اِذْ قَالَ يُوْسُفُ لِاَبِيْهِ يٰٓاَبَتِ اِنِّيْ رَاَيْتُ اَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَاَيْتُهُمْ لِيْ سٰجِدِيْنَ

iż qāla yūsufu li'abīhi yā abati innī ra'aitu aḥada ‘asyara kaukabaw wasy-syamsa wal-qamara ra'aituhum lī sājidīn(a).

(Хәтерләйһегеҙме), Йософ атаһына: «Эй, атайым, мин ун бер йондоҙҙо, Ҡояш менән Айҙы күрҙем, уларҙы барыһын да миңә баш эйгәнен күрҙем», — тигән.

قَالَ يٰبُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُءْيَاكَ عَلٰٓى اِخْوَتِكَ فَيَكِيْدُوْا لَكَ كَيْدًا ۗاِنَّ الشَّيْطٰنَ لِلْاِنْسَانِ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ

qāla yā bunayya lā taqṣuṣ ru'yāka ‘alā ikhwatika fa yakīdū laka kaidā(n), innasy-syaiṭāna lil-insāni ‘aduwwum mubīn(un).

Ул (атаһы): «Эй, улым, төштәреңде ағайҙарыңа һөйләмә, улар һине юҡ итергә ниәтләйәсәктәр. Ысынлап та, шайтан кешеләр өсөн асыҡ дошман», — тигән.

وَكَذٰلِكَ يَجْتَبِيْكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكَ وَعَلٰٓى اٰلِ يَعْقُوْبَ كَمَآ اَتَمَّهَا عَلٰٓى اَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَۗ اِنَّ رَبَّكَ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ ࣖ

wa każālika yajtabīka rabbuka wa yu‘allimuka min ta'wīlil-aḥādīṡi wa yutimmu ni‘matahū ‘alaika wa ‘alā āli ya‘qūba kamā atammahā ‘alā abawaika min qablu ibrāhīma wa isḥāq(a), inna rabbaka ‘alīmun ḥakīm(un).

Һәм шулай итеп, Аллаһ һеҙҙе һайланы (пәйғәмбәр булырға) һәм һеҙгә төштәрҙең ҡайһы бер тәфсирҙәрен өйрәтте һәм һеҙгә һәм Яҡуп ғаиләһенә (Үҙенең рәхмәтен) камиллаштырҙы, сөнки Ул быға тиклем һеҙҙең ике олатағыҙға, (атап әйткәндә) Ибраһим менән Исхаҡҡа Үҙенең рәхмәтен камиллаштырған. Ысынлап та, һинең Раббың барыһын да белеүсе, хикмәтле.

اِذْ قَالُوْا لَيُوْسُفُ وَاَخُوْهُ اَحَبُّ اِلٰٓى اَبِيْنَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ ۗاِنَّ اَبَانَا لَفِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍۙ

iż qālū layūsufu wa akhūhu aḥabbu ilā abīnā minnā wa naḥnu ‘uṣbah(tun), inna abānā lafī ḍalālim mubīn(in).

Улар: "Ысынлап та, Йософ менән уның ағаһы (Бунйәмин) беҙ бер (көслө) төркөм булһаҡ та, аталары тарафынан беҙҙән дә нығыраҡ яратылды. Ысынлап та, атайыбыҙ ысын яңылышлыҡта ине", - тигәндә.

ۨاقْتُلُوْا يُوْسُفَ اَوِ اطْرَحُوْهُ اَرْضًا يَّخْلُ لَكُمْ وَجْهُ اَبِيْكُمْ وَتَكُوْنُوْا مِنْۢ بَعْدِهٖ قَوْمًا صٰلِحِيْنَ

uqtulū yūsufa awiṭraḥūhu arḍay yakhlu lakum wajhu abīkum wa takūnū mim ba‘dihī qauman ṣāliḥīn(a).

Йософто үлтер йәки уны ҡайҙалыр ташла, атайыңдың иғтибары һиңә йүнәлһен, шунан һуң һин яҡшы кеше булып китерһең».

قَالَ قَاۤىِٕلٌ مِّنْهُمْ لَا تَقْتُلُوْا يُوْسُفَ وَاَلْقُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّ يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيَّارَةِ اِنْ كُنْتُمْ فٰعِلِيْنَ

qāla qā'ilum minhum lā taqtulū yūsufa wa alqūhu fī gayābatil-jubbi yaltaqiṭhu ba‘ḍus-sayyārati in kuntum fā‘ilīn(a).

Береһе: «Йософто үлтермәгеҙ, ҡоҙоҡ төбөнә генә һалығыҙ, әгәр ҙә теләһәгеҙ, ниндәйҙер сәйәхәтселәр күтәреп алһын», — тигән.

