اِذْ قَالَ يُوْسُفُ لِاَبِيْهِ يٰٓاَبَتِ اِنِّيْ رَاَيْتُ اَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَاَيْتُهُمْ لِيْ سٰجِدِيْنَ
iż qāla yūsufu li'abīhi yā abati innī ra'aitu aḥada ‘asyara kaukabaw wasy-syamsa wal-qamara ra'aituhum lī sājidīn(a).
(याद गर), जब यूसुफले आफ्नो बुबालाई भने, "हे बुबा! साँच्चै, मैले एघार ताराहरू, सूर्य र चन्द्रमा देखेको (सपना देखेको) थिएँ; मैले ती सबैलाई मलाई ढोगेको देखें।"
قَالَ يٰبُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُءْيَاكَ عَلٰٓى اِخْوَتِكَ فَيَكِيْدُوْا لَكَ كَيْدًا ۗاِنَّ الشَّيْطٰنَ لِلْاِنْسَانِ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ
qāla yā bunayya lā taqṣuṣ ru'yāka ‘alā ikhwatika fa yakīdū laka kaidā(n), innasy-syaiṭāna lil-insāni ‘aduwwum mubīn(un).
उनले (उनको बुबाले) भने, "हे मेरो छोरा! आफ्नो सपना आफ्ना दाजुभाइहरूलाई नभन, तिनीहरूले तिमीलाई नष्ट गर्ने षड्यन्त्र गर्नेछन्। वास्तवमा, शैतान मानिसहरूको लागि स्पष्ट शत्रु हो।"
وَكَذٰلِكَ يَجْتَبِيْكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكَ وَعَلٰٓى اٰلِ يَعْقُوْبَ كَمَآ اَتَمَّهَا عَلٰٓى اَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَۗ اِنَّ رَبَّكَ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ ࣖ
wa każālika yajtabīka rabbuka wa yu‘allimuka min ta'wīlil-aḥādīṡi wa yutimmu ni‘matahū ‘alaika wa ‘alā āli ya‘qūba kamā atammahā ‘alā abawaika min qablu ibrāhīma wa isḥāq(a), inna rabbaka ‘alīmun ḥakīm(un).
अनि, अल्लाहले तिमीलाई (नबी बन्नको लागि) रोज्नुभयो र तिमीलाई सपनाहरूको केही अर्थ सिकाउनुभयो र तिमी र याकूबको परिवारमाथि (आफ्नो अनुग्रह) पूर्ण गर्नुभयो, जसरी उनले यसभन्दा पहिले तिम्रा दुई हजुरबुबाहरू (अर्थात् इब्राहीम र इसहाक) माथि आफ्नो अनुग्रह पूर्ण गरेका थिए। निस्सन्देह, तिम्रो पालनकर्ता सर्वज्ञ र सर्वज्ञ छ।
اِذْ قَالُوْا لَيُوْسُفُ وَاَخُوْهُ اَحَبُّ اِلٰٓى اَبِيْنَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ ۗاِنَّ اَبَانَا لَفِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍۙ
iż qālū layūsufu wa akhūhu aḥabbu ilā abīnā minnā wa naḥnu ‘uṣbah(tun), inna abānā lafī ḍalālim mubīn(in).
जब तिनीहरूले भने, “वास्तवमा, हामी एउटै (बलियो) समूह हुँदाहुँदै पनि, यूसुफ र उनको भाइ (बुन्यामीन) लाई उनीहरूको बुबाले हामीभन्दा बढी माया गर्थे। वास्तवमा, हाम्रो बुबा साँच्चै गल्तीमा थिए।”
ۨاقْتُلُوْا يُوْسُفَ اَوِ اطْرَحُوْهُ اَرْضًا يَّخْلُ لَكُمْ وَجْهُ اَبِيْكُمْ وَتَكُوْنُوْا مِنْۢ بَعْدِهٖ قَوْمًا صٰلِحِيْنَ
uqtulū yūsufa awiṭraḥūhu arḍay yakhlu lakum wajhu abīkum wa takūnū mim ba‘dihī qauman ṣāliḥīn(a).
युसुफलाई मार या कतै फ्याँकिदेऊ ताकि तिम्रो बुबाको ध्यान तिमीमाथि परोस् र त्यसपछि तिमी असल मानिस बन्छौ।”
قَالَ قَاۤىِٕلٌ مِّنْهُمْ لَا تَقْتُلُوْا يُوْسُفَ وَاَلْقُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّ يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيَّارَةِ اِنْ كُنْتُمْ فٰعِلِيْنَ
qāla qā'ilum minhum lā taqtulū yūsufa wa alqūhu fī gayābatil-jubbi yaltaqiṭhu ba‘ḍus-sayyārati in kuntum fā‘ilīn(a).
