يٰبَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ اذْكُرُوْا نِعْمَتِيَ الَّتِيْٓ اَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَاَوْفُوْا بِعَهْدِيْٓ اُوْفِ بِعَهْدِكُمْۚ وَاِيَّايَ فَارْهَبُوْنِ
yā banī isrā'īlażkurū ni‘matiyal-latī an‘amtu ‘alaikum wa aufū bi‘ahdī ūfi bi‘ahdikum, wa iyyāya farhabūn(i).
Wo tan Isirayila die! Wo xa ratu n ma dubae ma n naxee fixi wo ma. Wo xa wo xa laayidi rakamali n bE, n fan n ma laayidi rakamali ma wo bE, wo xa gaxu n keren nan ma.
وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۗ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوْا وُجُوْهَكُمْ شَطْرَهٗ ۙ لِئَلَّا يَكُوْنَ لِلنَّاسِ عَلَيْكُمْ حُجَّةٌ اِلَّا الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا مِنْهُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِيْ وَلِاُتِمَّ نِعْمَتِيْ عَلَيْكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَۙ
wa min ḥaiṡu kharajta fa walli wajhaka syaṭral-masjidil-ḥarām(i), wa ḥaiṡumā kuntum fawallū wujūhakum syaṭrah(ū), li'allā yakūna lin-nāsi ‘alaikum ḥujjatun illal-lażīna ẓalamū minhum, falā takhsyauhum wakhsyaunī, wa li'utimma ni‘matī ‘alaikum wa la‘allakum tahtadūn(a).
A nun wo (Muhammad) kelixi dEndE xEn, wo wo yatagi ra gbilen salide xungbe ma. A nun wo na dEndE xEn, wo wo yatagi ra gbilen a ma, ala ko fe yo naxa lu adamadie bE (wo gerefe), fo mixi kobie naxee na e ya ma. Wo naxa gaaxu e ya ra, wo xa gaaxu n ya ra, alako n xa n ma dubae rakamali wo bɛ, wo xa kira fanyi sɔtɔ.
اَلْحَجُّ اَشْهُرٌ مَّعْلُوْمٰتٌ ۚ فَمَنْ فَرَضَ فِيْهِنَّ الْحَجَّ فَلَا رَفَثَ وَلَا فُسُوْقَ وَلَا جِدَالَ فِى الْحَجِّ ۗ وَمَا تَفْعَلُوْا مِنْ خَيْرٍ يَّعْلَمْهُ اللّٰهُ ۗ وَتَزَوَّدُوْا فَاِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوٰىۖ وَاتَّقُوْنِ يٰٓاُولِى الْاَلْبَابِ
al-ḥajju asyhurum ma‘lūmāt(un), faman faraḍa fīhinnal-ḥajja falā rafaṡa wa lā fusūqa wa lā jidāla fil-ḥajj(i), wa mā taf‘alū min khairiy ya‘lamhullāh(u), wa tazawwadū fa'inna khairaz-zādit-taqwā, wattaqūni yā ulil-albāb(i).
Haji (waxati) kike nan a ra naxan bara tin. Naxan na haji raba na kikee kui, a naxa wOyEn wOyEn (rafats), a naxa yEtE kana xa na mu a naxa gere so haji kui. Wo fe fanyi naxan birin nabama, Ala nan a kolon. Wo xa fa baloe ra, barima baloe fangni nan na Ala ra. Wo xa gaxu n na, wo tan mixi xaxilimae.
فَاِنْ لَّمْ تَفْعَلُوْا فَأْذَنُوْا بِحَرْبٍ مِّنَ اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖۚ وَاِنْ تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُءُوْسُ اَمْوَالِكُمْۚ لَا تَظْلِمُوْنَ وَلَا تُظْلَمُوْنَ
fa'illam taf‘alū fa'żanū biḥarbim minallāhi wa rasūlih(ī), wa in tubtum falakum ru'ūsu amwālikum, lā taẓlimūna wa lā tuẓlamūn(a).
Xa wo mu na raba, wo xa gere masen Ala nun a xa Mixi Sugandixi bɛ. KOnO xa wo tuubi, wo lan ma wo xa naafuli xungbe sOtO. Wo mu fe kobi yo rabaxi (fe kobi) a nun wo mu fe kobi yo rabaxi (fe kobi).
۞ وَاِنْ كُنْتُمْ عَلٰى سَفَرٍ وَّلَمْ تَجِدُوْا كَاتِبًا فَرِهٰنٌ مَّقْبُوْضَةٌ ۗفَاِنْ اَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضًا فَلْيُؤَدِّ الَّذِى اؤْتُمِنَ اَمَانَتَهٗ وَلْيَتَّقِ اللّٰهَ رَبَّهٗ ۗ وَلَا تَكْتُمُوا الشَّهَادَةَۗ وَمَنْ يَّكْتُمْهَا فَاِنَّهٗٓ اٰثِمٌ قَلْبُهٗ ۗ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ عَلِيْمٌ ࣖ
wa in kuntum ‘alā safariw wa lam tajidū kātiban fa riḥānum maqbūḍah(tun), fa'in amina ba‘ḍukum ba‘ḍan falyu'addil-lażi'tumina amānatahū walyattaqillāha rabbah(ū), wa lā taktumusy syahādah(ta), wa may yaktumhā fa'innahū āṡimun qalbuh(ū), wallāhu bimā ta‘malūna ‘alīm(un).
Xa wo mu sEbEli sOtO wo xa gnErE kui, wo lan ma wo xa garanti sOtO. Na kui, xa wo ya ma mixi ndee laxi mixi gbEtE ra, wo laxi naxee ra e xa e xa wali rakamali, e xa gaxu ala ra, e Marigi. Wo naxa wo xa seedeɲɔxɔya nɔxun, barima naxan na seedeɲɔxɔya nɔxun, a bɔɲɛ bara findi yunubitɔɛ ra. Ala nan fe birin kolon wo naxan nabama.