وَجَاۤءَتْ سَيَّارَةٌ فَاَرْسَلُوْا وَارِدَهُمْ فَاَدْلٰى دَلْوَهٗ ۗقَالَ يٰبُشْرٰى هٰذَا غُلٰمٌ ۗوَاَسَرُّوْهُ بِضَاعَةً ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ ۢبِمَا يَعْمَلُوْنَ

wa jā'at sayyāratun fa arsalū wāridahum fa adlā dalwah(ū), qāla yā busyrā hāżā gulām(un), wa asarrūhu biḍā‘ah(tan), wallāhu ‘alīmum bimā ya‘malūn(a).

Ә бер төркөм сәйәхәтселәр килеп, һыу тартҡыс ебәрҙе. Биҙрәһен төшөрҙө лә: "Эй, ҡайһылай шәп! Бына егет!" Шунан һуң уны сауҙа итеп йәшерҙеләр. Аллаһ уларҙың ҡылған эштәрен белеп тора.

وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍۢ بَخْسٍ دَرَاهِمَ مَعْدُوْدَةٍ ۚوَكَانُوْا فِيْهِ مِنَ الزّٰهِدِيْنَ ࣖ

wa syarauhu biṡamanim bakhsin darāhima ma‘dūdah(tin), wa kānū fīhi minaz-zāhidīn(a).

Һәм улар уны (Йософто) аҙ хаҡҡа, бер нисә дирһәмгә һаттылар, сөнки улар уның менән ҡыҙыҡһынманы.

وَقَالَ الَّذِى اشْتَرٰىهُ مِنْ مِّصْرَ لِامْرَاَتِهٖٓ اَكْرِمِيْ مَثْوٰىهُ عَسٰىٓ اَنْ يَّنْفَعَنَآ اَوْ نَتَّخِذَهٗ وَلَدًا ۗوَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوْسُفَ فِى الْاَرْضِۖ وَلِنُعَلِّمَهٗ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِۗ وَاللّٰهُ غَالِبٌ عَلٰٓى اَمْرِهٖ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa qālal-lażisytarāhu mim miṣra limra'atihī akrimī maṡwāhu ‘asā ay yanfa‘anā au nattakhiżahū waladā(n), wa każālika makkannā liyūsufa fil-arḍ(i), wa linu‘allimahū min ta'wīlil-aḥādīṡ(i), wallāhu gālibun ‘alā amrihī wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

Ә уны һатып алған Мысырҙан килгән кеше ҡатынына: «Уға яҡшы урын бирегеҙ (һәм хеҙмәт итегеҙ), өмөтләнәм, ул беҙгә файҙалы булыр, йәки беҙ уны бала итеп тәрбиәгә алабыҙ», — тигән. Һәм шулай итеп Беҙ Йософҡа ерҙә (Мысырҙа) яҡшы урын бирҙек һәм уға төштәрҙең тәфсирен өйрәттек. Аллаһ Уның эштәренә ҡөҙрәтле, ләкин күпселек кешеләр аңламай.

وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًا ۗوَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

wa lammā balaga asyuddahū ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).

Ул йәше еткәс, Беҙ уға ҡөҙрәт һәм белем бирҙек. Беҙ изгелек ҡылғандарҙы шулай бүләкләйбеҙ.

وَرَاوَدَتْهُ الَّتِيْ هُوَ فِيْ بَيْتِهَا عَنْ نَّفْسِهٖ وَغَلَّقَتِ الْاَبْوَابَ وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَ ۗقَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اِنَّهٗ رَبِّيْٓ اَحْسَنَ مَثْوَايَۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

wa rāwadathul-latī huwa fī baitihā ‘an nafsihī wa gallaqatil-abwāba wa qālat haita lak(a), qāla ma‘āżallāhi innahū rabbī aḥsana maṡwāy(a), innahū lā yuflihuẓ-ẓālimūn(a).

Ә ул (Йософ) өйөндә йәшәгән ҡатын уны арбаны. Ишектәрҙе япты ла: «Миңә яҡын кил», — тине. Йософ: «Мин Аллаһҡа һыйынам, ысынлап та, хужам миңә яҡшы мөнәсәбәттә булды», — тигән. Ысынлап та, ғәҙелһеҙ кешегә бәхет йылмаймаясаҡ.

وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهٖۙ وَهَمَّ بِهَا ۚ لَوْلَآ اَنْ رَّاٰ بُرْهَانَ رَبِّهٖۗ كَذٰلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوْۤءَ وَالْفَحْشَاۤءَۗ اِنَّهٗ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِيْنَ

wa laqad hammat bihī wa hamma bihā lau lā ar ra'ā burhāna rabbih(ī), każālika linaṣrifa ‘anhus-sū'a wal-faḥsyā'(a), innahū min ‘ibādinal-mukhlaṣīn(a).