तिनीहरूमध्ये एक जनाले भन्यो, “यूसुफलाई नमार, बरु उसलाई इनारको फेदमा फालिदेऊ ताकि यदि तिमी चाहन्छौ भने केही यात्रीहरूले उसलाई उठाउन सकून्।”
وَجَاۤءَتْ سَيَّارَةٌ فَاَرْسَلُوْا وَارِدَهُمْ فَاَدْلٰى دَلْوَهٗ ۗقَالَ يٰبُشْرٰى هٰذَا غُلٰمٌ ۗوَاَسَرُّوْهُ بِضَاعَةً ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ ۢبِمَا يَعْمَلُوْنَ
wa jā'at sayyāratun fa arsalū wāridahum fa adlā dalwah(ū), qāla yā busyrā hāżā gulām(un), wa asarrūhu biḍā‘ah(tan), wallāhu ‘alīmum bimā ya‘malūn(a).
अनि यात्रीहरूको एउटा समूह आयो र तिनीहरूले पानी ल्याउनेलाई बोलाए। त्यसपछि उसले बाल्टी तल झारिदियो। उसले भन्यो, "ओहो, कस्तो आनन्द, यहाँ एक जवान मानिस छ!" त्यसपछि तिनीहरूले यसलाई व्यापारको रूपमा लुकाए। र अल्लाहलाई तिनीहरूले गर्ने कामको बारेमा सबै थाहा छ।
وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍۢ بَخْسٍ دَرَاهِمَ مَعْدُوْدَةٍ ۚوَكَانُوْا فِيْهِ مِنَ الزّٰهِدِيْنَ ࣖ
wa syarauhu biṡamanim bakhsin darāhima ma‘dūdah(tin), wa kānū fīhi minaz-zāhidīn(a).
अनि तिनीहरूले उसलाई (यूसुफलाई) कम मूल्यमा बेचे, अर्थात् केही दिरहम मात्र, किनभने उनीहरूलाई उसमा कुनै चासो थिएन।
وَقَالَ الَّذِى اشْتَرٰىهُ مِنْ مِّصْرَ لِامْرَاَتِهٖٓ اَكْرِمِيْ مَثْوٰىهُ عَسٰىٓ اَنْ يَّنْفَعَنَآ اَوْ نَتَّخِذَهٗ وَلَدًا ۗوَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوْسُفَ فِى الْاَرْضِۖ وَلِنُعَلِّمَهٗ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِۗ وَاللّٰهُ غَالِبٌ عَلٰٓى اَمْرِهٖ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ
wa qālal-lażisytarāhu mim miṣra limra'atihī akrimī maṡwāhu ‘asā ay yanfa‘anā au nattakhiżahū waladā(n), wa każālika makkannā liyūsufa fil-arḍ(i), wa linu‘allimahū min ta'wīlil-aḥādīṡ(i), wallāhu gālibun ‘alā amrihī wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).
अनि उसलाई किनेको मिश्रीले आफ्नी पत्नीलाई भन्यो, “उसलाई राम्रो स्थान (र सेवा) देऊ, सायद यो हाम्रो लागि उपयोगी हुनेछ वा हामी उसलाई छोराको रूपमा ग्रहण गर्नेछौं।” अनि यसरी हामीले यूसुफलाई (मिश्रको) भूमिमा राम्रो स्थान दियौं र उसलाई सपनाको अर्थ सिकाउन सकौं। र अल्लाह आफ्नो काममा सर्वशक्तिमान छन्, तर धेरैजसो मानिसहरू बुझ्दैनन्।
وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًا ۗوَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ
wa lammā balaga asyuddahū ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).
अनि जब उनी पर्याप्त उमेर पुगे, हामीले उनलाई शक्ति र ज्ञान प्रदान गर्यौं, हामी यसरी नै असल काम गर्नेहरूलाई प्रतिफल दिन्छौं।
وَرَاوَدَتْهُ الَّتِيْ هُوَ فِيْ بَيْتِهَا عَنْ نَّفْسِهٖ وَغَلَّقَتِ الْاَبْوَابَ وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَ ۗقَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اِنَّهٗ رَبِّيْٓ اَحْسَنَ مَثْوَايَۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ
wa rāwadathul-latī huwa fī baitihā ‘an nafsihī wa gallaqatil-abwāba wa qālat haita lak(a), qāla ma‘āżallāhi innahū rabbī aḥsana maṡwāy(a), innahū lā yuflihuẓ-ẓālimūn(a).
अनि उनी (युसुफ) आफ्नो घरमा बस्ने महिलाले उनलाई बहकाए। अनि उनले ढोकाहरू बन्द गरे र भने, "मेरो नजिक आऊ।" युसुफले भने, "म अल्लाहको शरण चाहन्छु, साँच्चै, मेरो मालिकले मसँग राम्रो व्यवहार गर्नुभएको छ।" वास्तवमा, अन्यायी व्यक्ति भाग्यशाली हुनेछैन।
وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهٖۙ وَهَمَّ بِهَا ۚ لَوْلَآ اَنْ رَّاٰ بُرْهَانَ رَبِّهٖۗ كَذٰلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوْۤءَ وَالْفَحْشَاۤءَۗ اِنَّهٗ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِيْنَ
wa laqad hammat bihī wa hamma bihā lau lā ar ra'ā burhāna rabbih(ī), każālika linaṣrifa ‘anhus-sū'a wal-faḥsyā'(a), innahū min ‘ibādinal-mukhlaṣīn(a).