لَا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُوْنَ الْكٰفِرِيْنَ اَوْلِيَاۤءَ مِنْ دُوْنِ الْمُؤْمِنِيْنَۚ وَمَنْ يَّفْعَلْ ذٰلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللّٰهِ فِيْ شَيْءٍ اِلَّآ اَنْ تَتَّقُوْا مِنْهُمْ تُقٰىةً ۗ وَيُحَذِّرُكُمُ اللّٰهُ نَفْسَهٗ ۗ وَاِلَى اللّٰهِ الْمَصِيْرُ
lā yattakhiżil-mu'minūnal-kāfirīna auliyā'a min dūnil-mu'minīn(a), wa may yaf‘al żālika falaisa minallāhi fī syai'(in), illā an tattaqū minhum tuqāh(tan), wa yuḥażżirukumullāhu nafsah(ū), wa ilallāhil-maṣīr(u).
Wo naxa a lu danxaniyatɔɛe xa findi yarerati ra danxaniyataree ya ma. Naxan na raba, a mu sese sOtO ma ala yi ra, fo (naxan findixi kiraya ra) i yEtE makanta fe nde ma i gaxu ma naxan ma. A nun Ala wo rakolonma a yEtE xa tOrE ma, a nun Ala nan wo ra gbilen ma.
يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُّحْضَرًا ۛوَمَا عَمِلَتْ مِنْ سُوْۤءٍ ۛ تَوَدُّ لَوْ اَنَّ بَيْنَهَا وَبَيْنَهٗٓ اَمَدًاۢ بَعِيْدًا ۗوَيُحَذِّرُكُمُ اللّٰهُ نَفْسَهٗ ۗوَاللّٰهُ رَءُوْفٌۢ بِالْعِبَادِ ࣖ
yauma tajidu kullu nafsim mā ‘amilat min khairim muḥḍarā(n), wa mā ‘amilat min sū'(in), tawaddu lau anna bainahā wa bainahū amadam ba‘īdā(n), wa yuḥażżirukumullāhu nafsah(ū), wallāhu ra'ūfum bil-‘ibād(i).
(Wo xa ratu) lOxE ma (naxan) mixi birin sare sOtO ma a xa wali fan gni ma, (a nun a sare) a xa fe kobi ma. A nu laxi a ra a yire ma kuya nan nu na a tan nun na (lOxE) tagi. A nun Ala wo ra kolon ma a yEtE ma (tOrE). Ala kinikinima a xa walikee ma.
وَلْيَخْشَ الَّذِيْنَ لَوْ تَرَكُوْا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّيَّةً ضِعٰفًا خَافُوْا عَلَيْهِمْۖ فَلْيَتَّقُوا اللّٰهَ وَلْيَقُوْلُوْا قَوْلًا سَدِيْدًا
walyakhsyal-lażīna lau tarakū min khalfihim żurriyyatan ḍi‘āfan khāfū ‘alaihim, falyattaqullāha walyaqūlū qaulan sadīdā(n).
Wo xa gaxu (Ala) mixie ya ma naxee fama e xa die lude e xanbi ra e gaxu naxee xa fe ra. Na kui, e xa gaaxu Ala ya ra, e xa wɔyɛn wɔyɛnɲi tinxinxi ra.
اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ قِيْلَ لَهُمْ كُفُّوْٓا اَيْدِيَكُمْ وَاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَۚ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ اِذَا فَرِيْقٌ مِّنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللّٰهِ اَوْ اَشَدَّ خَشْيَةً ۚ وَقَالُوْا رَبَّنَا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتَالَۚ لَوْلَآ اَخَّرْتَنَآ اِلٰٓى اَجَلٍ قَرِيْبٍۗ قُلْ مَتَاعُ الدُّنْيَا قَلِيْلٌۚ وَالْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِّمَنِ اتَّقٰىۗ وَلَا تُظْلَمُوْنَ فَتِيْلًا
alam tara ilal-lażīna qīla lahum kuffū aidiyakum wa aqīmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāt(a), fa lammā kutiba ‘alaihimul-qitālu iżā farīqum minhum yakhsyaunan-nāsa kakhasy-yatillāhi au asyadda khasy-yah(tan), wa qālū rabbanā lima katabta ‘alainal-qitāl(a), lau lā akhkhartanā ilā ajalin qarīb(in), qul matā‘ud-dun-yā qalīl(un), wal-ākhiratu khairul limanittaqā, wa lā tuẓlamūna fatīlā(n).
Wo naxa wo tuli mati mixie ra naxee a falama e bE, "wo xa wo bElExE suxu gere ma), wo xa sali raba a nun wo xa zakat fi!" E to nu lan ma e xa gere so, keren na e ya ma mixi ndee (naxan findixi munafanyie ra) naxa gaxu adamadie ya ra (yaxuie), alo e nu gaxuxi ki naxɛ Ala ya ra, a gaxu dangi na ra. E naxa a fala, "Muxu Marigi, munfe ra i bara muxu karaxan gere sode? Munfe ra i mu muxu rasigaxi waxati nde bun ma?" Wo xa a fala, " sEwa xurun yi dunia ma a nun faxE dangi xanbi a fisa mixie bE naxee na diinE ra ( gere sare sOtO fe) wo mu fama tOrO de fefe ma."
حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيْرِ وَمَآ اُهِلَّ لِغَيْرِ اللّٰهِ بِهٖ وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوْذَةُ وَالْمُتَرَدِّيَةُ وَالنَّطِيْحَةُ وَمَآ اَكَلَ السَّبُعُ اِلَّا مَا ذَكَّيْتُمْۗ وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَاَنْ تَسْتَقْسِمُوْا بِالْاَزْلَامِۗ ذٰلِكُمْ فِسْقٌۗ اَلْيَوْمَ يَىِٕسَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ دِيْنِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِۗ اَلْيَوْمَ اَكْمَلْتُ لَكُمْ دِيْنَكُمْ وَاَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِيْ وَرَضِيْتُ لَكُمُ الْاِسْلَامَ دِيْنًاۗ فَمَنِ اضْطُرَّ فِيْ مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِّاِثْمٍۙ فَاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
Ḥurrimat ‘alaikumul-maitatu wad-damu wa laḥmul-khinzīri wa mā uhilla ligairillāhi bihī wal-munkhaniqatu wal-mauqūżatu wal-mutaraddiyatu wan-naṭīḥatu wa mā akalas-sabu‘u illā mā żakkaitum, wa mā żubiḥa ‘alan-nuṣubi wa an tastaqsimū bil-azlām(i), żālikum fisq(un), al-yauma ya'isal-lażīna kafarū min dīnikum falā takhsyauhum wakhsyaun(i), al-yauma akmaltu lakum dīnakum wa atmamtu ‘alaikum ni‘matī wa raḍītu lakumul-islāma dīnā(n), fa maniḍṭurra fī makhmaṣatin gaira mutajānifil li'iṡm(in), fa innallāha gafūrur raḥīm(un).
A mu lanma wo xa sube don, wuli, xOsE sube, a nun (sube) sube naxan mu faxaxi (Ala xili ra), naxan faxaxi, naxan bOxOxi, naxan biraxi, naxan faxaxi, a nun naxan faxaxi wula subee ra, fo naxan wo xa waxati sOtOxi faxafe ra. A nun (a man mu lanma) mixi naxee faxama kuyee xa fe ra. A nun man (a man mu lanma) i xa naafuli gbegbe sOtO azlam (fEli) ra, (barima) na findixi fe kobi nan na. To kafirie bara e xaxili kana wo xa diinE ma, na nan a ra wo naxa gaxu e ya ra, kOnO wo xa gaxu n ya ra. To lOxE n bara wo xa diinE ra kamali wo bE, n bara n ma dubae rakamali wo bE, n bara tin islama xa findi wo xa diinE ra. KOnO mixi yo mixi naxan tOrOma kaamɛ xa fe ra, a mu wama yunubi rabafe, na nan a ra, Ala nan diɲɛma, a kinikinima
لَىِٕنْۢ بَسَطْتَّ اِلَيَّ يَدَكَ لِتَقْتُلَنِيْ مَآ اَنَا۠ بِبَاسِطٍ يَّدِيَ اِلَيْكَ لِاَقْتُلَكَۚ اِنِّيْٓ اَخَافُ اللّٰهَ رَبَّ الْعٰلَمِيْنَ
la'im basaṭta ilayya yadaka litaqtulanī mā ana bibāsiṭiy yadiya ilaika li'aqtulak(a), innī akhāfullāha rabbal-‘ālamīn(a).
Awa, xa wo (Qabil) wo bElExE sa n ma n faxafe ra, n mu n bElExE sa wo ma wo faxafe ra. N gaxu ma Ala nan ma, duniE birin Marigi.
اِنَّآ اَنْزَلْنَا التَّوْرٰىةَ فِيْهَا هُدًى وَّنُوْرٌۚ يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّوْنَ الَّذِيْنَ اَسْلَمُوْا لِلَّذِيْنَ هَادُوْا وَالرَّبّٰنِيُّوْنَ وَالْاَحْبَارُ بِمَا اسْتُحْفِظُوْا مِنْ كِتٰبِ اللّٰهِ وَكَانُوْا عَلَيْهِ شُهَدَاۤءَۚ فَلَا تَخْشَوُا النَّاسَ وَاخْشَوْنِ وَلَا تَشْتَرُوْا بِاٰيٰتِيْ ثَمَنًا قَلِيْلًا ۗوَمَنْ لَّمْ يَحْكُمْ بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْكٰفِرُوْنَ
innā anzalnat-taurāta fīhā hudaw wa nūr(un), yaḥkumu bihan-nabiyyūnal-lażīna aslamū lil-lażīna hādū war-rabbāniyyūna wal-aḥbāru bimastuḥfiẓū min kitābillāhi wa kānū ‘alaihi syuhadā'(a), falā takhsyawun-nāsa wakhsyauni wa lā tasytarū bi'āyātī ṡamanan qalīlā(n), wa mal lam yaḥkum bimā anzalallāhu fa ulā'ika humul-kāfirūn(a).
Awa, moxo nan Tawureta Munsa rasanbaxi; a kui (naxan na) kira nun naiyalanyi. Na buki saabui ra, namiɲɔnmɛe naxee e yɛtɛ ragoroxi Ala ma, e naxa kiiti sa Yuwifie xa fe ma, alɔ e xa karamɔxɔe nun e xa sɛrɛxɛdubɛe, barima e yamarixi nɛ e xa Ala xa bukie ragata, e fan findixi seedee ra e bɛ. Na kui wo naxa gaxu mixie ya ra, kOnO wo xa gaxu n tan nan ya ra. Wo naxa n ma sEbElie mati sare xOrOxOE ra. Naxee mu e yEtE ra gbata Ala xa fe ra, e findixi kafiri nan na.
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَيَبْلُوَنَّكُمُ اللّٰهُ بِشَيْءٍ مِّنَ الصَّيْدِ تَنَالُهٗٓ اَيْدِيْكُمْ وَرِمَاحُكُمْ لِيَعْلَمَ اللّٰهُ مَنْ يَّخَافُهٗ بِالْغَيْبِۚ فَمَنِ اعْتَدٰى بَعْدَ ذٰلِكَ فَلَهٗ عَذَابٌ اَلِيْمٌ
yā ayyuhal-lażīna āmanū layabluwannakumullāhu bisyai'im minaṣ-ṣaidi tanāluhū aidīkum wa rimāḥukum liya‘lamallāhu may yakhāfuhū bil-gaib(i), fa mani‘tadā ba‘da żālika fa lahū ‘ażābun alīm(un).
