel a ayik'alil yéetel tech wéet. yéetel jach tu jaajil yaan a wu'uyik ya'ab ba'alo'ob jach k'aastak ti' le máaxo'ob ts'a'ab ti'ob le áanalte'o' ka'ache' ti' teech yéetel ti' le politeístas. Wa teech paciencia yéetel piadoso, túun jach le ba'alo'ob ku ba'alo'ob ku (k'a'ana'an u) priorizadas.
لٰكِنِ الَّذِيْنَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ جَنّٰتٌ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَا نُزُلًا مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ ۗ وَمَا عِنْدَ اللّٰهِ خَيْرٌ لِّلْاَبْرَارِ
lākinil-lażīnattaqau rabbahum lahum jannātun tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā nuzulam min ‘indillāh(i), wa mā ‘indallāhi khairul lil-abrār(i).
Ba'ale' le máaxo'ob ku ch'a'iko'ob saajkil ti' u Yuumtsil—yaan u yantal ti'ob jardines yáanal le ku yáalkab le ríos, ku p'áatal ti' leti'ob utia'al Mantats', bey jump'éel siibal ti' Allah. yéetel ba'ax yaan yéetel Allah asab ma'alo'ob uti'al le piadoso'obo'.
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اصْبِرُوْا وَصَابِرُوْا وَرَابِطُوْاۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ ࣖ
yā ayyuhal-lażīna āmanuṣbirū wa ṣābirū wa rabiṭū, wattaqullāha la‘allakum tufliḥūn(a).
¡Te'ex máaxo'ob ocsaj óolte'ex! Yanaktech paciencia yéetel fortalecer a paciencia yéetel permanecer alerta (ti' le fronteras u lu'uma') yéetel sajakil Allah utia'al u tech yaan u k'intaj.
اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ قِيْلَ لَهُمْ كُفُّوْٓا اَيْدِيَكُمْ وَاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَۚ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ اِذَا فَرِيْقٌ مِّنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللّٰهِ اَوْ اَشَدَّ خَشْيَةً ۚ وَقَالُوْا رَبَّنَا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتَالَۚ لَوْلَآ اَخَّرْتَنَآ اِلٰٓى اَجَلٍ قَرِيْبٍۗ قُلْ مَتَاعُ الدُّنْيَا قَلِيْلٌۚ وَالْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِّمَنِ اتَّقٰىۗ وَلَا تُظْلَمُوْنَ فَتِيْلًا
alam tara ilal-lażīna qīla lahum kuffū aidiyakum wa aqīmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāt(a), fa lammā kutiba ‘alaihimul-qitālu iżā farīqum minhum yakhsyaunan-nāsa kakhasy-yatillāhi au asyadda khasy-yah(tan), wa qālū rabbanā lima katabta ‘alainal-qitāl(a), lau lā akhkhartanā ilā ajalin qarīb(in), qul matā‘ud-dun-yā qalīl(un), wal-ākhiratu khairul limanittaqā, wa lā tuẓlamūna fatīlā(n).
Ma' a páay óolal ti' le máako'obo' ku ya'ala'al ti' leti'ob, "Restring a k'abo'ob (ti' le ba'atelilo'), beet oración yéetel bo'otik zakat!" Le ken u obligaron u ba'ate'el, repentinamente yane' ti' leti'ob (le hipocritas) tu ch'a'ajo'oltaj sajakil ti' le seres humanos (enemigos), bey u sajakchajo'ob ti' Allah, láayli' asab sajakil (u lelo'). tu ya'alajo'ob, "Yuumtsil, ba'axten ta obligarto'on ba'ate'el? Ba'axten ma' ta posponer (le obligación ba'ate'el) to'on tumen biin k'iin?" Wa'al, "Yaan jump'íit ki'imak óolal te' yóok'ol kaaba' yéetel le kuxtal ku taal u kíimle' asab ma'alo'ob uti'al le máaxo'ob ku piadoso'obo' (k'amik bo'ol tumen ba'ate'el) yéetel ma' yaan u beeta'altech loob ti' le menor."
وَاِنِ امْرَاَةٌ خَافَتْ مِنْۢ بَعْلِهَا نُشُوْزًا اَوْ اِعْرَاضًا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَآ اَنْ يُّصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحًا ۗوَالصُّلْحُ خَيْرٌ ۗوَاُحْضِرَتِ الْاَنْفُسُ الشُّحَّۗ وَاِنْ تُحْسِنُوْا وَتَتَّقُوْا فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرًا
wa inimra'atun khāfat mim ba‘lihā nusyūzan au i‘rāḍan falā junāḥa ‘alaihimā ay yuṣliḥā bainahumā ṣulḥā(n), waṣ-ṣulḥu khair(un), wa uḥḍiratil-anfususy-syuḥḥ(a), wa in tuḥsinū wa tattaqū fa innallāha kāna bimā ta‘malūna khabīrā(n).