अनि वास्तवमा, ती महिलाले उनलाई (यूसुफलाई) इच्छा गरेकी थिइन्। र यूसुफले पनि उनको लागि कामना गरे, यदि उनले आफ्नो पालनकर्ताबाट कुनै चिन्ह देखेनन् भने। यसरी हामीले उनीबाट दुष्टता र घृणित कुराहरू हटायौं। निस्सन्देह, उनी (यूसुफ) हाम्रा चुनिएका सेवकहरूमध्ये एक हुन्।
وَاسْتَبَقَا الْبَابَ وَقَدَّتْ قَمِيْصَهٗ مِنْ دُبُرٍ وَّاَلْفَيَا سَيِّدَهَا لَدَا الْبَابِۗ قَالَتْ مَا جَزَاۤءُ مَنْ اَرَادَ بِاَهْلِكَ سُوْۤءًا اِلَّآ اَنْ يُّسْجَنَ اَوْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ
wastabaqal-bāba wa qaddat qamīṣahū min duburiw wa alfayā sayyidahā ladal-bāb(i), qālat mā jazā'u man arāda bi'ahlika sū'an illā ay yusjana au ‘ażābun alīm(un).
अनि तिनीहरू दुवै ढोकातिर दौडिए, र ती महिलाले उनको (यूसुफको) लुगा पछाडिबाट तानिन्, जबसम्म त्यो च्यातिएन, र दुवैले उनको पतिलाई ढोकामा भेट्टाए। उनले (स्त्रीले) भने, "जसले तिम्री पत्नीको विरुद्धमा खराबी गर्ने नियत राख्छ, त्यसको बदला कैद वा पीडादायी यातना बाहेक के हुन सक्छ?"
قَالَ هِيَ رَاوَدَتْنِيْ عَنْ نَّفْسِيْ وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِّنْ اَهْلِهَاۚ اِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَهُوَ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ
qāla hiya rāwadatnī ‘an nafsī wa syahida syāhidum min ahlihā, in kāna qamīṣuhū qudda min qubulin fa ṣadaqat wa huwa minal-kāżibīn(a).
उसले (युसुफ) भन्यो, “यही नै हो जसले मलाई बहकाइन् र बहकाइन्।” महिलाको परिवारबाट एक साक्षीले गवाही दियो, “यदि उनको लुगा अगाडिबाट च्यातिएको छ भने, महिलाले सत्य बोलिरहेकी छिन्, र ऊ (युसुफ) झूटाहरू मध्ये एक हो।”
وَاِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ فَكَذَبَتْ وَهُوَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ
wa in kāna qamīṣuhū qudda min duburin fa każabat wa huwa minaṣ-ṣādiqīn(a).
अनि यदि उसको लुगा पछाडिबाट च्यातिएको छ भने, त्यो झूट बोल्ने महिला हो, र ऊ (यूसुफ) सत्यवान् मध्ये एक हो।”
فَلَمَّا رَاٰ قَمِيْصَهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ قَالَ اِنَّهٗ مِنْ كَيْدِكُنَّ ۗاِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيْمٌ
falammā ra'ā qamīṣahū qudda min duburin qāla innahū min kaidikunn(a), inna kaidakunna ‘aẓīm(un).
त्यसैले जब उनले (स्त्रीको पतिले) आफ्नो (यूसुफको) लुगा पछाडिबाट च्यातिएको देखे, उनले भने, "साँच्चै, यो तिम्रो चाल हो। तिम्रो चाल साँच्चै महान छ।"
يُوْسُفُ اَعْرِضْ عَنْ هٰذَا وَاسْتَغْفِرِيْ لِذَنْۢبِكِۖ اِنَّكِ كُنْتِ مِنَ الْخٰطِـِٕيْنَ ࣖ
yūsufu a‘riḍ ‘an hāżā wastagfirī liżambik(i), innaki kunti minal-khāṭi'īn(a).
हे यूसुफ! "यो कुरा बिर्सिदेऊ, र (मेरी पत्नी) आफ्नो पापको लागि क्षमा माग, किनकि तिमी अपराधीहरू मध्ये एक हौ।"
وَدَخَلَ مَعَهُ السِّجْنَ فَتَيٰنِ ۗقَالَ اَحَدُهُمَآ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَعْصِرُ خَمْرًا ۚوَقَالَ الْاٰخَرُ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَحْمِلُ فَوْقَ رَأْسِيْ خُبْزًا تَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْهُ ۗنَبِّئْنَا بِتَأْوِيْلِهٖ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ
wa dakhala ma‘ahus-sijna fatayān(i), qāla aḥaduhumā innī arānī a‘ṣiru khamrā(n), wa qālal-ākharu innī arānī aḥmilu fauqa ra'sī khubzan ta'kuluṭ-ṭairu minh(u), nabbi'nā bita'wīlih(ī), innā narāka minal-muḥsinīn(a).
