قُلِ اللّٰهُ يُنَجِّيْكُمْ مِّنْهَا وَمِنْ كُلِّ كَرْبٍ ثُمَّ اَنْتُمْ تُشْرِكُوْنَ
qulillāhu yunajjīkum minhā wa min kulli karbin ṡumma antum tusyrikūn(a).
Vuga (Muhammad) uti: «Ni Allah abakiza ivyago n’ingorane z’ubwoko bwose, ariko mugasubira mufatanya na we».
وَاِذَا مَسَّ الْاِنْسَانَ الضُّرُّ دَعَانَا لِجَنْۢبِهٖٓ اَوْ قَاعِدًا اَوْ قَاۤىِٕمًا ۚفَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُ ضُرَّهٗ مَرَّ كَاَنْ لَّمْ يَدْعُنَآ اِلٰى ضُرٍّ مَّسَّهٗۗ كَذٰلِكَ زُيِّنَ لِلْمُسْرِفِيْنَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ
wa iżā massal-insānaḍ-ḍurru da‘ānā lijambihī au qā‘idan au qā'imā(n), falammā kasyafnā ‘anhu ḍurrahū marra ka'allam yad‘unā ilā ḍurrim massah(ū), każālika zuyyina lil-musrifīna mā kānū ya‘malūn(a).
Kandi iyo umuntu ari mu kaga, aradusenga aryamye, yicaye canke ahagaze, ariko tumaze kumukurako akaga, aca asubira (mu nzira yazimiye), nk’aho atigeze adusabira ngo (tumukureho) akaga kamushikiye. Gutyo bica biba vyiza ku bantu barenga imbibe z’ivyo bakora.
۞ اِنَّ اللّٰهَ يُدَافِعُ عَنِ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْاۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ خَوَّانٍ كَفُوْرٍ ࣖ
innallāha yudāfi‘u ‘anil-lażīna āmanū, innallāha lā yuḥibbu kulla khawwānin kafūr(in).
Nkako, Allah arwanira abemera. Nkako, Allah ntakunda umuntu wese ahemukira, akanemera imihezagiro yiwe.
وَهُوَ الَّذِيْٓ اَحْيَاكُمْ ۖ ثُمَّ يُمِيْتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيْكُمْۗ اِنَّ الْاِنْسَانَ لَكَفُوْرٌ
wa huwal-lażī aḥyākum, ṡumma yumītukum ṡumma yuḥyīkum, innal-insāna lakafūr(un).
Kandi ni We yaguhaye ubuzima, hanyuma akakwica, hanyuma akakugarura mu buzima (ku musi w’izuka). Nkako, abantu ntibakenguruka cane.
قَالَ الَّذِيْ عِنْدَهٗ عِلْمٌ مِّنَ الْكِتٰبِ اَنَا۠ اٰتِيْكَ بِهٖ قَبْلَ اَنْ يَّرْتَدَّ اِلَيْكَ طَرْفُكَۗ فَلَمَّا رَاٰهُ مُسْتَقِرًّا عِنْدَهٗ قَالَ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّيْۗ لِيَبْلُوَنِيْٓ ءَاَشْكُرُ اَمْ اَكْفُرُۗ وَمَنْ شَكَرَ فَاِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِهٖۚ وَمَنْ كَفَرَ فَاِنَّ رَبِّيْ غَنِيٌّ كَرِيْمٌ
qālal-lażī ‘indahū ‘ilmum minal-kitābi ana ātīka bihī qabla ay yartadda ilaika ṭarfuk(a), falammā ra'āhu mustaqirran ‘indahū qāla hāżā min faḍli rabbī, liyabluwanī a'asykuru am akfur(u), wa man syakara fa'innamā yasykuru linafsih(ī), wa man kafara fa'inna rabbī ganiyyun karīm(un).
Umwe yari afise ubumenyi buva mu gitabu ati: «Nzokuzanira intebe y'ubwami amaso yawe atarapfukama.» Rero (Sulaiman) abonye intebe y'ubwami imbere yiwe, aravuga ati: "Ivyo biri mu buntu bw'Umukama wanje kugira ngo angerageze, nimba nshima canke mpakana (imihezagiro yiwe).
فَاِذَا رَكِبُوْا فِى الْفُلْكِ دَعَوُا اللّٰهَ مُخْلِصِيْنَ لَهُ الدِّيْنَ ەۚ فَلَمَّا نَجّٰىهُمْ اِلَى الْبَرِّ اِذَا هُمْ يُشْرِكُوْنَۙ
fa'iżā rakibū fil-fulki da‘awullāha mukhliṣīna lahud-dīn(a), falammā najjāhum ilal-barri iżā hum yusyrikūn(a).