Wa juntúul ko'olele' ku chi'ichnaktal tumen u yíicham yaan u beetik u k'asa'anil wa ma' tu yo'olal, túun le ka'atúul leti'obe' je'el u meentik jump'éel xíimbal tumen jeets'el, ka le jeets' asab ma'alo'ob (uti'al leti'ob) kex le xiibo' jach avaricio tumen naturaleza. Wa ka ma'alo'obkíintik (a bisbail yéetel a yatan) ka kanáantikaba (ti' le nusyuz yéetel le indiferencia), túun jach tu jaajil, Allah yaan u kanáanil ba'ax ka beetik.
وَلَنْ تَسْتَطِيْعُوْٓا اَنْ تَعْدِلُوْا بَيْنَ النِّسَاۤءِ وَلَوْ حَرَصْتُمْ فَلَا تَمِيْلُوْا كُلَّ الْمَيْلِ فَتَذَرُوْهَا كَالْمُعَلَّقَةِ ۗوَاِنْ تُصْلِحُوْا وَتَتَّقُوْا فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا
wa lan tastaṭī‘ū an ta‘dilū bainan-nisā'i wa lau ḥaraṣtum falā tamīlū kullal-maili fa tażarūhā kal-mu‘allaqah(ti), wa in tuṣliḥū wa tattaqū fa innallāha kāna gafūrar raḥīmā(n).
yéetel ma' yaan u páajtal a beetik justicia ichil (a) atantsile', kex jach taak a beetik, tune' ma' u jach inclinado (ti' le máaxo'ob a yaakunsmaj), u p'atik u láak'o'ob colgando ti' le equilibrio. Wa ka beetik ma'alo'obkíinsa'al ka kanáantikaba (ti' le tuus), túun jach tu jaajil, Allah jach perdonador, asab ch'a' óotsilil.
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَابْتَغُوْٓا اِلَيْهِ الْوَسِيْلَةَ وَجَاهِدُوْا فِيْ سَبِيْلِهٖ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ
yā ayyuhal-lażīna āmanuttaqullāha wabtagū ilaihil-wasīlata wa jāhidū fī sabīlihī la‘allakum tufliḥūn(a).
¡Te'ex máaxo'ob ocsaj óolte'ex! ch'a' saajkil ti' Allah ka kaxtik wasilah (bejil) uti'al a náats'al ti' leti', ka ts'áa a wóol (ba'ate'el) ti' u bejil, uti'al ka yanaktech éxito.
وَلَوْ اَنَّ اَهْلَ الْكِتٰبِ اٰمَنُوْا وَاتَّقَوْا لَكَفَّرْنَا عَنْهُمْ سَيِّاٰتِهِمْ وَلَاَدْخَلْنٰهُمْ جَنّٰتِ النَّعِيْمِ
wa lau anna ahlal-kitābi āmanū wattaqau lakaffarnā ‘anhum sayyi'ātihim wa la'adkhalnāhum jannātin-na‘īm(i).
Wa le máako'ob ti' le áanalte'o' ka'ach u creertiko'ob yéetel ka'ach piadosos, habríamos borrado u errores, ka habríamos admitido ti' paraísos Chuup yéetel ki'imak óolal.
لَيْسَ عَلَى الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ جُنَاحٌ فِيْمَا طَعِمُوْٓا اِذَا مَا اتَّقَوْا وَّاٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ ثُمَّ اتَّقَوْا وَّاٰمَنُوْا ثُمَّ اتَّقَوْا وَّاَحْسَنُوْا ۗوَاللّٰهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِيْنَ ࣖ
laisa ‘alal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti ṡummattaqau wa āmanū ṡummattaqau wa aḥsanū, wallāhu yuḥibbul-muḥsinīn(a).
Mina'an mix jump'éel k'eban uti'al le máaxo'ob ku creertiko'ob yéetel ku beetiko'ob ma'alob meyajo'ob tu yo'olal ba'ax ku jaantiko'ob (ka'ache'), wa leti'obe' ku piadosos yéetel ku creertiko'ob, yéetel ku beetiko'ob ma'alob meyajo'ob, túun leti'obe' continúan siendo piadosos yéetel creen, túun leti'obe' (láayli') yaan piedad yéetel ku beetiko'ob ma'alo'ob meyajo'ob. yéetel Allah u yaabiltmaj le máaxo'ob ku beetiko'ob ma'alob meyajo'ob.