अनि उनीसँगै दुई जना युवाहरू जेल गए। तिनीहरूमध्ये एकले भन्यो, "निश्चय नै मैले अंगूर निचोरेको सपना देखेको थिएँ," र अर्कोले भन्यो, "मैले सपना देखेको थिएँ कि म मेरो टाउकोमा रोटी बोकेर हिँडिरहेको थिएँ, जसमध्ये केही चराहरूले खाएका थिए।" हामीलाई तकविल दिनुहोस्। वास्तवमा, हामी तपाईंलाई असल गर्नेहरूमध्ये एक मान्दछौं।
قَالَ لَا يَأْتِيْكُمَا طَعَامٌ تُرْزَقٰنِهٖٓ اِلَّا نَبَّأْتُكُمَا بِتَأْوِيْلِهٖ قَبْلَ اَنْ يَّأْتِيَكُمَا ۗذٰلِكُمَا مِمَّا عَلَّمَنِيْ رَبِّيْۗ اِنِّيْ تَرَكْتُ مِلَّةَ قَوْمٍ لَّا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ هُمْ كٰفِرُوْنَۙ
qāla lā ya'tīkumā ṭa‘āmun turzaqānihī illā nabba'tukumā bita'wīlihī qabla ay ya'tiyakumā, żālikumā mimmā ‘allamanī rabbī, innī taraktu millata qaumil lā yu'minūna billāhi wa hum bil-ākhirati hum kāfirūn(a).
उनले (युसुफ) भने, "तिमीहरू दुवैलाई जेसुकै खाना दिइनेछ, म (खाना) तिमीहरूसम्म पुग्नुभन्दा पहिले नै तकविलको व्याख्या गर्न सक्षम भएको छु। त्यो अल्लाहले मलाई सिकाएको कुराको अंश हो। वास्तवमा, मैले ती मानिसहरूको धर्म त्यागेको छु जो अल्लाहमा विश्वास गर्दैनन्, वास्तवमा तिनीहरू परलोकमा विश्वास गर्दैनन्।"
وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ اٰبَاۤءِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَۗ مَا كَانَ لَنَآ اَنْ نُّشْرِكَ بِاللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ ذٰلِكَ مِنْ فَضْلِ اللّٰهِ عَلَيْنَا وَعَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُوْنَ
wattaba‘tu millata ābā'ī ibrāhīma wa isḥāqa wa ya‘qūb(a), mā kāna lanā an nusyrika billāhi min syai'(in), żālika min faḍlillāhi ‘alainā wa ‘alan-nāsi wa lākinna akṡaran-nāsi lā yasykurūn(a).
अनि म मेरा पुर्खाहरू इब्राहीम, इसहाक र याकूबको धर्मको अनुसरण गर्छु। हामी (अगमवक्ताहरू) लाई अल्लाहसँग कुनै पनि चीजलाई साझेदार बनाउनु उचित छैन। यो अल्लाहको हामी र मानिसहरू (सबै) प्रतिको अनुग्रह हो; तर धेरैजसो मानिसहरू कृतज्ञ छैनन्।
يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ ءَاَرْبَابٌ مُّتَفَرِّقُوْنَ خَيْرٌ اَمِ اللّٰهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُۗ
yā ṣāḥibayis-sijni a'arbābum mutafarriqūna khairun amillāhul-wāḥidul-qahhār(u).
हे दुई जेलका कैदीहरू! कुन राम्रो हो, विभिन्न देवताहरू वा सर्वशक्तिमान, सर्वशक्तिमान परमेश्वर?
مَا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖٓ اِلَّآ اَسْمَاۤءً سَمَّيْتُمُوْهَآ اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗاَمَرَ اَلَّا تَعْبُدُوْٓا اِلَّآ اِيَّاهُ ۗذٰلِكَ الدِّيْنُ الْقَيِّمُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ
mā ta‘budūna min dūnihī illā asmā'an sammaitumūhā antum wa ābā'ukum mā anzalallāhu bihā min sulṭān(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), amara allā ta‘budū illā iyyāh(u), żālikad-dīnul-qayyimu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).
तिमीले उनी बाहेक जुन नामहरूको पूजा गर्छौ ती केवल ती नामहरू हुन् जुन तिमीले आफैं र तिम्रा पुर्खाहरूले राखेका छौ। अल्लाहले तिनीहरूको बारेमा कुनै प्रमाण पठाएका छैनन्। फैसला केवल अल्लाहको हो। उसले आदेश दिएको छ कि तिमीले उहाँ बाहेक अरू कसैको पूजा नगर। यही नै सही धर्म हो, तर धेरैजसो मानिसहरू जान्दैनन्।
يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ اَمَّآ اَحَدُكُمَا فَيَسْقِيْ رَبَّهٗ خَمْرًا ۗوَاَمَّا الْاٰخَرُ فَيُصْلَبُ فَتَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْ رَّأْسِهٖ ۗ قُضِيَ الْاَمْرُ الَّذِيْ فِيْهِ تَسْتَفْتِيٰنِۗ
yā ṣāḥibayis-sijni ammā aḥadukumā fa yasqī rabbahū khamrā(n), wa ammal-ākharu fa yuṣlabu fa ta'kuluṭ-ṭairu mir ra'sih(ī), quḍiyal-amrul-lażī fīhi tastaftiyān(i).