Һәм, ысынлап та, ҡатын уға (Йософҡа) васыят иткән булған. Әгәр ҙә ул Раббыһынан берәй аят күрмәһә, Йософ та уға теләне. Шулай итеп, Беҙ унан яуызлыҡты һәм ерәнеслекте ситкә йүнәлттек. Ысынлап та, ул (Йософ) Беҙҙең һайланған ҡолдарыбыҙҙан.

وَاسْتَبَقَا الْبَابَ وَقَدَّتْ قَمِيْصَهٗ مِنْ دُبُرٍ وَّاَلْفَيَا سَيِّدَهَا لَدَا الْبَابِۗ قَالَتْ مَا جَزَاۤءُ مَنْ اَرَادَ بِاَهْلِكَ سُوْۤءًا اِلَّآ اَنْ يُّسْجَنَ اَوْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

wastabaqal-bāba wa qaddat qamīṣahū min duburiw wa alfayā sayyidahā ladal-bāb(i), qālat mā jazā'u man arāda bi'ahlika sū'an illā ay yusjana au ‘ażābun alīm(un).

Һәм улар икеһе лә ишеккә йүгерҙе, ҡатын уның (Йософтоң) күлдәген арттан йыртылып бөткәнсе тартты. Ирен ишек төбөндә осраттылар. Ул (ҡатын): «Һинең ҡатыныңа зыян килтерергә ниәтләгән кешегә төрмәгә ултыртыуҙан йәки ғазаплы язанан башҡа ниндәй сауап булыр?»

قَالَ هِيَ رَاوَدَتْنِيْ عَنْ نَّفْسِيْ وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِّنْ اَهْلِهَاۚ اِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَهُوَ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ

qāla hiya rāwadatnī ‘an nafsī wa syahida syāhidum min ahlihā, in kāna qamīṣuhū qudda min qubulin fa ṣadaqat wa huwa minal-kāżibīn(a).

Ул (Йософ): «Мине алдаған һәм йәлеп иткән кеше ул», — тигән. Уның ғаиләһенән бер шаһит: «Әгәр ҙә уның күлдәге алғы яғынан йыртылған икән, тимәк, ул дөрөҫөн һөйләй, ә ул (Йософ) ялғансыларҙан».

وَاِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ فَكَذَبَتْ وَهُوَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

wa in kāna qamīṣuhū qudda min duburin fa każabat wa huwa minaṣ-ṣādiqīn(a).

Әгәр ҙә уның күлдәгенең арҡаһы йыртылған икән, тимәк, ҡатын ялғансы, ә ул (Йософ) дөрөҫ һөйләүселәрҙән».

فَلَمَّا رَاٰ قَمِيْصَهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ قَالَ اِنَّهٗ مِنْ كَيْدِكُنَّ ۗاِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيْمٌ

falammā ra'ā qamīṣahū qudda min duburin qāla innahū min kaidikunn(a), inna kaidakunna ‘aẓīm(un).

Шуға күрә ул (ҡатындың ире) кейеменең арҡаһынан йыртылғанын күреп: «Ысынлап та, был һинең алдауың.

يُوْسُفُ اَعْرِضْ عَنْ هٰذَا وَاسْتَغْفِرِيْ لِذَنْۢبِكِۖ اِنَّكِ كُنْتِ مِنَ الْخٰطِـِٕيْنَ ࣖ

yūsufu a‘riḍ ‘an hāżā wastagfirī liżambik(i), innaki kunti minal-khāṭi'īn(a).

Эй, Юсуф! "Быны онот һәм (минең ҡатыным) гонаһтарың өсөн ғәфү үтен, сөнки һин ғәйепле кешеләрҙең береһе".

وَدَخَلَ مَعَهُ السِّجْنَ فَتَيٰنِ ۗقَالَ اَحَدُهُمَآ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَعْصِرُ خَمْرًا ۚوَقَالَ الْاٰخَرُ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَحْمِلُ فَوْقَ رَأْسِيْ خُبْزًا تَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْهُ ۗنَبِّئْنَا بِتَأْوِيْلِهٖ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ

wa dakhala ma‘ahus-sijna fatayān(i), qāla aḥaduhumā innī arānī a‘ṣiru khamrā(n), wa qālal-ākharu innī arānī aḥmilu fauqa ra'sī khubzan ta'kuluṭ-ṭairu minh(u), nabbi'nā bita'wīlih(ī), innā narāka minal-muḥsinīn(a).