قُلْ لَّا يَسْتَوِى الْخَبِيْثُ وَالطَّيِّبُ وَلَوْ اَعْجَبَكَ كَثْرَةُ الْخَبِيْثِۚ فَاتَّقُوا اللّٰهَ يٰٓاُولِى الْاَلْبَابِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ ࣖ
qul lā yastawil-khabīṡu waṭ-ṭayyibu wa lau a‘jabaka kaṡratul-khabīṡ(i), fattaqullāha yā ulil-albābi la‘allakum tufliḥūn(a).
Wa'al (Muhammad), "Le k'aas ma' leti' le ma'alo'obo', kex le abundancia k'aas atrae a puksi'ik'al, bey u sajakil Allah, O máako'ob u sentido común, utia'al u tech béeyak yaantal éxito."
وَهٰذَا كِتٰبٌ اَنْزَلْنٰهُ مُبٰرَكٌ فَاتَّبِعُوْهُ وَاتَّقُوْا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَۙ
wa hāżā kitābun anzalnāhu mubārakun fattabi‘ūhu wattaqū la‘allakum turḥamūn(a).
yéetel lela' le áanalte'o' (Al-Qur'an) ts'o'ok k túuxtik Chuup yéetel bendiciones. t'u'uchpachtik, ka beet piadoso uti'al ka k'amik ch'a' óotsilil,
يٰبَنِيْٓ اٰدَمَ قَدْ اَنْزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُّوَارِيْ سَوْءٰتِكُمْ وَرِيْشًاۗ وَلِبَاسُ التَّقْوٰى ذٰلِكَ خَيْرٌۗ ذٰلِكَ مِنْ اٰيٰتِ اللّٰهِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُوْنَ
yā banī ādama qad anzalnā ‘alaikum libāsay yuwārī sau'ātikum wa rīsyā(n), wa libāsut-taqwā żālika khair(un), żālika min āyātillāhi la‘allahum yażżakkarūn(a).
¡U ch'i'ibalo'ob Adán! Jach jaajile', ts'o'ok k ts'áaik nook'o'ob uti'al a pixik a nook' yéetel bey decoración uti'al tech. Ba'ale' u nook'il piedad, lelo' asab ma'alo'ob. Lelo'oba' leti'obe' yaan ti' le chíikulo'ob u páajtalil Allah, Kexi' ka u k'a'ajso'ob.
يٰبَنِيْٓ اٰدَمَ اِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ رُسُلٌ مِّنْكُمْ يَقُصُّوْنَ عَلَيْكُمْ اٰيٰتِيْۙ فَمَنِ اتَّقٰى وَاَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ
yā banī ādama immā ya'tiyannakum rusulum minkum yaquṣṣūna ‘alaikum āyātī, famanittaqā wa aṣlaḥa falā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).
¡U ch'i'ibalo'ob Adán! Wa ku taal ti' te'ex mensajeros ichil te'ex, ku relatar in versículos ti' te'ex, túun máax justo yéetel ku beetik enmiendas, túun mina'an saajkil ti' leti'ob, mix yaan u yaayaj óolal.
وَلَوْ اَنَّ اَهْلَ الْقُرٰٓى اٰمَنُوْا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَيْهِمْ بَرَكٰتٍ مِّنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِ وَلٰكِنْ كَذَّبُوْا فَاَخَذْنٰهُمْ بِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ
wa lau anna ahlal-qurā āmanū wattaqau lafataḥnā ‘alaihim barakātim minas-samā'i wal ardḍi wa lākin każżabū fa akhażnāhum bimā kānū yaksibūn(a).
Wa u kajnáalilo'ob le lu'uma' ka'ach u creertiko'ob yéetel ka'ach piadosos, To'one' habríamos otorgado ti' leti'ob bendiciones le ka'ano'obo' yéetel le lu'umo', ba'ale' resultaron u tuus (K versículos), bey u Castigado ti' leti'ob bin ba'ax tu beetaj.