हे जेलका दुई कैदीहरू, "तिमीहरूमध्ये एक जनाले आफ्नो मालिकलाई रक्सी खुवाउने जिम्मा लिनेछौ। अर्कोको लागि, उसलाई क्रूसमा टाँगिनेछ, र चराहरूले उसको टाउकोको केही भाग खानेछन्। तिमीहरूले मलाई सोधेको कुराको जवाफ दिइसकिएको छ।"
وَقَالَ لِلَّذِيْ ظَنَّ اَنَّهٗ نَاجٍ مِّنْهُمَا اذْكُرْنِيْ عِنْدَ رَبِّكَۖ فَاَنْسٰىهُ الشَّيْطٰنُ ذِكْرَ رَبِّهٖ فَلَبِثَ فِى السِّجْنِ بِضْعَ سِنِيْنَ ࣖ
wa qāla lil-lażī ẓanna annahū nājim minhumażkurnī ‘inda rabbik(a), fa ansāhusy-syaiṭānu żikra rabbihī fa labiṡa fis-sijni biḍ‘a sinīn(a).
अनि उसले (युसुफ) ती दुई जनाको बीचमा सुरक्षित रहने थाहा पाएको व्यक्तिलाई भन्यो, "तिम्रो मालिकलाई मेरो अवस्था बुझाइदेऊ।" त्यसैले शैतानले उसलाई आफ्नो मालिकलाई (युसुफको अवस्था) बुझाउन बिर्साइदियो। यसकारण ऊ (युसुफ) धेरै वर्षसम्म जेलमा रह्यो।
وَقَالَ الْمَلِكُ اِنِّيْٓ اَرٰى سَبْعَ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعَ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۗ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَاُ اَفْتُوْنِيْ فِيْ رُءْيَايَ اِنْ كُنْتُمْ لِلرُّءْيَا تَعْبُرُوْنَ
wa qālal-maliku innī arā sab‘a baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘a sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), yā ayyuhal-mala'u aftūnī fī ru'yāya in kuntum lir-ru'yā ta‘burūn(a).
अनि राजाले (आफ्ना जनताका अगुवाहरूलाई) भने, "साँच्चै, मैले सपनामा देखेको छु कि सातवटा मोटा गाईहरूलाई सातवटा पातला गाईहरूले खाइरहेका छन्; सातवटा (गहुँका) डाँठहरू हरियो थिए र बाँकी (सातवटा डाँठहरू) सुकेका थिए। हे प्रतिष्ठित मानिसहरू! यदि तिमीहरू सपनाको अर्थ लगाउन सक्छौ भने मेरो सपनाको अर्थ बताउनुहोस्।"
قَالُوْٓا اَضْغَاثُ اَحْلَامٍ ۚوَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيْلِ الْاَحْلَامِ بِعٰلِمِيْنَ
qālū aḍgāṡu aḥlām(in), wa mā naḥnu bita'wīlil-aḥlāmi bi‘ālimīn(a).
तिनीहरूले जवाफ दिए, “(ती) खोक्रो सपना हुन् र हामी तिनीहरूको अर्थ लगाउन असमर्थ छौं।”
وَقَالَ الَّذِيْ نَجَا مِنْهُمَا وَادَّكَرَ بَعْدَ اُمَّةٍ اَنَا۠ اُنَبِّئُكُمْ بِتَأْوِيْلِهٖ فَاَرْسِلُوْنِ
wa qālal-lażī najā minhumā waddakara ba‘da ummatin ana unabbi'ukum bita'wīlihī fa arsilūn(i).
अनि ती दुई जनाको बीचमा बाँचेको व्यक्तिले भन्यो र केही समय पछि (यूसुफलाई) सम्झ्यो, "म तिमीलाई सपनाको अर्थ खोल्ने (एक जना व्यक्तिको) बारेमा बताउनेछु, त्यसैले मलाई (उहाँकहाँ) पठाउनुहोस्।"
يُوْسُفُ اَيُّهَا الصِّدِّيْقُ اَفْتِنَا فِيْ سَبْعِ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعِ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۙ لَّعَلِّيْٓ اَرْجِعُ اِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُوْنَ
yūsufu ayyuhaṣ-ṣiddīqu aftinā fī sab‘i baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘i sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), la‘allī arji‘u ilan-nāsi la‘allahum ya‘lamūn(a).
"युसुफ, हे धेरै विश्वासयोग्य व्यक्ति! हामीलाई (सपनाको व्याख्या) सातवटा मोटा गाईहरूको बारेमा व्याख्या गर्नुहोस् जुन सातवटा पातला (पोथी गाईहरू), सातवटा हरियो डाँठहरू (गहुँका) र अर्को सुकेका (सातवटा डाँठहरू) ले खाएका थिए ताकि म ती मानिसहरूकहाँ फर्कन सकूँ, ताकि तिनीहरूले थाहा पाऊन्।"
قَالَ تَزْرَعُوْنَ سَبْعَ سِنِيْنَ دَاَبًاۚ فَمَا حَصَدْتُّمْ فَذَرُوْهُ فِيْ سُنْۢبُلِهٖٓ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تَأْكُلُوْنَ
qāla tazra‘ūna sab‘a sinīna da'abā(n), famā ḥaṣattum fa żarūhu fī sumbulihī illā qalīlam mimmā ta'kulūn(a).