Уның менән бергә төрмәгә ике егет инә. Береһе: «Ысынлап та, төшөмдә йөҙөм баҫып ултырғанымды күрҙем», — тигән, икенсеһе: «Төшөмдә башымда икмәк күтәреп йөрөгәнемде күрҙем, уның ҡайһы берҙәрен ҡоштар ашаған», — тигән. Беҙгә аңлатма бирегеҙ. Ысынлап та, беҙ һине изгелек ҡылыусыларҙан һанайбыҙ.

قَالَ لَا يَأْتِيْكُمَا طَعَامٌ تُرْزَقٰنِهٖٓ اِلَّا نَبَّأْتُكُمَا بِتَأْوِيْلِهٖ قَبْلَ اَنْ يَّأْتِيَكُمَا ۗذٰلِكُمَا مِمَّا عَلَّمَنِيْ رَبِّيْۗ اِنِّيْ تَرَكْتُ مِلَّةَ قَوْمٍ لَّا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ هُمْ كٰفِرُوْنَۙ

qāla lā ya'tīkumā ṭa‘āmun turzaqānihī illā nabba'tukumā bita'wīlihī qabla ay ya'tiyakumā, żālikumā mimmā ‘allamanī rabbī, innī taraktu millata qaumil lā yu'minūna billāhi wa hum bil-ākhirati hum kāfirūn(a).

Ул (Йософ) әйтте: "Һеҙгә икегеҙгә лә ниндәй генә ризыҡ бирелһә лә, мин тәҡүилде аңлата алдым, (ризыҡ) һеҙгә барып еткәнсе. Был Аллаһы Тәғәлә миңә өйрәткәндәрҙең бер өлөшө. Ысынында, мин Аллаһҡа ышанмағандарҙың динен ташланым, ысынында улар ахирәткә ышанмай".

وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ اٰبَاۤءِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَۗ مَا كَانَ لَنَآ اَنْ نُّشْرِكَ بِاللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ ذٰلِكَ مِنْ فَضْلِ اللّٰهِ عَلَيْنَا وَعَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُوْنَ

wattaba‘tu millata ābā'ī ibrāhīma wa isḥāqa wa ya‘qūb(a), mā kāna lanā an nusyrika billāhi min syai'(in), żālika min faḍlillāhi ‘alainā wa ‘alan-nāsi wa lākinna akṡaran-nāsi lā yasykurūn(a).

Ә мин ата-бабаларымдың: Ибраһим, Исхаҡ һәм Яҡуптың динен тотам. Беҙгә (пәйғәмбәрҙәргә) бер нәмәне лә Аллаһҡа тиңдәш тотоу килешмәй. Ул Аллаһтың беҙгә һәм кешеләргә (бөтәһенә лә) биргән рәхмәтенән; әммә күпселек кеше рәхмәтле түгел

يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ ءَاَرْبَابٌ مُّتَفَرِّقُوْنَ خَيْرٌ اَمِ اللّٰهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُۗ

yā ṣāḥibayis-sijni a'arbābum mutafarriqūna khairun amillāhul-wāḥidul-qahhār(u).

Эй, ике төрмә тотҡоно! Ҡайһыһы яҡшы, төрлө илаһтармы, әллә Ҡөҙрәтле, Ҡөҙрәтле Алламы?

مَا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖٓ اِلَّآ اَسْمَاۤءً سَمَّيْتُمُوْهَآ اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗاَمَرَ اَلَّا تَعْبُدُوْٓا اِلَّآ اِيَّاهُ ۗذٰلِكَ الدِّيْنُ الْقَيِّمُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

mā ta‘budūna min dūnihī illā asmā'an sammaitumūhā antum wa ābā'ukum mā anzalallāhu bihā min sulṭān(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), amara allā ta‘budū illā iyyāh(u), żālikad-dīnul-qayyimu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

Унан башҡа табынған нәмәләрегеҙ йә үҙегеҙ, йә ата-бабаларығыҙ уйлап сығарған исемдәр генә. Аллаһ Тәғәлә был (исемдәр) тураһында бер ниндәй ҙә мәғлүмәт индермәгән. Ул ҡарар бары тик Аллаһтыҡы ғына. Ул эшләгән

يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ اَمَّآ اَحَدُكُمَا فَيَسْقِيْ رَبَّهٗ خَمْرًا ۗوَاَمَّا الْاٰخَرُ فَيُصْلَبُ فَتَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْ رَّأْسِهٖ ۗ قُضِيَ الْاَمْرُ الَّذِيْ فِيْهِ تَسْتَفْتِيٰنِۗ

yā ṣāḥibayis-sijni ammā aḥadukumā fa yasqī rabbahū khamrā(n), wa ammal-ākharu fa yuṣlabu fa ta'kuluṭ-ṭairu mir ra'sih(ī), quḍiyal-amrul-lażī fīhi tastaftiyān(i).