۞ وَاكْتُبْ لَنَا فِيْ هٰذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةً وَّفِى الْاٰخِرَةِ اِنَّا هُدْنَآ اِلَيْكَۗ قَالَ عَذَابِيْٓ اُصِيْبُ بِهٖ مَنْ اَشَاۤءُۚ وَرَحْمَتِيْ وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍۗ فَسَاَكْتُبُهَا لِلَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَ وَيُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَالَّذِيْنَ هُمْ بِاٰيٰتِنَا يُؤْمِنُوْنَۚ
waktub lanā fī hāżihid-dun-yā ḥasanataw wa fil-ākhirati innā hudnā ilaik(a), qāla ‘ażābī uṣību bihī man asyā'(u), wa raḥmatī wasi‘at kulla syai'(in), fa sa'aktubuhā lil-lażīna yattaqūna wa yu'tūnaz-zakāta wal-lażīna hum bi'āyātinā yu'minūn(a).
yéetel ordenar utia'al to'on le ma'alobil te' yóok'ol kaaba' yéetel le hereafter. Jach jaajile', k suut (k arrepentir) ti' teech. (Allah) ku ya'alik, "Yaan in infligir in castigo ti' máax in k'áat yéetel in ch'a' óotsilil ku pixiko'ob tuláakal. Bey u yaan in asignar in ch'a' óotsilil ti' le ku piadosos, ku bo'otik zakat yéetel le ku creen ti' k versículos."
فَخَلَفَ مِنْۢ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَّرِثُوا الْكِتٰبَ يَأْخُذُوْنَ عَرَضَ هٰذَا الْاَدْنٰى وَيَقُوْلُوْنَ سَيُغْفَرُ لَنَاۚ وَاِنْ يَّأْتِهِمْ عَرَضٌ مِّثْلُهٗ يَأْخُذُوْهُۗ اَلَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِّيْثَاقُ الْكِتٰبِ اَنْ لَّا يَقُوْلُوْا عَلَى اللّٰهِ اِلَّا الْحَقَّ وَدَرَسُوْا مَا فِيْهِۗ وَالدَّارُ الْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ
fa khalafa mim ba‘dihim khalfuw wariṡul-kitāba ya'khużūna ‘araḍa hāżal-adnā wa yaqūlūna sayugfaru lanā, wa iy ya'tihim ‘araḍum miṡluhū ya'khużūh(u), alam yu'khaż ‘alaihim mīṡāqul-kitābi allā yaqūlū ‘alallāhi illal-ḥaqqa wa darasū mā fīh(i), wad-dārul-ākhiratu khairul lil-lażīna yattaqūn(a), afalā ta‘qilūn(a).
Bey u ka' leti'obe' taal le ch'i'ibalil (k'aas) ku heredó le Torá, ku apropió le mercancías le yóok'ol kaaba' humilde. Ka túun tu ya'alajo'ob: "Yaan k perdonarta'al." yéetel te' k'iino'ob ku taalo'obo', wa le ayik'alil yóok'ol kaab ku taal ti' leti'ob (xan), seguramente yaan u ch'a'iko'ob (xan). ¿Ma' wa táan u k'a'alal tumen jump'éel éejenil yaan te' áanalte'o' (Torah) ma' ken u ya'alo'ob mixba'al tu yo'olal Allah chéen ba'ax jaaj, kex ts'o'ok u xak'altik ba'ax ku ya'alik ti' leti'? U lu'umil le kuxtal yaan ka'ache' asab ma'alo'ob uti'al le máaxo'ob ku piadoso'obo'. túun ma' a na'atik?
اِنَّ الَّذِيْنَ اتَّقَوْا اِذَا مَسَّهُمْ طٰۤىِٕفٌ مِّنَ الشَّيْطٰنِ تَذَكَّرُوْا فَاِذَا هُمْ مُّبْصِرُوْنَۚ
innal-lażīnattaqau iżā massahum ṭā'ifum minasy-syaiṭāni tażakkarū fa iżā hum mubṣirūn(a).
Jach jaajile', le máaxo'ob ku piadosos, ken u perseguidos tumen k'aak'as tuukulo'ob (u beetik k'eban) u Satanás, inmediatamente k'a'ajsik Allah, túun ti' le súutuko' ku yiliko'ob (le ba'alo' u errores).
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِنْ تَتَّقُوا اللّٰهَ يَجْعَلْ لَّكُمْ فُرْقَانًا وَّيُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّاٰتِكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْۗ وَاللّٰهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيْمِ
yā ayyuhal-lażīna āmanū in tattaqullāha yaj‘al lakum furqānaw wa yukaffir ‘ankum sayyi'ātikum wa yagfir lakum, wallāhu żul-faḍlil-‘aẓīm(i).
¡Te'ex máaxo'ob ocsaj óolte'ex! Wa ka ch'a'ik saajkil ti' Allah, jach tu jaajil leti'e' yaan u ts'áaik ti' teech furqan (u páajtalil u jela'anil ichil le ba'ax ma'alob yéetel le ba'ax k'aaso') yéetel u borrar tuláakal a ba'alo'ob yéetel u perdonar ti' (a k'eban). Kue' yaan ti' nojoch u yutsil.