यूसुफले भने, “तिमीहरूले सात वर्षसम्म (सधैं) खेती गर्नेछौ; त्यसपछि जे काट्छौ त्यो त्यसको डाँठमा छोडिदेऊ, बाहेक तिमीहरूले खानको लागि थोरै मात्र बाँकी राख।”
ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ سَبْعٌ شِدَادٌ يَّأْكُلْنَ مَا قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تُحْصِنُوْنَ
Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika sab‘un syidāduy ya'kulna mā qaddamtum lahunna illā qalīlam mimmā tuḥṣinūn(a).
त्यसपछि सात (वर्ष) ठूलो कठिनाइ आउनेछ, जसले तपाईंले तिनीहरूको लागि जम्मा गर्नुभएको रकम खाइदिनेछ, थोरै मात्र बाहेक जुन तपाईंले जम्मा गर्नुभएको छ।
ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ عَامٌ فِيْهِ يُغَاثُ النَّاسُ وَفِيْهِ يَعْصِرُوْنَ ࣖ
Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika ‘āmun fīhi yugāṡun-nāsu wa fīhi ya‘ṣirūn(a).
त्यसपछि एउटा वर्ष आउनेछ जसमा मानिसहरूलाई (पर्याप्त मात्रामा) पानी दिइनेछ र तिनीहरूले (अंगूर) निचोर्नेछन्।”
وَجَاۤءَ اِخْوَةُ يُوْسُفَ فَدَخَلُوْا عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهٗ مُنْكِرُوْنَ
wa jā'a ikhwatu yūsufa fa dakhalū ‘alaihi fa ‘arafahum wa hum lahū munkirūn(a).
अनि यूसुफका दाजुभाइहरू (मिस्रमा) आए र तिनीहरू (उनको ठाउँमा) प्रवेश गरे। त्यसैले उनले (यूसुफले) तिनीहरूलाई चिने, तर तिनीहरूले (अब) उनलाई चिन्न सकेनन्।
وَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ قَالَ ائْتُوْنِيْ بِاَخٍ لَّكُمْ مِّنْ اَبِيْكُمْ ۚ اَلَا تَرَوْنَ اَنِّيْٓ اُوْفِى الْكَيْلَ وَاَنَا۠ خَيْرُ الْمُنْزِلِيْنَ
wa lammā jahhazahum bijahāzihim qāla'tūnī bi'akhil lakum min abīkum, alā tarauna annī ūfil-kaila wa ana khairul-munzilīn(a).
अनि जब यूसुफले तिनीहरूको लागि खाना तयार गरे, तब उनले भने, “तिमीहरूको भाइलाई मकहाँ ल्याऊ, जो तिमीहरूको (बेन्जामिनको) पिता हो, के तिमीहरू देख्दैनौ कि म पूरा नाप दिन्छु र सबैभन्दा राम्रो पाहुना-माल गर्ने व्यक्ति पनि हुँ?”
فَاِنْ لَّمْ تَأْتُوْنِيْ بِهٖ فَلَا كَيْلَ لَكُمْ عِنْدِيْ وَلَا تَقْرَبُوْنِ
fa illam ta'tūnī bihī falā kaila lakum ‘indī wa lā taqrabūn(i).
त्यसैले यदि तिमीले त्यो मकहाँ ल्याएनौ भने, तिमीले मबाट अरु केही (अन्न) पाउने छैनौ र मेरो नजिक पनि नआऊ।”
قَالُوْا سَنُرَاوِدُ عَنْهُ اَبَاهُ وَاِنَّا لَفٰعِلُوْنَ
qālū sanurāwidu ‘anhu abāhu wa innā lafā‘ilūn(a).
उनीहरूले भने, "हामी उसको बुबालाई (उसलाई लैजान) मनाउनेछौं र हामी अवश्य गर्नेछौं।"
وَقَالَ لِفِتْيٰنِهِ اجْعَلُوْا بِضَاعَتَهُمْ فِيْ رِحَالِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَعْرِفُوْنَهَآ اِذَا انْقَلَبُوْٓا اِلٰٓى اَهْلِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ
wa qāla lifityānihij‘alū biḍā‘atahum fī riḥālihim la‘allahum ya‘rifūnahā iżanqalabū ilā ahlihim la‘allahum yarji‘ūn(a).
अनि उनले (यूसुफले) आफ्ना नोकरहरूलाई भने, "उनीहरूको (सट्टा) सामानहरू तिनीहरूको बोरामा हाल, ताकि तिनीहरूले थाहा पाउनेछन् कि जब तिनीहरू आफ्ना परिवारहरूकहाँ फर्कनेछन्, आशा छ कि तिनीहरू फेरि फर्कनेछन्।"
فَلَمَّا رَجَعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْهِمْ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَاَرْسِلْ مَعَنَآ اَخَانَا نَكْتَلْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ
falammā raja‘ū ilā abīhim qālū yā abānā muni‘a minnal-kailu fa arsil ma‘anā akhānā naktal wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).