Rero igihe bariko barinjira mu bwato, barasenga Allah n’ukwihebera kwose (ukutagira uburyarya) kuri we, ariko igihe Allah yabakiza ngo ntibashike ku butaka, ahubwo (basubira) mu kwifatanya na (Allah), .
لِيَكْفُرُوْا بِمَآ اٰتَيْنٰهُمْۙ وَلِيَتَمَتَّعُوْاۗ فَسَوْفَ يَعْلَمُوْنَ
liyakfurū bimā ātaināhum, fasaufa ya‘lamūn(a).
nibahakane imihezagiro twabahaye kandi bareke (babeho) banezerewe (mu kutizera). Maze mu nyuma bazomenya (ingaruka z’ibikorwa vyabo).
اَوَلَمْ يَرَوْا اَنَّا جَعَلْنَا حَرَمًا اٰمِنًا وَّيُتَخَطَّفُ النَّاسُ مِنْ حَوْلِهِمْۗ اَفَبِالْبَاطِلِ يُؤْمِنُوْنَ وَبِنِعْمَةِ اللّٰهِ يَكْفُرُوْنَ
awalam yarau annā ja‘alnā ḥaraman āminaw wa yutakhaṭṭafun-nāsu min ḥaulihim, afabil-bāṭili yu'minūna wa bini‘matillāhi yakfurūn(a).
Mbega ntibabonye ko (igihugu cabo) twagize igihugu ceranda, gitekanye, naho abantu bakikuje bariko barasahurana. Ni kuki (ukuri kumaze guhishurirwa) bakizera ibinyoma, bahakana imihezagiro ya Allah?
وَاِذَا مَسَّ النَّاسَ ضُرٌّ دَعَوْا رَبَّهُمْ مُّنِيْبِيْنَ اِلَيْهِ ثُمَّ اِذَآ اَذَاقَهُمْ مِّنْهُ رَحْمَةً اِذَا فَرِيْقٌ مِّنْهُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُوْنَۙ
wa iżā massan-nāsa ḍurrun da‘au rabbahum munībīna ilaihi ṡumma iżā ażāqahum minhu raḥmatan iżā farīqum minhum birabbihim yusyrikūn(a).
Kandi iyo abantu bashikiwe n’akaga, bahamagara Umukama wabo ngo amugarukire (yihane), hanyuma iyo abahaye ubuntu bwiwe bukeyi, bukwi na bukwi bamwe muri bo bagafatanya na Allah.
وَلَقَدْ اٰتَيْنَا لُقْمٰنَ الْحِكْمَةَ اَنِ اشْكُرْ لِلّٰهِ ۗوَمَنْ يَّشْكُرْ فَاِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِهٖۚ وَمَنْ كَفَرَ فَاِنَّ اللّٰهَ غَنِيٌّ حَمِيْدٌ
wa laqad ātainā luqmānal-ḥikmata anisykur lillāh(i), wa may yasykur fa'innamā yasykuru linafsih(ī), wa man kafara fa'innallāha ganiyyun ḥamīd(un).
Kandi vy'ukuri, twahaye Lukman ubwenge, ni ukuvuga ngo: "Shimira Allah! Kandi uwushimira (Imana) ni we yishimira, kandi uwutashimira (acika intege), ni we vy'ukuri Allah ari Umutunzi, ni we akwiye gushimwa."
وَاِذَا غَشِيَهُمْ مَّوْجٌ كَالظُّلَلِ دَعَوُا اللّٰهَ مُخْلِصِيْنَ لَهُ الدِّيْنَ ەۚ فَلَمَّا نَجّٰىهُمْ اِلَى الْبَرِّ فَمِنْهُمْ مُّقْتَصِدٌۗ وَمَا يَجْحَدُ بِاٰيٰتِنَآ اِلَّا كُلُّ خَتَّارٍ كَفُوْرٍ
wa iżā gasyiyahum maujun kaẓ-ẓulali da‘awullāha mukhliṣīna lahud-dīn(a), falammā najjāhum ilal-barri faminhum muqtaṣid(un), wa mā yajḥadu bi'āyātinā illā kullu khattārin kafūr(in).
Kandi iyo bazungurutswe n’imipfunda minini nk’imisozi, barahamagara Allah ata buryarya kandi bakamwizera ata buryarya. Ariko Allah amaze kubakiza ngo ntibashike ku butaka, bamwe muri bo barabandanije kugenda mu nzira igororotse. Abahakana imirongo yacu ni abahemu b’intashima gusa.