Һеҙҙең берегеҙ үҙ хужаһына араҡы менән тәьмин итеү менән шөғөлләнәсәк. Ә икенсеһе арҡысаҡҡа ҡаҙаласаҡ, ҡоштар уның башының бер өлөшөн ашаясаҡ. Һеҙ һораған мәсьәләгә яуап бирелде.

وَقَالَ لِلَّذِيْ ظَنَّ اَنَّهٗ نَاجٍ مِّنْهُمَا اذْكُرْنِيْ عِنْدَ رَبِّكَۖ فَاَنْسٰىهُ الشَّيْطٰنُ ذِكْرَ رَبِّهٖ فَلَبِثَ فِى السِّجْنِ بِضْعَ سِنِيْنَ ࣖ

wa qāla lil-lażī ẓanna annahū nājim minhumażkurnī ‘inda rabbik(a), fa ansāhusy-syaiṭānu żikra rabbihī fa labiṡa fis-sijni biḍ‘a sinīn(a).

Ә ул (Йософ) улар араһында именлек буласағын белгән кешегә: «Минең хәлемде хужаңа аңлат», — тигән. Шуға күрә шайтан уны хужаһына (Йософтоң хәлен) аңлатырға онотторған. Шул арҡала ул (Йософ) бер нисә йыл төрмәлә ҡала.

وَقَالَ الْمَلِكُ اِنِّيْٓ اَرٰى سَبْعَ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعَ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۗ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَاُ اَفْتُوْنِيْ فِيْ رُءْيَايَ اِنْ كُنْتُمْ لِلرُّءْيَا تَعْبُرُوْنَ

wa qālal-maliku innī arā sab‘a baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘a sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), yā ayyuhal-mala'u aftūnī fī ru'yāya in kuntum lir-ru'yā ta‘burūn(a).

Батша (үҙ халҡының етәкселәренә): «Ысынлап та, мин төшөмдә ете һимеҙ һыйырҙы ете арыҡ һыйыр ашағанын күрҙем, ете һабаҡ (бойҙай) йәшел, икенсеһе (ете һабаҡ) ҡоро.

قَالُوْٓا اَضْغَاثُ اَحْلَامٍ ۚوَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيْلِ الْاَحْلَامِ بِعٰلِمِيْنَ

qālū aḍgāṡu aḥlām(in), wa mā naḥnu bita'wīlil-aḥlāmi bi‘ālimīn(a).

Улар: «Был буш төштәр, беҙ уларҙы аңлата алмайбыҙ», — тип яуап бирҙеләр.

وَقَالَ الَّذِيْ نَجَا مِنْهُمَا وَادَّكَرَ بَعْدَ اُمَّةٍ اَنَا۠ اُنَبِّئُكُمْ بِتَأْوِيْلِهٖ فَاَرْسِلُوْنِ

wa qālal-lażī najā minhumā waddakara ba‘da ummatin ana unabbi'ukum bita'wīlihī fa arsilūn(i).

Ә улар араһында иҫән ҡалған кеше бер аҙҙан (Йософҡа) әйтте һәм иҫенә төшөрҙө: «Мин һиңә төштәрҙе аңлатыуға оҫта кеше тураһында һөйләйем, шуға күрә мине (уға) ебәр», — тип иҫенә төшөрҙө.

يُوْسُفُ اَيُّهَا الصِّدِّيْقُ اَفْتِنَا فِيْ سَبْعِ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعِ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۙ لَّعَلِّيْٓ اَرْجِعُ اِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُوْنَ

yūsufu ayyuhaṣ-ṣiddīqu aftinā fī sab‘i baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘i sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), la‘allī arji‘u ilan-nāsi la‘allahum ya‘lamūn(a).

- Йософ, эй, бик ышаныслы кеше! Беҙгә ете һимеҙ һыйыр тураһында аңлат, уларҙы ете нәҙек (инә һыйыр), ете йәшел һабаҡ (бойҙай) һәм икенсе ҡоро (ете һабаҡ) ашаған, мин шул кешеләргә ҡайтайым, улар белһен өсөн.

قَالَ تَزْرَعُوْنَ سَبْعَ سِنِيْنَ دَاَبًاۚ فَمَا حَصَدْتُّمْ فَذَرُوْهُ فِيْ سُنْۢبُلِهٖٓ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تَأْكُلُوْنَ

qāla tazra‘ūna sab‘a sinīna da'abā(n), famā ḥaṣattum fa żarūhu fī sumbulihī illā qalīlam mimmā ta'kulūn(a).