اِلَّا الَّذِيْنَ عَاهَدْتُّمْ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ ثُمَّ لَمْ يَنْقُصُوْكُمْ شَيْـًٔا وَّلَمْ يُظَاهِرُوْا عَلَيْكُمْ اَحَدًا فَاَتِمُّوْٓا اِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ اِلٰى مُدَّتِهِمْۗ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِيْنَ
illal-lażīna ‘āhattum minal-musyrikīna ṡumma lam yanquṣūkum syai'aw wa lam yuẓāhirū ‘alaikum aḥadan fa atimmū ilaihim ‘ahdahum ilā muddatihim, innallāha yuḥibbul-muttaqīn(a).
excepto aquellos politeístas ku séen entrado ti' jump'éel éejenil yéetel tech ka leti'ob ma' u reducido (le contenido le éejenil) ti' le mínimo mix (mix) séen áantaj je'el máaxake' ku hostil ti' tech, túun ti' leti'ob cumplir u promesa tak le límite k'iin. Jach jaajile', Allah u yaabiltmaj le máaxo'ob ku piadoso'obo'.
كَيْفَ يَكُوْنُ لِلْمُشْرِكِيْنَ عَهْدٌ عِنْدَ اللّٰهِ وَعِنْدَ رَسُوْلِهٖٓ اِلَّا الَّذِيْنَ عَاهَدْتُّمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِۚ فَمَا اسْتَقَامُوْا لَكُمْ فَاسْتَقِيْمُوْا لَهُمْ ۗاِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِيْنَ
kaifa yakūnu lil-musyrikīna ‘ahdun ‘indallāhi wa ‘inda rasūlihī illal-lażīna ‘āhattum ‘indal-masjidil-ḥarām(i), famastaqāmū lakum fastaqīmū lahum, innallāha yuḥibbul-muttaqīn(a).
Bix je'el u yantal jump'éel éejenil (seguro) yéetel Allah yéetel u mensajero yéetel politeístas, excepto yéetel aquellos yéetel máax ts'o'ok u entrado ti' jump'éel éejenil (yéetel leti'ob) naats' le nojoch mezquita (Hudaibiyah), bey u siempre yéetel ken actúan honestamente ti' tech, k'a'ana'an actuar honestamente (xan) ti' leti'ob. Jach jaajile', Allah u yaabiltmaj le máaxo'ob ku piadoso'obo'.
اِنَّ عِدَّةَ الشُّهُوْرِ عِنْدَ اللّٰهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِيْ كِتٰبِ اللّٰهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ مِنْهَآ اَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ۗذٰلِكَ الدِّيْنُ الْقَيِّمُ ەۙ فَلَا تَظْلِمُوْا فِيْهِنَّ اَنْفُسَكُمْ وَقَاتِلُوا الْمُشْرِكِيْنَ كَاۤفَّةً كَمَا يُقَاتِلُوْنَكُمْ كَاۤفَّةً ۗوَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ مَعَ الْمُتَّقِيْنَ
inna ‘iddatasy-syuhūri ‘indallāhiṡnā ‘asyara syahran fī kitābillāhi yauma khalaqas-samāwāti wal-arḍa minhā arba‘atun ḥurum(un), żālikad-dīnul-qayyim(u), falā taẓlimū fīhinna anfusakum wa qātilul-musyrikīna kāffatan kamā yuqātilūnakum kāffah(tan), wa‘lamū annallāha ma‘al-muttaqīn(a).
Jach jaajile', le meyaj ku wi'inal bin Allah jach doce wi'inal, (bey) ti' le decreto Allah ka tu beetaj le ka'ano'obo' yéetel le lu'umo', ti' le ku yaan kantúul wi'inal haram. Lela' (le decreto ti') le religión recta, bey u ma' k'aas ti' te'ex wéet ti' (le cuarta wi'inal), ka ba'ate'el tuláakal le politeístas bey xan ba'ate'el tuláakal te'ex. yéetel wojéelt u Allah yaan yéetel le piadosos.
لَا تَقُمْ فِيْهِ اَبَدًاۗ لَمَسْجِدٌ اُسِّسَ عَلَى التَّقْوٰى مِنْ اَوَّلِ يَوْمٍ اَحَقُّ اَنْ تَقُوْمَ فِيْهِۗ فِيْهِ رِجَالٌ يُّحِبُّوْنَ اَنْ يَّتَطَهَّرُوْاۗ وَاللّٰهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِيْنَ
lā taqum fīhi abadā(n), lamasjidun ussisa ‘alat-taqwā min awwali yaumin aḥaqqu an taqūma fīh(i), fīhi rijāluy yuḥibbūna ay yataṭahharū, wallāhu yuḥibbul-muṭṭahhirīn(a).