Wo tan naxee danxaniyaxi! Ala fama wo matode sube ra wo nOma naxan sOtOde wo bElExE ra a nun wo xa lanpui ra ala ko ala xa a kolon nde gaxui a ya ra, hali a to mu a toxi. Naxan na dangi na sɛriyɛ ra na dangi xanbi, a fama nɛ ɲaxankatɛ xɔrɔxɔɛ sɔtɔde.
قُلْ اِنِّيْٓ اَخَافُ اِنْ عَصَيْتُ رَبِّيْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيْمٍ
qul innī akhāfu in ‘aṣaitu rabbī ‘ażāba yaumin ‘aẓīm(in).
Wo xa a fala (Muhammad), "N gaxui nE lOxE xungbe xa ɲaxankatE ra (Doomsday), xa n mu tin n ma Marigi xui ra."
وَلَا تُفْسِدُوْا فِى الْاَرْضِ بَعْدَ اِصْلَاحِهَا وَادْعُوْهُ خَوْفًا وَّطَمَعًاۗ اِنَّ رَحْمَتَ اللّٰهِ قَرِيْبٌ مِّنَ الْمُحْسِنِيْنَ
wa lā tufsidū fil-arḍi ba‘da iṣlāḥihā wad‘ūhu khaufaw wa ṭama‘ā(n), inna raḥmatallāhi qarībum minal-muḥsinīn(a).
Wo naxa fe kobi raba bOxi ma a daxi dangi xanbi. Wo a maxandi gaaxui nun lanlanteya kui. Awa, Ala xa hinnE na mixi fangni nan ma.
وَلَمَّا سُقِطَ فِيْٓ اَيْدِيْهِمْ وَرَاَوْا اَنَّهُمْ قَدْ ضَلُّوْاۙ قَالُوْا لَىِٕنْ لَّمْ يَرْحَمْنَا رَبُّنَا وَيَغْفِرْ لَنَا لَنَكُوْنَنَّ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ
wa lammā suqiṭa fī aidīhim wa ra'au annahum qad ḍallū, qālū la'il lam yarḥamnā rabbunā wa yagfir lanā lanakūnanna minal-khāsirīn(a).
E to nimisa e xa fe kobie ma, e to a kolon e bara kira kana, e naxa a fala, «Xa won Marigi mu kinikini won ma, a mu diɲɛ won ma, won fama nɛ lude lɔɛe ya ma.»
وَاذْكُرْ رَّبَّكَ فِيْ نَفْسِكَ تَضَرُّعًا وَّخِيْفَةً وَّدُوْنَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَالْاٰصَالِ وَلَا تَكُنْ مِّنَ الْغٰفِلِيْنَ
ważkur rabbaka fī nafsika taḍarru‘aw wa khīfataw wa dūnal-jahri minal-qauli bil-guduwwi wal-āṣāli wa lā takum minal-gāfilīn(a).
Wo xa wo Marigi ratu wo bOgnE kui wo yEtE magoroxi ra a nun gaxui ra, wo naxa wo xui ite, gEgEn nun nunmare, wo naxa lu mixie ya ma naxee mu e tuli matixi.
اِنَّمَا الْمُؤْمِنُوْنَ الَّذِيْنَ اِذَا ذُكِرَ اللّٰهُ وَجِلَتْ قُلُوْبُهُمْ وَاِذَا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ اٰيٰتُهٗ زَادَتْهُمْ اِيْمَانًا وَّعَلٰى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُوْنَۙ
innamal-mu'minūnal-lażīna iżā żukirallāhu wajilat qulūbuhum wa iżā tuliyat ‘alaihim āyātuhū zādathum īmānaw wa ‘alā rabbihim yatawakkalūn(a).
N ma danxaniyatE mixi nan a ra na xan bOgnE sErEn ma Ala xili falafe ra, a nun a xa sEbEli xaran e bE, e xa danxaniya xun masama (sEmbE) e e xaxili ti Ala gbansan nan ma.
وَاِذْ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطٰنُ اَعْمَالَهُمْ وَقَالَ لَا غَالِبَ لَكُمُ الْيَوْمَ مِنَ النَّاسِ وَاِنِّيْ جَارٌ لَّكُمْۚ فَلَمَّا تَرَاۤءَتِ الْفِئَتٰنِ نَكَصَ عَلٰى عَقِبَيْهِ وَقَالَ اِنِّيْ بَرِيْۤءٌ مِّنْكُمْ اِنِّيْٓ اَرٰى مَا لَا تَرَوْنَ اِنِّيْٓ اَخَافُ اللّٰهَ ۗوَاللّٰهُ شَدِيْدُ الْعِقَابِ ࣖ
wa iż zayyana lahumusy-syaiṭānu a‘mālahum wa qāla lā gāliba lakumul-yauma minan-nāsi wa innī jārul lakum, falammā tarā'atil-fi'atāni nakaṣa ‘alā ‘aqibaihi wa qāla innī barī'um minkum innī arā mā lā tarauna innī akhāfullāh(a), wallāhu syadīdul-‘iqāb(i).
A nun (wo xa ratu) tEmui na xan SentanE e xa walie (yunubi) ra bama e bE a fa a fala, "Mixi yo mu nOma wo ra to, a nun n tan nan wo malima ra." Na kui, sOre firin to e bore to (e yatagi), SentanE naxa gbilen a fa a fala, "n bara fatan wo ra, n nOma fe tode wo mu naxan toma, n gaxui ala ra." Ala xa ɲaxankatɛ xɔrɔxɔ ki fanyi ra.