۞ وَاِذَا مَسَّ الْاِنْسَانَ ضُرٌّ دَعَا رَبَّهٗ مُنِيْبًا اِلَيْهِ ثُمَّ اِذَا خَوَّلَهٗ نِعْمَةً مِّنْهُ نَسِيَ مَا كَانَ يَدْعُوْٓا اِلَيْهِ مِنْ قَبْلُ وَجَعَلَ لِلّٰهِ اَنْدَادًا لِّيُضِلَّ عَنْ سَبِيْلِهٖ ۗ قُلْ تَمَتَّعْ بِكُفْرِكَ قَلِيْلًا ۖاِنَّكَ مِنْ اَصْحٰبِ النَّارِ
wa iżā massal-insāna ḍurrun da‘ā rabbahū munīban ilaihi ṡumma iżā khawwalahū ni‘matan minhu nasiya mā kāna yad‘ū ilaihi min qablu wa ja‘ala lilllāhi andādal liyuḍilla ‘an sabīlih(ī), qul tamatta‘ bikufrika qalīlā(n), innaka min aṣḥābin-nār(i).
Kandi iyo umuntu ashikiwe n’ivyago, asaba (imfashanyo) Umukama wiwe mu kumugarura (kumwumvira); ariko iyo amuhezagiye yibagirwa (icago) yasenze Allah mbere, akarema abagenzi kugira ngo Allah abazimize (abantu) mu nzira yiwe. Vuga uti: "Nimwinovore ukutemera kwanyu umwanya mutoyi. Nkako, muzoba mu baba mu muriro udahera."
فَاِذَا مَسَّ الْاِنْسَانَ ضُرٌّ دَعَانَاۖ ثُمَّ اِذَا خَوَّلْنٰهُ نِعْمَةً مِّنَّاۙ قَالَ اِنَّمَآ اُوْتِيْتُهٗ عَلٰى عِلْمٍ ۗبَلْ هِيَ فِتْنَةٌ وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ
fa'iżā massal-insāna ḍurrun da‘ānā ṡumma iżā khawwalnāhu ni‘matam minnā, qāla innamā ūtītuhū ‘alā ‘ilm(in), bal hiya fitnatuw wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).
Rero iyo umuntu ashikiwe n'ivyago araduhamagara, hanyuma iyo tumuhaye imihezagiro yacu akavuga ati: «Nta gukeka, uwo muhezagiro nahawe kubera ubwenge bwanje gusa». Nkako, ni ikigeragezo, ariko benshi muri bo ntibabizi.
وَاِذَآ اَنْعَمْنَا عَلَى الْاِنْسَانِ اَعْرَضَ وَنَاٰ بِجَانِبِهٖۚ وَاِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ فَذُوْ دُعَاۤءٍ عَرِيْضٍ
wa iżā an‘amnā ‘alal-insāni a‘raḍa wa na'ā bijānibih(ī), wa iżā massahusy-syarru fażū du‘ā'in ‘arīḍ(in).
Kandi iyo duhaye umuntu ubuntu, aca ahindukira, akitandukanya (n’ubwibone); ariko iyo hateye ivyago, arasenga cane.
فَاِنْ اَعْرَضُوْا فَمَآ اَرْسَلْنٰكَ عَلَيْهِمْ حَفِيْظًا ۗاِنْ عَلَيْكَ اِلَّا الْبَلٰغُ ۗوَاِنَّآ اِذَآ اَذَقْنَا الْاِنْسَانَ مِنَّا رَحْمَةً فَرِحَ بِهَا ۚوَاِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ ۢبِمَا قَدَّمَتْ اَيْدِيْهِمْ فَاِنَّ الْاِنْسَانَ كَفُوْرٌ
fa in a‘raḍū famā arsalnāka ‘alaihim ḥafīẓā(n), in ‘alaika illal-balāg(u), wa innā iżā ażaqnal-insāna minnā raḥmatan fariḥa bihā, wa in tuṣibhum sayyi'atum bimā qaddamat aidīhim fa'innal-insāna kafūr(un).
Nibahindukira, rero (wibuke) ntitwagutumye ngo ube umugenzuzi wabo. Inshingano yawe nta kindi ariko ni ugushikiriza (iminota). Kandi vy’ukuri, iyo twumvise umuntu imbabazi zivuye kuri Twebwe, arazikirana umunezero; ariko iyo bashikiwe n’ingorane kubera ibikorwa vy’amaboko yabo (bazobihakana ata kabuza), vy’ukuri, abantu barahakana cane (imihezagiro).
اِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كَانَ مِيْقَاتًاۙ
inna yaumal-faṣli kāna mīqātā(n).
Nkako, umusi w’amateka ni igihe cashinzwe;