Ma' a payalchi' te' mezquita mantats'. Jach jaajile', jump'éel mezquita ku bin u fundada yóok'ol le k'oja'ano'obo' le piedad, tak le yáax k'iin jach asab apropiado utia'al u tech orar ti' leti'. ichil yaan máako'ob u k'áato'ob u p'o'ik u wíinklilo'ob. Allah u yaabiltmaj máako'ob limpio'ob.
وَلَاَجْرُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَكَانُوْا يَتَّقُوْنَ ࣖ
wa la'ajrul-ākhirati khairul lil-lażīna āmanū wa kānū yattaqūn(a).
yéetel tu jaajile', u bo'olil le k'iino'ob ku taalo'obo' asab ma'alo'ob uti'al le máaxo'ob ku creertiko'ob yéetel ku ch'a'iko'ob saajkil ti' Allah.
قَالُوْٓا ءَاِنَّكَ لَاَنْتَ يُوْسُفُۗ قَالَ اَنَا۠ يُوْسُفُ وَهٰذَآ اَخِيْ قَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَاۗ اِنَّهٗ مَنْ يَّتَّقِ وَيَصْبِرْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ
qālū a'innaka la'anta yūsuf(u), qāla ana yūsufu wa hāżā akhī qad mannallāhu ‘alainā, innahū may yataqqi wa yaṣbir fa innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).
Leti'obe' tu ya'alajo'ob: ¿Jach wa tu jaajil teech José? Leti' (Yusuf) tu núukaj, "Teen Yusuf yéetel lela' in suku'un. Jach jaajile', Allah ts'o'ok u ts'áaik u gracia yóok'ol to'on. Jach jaajile', máax jach devoto yéetel k'oja'ano'obo', túun jaajile', Allah ma' desperdicia le recompensa ti' le máaxo'ob ku beetiko'ob ma'alob."
وَمَآ اَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ اِلَّا رِجَالًا نُّوْحِيْٓ اِلَيْهِمْ مِّنْ اَهْلِ الْقُرٰىۗ اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۗ وَلَدَارُ الْاٰخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ اتَّقَوْاۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ
wa mā arsalnā min qablika illā rijālan nūḥī ilaihim min ahlil-qurā, afalam yasīrū fil-arḍi fa yanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-lażīna min qablihim, wa ladārul-ākhirati khairul lil-lażīnattaqau, afalā ta‘qilūn(a).
Ma' t túuxtaj táanil ti' teech (Muhammad), ba'ale' juntúul máak ti' máax k ts'áaj revelaciones ichil le máako'obo' le lu'uma'. Ma' wáaj tu xíimbalto'ob yóok'ol kaab ka tu yilo'ob ba'ax úuch ti' le máaxo'ob ka'ache' leti'obe' (ku tuus beya' le apóstolo'). yéetel jach tu jaajil, u lu'umil le kuxtal yaan ka'ache' asab ma'alo'ob uti'al le piadoso'obo'. Ma' ta na'atik?
جَنّٰتُ عَدْنٍ يَّدْخُلُوْنَهَا تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ لَهُمْ فِيْهَا مَا يَشَاۤءُوْنَ ۗ كَذٰلِكَ يَجْزِى اللّٰهُ الْمُتَّقِيْنَۙ
jannātu ‘adniy yadkhulūnahā tajrī min taḥtihal-anhāru lahum fīhā mā yasyā'ūn(a), każālika yajzillāhul-muttaqīn(a).
(es decir) le paraísos ti' 'Adn tu'ux ku yokolo'ob, yáanal le ku fluyen ríos, ti' (paraíso) ku k'amik tuláakal ba'ax u k'áato'ob. Bey túuno' Allah ku bo'otik le piadosos,
اِنَّ اللّٰهَ مَعَ الَّذِيْنَ اتَّقَوْا وَّالَّذِيْنَ هُمْ مُّحْسِنُوْنَ ࣖ ۔
innallāha ma‘al-lażīnattaqau wal-lażīna hum muḥsinūn(a).
Jach jaajile', Allah yaan yéetel le máaxo'ob ku piadoso'ob yéetel le máaxo'ob ku beetiko'ob ma'alob.
تِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتِيْ نُوْرِثُ مِنْ عِبَادِنَا مَنْ كَانَ تَقِيًّا
tilkal-jannatul-latī nūriṡu min ‘ibādinā man kāna taqiyyā(n).