اَلَا تُقَاتِلُوْنَ قَوْمًا نَّكَثُوْٓا اَيْمَانَهُمْ وَهَمُّوْا بِاِخْرَاجِ الرَّسُوْلِ وَهُمْ بَدَءُوْكُمْ اَوَّلَ مَرَّةٍۗ اَتَخْشَوْنَهُمْ ۚفَاللّٰهُ اَحَقُّ اَنْ تَخْشَوْهُ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ
alā tuqātilūna qauman nakaṡū aimānahum wa hammū bi'ikhrājir-rasūli wa hum bada'ūkum awwala marrah(tin), atakhsyaunahum, fallāhu aḥaqqu an takhsyauhu in kuntum mu'minīn(a).
Munfe ra wo mu gere soma mixie ra naxee e xa kali (laayidi) kanaxi, e man bara lan a ma e xa xɛɛra keri, a nun mixie naxee gere soxi wo bɛ singe ra? Wo gaxu ma e ya ra, ala nan wo lan ma wo xa gaxu, xa wo danxaniyatOxi?
اِنَّمَا يَعْمُرُ مَسٰجِدَ اللّٰهِ مَنْ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَاَقَامَ الصَّلٰوةَ وَاٰتَى الزَّكٰوةَ وَلَمْ يَخْشَ اِلَّا اللّٰهَ ۗفَعَسٰٓى اُولٰۤىِٕكَ اَنْ يَّكُوْنُوْا مِنَ الْمُهْتَدِيْنَ
innamā ya‘muru masājidallāhi man āmana billāhi wal-yaumil-ākhiri wa aqāmaṣ-ṣalāta wa ātaz-zakāta wa lam yakhsya illallāh(a), fa ‘asā ulā'ika ay yakūnū minal-muhtadīn(a).
Na kui, mixi naxee na Ala xa salide kui, nee nan gbansan danxaniyaxi Ala ma a nun lOxE dOnxE, a nun (naxan man) sali rabama, e zakat fima, e mu gaxuma (sese ra) fo Ala. Na kui, won laxi a ra e fama nE lude mixie ya ma naxee kiraya sOtO ma.
سَوَاۤءٌ مِّنْكُمْ مَّنْ اَسَرَّ الْقَوْلَ وَمَنْ جَهَرَ بِهٖ وَمَنْ هُوَ مُسْتَخْفٍۢ بِالَّيْلِ وَسَارِبٌۢ بِالنَّهَارِ
sawā'um minkum man asarral-qaula wa man jahara bihī wa man huwa mustakhfim bil-laili wa sāribum bin-nahār(i).
A keren nan a ra (Allah bE), wo ya ma naxan a xa wOyEn gundo ra bama a nun naxan a falama a bE; Naxan nɔxunma kɔɛ ra, naxan ɲɛrɛma yanyi ra.
هُوَ الَّذِيْ يُرِيْكُمُ الْبَرْقَ خَوْفًا وَّطَمَعًا وَّيُنْشِئُ السَّحَابَ الثِّقَالَۚ
huwal-lażī yurīkumul -barqa khaufaw wa ṭama‘aw wa yunsyi'us -saḥābaṡ-ṡiqāl(a).
A tan nan lanpui masenma wo bɛ, naxan gaaxui nun lanlanteya raminima, a man nuxuie rafalama.
وَيُسَبِّحُ الرَّعْدُ بِحَمْدِهٖ وَالْمَلٰۤىِٕكَةُ مِنْ خِيْفَتِهٖۚ وَيُرْسِلُ الصَّوَاعِقَ فَيُصِيْبُ بِهَا مَنْ يَّشَاۤءُ وَهُمْ يُجَادِلُوْنَ فِى اللّٰهِ ۚوَهُوَ شَدِيْدُ الْمِحَالِۗ
wa yusabbiḥur-ra‘du biḥamdihī wal-malā'ikatu min khīfatih(ī), wa yursiluṣ-ṣawā‘iqa fa yuṣību bihā may yasyā'u wa hum yujālidilūna fillāh(i), wa huwa syadīdul-miḥāl(i).
Na kui, xuruse naxa a matOxO, (a nun man) malekEe naxa gaxu a ya ra, Ala naxa lanpui rasiga, a naxa bira mixi yo ma a wama naxan xOn, e nu na wOyEnfe Ala xa fe ra, a naxa xOrOxO a xa ɲaxankatE kui.
وَالَّذِيْنَ يَصِلُوْنَ مَآ اَمَرَ اللّٰهُ بِهٖٓ اَنْ يُّوْصَلَ وَيَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَيَخَافُوْنَ سُوْۤءَ الْحِسَابِ ۗ
wal-lażīna yaṣilūna mā amarallāhu bihī ay yūṣala wa yakhsyauna rabbahum wa yakhāfūna sū'al-ḥisāb(i).
a nun mixi naxee Ala yamarixi e xa e bore raso, e gaxuma e Marigi ra, e gaxuma fe kobi ra.
وَلَنُسْكِنَنَّكُمُ الْاَرْضَ مِنْۢ بَعْدِهِمْ ۗذٰلِكَ لِمَنْ خَافَ مَقَامِيْ وَخَافَ وَعِيْدِ
wa lanuskinannakumul-arḍa mim ba‘dihim, żālika liman khāfa maqāmī wa khāfa wa‘īd(i).
A nun moxo wo ra tima na bOxi nan ma e xanbi ra. Na (na) mixie nan bE naxee gaxu ma n ya ra a nun e gaxu ma n ma gaxui ra.
يَخَافُوْنَ رَبَّهُمْ مِّنْ فَوْقِهِمْ وَيَفْعَلُوْنَ مَا يُؤْمَرُوْنَ ࣖ ۩
yakhāfūna rabbahum min fauqihim wa yaf‘alūna mā yu'marūn(a).
E gaxu ma ala nan na naxan e yamarima e man naxan yamarixi e ra bama.