Ул (Йософ): «Һеҙ ғәҙәттәгесә ете йыл (бер-бер артлы) ер эшкәртегеҙ, һуңынан нимә урһағыҙ, шуны һабаҡ өҫтөндә ҡалдырығыҙ, ашау өсөн әҙ генә ҡалдырығыҙ», — тигән.

ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ سَبْعٌ شِدَادٌ يَّأْكُلْنَ مَا قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تُحْصِنُوْنَ

Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika sab‘un syidāduy ya'kulna mā qaddamtum lahunna illā qalīlam mimmā tuḥṣinūn(a).

Шунан һуң ете бик ауыр (йыл) килер, улар һеҙ йыйған нәмәләрҙе (ауыр йылдар) ҡаршы алыу өсөн тотоноп бөтә, һеҙ йыйған нәмәләрҙең (бойҙай орлоҡтары) бер аҙынан башҡа.

ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ عَامٌ فِيْهِ يُغَاثُ النَّاسُ وَفِيْهِ يَعْصِرُوْنَ ࣖ

Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika ‘āmun fīhi yugāṡun-nāsu wa fīhi ya‘ṣirūn(a).

Шунан һуң кешеләргә (етерлек) ямғыр биреләсәк һәм шул ваҡыт эсендә улар (йөҙөм) баҫасаҡ йыл килер».

وَجَاۤءَ اِخْوَةُ يُوْسُفَ فَدَخَلُوْا عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهٗ مُنْكِرُوْنَ

wa jā'a ikhwatu yūsufa fa dakhalū ‘alaihi fa ‘arafahum wa hum lahū munkirūn(a).

Әгәр ҙә һеҙ уны миңә килтермәһәгеҙ, һеҙгә Минән өлөш булмаясаҡ һәм Миңә яҡын килмәгеҙ».

وَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ قَالَ ائْتُوْنِيْ بِاَخٍ لَّكُمْ مِّنْ اَبِيْكُمْ ۚ اَلَا تَرَوْنَ اَنِّيْٓ اُوْفِى الْكَيْلَ وَاَنَا۠ خَيْرُ الْمُنْزِلِيْنَ

wa lammā jahhazahum bijahāzihim qāla'tūnī bi'akhil lakum min abīkum, alā tarauna annī ūfil-kaila wa ana khairul-munzilīn(a).

Улар: «Беҙ уның атаһын күндерербеҙ һәм һис шикһеҙ шулай эшләйәсәкбеҙ», — тинеләр.

فَاِنْ لَّمْ تَأْتُوْنِيْ بِهٖ فَلَا كَيْلَ لَكُمْ عِنْدِيْ وَلَا تَقْرَبُوْنِ

fa illam ta'tūnī bihī falā kaila lakum ‘indī wa lā taqrabūn(i).

Ул (Йософ) ҡолдарына: «Уларҙы ҡапсыҡтарына һалығыҙ, улар ғаиләләренә ҡайтҡас, өмөтләнеп, тағы ла ҡайтыуҙарын белһендәр», — тине.

قَالُوْا سَنُرَاوِدُ عَنْهُ اَبَاهُ وَاِنَّا لَفٰعِلُوْنَ

qālū sanurāwidu ‘anhu abāhu wa innā lafā‘ilūn(a).

Улар: “Беҙ уның атаһын күндерербеҙ (уны алырға) һәм беҙ ысынлап та быны эшләйәсәкбеҙ”, – тигән.

وَقَالَ لِفِتْيٰنِهِ اجْعَلُوْا بِضَاعَتَهُمْ فِيْ رِحَالِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَعْرِفُوْنَهَآ اِذَا انْقَلَبُوْٓا اِلٰٓى اَهْلِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ

wa qāla lifityānihij‘alū biḍā‘atahum fī riḥālihim la‘allahum ya‘rifūnahā iżanqalabū ilā ahlihim la‘allahum yarji‘ūn(a).

Ул (Йософ) ҡолдарына: «Уларҙы ҡапсыҡтарына һалығыҙ, улар ғаиләләренә ҡайтҡас, өмөтләнеп, тағы ла ҡайтыуҙарын белһендәр», — тине.

فَلَمَّا رَجَعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْهِمْ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَاَرْسِلْ مَعَنَآ اَخَانَا نَكْتَلْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ

falammā raja‘ū ilā abīhim qālū yā abānā muni‘a minnal-kailu fa arsil ma‘anā akhānā naktal wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).