Lelo' le paraíso ku legaremos ti' k sirvientes ku Mantats' devotos.
وَمَنْ يُّطِعِ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ وَيَخْشَ اللّٰهَ وَيَتَّقْهِ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْفَاۤىِٕزُوْنَ
wa may yuṭi‘illāha wa rasūlahū wa yakhsyallāha wa yattaqhi fa ulā'ika humul-fā'izūn(a).
yéetel máax ku yu'ubik u t'aan Allah yéetel u túuxtbil yéetel ku ch'a'ik saajkil ti' Allah yéetel ku ts'áaik u yóol ti' leti', lelo'oba' leti'obe' le máako'ob kun ganar.
وَاَنْجَيْنَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَكَانُوْا يَتَّقُوْنَ
wa anjainal-lażīna āmanū wa kānū yattaqūn(a).
yéetel k salvar le máaxo'ob creen yéetel leti'ob Mantats' permanecen devotos.
وَاِذَا قِيْلَ لَهُمُ اتَّقُوْا مَا بَيْنَ اَيْدِيْكُمْ وَمَا خَلْفَكُمْ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَ
wa iżā qīla lahumuttaqū mā baina aidīkum wa mā khalfakum la‘allakum turḥamūn(a).
Le ken u ya'ala'al ti'ob, "ch'a'a saajkil ti' le castigo yaan ta táane'ex (ti' le yóok'ol kaaba') yéetel le castigo ku taal (le kuxtal yaan ka'ache') uti'al ka k'amik ch'a' óotsilil."
وَيُنَجِّى اللّٰهُ الَّذِيْنَ اتَّقَوْا بِمَفَازَتِهِمْۖ لَا يَمَسُّهُمُ السُّوْۤءُ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ
wa yunajjillāhul-lażīnattaqau bimafāzatihim, lā yamassuhumus-sū'u wa lā hum yaḥzanūn(a).
yéetel Allah ku tokik le piadosos tumen u victoria. Ma' tu péeksa'alo'ob tumen le tormento yéetel ma' tu yaatal u yóolo'ob.
وَسِيْقَ الَّذِيْنَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ اِلَى الْجَنَّةِ زُمَرًا ۗحَتّٰىٓ اِذَا جَاۤءُوْهَا وَفُتِحَتْ اَبْوَابُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا سَلٰمٌ عَلَيْكُمْ طِبْتُمْ فَادْخُلُوْهَا خٰلِدِيْنَ
wasīqal-lażīnattaqau rabbahum ilal-jannati zumarā(n), ḥattā iżā jā'ūhā wa futiḥat abwābuhā wa qāla lahum khazanatuhā salāmun ‘alaikum ṭibtum fadkhulūhā khālidīn(a).
Yéetel le máaxo'ob ku ch'a'iko'ob saajkil ti' u Yuumtsilo'obo' ku bisa'alo'ob te' ka'an tu múuch'ilo'ob. Bey u ka k'ucho'ob ti' leti' (ka'an) yéetel u joolnajo'ob habían sido abiertas, le guardian tu ya'alaj ti' leti'ob, "Prosperidad (be bestowed) yóok'ol te'ex, bendecidos! Bey u ko'oten, yaan a permanecer ti' leti'e' eternamente."
اَلْاَخِلَّاۤءُ يَوْمَىِٕذٍۢ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ اِلَّا الْمُتَّقِيْنَ ۗ ࣖ
al-akhillā'u yauma'iżim ba‘ḍuhum liba‘ḍin ‘aduwwun illal-muttaqīn(a).
Le etailo'ob u yich te' k'iino' je'elo' ka'ach u p'ekmaj u láak'o'ob, chéen le máaxo'ob ka'ach devotos.
يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اِنَّا خَلَقْنٰكُمْ مِّنْ ذَكَرٍ وَّاُنْثٰى وَجَعَلْنٰكُمْ شُعُوْبًا وَّقَبَاۤىِٕلَ لِتَعَارَفُوْا ۚ اِنَّ اَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللّٰهِ اَتْقٰىكُمْ ۗاِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌ خَبِيْرٌ
yā ayyuhan-nāsu innā khalaqnākum min żakariw wa unṡā wa ja‘alnākum syu‘ūbaw wa qabā'ila lita‘ārafū, inna akramakum ‘indallāhi atqākum, innallāha ‘alīmun khabīr(un).
wíinik! Jach tu jaajil, k beetike'ex ti' juntúul xiib yéetel juntúul ko'olel, ts'o'okole' k beetike'ex noj lu'umilo'ob yéetel ch'i'ibalo'ob uti'al ka k'aj óolte'ex. Jach jaajile', le asab noble ichil te'ex tu táan Allah leti' le máax asab piadoso. Jach jaajile', Allah jach tuláakal-k'ajóol, tuláakal-cumpliente.