۞ وَقَالَ اللّٰهُ لَا تَتَّخِذُوْٓا اِلٰهَيْنِ اثْنَيْنِۚ اِنَّمَا هُوَ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ فَاِيَّايَ فَارْهَبُوْنِ
wa qālallāhu lā tattakhiżū ilāhainiṡnain(i), innamā huwa ilāhuw wāḥidun fa iyyāya farhabūn(i).
Ala naxa a fala, "Wo naxa ala firin batu, a keren nan Ala Sɛnbɛma ra. Na kui wo xa gaxu n keren nan ya ra."
اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ يَبْتَغُوْنَ اِلٰى رَبِّهِمُ الْوَسِيْلَةَ اَيُّهُمْ اَقْرَبُ وَيَرْجُوْنَ رَحْمَتَهٗ وَيَخَافُوْنَ عَذَابَهٗۗ اِنَّ عَذَابَ رَبِّكَ كَانَ مَحْذُوْرًا
ulā'ikal-lażīna yad‘ūna yabtagūna ilā rabbihimul-wasīlata ayyuhum aqrabu wa yarjūna raḥmatahū wa yakhāfūna ‘ażābah(ū), inna ‘ażāba rabbika kāna maḥżūrā(n).
Mixi naxee xilixi, e tan yati nan kira fen ma ala ra, naxan nu ma kOrE e ya ma (ala). E xaxili tixi a xa hinnɛ nan na, e man gaaxuma a xa ɲaxankatɛ ya ra. N bara gaaxu wo Marigi xa ɲaxankatɛ ya ra.»
اِلَّا تَذْكِرَةً لِّمَنْ يَّخْشٰى ۙ
illā tażkiratal limay yakhsyā.
kOnO a findixi marasi nan na mixie bE naxee gaxu ma (Ala),
الَّذِيْنَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَيْبِ وَهُمْ مِّنَ السَّاعَةِ مُشْفِقُوْنَ
allażīna yakhsyauna rabbahum bil-gaibi wa hum minas-sā‘ati musyfiqūn(a).
(Na nan a ra) mixi naxee gaxu ma e Marigi xa ɲaxankatE ra, hali e to mu a toxi, e man gaxu ma (kiiti lOxE) fafe ra.
وَهٰذَا ذِكْرٌ مُّبٰرَكٌ اَنْزَلْنٰهُۗ اَفَاَنْتُمْ لَهٗ مُنْكِرُوْنَ ࣖ
wa hāżā żikrum mubārakun anzalnāh(u), afa antum lahū munkirūn(a).
A nun yi (Al Qur'an) findixi marasi nan na naxan kui dubae na won yi ra moxo naxee rasanbaxi. Na kui wo a tondima?
الَّذِيْنَ اِذَا ذُكِرَ اللّٰهُ وَجِلَتْ قُلُوْبُهُمْ وَالصّٰبِرِيْنَ عَلٰى مَآ اَصَابَهُمْ وَالْمُقِيْمِى الصَّلٰوةِۙ وَمِمَّا رَزَقْنٰهُمْ يُنْفِقُوْنَ
allażīna iżā żukirallāhu wajilat qulūbuhum waṣ-ṣābirīna ‘alā mā aṣābahum wal-muqīmiṣ-ṣalāh(ti), wa mimmā razaqnāhum yunfiqūn(a).
(naxan xili) mixi naxee bOgnE sErEn ma ala xili ra, mixi naxee dimExi fe naxan fama e lide, a nun mixi naxee sali raba ma a nun mixi naxee baloe nde bama moxo naxan fixi e ma.
اِنَّ الَّذِيْنَ هُمْ مِّنْ خَشْيَةِ رَبِّهِمْ مُّشْفِقُوْنَ ۙ
innal-lażīna hum min khasy-yati rabbihim musyfiqūn(a).
Na kui, mixi naxee gaxu ma e Marigi xa ɲaxankatE ra, e xaxili tima e yEtE ra.
وَالَّذِيْنَ يُؤْتُوْنَ مَآ اٰتَوْا وَّقُلُوْبُهُمْ وَجِلَةٌ اَنَّهُمْ اِلٰى رَبِّهِمْ رٰجِعُوْنَ ۙ
wal-lażīna yu'tūna mā ātaw wa qulūbuhum wajilatun annahum ilā rabbihim rāji‘ūn(a).
a nun mixi naxee e xa fe fima (alms) e bɔɲɛ rafexi gaaxui ra, barima e a kolon e fama nɛ gbilende e Marigi ma.
وَمَنْ يُّطِعِ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ وَيَخْشَ اللّٰهَ وَيَتَّقْهِ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْفَاۤىِٕزُوْنَ
wa may yuṭi‘illāha wa rasūlahū wa yakhsyallāha wa yattaqhi fa ulā'ika humul-fā'izūn(a).
Naxan Ala xui ratinmɛma a nun a xa xɛɛra, a gaaxuma Ala ya ra, a fa a yɛtɛ fi a ma, na mixie nan fama geenide.
وَاَلْقِ عَصَاكَ ۗفَلَمَّا رَاٰهَا تَهْتَزُّ كَاَنَّهَا جَاۤنٌّ وَّلّٰى مُدْبِرًا وَّلَمْ يُعَقِّبْۗ يٰمُوْسٰى لَا تَخَفْۗ اِنِّيْ لَا يَخَافُ لَدَيَّ الْمُرْسَلُوْنَ ۖ
wa alqi ‘aṣāk(a), falammā ra'āhā tahtazzu ka'annahā jānnuw wallā mudbiraw wa lam yu‘aqqib, yā mūsā lā takhaf, innī lā yakhāfu ladayyal-mursalūn(a).
Wo man xa wo xa wuri woli bOxi ma. Na kui, (na wuri naxa findi bɔximase ra) Munsa to a to a ɲɛrɛfe alɔ bɔximase mafuren mafuren, a naxa a gi, a gbilen a xanbi ra, a mu a ya ti. Wo naxa gaaxu! N ya i, xɛɛrae mu lan e xa gaaxu.
يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوْا رَبَّكُمْ وَاخْشَوْا يَوْمًا لَّا يَجْزِيْ وَالِدٌ عَنْ وَّلَدِهٖۖ وَلَا مَوْلُوْدٌ هُوَ جَازٍ عَنْ وَّالِدِهٖ شَيْـًٔاۗ اِنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَاۗ وَلَا يَغُرَّنَّكُمْ بِاللّٰهِ الْغَرُوْرُ
ya ayyuhan-nāsuttaqū rabbakum wakhsyau yaumal lā yajzī wālidun ‘aw waladih(ī), wa lā maulūdun huwa jāzin ‘aw wālidihī syai'ā(n), inna wa‘dallāhi ḥaqqun falā tagurrannakumul-ḥayātud-dun-yā, wa lā yagurrannakum billāhil-garūr(u).
I tan adamadie! Wo xa gaxu wo Marigi ra, wo xa gaxu lOxE naxan ma (waxati) baba mu nOma a xa di malide, di fan mu nOma a baba malide hali dondoroti. Awa, Ala xa laayidie findixi nOndi nan na, na nan a ra wo naxa wo yEtE madaxu duniE xa fe ra, wo naxa wo yEtE madaxu Ala xui ra.
تَتَجَافٰى جُنُوْبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ يَدْعُوْنَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَّطَمَعًاۖ وَّمِمَّا رَزَقْنٰهُمْ يُنْفِقُوْنَ
tatajāfā junūbuhum ‘anil-maḍāji‘i yad‘ūna rabbahum khaufaw wa ṭama‘ā(n), wa mimmā razaqnāhum yunfiqūn(a).
E furi makuya e xa sade ra, e e Marigi maxandima gaxui ra a nun lanlanteya ra, e donse nde donma moxo naxan fixi e ma.
وَاِذْ تَقُوْلُ لِلَّذِيْٓ اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيْهِ وَاَنْعَمْتَ عَلَيْهِ اَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَاتَّقِ اللّٰهَ وَتُخْفِيْ فِيْ نَفْسِكَ مَا اللّٰهُ مُبْدِيْهِ وَتَخْشَى النَّاسَۚ وَاللّٰهُ اَحَقُّ اَنْ تَخْشٰىهُ ۗ فَلَمَّا قَضٰى زَيْدٌ مِّنْهَا وَطَرًاۗ زَوَّجْنٰكَهَا لِكَيْ لَا يَكُوْنَ عَلَى الْمُؤْمِنِيْنَ حَرَجٌ فِيْٓ اَزْوَاجِ اَدْعِيَاۤىِٕهِمْ اِذَا قَضَوْا مِنْهُنَّ وَطَرًاۗ وَكَانَ اَمْرُ اللّٰهِ مَفْعُوْلًا
wa iż taqūlu lil-lażī an‘amallāhu ‘alaihi wa an‘amta ‘alaihi amsik ‘alaika zaujaka wattaqillāha wa tukhfī fī nafsika mallāhu mubdīhi wa takhsyan-nās(a), wallāhu aḥaqqu an takhsyāh(u), falammā qaḍā zaidum minhā waṭaran zawwajnākahā likai lā yakūna ‘alal-mu'minīna ḥarajun fī azwāji ad‘iyā'ihim iżā qaḍau minhunna waṭarā(n), wa kāna amrullāhi maf‘ūlā(n).
A nun (wo xa ratu), wo to (Muhammad) a fala mixi bE ala naxan ma hinnE a nun wo fan (fan) naxan ma hinnE a bE, "I xa i xa ginE suxu i man xa gaxu ala ra," i nu na Ala xa fe nOxun ma i bOgnE kui, i nu gaxu mixie ya ra, hali Ala nu lanma i xa gaxu i ya ra. Na kui, zaid to gbata a xa ginE xa fe ra (a naxa a rabolo), moxo naxa wo dOxO a ra (zainab) ala ko danxaniyatOe naxa tOnxO ma (dOxO) e xa di singee xa ginEe ra, xa die tongoxie bara e xa ginEe xayie gnErE. Ala xa natɛ fama nɛ kamalide.
ۨالَّذِيْنَ يُبَلِّغُوْنَ رِسٰلٰتِ اللّٰهِ وَيَخْشَوْنَهٗ وَلَا يَخْشَوْنَ اَحَدًا اِلَّا اللّٰهَ ۗوَكَفٰى بِاللّٰهِ حَسِيْبًا
allażīna yuballigūna risālātillāhi wa yakhsyaunahū wa lā yakhsyauna aḥadan illallāh(a), wa kafā billāhi ḥasībā(n).
(naxan xili) mixi naxee Ala xa masenyie radangima, e gaxuma a ya ra, e mu gaaxuma mixi yo ra fo Ala. A nun Ala nan a ra naxan na kObiri ra bama.
وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِّزْرَ اُخْرٰى ۗوَاِنْ تَدْعُ مُثْقَلَةٌ اِلٰى حِمْلِهَا لَا يُحْمَلْ مِنْهُ شَيْءٌ وَّلَوْ كَانَ ذَا قُرْبٰىۗ اِنَّمَا تُنْذِرُ الَّذِيْنَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَيْبِ وَاَقَامُوا الصَّلٰوةَ ۗوَمَنْ تَزَكّٰى فَاِنَّمَا يَتَزَكّٰى لِنَفْسِهٖ ۗوَاِلَى اللّٰهِ الْمَصِيْرُ
wa lā taziru wāziratuw wizra ukhrā, wa in tad‘u muṡqalatun ilā ḥimlihā lā yuḥmal minhu syai'uw wa lau kāna żā qurbā, innamā tunżirul-lażīna yakhsyauna rabbahum bil-gaibi wa aqāmuṣ-ṣalāh(ta), wa man tazakkā fa innamā yatazakkā linafsih(ī), wa ilallāhil-maṣīr(u).