अनि जब तिनीहरू आफ्नो बुबा (याकूब) कहाँ फर्के, तब तिनीहरूले भने, “हे हाम्रा बुबा! हामीले अब (अन्न) पाउने छैनौं (जबसम्म हामी हाम्रो भाइलाई साथमा नलैजान्छौं), त्यसैले हाम्रो भाइलाई हामीसँगै जान दिनुहोस् ताकि हामी केही प्राप्त गर्न सकौं, र हामी अवश्य उसको रक्षा गर्नेछौं।”
قَالَ هَلْ اٰمَنُكُمْ عَلَيْهِ اِلَّا كَمَآ اَمِنْتُكُمْ عَلٰٓى اَخِيْهِ مِنْ قَبْلُۗ فَاللّٰهُ خَيْرٌ حٰفِظًا وَّهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ
qāla hal āmanukum ‘alaihi illā kamā amintukum ‘alā akhīhi min qabl(u), fallāhu khairun ḥāfiẓaw wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).
याकूबले भने, “म कसरी उसलाई (बुन्यामिनलाई) तिम्रो जिम्मामा राखूँ, जसरी मैले पहिले उसको भाइ (यूसुफ) लाई तिम्रो जिम्मामा राखेको थिएँ ?” त्यसैले अल्लाह नै सबैभन्दा राम्रो संरक्षक हो र ऊ दयालुहरूमध्ये सबैभन्दा दयालु हो ।
وَلَمَّا فَتَحُوْا مَتَاعَهُمْ وَجَدُوْا بِضَاعَتَهُمْ رُدَّتْ اِلَيْهِمْۗ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا نَبْغِيْۗ هٰذِهٖ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ اِلَيْنَا وَنَمِيْرُ اَهْلَنَا وَنَحْفَظُ اَخَانَا وَنَزْدَادُ كَيْلَ بَعِيْرٍۗ ذٰلِكَ كَيْلٌ يَّسِيْرٌ
wa lammā fataḥū matā‘ahum wajadū biḍā‘atahum ruddat ilaihim, qālū yā abānā mā nabgī, hāżihī biḍā‘atunā ruddat ilainā wa namīru ahlanā wa naḥfaẓu akhānā wa nazdādu kaila ba‘īr(in), żālika kailuy yasīr(un).
अनि जब तिनीहरूले आफ्नो सामान खोले, तब तिनीहरूले आफ्नो सामान (सट्टा) फिर्ता पाए। तिनीहरूले भने, "हे हाम्रा पिता! हामीलाई अरू के चाहियो र? यी हाम्रा सामानहरू हामीलाई फिर्ता गरिएका छन्, र हामी आफ्ना परिवारहरूलाई खुवाउन सक्षम हुनेछौं, र हामी आफ्ना आफन्तहरूको हेरचाह गर्नेछौं, र हामीलाई ऊँटको भारी जत्रो अतिरिक्त अन्न (अन्न) प्राप्त हुनेछ। यो (मिस्रका राजाको लागि) सजिलो काम हो।"
قَالَ لَنْ اُرْسِلَهٗ مَعَكُمْ حَتّٰى تُؤْتُوْنِ مَوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ لَتَأْتُنَّنِيْ بِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يُّحَاطَ بِكُمْۚ فَلَمَّآ اٰتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ قَالَ اللّٰهُ عَلٰى مَا نَقُوْلُ وَكِيْلٌ
qāla lan ursilahū ma‘akum ḥattā tu'tūni mauṡiqam minallāhi lata'tunnanī bihī illā ayyuḥāṭa bikum, falammā ātauhu mauṡiqahum qālallāhu ‘alā mā naqūlu wakīl(un).
याकूबले भने, “म उसलाई तिमीसँगै पठाउने छैन जबसम्म तिमीले अल्लाहको नाममा कसम खाँदैनौ कि तिमी घेरिएको अवस्थामा बाहेक उसलाई मकहाँ फिर्ता ल्याउनेछौ।” जब तिनीहरूले कसम खाए, तब याकूबले भने, “हामीले भनेको कुराको अल्लाह साक्षी छ।”
وَقَالَ يٰبَنِيَّ لَا تَدْخُلُوْا مِنْۢ بَابٍ وَّاحِدٍ وَّادْخُلُوْا مِنْ اَبْوَابٍ مُّتَفَرِّقَةٍۗ وَمَآ اُغْنِيْ عَنْكُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗعَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَعَلَيْهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُوْنَ
wa qāla yā baniyya lā tadkhulū mim bābiw wāḥidiw wadkhulū min abwābim mutafarriqah(tin), wa mā ugnī ‘ankum minallāhi min syai'(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), ‘alaihi tawakkaltu wa ‘alaihi falyatawakkalil-mutawakkilūn(a).