Шулай итеп, улар аталарына (Яҡупҡа) ҡайтҡас, улар: «Эй, атайыбыҙ! Беҙгә башҡа өлөш алмаясаҡбыҙ (әгәр беҙ ағайыбыҙҙы алып килмәһәк), шуға күрә ағайыбыҙ беҙҙең менән барһын, беҙ өлөш алабыҙ, һәм беҙ уны ысынлап та ҡарарбыҙ», — тинеләр.

قَالَ هَلْ اٰمَنُكُمْ عَلَيْهِ اِلَّا كَمَآ اَمِنْتُكُمْ عَلٰٓى اَخِيْهِ مِنْ قَبْلُۗ فَاللّٰهُ خَيْرٌ حٰفِظًا وَّهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ

qāla hal āmanukum ‘alaihi illā kamā amintukum ‘alā akhīhi min qabl(u), fallāhu khairun ḥāfiẓaw wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).

Ул (Яҡуп): «Элек уның ағаһын (Йософто) һиңә ышанып тапшырған кеүек, мин уны (Бөнйәминде) нисек һиңә ышанып тапшырырмын?» Тимәк, Аллаһ иң яҡшы һаҡсы һәм Ул мәрхәмәтлеләр араһында иң мәрхәмәтлеһе .

وَلَمَّا فَتَحُوْا مَتَاعَهُمْ وَجَدُوْا بِضَاعَتَهُمْ رُدَّتْ اِلَيْهِمْۗ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا نَبْغِيْۗ هٰذِهٖ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ اِلَيْنَا وَنَمِيْرُ اَهْلَنَا وَنَحْفَظُ اَخَانَا وَنَزْدَادُ كَيْلَ بَعِيْرٍۗ ذٰلِكَ كَيْلٌ يَّسِيْرٌ

wa lammā fataḥū matā‘ahum wajadū biḍā‘atahum ruddat ilaihim, qālū yā abānā mā nabgī, hāżihī biḍā‘atunā ruddat ilainā wa namīru ahlanā wa naḥfaẓu akhānā wa nazdādu kaila ba‘īr(in), żālika kailuy yasīr(un).

Һәм улар тауарҙарын асҡас, тауарҙары (алмашыу) үҙҙәренә ҡайтарылғанын күрҙеләр. Улар: «Эй, атайыбыҙ! Беҙгә тағы нимә кәрәк. Был беҙҙең тауарҙарыбыҙ беҙгә ҡайтарылды, беҙ ғаиләләребеҙҙе туйындыра аласаҡбыҙ, туғандарыбыҙҙы ҡараясаҡбыҙ, дөйә йөгө кеүек ауыр өҫтәмә рацион (иген) буласаҡ. Был еңел эш (Мысыр батшаһы өсөн)».

قَالَ لَنْ اُرْسِلَهٗ مَعَكُمْ حَتّٰى تُؤْتُوْنِ مَوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ لَتَأْتُنَّنِيْ بِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يُّحَاطَ بِكُمْۚ فَلَمَّآ اٰتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ قَالَ اللّٰهُ عَلٰى مَا نَقُوْلُ وَكِيْلٌ

qāla lan ursilahū ma‘akum ḥattā tu'tūni mauṡiqam minallāhi lata'tunnanī bihī illā ayyuḥāṭa bikum, falammā ātauhu mauṡiqahum qālallāhu ‘alā mā naqūlu wakīl(un).

Ул (Яҡуп): «Һин миңә Аллаһ исеме менән ант итмәйенсә, уны һис шикһеҙ миңә ҡайтарырһың, әгәр ҙә һине дошмандар уратып алмаһаң», - тине. Улар ант иткәндән һуң, ул (Яҡуп): «Аллаһ беҙҙең һүҙҙәребеҙгә шаһит», — тине.

وَقَالَ يٰبَنِيَّ لَا تَدْخُلُوْا مِنْۢ بَابٍ وَّاحِدٍ وَّادْخُلُوْا مِنْ اَبْوَابٍ مُّتَفَرِّقَةٍۗ وَمَآ اُغْنِيْ عَنْكُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗعَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَعَلَيْهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُوْنَ

wa qāla yā baniyya lā tadkhulū mim bābiw wāḥidiw wadkhulū min abwābim mutafarriqah(tin), wa mā ugnī ‘ankum minallāhi min syai'(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), ‘alaihi tawakkaltu wa ‘alaihi falyatawakkalil-mutawakkilūn(a).

Һәм ул (Яҡуп) әйтте: "Эй, балаларым, бер ҡапҡанан инмәгеҙ, төрлө ҡапҡанан инмәгеҙ, әммә мин һеҙҙе Аллаһтың (тәҡдиренән) бер аҙ ҙа яҡлай алмайым. Был ҡарар тик Аллаһ өсөн генә.