Na kui, yunubitɔɛ mu fama mixi gbɛtɛe xa yunubie xanin de. Xa mixi nde na xan a xa yunubie xOrOxO xi a xili (mixi gbEtE) a xa a xa kote xanin, a mu fama xanin de dondoroti, hali (naxan xilixi) a xa mixie nan e ra. NOndi ki ma, i nOma mixie nan gbansan ra kolon de naxee gaxu ma e Marigi ra (xali) e mu a to a nun mixie naxee sali rabama. Naxan yo a yɛtɛ rasɛniyɛnma, a a yɛtɛ rasɛniyɛnma nɛ a xa munafanyi xa fe ra. A nun ala nan a ra wo xa gbilen yire.
اِنَّمَا تُنْذِرُ مَنِ اتَّبَعَ الذِّكْرَ وَخَشِيَ الرَّحْمٰنَ بِالْغَيْبِۚ فَبَشِّرْهُ بِمَغْفِرَةٍ وَّاَجْرٍ كَرِيْمٍ
innamā tunżiru manittaba‘aż-żikra wa khasyiyar-raḥmāna bil-gaib(i), fa basysyirhu bimagfiratiw wa ajrin karīm(in).
Nɔndi ki ma, wo mixie nan gbansan makolonma, naxee wama birafe na marasi fɔxɔ ra, naxee gaaxuma Ala ra, kinikini Kanyi, hali e to mu a toma. Na kui, i xa xibaaru fanyi fi e ma diɲɛ nun sare fanyi ra.
قُلْ اِنِّيْٓ اَخَافُ اِنْ عَصَيْتُ رَبِّيْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيْمٍ
qul innī akhāfu in ‘aṣaitu rabbī ‘ażāba yaumin ‘aẓīm(in).
Wo xa a fala, «N bara gaaxu ɲaxankatɛ ra na lɔxɔɛ xungbe, xa n mu tin n Marigi xui ra.»
لَهُمْ مِّنْ فَوْقِهِمْ ظُلَلٌ مِّنَ النَّارِ وَمِنْ تَحْتِهِمْ ظُلَلٌ ۗذٰلِكَ يُخَوِّفُ اللّٰهُ بِهٖ عِبَادَهٗ ۗيٰعِبَادِ فَاتَّقُوْنِ
lahum min fauqihim ẓulalum minan-nāri wa min taḥtihim ẓulal(un), żālika yukhawwifullāhu bihī ‘ibādah(ū), yā ‘ibādi fattaqūn(i).
Tɛ nu na e fari, e bun ma, tɛ nu na e bɛ. Na kui Ala a xa walikEe tOrO ma (na ɲaxankatE ra). «N ma konyie, wo xa gaaxu n ya ra.»
اَللّٰهُ نَزَّلَ اَحْسَنَ الْحَدِيْثِ كِتٰبًا مُّتَشَابِهًا مَّثَانِيَۙ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُوْدُ الَّذِيْنَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ۚ ثُمَّ تَلِيْنُ جُلُوْدُهُمْ وَقُلُوْبُهُمْ اِلٰى ذِكْرِ اللّٰهِ ۗذٰلِكَ هُدَى اللّٰهِ يَهْدِيْ بِهٖ مَنْ يَّشَاۤءُ ۗوَمَنْ يُّضْلِلِ اللّٰهُ فَمَا لَهٗ مِنْ هَادٍ
allāhu nazzala aḥsanal-ḥadīṡi kitābam mutasyābiham maṡāniy(a), taqsya‘irru minhu julūdul-lażīna yakhsyauna rabbahum, ṡumma talīnu julūduhum wa qulūbuhum ilā żikrillāh(i), żālika hudallāhi yahdī bihī may yasyā'(u), wa may yuḍlilillāhu famā lahū min hād(in).
Ala bara masen gni fangie rasanba, Qur'an, a nun man (ayat) naxan man gbilen ma a ra; Mixi naxee e Marigi gaxu ma e xa fate sErEn ma na ra, na xanbi e fate nun e bOgnE xa sErE Ala xa ratufe ra. Ala xa marasi nan na ki; A mixi naxan wama a ra kira ma na ra. A nun mixi yo Ala naxan na gbilen kira ra, mixi yo mu na naxan nO ma a ra kisi de.
اِنَّمَا الْمُؤْمِنُوْنَ اِخْوَةٌ فَاَصْلِحُوْا بَيْنَ اَخَوَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللّٰهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَ ࣖ
innamal-mu'minūna ikhwatun fa aṣliḥū baina akhawaikum wattaqullāha la‘allakum turḥamūn(a).
Awa, danxaniyatOe findixi ngaxakerenyie nan na, na nan a ra wo xa lanyi sa wo ngaxakeren firin tagi (naxee mu lanxi e bore ma), wo xa gaxu ala ra ala ko wo xa hinnE.
مَنْ خَشِيَ الرَّحْمٰنَ بِالْغَيْبِ وَجَاۤءَ بِقَلْبٍ مُّنِيْبٍۙ
man khasyiyar-raḥmāna bil-gaibi wa jā'a biqalbim munīb(in).
(Na nan a ra) mixi naxan gaxu ma Ala ra, a fangni ra, hali a to mu toma (a bE) a fafe a bOgnE ra,
قَالُوْٓا اِنَّا كُنَّا قَبْلُ فِيْٓ اَهْلِنَا مُشْفِقِيْنَ
qālū innā kunnā qablu fī ahlinā musyfiqīn(a).
E naxa a fala, "Nɔndi ra, moxo to nu na moxo xa denbayae tagi, moxo nu gaxui (moxo xa ɲaxankatE).
وَلِمَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهٖ جَنَّتٰنِۚ
wa liman khāfa maqāma rabbihī jannatān(i).
Naxee gaxu ma a Marigi ya ra koore firin nan na.