فَاِذَا بَلَغْنَ اَجَلَهُنَّ فَاَمْسِكُوْهُنَّ بِمَعْرُوْفٍ اَوْ فَارِقُوْهُنَّ بِمَعْرُوْفٍ وَّاَشْهِدُوْا ذَوَيْ عَدْلٍ مِّنْكُمْ وَاَقِيْمُوا الشَّهَادَةَ لِلّٰهِ ۗذٰلِكُمْ يُوْعَظُ بِهٖ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ ەۗ وَمَنْ يَّتَّقِ اللّٰهَ يَجْعَلْ لَّهٗ مَخْرَجًا ۙ
fa iżā balagna ajalahunna fa amsikūhunna bima‘rūfin au fāriqūhunna bima‘rūfiw wa asyhidū żawai ‘adlim minkum wa aqīmusy-syahādata lillāh(i), żālikum yū‘aẓu bihī man kāna yu'minu billāhi wal-yaumil-ākhir(i), wa may yattaqillāha yaj‘al lahū makhrajā(n).
Bey u ken u náats'al u ts'o'okol u payalchi', túun reconciliar (suut ti') leti'ob ma'alob wa p'atik u bin ma'alob ka testificar yéetel ka'ap'éel testigos justos ichil te'ex ka p'atik u testimonio u establecido tumen le ba'ax u Allah. Lela' le ka'ansaj ku ts'aik ti' le máaxo'ob ku oksaj óoltiko'ob Allah yéetel le ts'o'ok u máan k'iino'obo'. máax ku ch'a'ik saajkil ti' Allahe' yaan u je'ek'abtik jump'éel bej uti'al leti',
وَّيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُۗ وَمَنْ يَّتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ فَهُوَ حَسْبُهٗ ۗاِنَّ اللّٰهَ بَالِغُ اَمْرِهٖۗ قَدْ جَعَلَ اللّٰهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْرًا
wa yarzuqhu min ḥaiṡu lā yaḥtasib(u), wa may yatawakkal ‘alallāhi fa huwa ḥasbuh(ū), innallāha bāligu amrih(ī), qad ja‘alallāhu likulli syai'in qadrā(n).
yéetel tu ts'áaj ti' sustento ti' jump'éel dirección ma' u pa'atik. yéetel máax ku ts'áaik u yóol ti' Allah, Allah yaan u ts'áaik u (k'a'abéet). Jach jaajile', Allah ku beetik u meyajo'ob. Jach jaajile', Allah ts'o'ok u beetik ba'al uti'al tuláakal ba'al.
وَالّٰۤـِٔيْ يَىِٕسْنَ مِنَ الْمَحِيْضِ مِنْ نِّسَاۤىِٕكُمْ اِنِ ارْتَبْتُمْ فَعِدَّتُهُنَّ ثَلٰثَةُ اَشْهُرٍۙ وَّالّٰۤـِٔيْ لَمْ يَحِضْنَۗ وَاُولٰتُ الْاَحْمَالِ اَجَلُهُنَّ اَنْ يَّضَعْنَ حَمْلَهُنَّۗ وَمَنْ يَّتَّقِ اللّٰهَ يَجْعَلْ لَّهٗ مِنْ اَمْرِهٖ يُسْرًا
wal-lā'ī ya'isna minal-maḥīḍi min nisā'ikum inirtabtum fa ‘iddatuhunna ṡalāṡatu asyhur(in), wal-lā'ī lam yaḥiḍn(a), wa ulātul-aḥmāli ajaluhunna ay yaḍa‘na ḥamlahunn(a), wa may yattaqillāha yaj‘al lahū min amrihī yusrā(n).
Ko'olelo'ob ma' u menstruar (menopausia) ichil a atantsile', wa yaan a duda (tu yo'olal le período iddah) túun le iddah jach óoxp'éel wi'inal; bey xan (xan) ko'olelo'ob ma' tu menstruartiko'ob. Te' súutukila', uti'al le ko'olelo'ob embarazada'obo', u k'iinilo'ob iddah tak ken síijil u chaambalo'ob. yéetel máax ku ch'a'ik saajkil ti' Allah, jach tu jaajil leti'e' yaan u beetik u ch'a'abiltal ti' leti' ti' u meyajo'ob.