وَلَمَّا دَخَلُوْا مِنْ حَيْثُ اَمَرَهُمْ اَبُوْهُمْۗ مَا كَانَ يُغْنِيْ عَنْهُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا حَاجَةً فِيْ نَفْسِ يَعْقُوْبَ قَضٰىهَاۗ وَاِنَّهٗ لَذُوْ عِلْمٍ لِّمَا عَلَّمْنٰهُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ

wa lammā dakhalū min ḥaiṡu amarahum abūhum, mā kāna yugnī ‘anhum minallāhi min syai'in illā ḥājatan fī nafsi ya‘qūba qaḍāhā, wa innahū lażū ‘ilmil limā ‘allamnāhu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).

Улар аталарының әмере буйынса ингәс, (уларҙың инеүе) Аллаһтың ҡарарын һис тә кире ҡаға алманы, (әммә ул) Яҡупта ул билдәләгән теләк кенә ине. Ысынлап та, уның белеме бар, сөнки Беҙ уны өйрәттек. Тик күпселек кеше белмәй.

قَالَ هَلْ عَلِمْتُمْ مَّا فَعَلْتُمْ بِيُوْسُفَ وَاَخِيْهِ اِذْ اَنْتُمْ جٰهِلُوْنَ

qāla hal ‘alimtum mā fa‘altum biyūsufa wa akhīhi iż antum jāhilūn(a).

Ул (Йософ): «Үҙегеҙҙең ғәмәлдәрегеҙҙең (эҙемтәләрен) аңламауығыҙ өсөн Йософҡа һәм уның ағаларына нимә эшләгәнегеҙҙе (яуызлыҡты) беләһегеҙме?»

قَالُوْٓا ءَاِنَّكَ لَاَنْتَ يُوْسُفُۗ قَالَ اَنَا۠ يُوْسُفُ وَهٰذَآ اَخِيْ قَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَاۗ اِنَّهٗ مَنْ يَّتَّقِ وَيَصْبِرْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

qālū a'innaka la'anta yūsuf(u), qāla ana yūsufu wa hāżā akhī qad mannallāhu ‘alainā, innahū may yataqqi wa yaṣbir fa innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

Улар: «Һин ысынлап та Йософмо?» Ул (Йософ) яуап бирҙе: "Мин Йософ, был минең ағайым. Ысынлап та, Аллаһ беҙгә Үҙенең рәхмәтен бирҙе. Ысынлап та, кем диндар һәм сабыр булһа, Аллаһ изгелек эшләгәндәрҙең әжерен әрәм итмәй".

وَرَفَعَ اَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَخَرُّوْا لَهٗ سُجَّدًاۚ وَقَالَ يٰٓاَبَتِ هٰذَا تَأْوِيْلُ رُءْيَايَ مِنْ قَبْلُ ۖقَدْ جَعَلَهَا رَبِّيْ حَقًّاۗ وَقَدْ اَحْسَنَ بِيْٓ اِذْ اَخْرَجَنِيْ مِنَ السِّجْنِ وَجَاۤءَ بِكُمْ مِّنَ الْبَدْوِ مِنْۢ بَعْدِ اَنْ نَّزَغَ الشَّيْطٰنُ بَيْنِيْ وَبَيْنَ اِخْوَتِيْۗ اِنَّ رَبِّيْ لَطِيْفٌ لِّمَا يَشَاۤءُ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ

wa rafa‘a abawaihi ‘alal-‘arsyi wa kharrū lahū sujjadā(n), wa qāla yā abati hāżā ta'wīlu ru'yāya min qabl(u), qad ja‘alahā rabbī ḥaqqā(n), wa qad aḥsana bī iż akhrajanī minas-sijni wa jā'a bikum minal-badwi mim ba‘di an nazagasy-syaiṭānu bainī wa baina ikhwatī, inna rabbī laṭīful limā yasyā'(u), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).

Һәм ата-әсәһен тәхеткә күтәрҙе. Һәм улар (бөтәһе лә) уға (Йософҡа) баш эйҙе. Һәм ул (Йософ) әйтте: "Эй, атайым! Был минең элекке төштөмдөң тәфсире. Һәм, ысынлап та, Раббым уны ысынбарлыҡҡа әйләндерҙе. Ысынлап та, Раббым миңә изгелек эшләне, Ул мине төрмәнән азат иткәндә һәм һеҙҙе ауылдан алып сыҡҡанда, шайтан минең һәм ҡәрҙәштәрем араһындағы мөнәсәбәттәрҙе юҡ иткәндән һуң, Ысынлап та, Ул ниҙә нәзәкәтле. Бөтә нәмәне белеүсе, хикмәтле.