अनि उनले (याकूबले) भने, "हे मेरा बच्चाहरू! एउटै ढोकाबाट नपस र फरक-फरक ढोकाबाट नपस; तर म अल्लाहको (भाग्य) बाट तिमीहरूलाई अलिकति पनि बचाउन सक्दिन। त्यो निर्णय अल्लाहको लागि मात्र हो। म उसमा भरोसा राख्छु र भरोसा गर्नेहरूलाई पनि उसमा नै राख्छु।"
وَلَمَّا دَخَلُوْا مِنْ حَيْثُ اَمَرَهُمْ اَبُوْهُمْۗ مَا كَانَ يُغْنِيْ عَنْهُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا حَاجَةً فِيْ نَفْسِ يَعْقُوْبَ قَضٰىهَاۗ وَاِنَّهٗ لَذُوْ عِلْمٍ لِّمَا عَلَّمْنٰهُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ
wa lammā dakhalū min ḥaiṡu amarahum abūhum, mā kāna yugnī ‘anhum minallāhi min syai'in illā ḥājatan fī nafsi ya‘qūba qaḍāhā, wa innahū lażū ‘ilmil limā ‘allamnāhu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).
अनि जब तिनीहरू आफ्ना पिताको आदेश अनुसार भित्र पसे, तब (तिनीहरूको प्रवेश) अल्लाहको आदेशको कुनै पनि हालतमा प्रतिरोध गर्न सकेन, (तर यो) याकूबको इच्छा मात्र थियो जुन उनले निश्चित गरेका थिए। अनि वास्तवमा उनीसँग ज्ञान थियो, किनकि हामीले उनलाई सिकाएका थियौं। तर धेरैजसो मानिसहरू जान्दैनन्।
قَالَ هَلْ عَلِمْتُمْ مَّا فَعَلْتُمْ بِيُوْسُفَ وَاَخِيْهِ اِذْ اَنْتُمْ جٰهِلُوْنَ
qāla hal ‘alimtum mā fa‘altum biyūsufa wa akhīhi iż antum jāhilūn(a).
उनले (यूसुफले) भने, "के तिमीलाई थाहा छ तिमीले यूसुफ र उसको भाइलाई के गर्यौ किनभने तिमीलाई आफ्नो कर्मको परिणाम थाहा थिएन?"
قَالُوْٓا ءَاِنَّكَ لَاَنْتَ يُوْسُفُۗ قَالَ اَنَا۠ يُوْسُفُ وَهٰذَآ اَخِيْ قَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَاۗ اِنَّهٗ مَنْ يَّتَّقِ وَيَصْبِرْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ
qālū a'innaka la'anta yūsuf(u), qāla ana yūsufu wa hāżā akhī qad mannallāhu ‘alainā, innahū may yataqqi wa yaṣbir fa innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).
तिनीहरूले भने, "के तिमी साँच्चै यूसुफ हौ?" उनले (यूसुफ) जवाफ दिए, "म यूसुफ हुँ र यो मेरो भाइ हो। वास्तवमा, अल्लाहले हामीमाथि आफ्नो अनुग्रह गर्नुभएको छ। वास्तवमा, जो कोही भक्त र धैर्यवान छ, अल्लाहले असल काम गर्नेहरूको प्रतिफल खेर फाल्दैन।"
وَرَفَعَ اَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَخَرُّوْا لَهٗ سُجَّدًاۚ وَقَالَ يٰٓاَبَتِ هٰذَا تَأْوِيْلُ رُءْيَايَ مِنْ قَبْلُ ۖقَدْ جَعَلَهَا رَبِّيْ حَقًّاۗ وَقَدْ اَحْسَنَ بِيْٓ اِذْ اَخْرَجَنِيْ مِنَ السِّجْنِ وَجَاۤءَ بِكُمْ مِّنَ الْبَدْوِ مِنْۢ بَعْدِ اَنْ نَّزَغَ الشَّيْطٰنُ بَيْنِيْ وَبَيْنَ اِخْوَتِيْۗ اِنَّ رَبِّيْ لَطِيْفٌ لِّمَا يَشَاۤءُ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ
wa rafa‘a abawaihi ‘alal-‘arsyi wa kharrū lahū sujjadā(n), wa qāla yā abati hāżā ta'wīlu ru'yāya min qabl(u), qad ja‘alahā rabbī ḥaqqā(n), wa qad aḥsana bī iż akhrajanī minas-sijni wa jā'a bikum minal-badwi mim ba‘di an nazagasy-syaiṭānu bainī wa baina ikhwatī, inna rabbī laṭīful limā yasyā'(u), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).
अनि उनले आफ्ना आमाबाबुलाई सिंहासनमा उठाए। अनि तिनीहरू (सबै) उनको (यूसुफ) सामु झुके। अनि उनले (यूसुफ) भने, "हे मेरो बुबा! यो मेरो अघिल्लो सपनाको व्याख्या हो। र वास्तवमा मेरो प्रभुले यसलाई वास्तविकतामा परिणत गर्नुभएको छ। वास्तवमा, मेरो प्रभुले मलाई भलाइ गर्नुभएको छ, जब उहाँले मलाई जेलबाट मुक्त गर्नुभयो र जब उहाँले तपाईंलाई गाउँबाट ल्याउनुभयो, शैतानले मेरो र मेरा भाइहरू बीचको (सम्बन्ध) नष्ट गरेपछि। वास्तवमा, मेरो प्रभुले जे चाहनुहुन्छ त्यसमा कोमल हुनुहुन्छ। वास्तवमा, उहाँ सर्वज्ञ र सर्वज्ञ हुनुहुन्छ।"