اِذْ قَالَ يُوْسُفُ لِاَبِيْهِ يٰٓاَبَتِ اِنِّيْ رَاَيْتُ اَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَاَيْتُهُمْ لِيْ سٰجِدِيْنَ
iż qāla yūsufu li'abīhi yā abati innī ra'aitu aḥada ‘asyara kaukabaw wasy-syamsa wal-qamara ra'aituhum lī sājidīn(a).
(Kae), bere a Yusuf ka kyerɛɛ n'agya sɛ, "O m'agya! Ampa ara, me (soo daeɛ) sɛ mɛhunu nsoromma du-baako, owia ne bosome; mehunuu wɔn nyinaa sɛ wɔrekotow me."
قَالَ يٰبُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُءْيَاكَ عَلٰٓى اِخْوَتِكَ فَيَكِيْدُوْا لَكَ كَيْدًا ۗاِنَّ الشَّيْطٰنَ لِلْاِنْسَانِ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ
qāla yā bunayya lā taqṣuṣ ru'yāka ‘alā ikhwatika fa yakīdū laka kaidā(n), innasy-syaiṭāna lil-insāni ‘aduwwum mubīn(un).
Ɔno (n'agya) kaa sɛ, "O me ba! Nka wo daeɛ nkyerɛ wo nuanom, wɔbɛbɔ pɔw (sɛ wɔbɛsɛe) wo. Nokwarem no, Satan yɛ ɔtamfo a ɔda adi pefee ma nnipa."
وَكَذٰلِكَ يَجْتَبِيْكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكَ وَعَلٰٓى اٰلِ يَعْقُوْبَ كَمَآ اَتَمَّهَا عَلٰٓى اَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَۗ اِنَّ رَبَّكَ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ ࣖ
wa każālika yajtabīka rabbuka wa yu‘allimuka min ta'wīlil-aḥādīṡi wa yutimmu ni‘matahū ‘alaika wa ‘alā āli ya‘qūba kamā atammahā ‘alā abawaika min qablu ibrāhīma wa isḥāq(a), inna rabbaka ‘alīmun ḥakīm(un).
Na saa na, Onyankopɔn yii wo (sɛ wobɛyɛ Nkɔmhyɛni) na ɔkyerɛɛ wo daeɛ nkyerɛaseɛ bi na ɔmaa (N’adom) yɛɛ pɛ wɔ wo ne Yakob abusua no so, sɛdeɛ ɔmaa N’adom yɛɛ pɛ wɔ wo nananom mmienu so ansa na ɛno reba, (a ɛne) Abraham ne Isak. Ampa ara se, w'Awurade ye Nimdefo, Nyansafoa.
اِذْ قَالُوْا لَيُوْسُفُ وَاَخُوْهُ اَحَبُّ اِلٰٓى اَبِيْنَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ ۗاِنَّ اَبَانَا لَفِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍۙ
iż qālū layūsufu wa akhūhu aḥabbu ilā abīnā minnā wa naḥnu ‘uṣbah(tun), inna abānā lafī ḍalālim mubīn(in).
Bere a wɔkaa sɛ, "Nokwarem no, Yusuf ne ne nua (Bunyamin) na wɔn agya dɔ wɔn sen yɛn, ɛwom mpo sɛ na yɛyɛ kuw biako (a ɛyɛ den) de. Nokwarem no, na yɛn agya adi mfomso ankasa."
ۨاقْتُلُوْا يُوْسُفَ اَوِ اطْرَحُوْهُ اَرْضًا يَّخْلُ لَكُمْ وَجْهُ اَبِيْكُمْ وَتَكُوْنُوْا مِنْۢ بَعْدِهٖ قَوْمًا صٰلِحِيْنَ
uqtulū yūsufa awiṭraḥūhu arḍay yakhlu lakum wajhu abīkum wa takūnū mim ba‘dihī qauman ṣāliḥīn(a).
Kum Yusuf anaa tow no to baabi sɛnea ɛbɛyɛ a w'agya adwene bɛtɔ wo so, na ɛno akyi no wobɛyɛ onipa pa."
قَالَ قَاۤىِٕلٌ مِّنْهُمْ لَا تَقْتُلُوْا يُوْسُفَ وَاَلْقُوْهُ فِيْ غَيٰبَتِ الْجُبِّ يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيَّارَةِ اِنْ كُنْتُمْ فٰعِلِيْنَ
qāla qā'ilum minhum lā taqtulū yūsufa wa alqūhu fī gayābatil-jubbi yaltaqiṭhu ba‘ḍus-sayyārati in kuntum fā‘ilīn(a).
Wɔn mu baako kaa sɛ, "Nkum Yusuf, na mmom fa no to abura no ase kɛkɛ sɛdeɛ ɛbɛyɛ a akwantufoɔ binom bɛfa no, sɛ wopɛ sɛ woyɛ a."
وَجَاۤءَتْ سَيَّارَةٌ فَاَرْسَلُوْا وَارِدَهُمْ فَاَدْلٰى دَلْوَهٗ ۗقَالَ يٰبُشْرٰى هٰذَا غُلٰمٌ ۗوَاَسَرُّوْهُ بِضَاعَةً ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ ۢبِمَا يَعْمَلُوْنَ
wa jā'at sayyāratun fa arsalū wāridahum fa adlā dalwah(ū), qāla yā busyrā hāżā gulām(un), wa asarrūhu biḍā‘ah(tan), wallāhu ‘alīmum bimā ya‘malūn(a).
Na akwantufo kuw bi bae bɛsomaa nsu-twetwe. Ɔde ne bokiti no sii fam na ɔkae sɛ, "Oo, ɛyɛ nwonwa dɛn! Aberante bi ni!" Afei wɔde no siee sɛ aguade. Na Allah nim dee wayae nyinaa.
وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍۢ بَخْسٍ دَرَاهِمَ مَعْدُوْدَةٍ ۚوَكَانُوْا فِيْهِ مِنَ الزّٰهِدِيْنَ ࣖ
wa syarauhu biṡamanim bakhsin darāhima ma‘dūdah(tin), wa kānū fīhi minaz-zāhidīn(a).
Na wɔtɔn no (Yosef) gyee bo ketewaa bi, dirham kakraa bi, efisɛ na wɔn ani nnye ne ho.
وَقَالَ الَّذِى اشْتَرٰىهُ مِنْ مِّصْرَ لِامْرَاَتِهٖٓ اَكْرِمِيْ مَثْوٰىهُ عَسٰىٓ اَنْ يَّنْفَعَنَآ اَوْ نَتَّخِذَهٗ وَلَدًا ۗوَكَذٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوْسُفَ فِى الْاَرْضِۖ وَلِنُعَلِّمَهٗ مِنْ تَأْوِيْلِ الْاَحَادِيْثِۗ وَاللّٰهُ غَالِبٌ عَلٰٓى اَمْرِهٖ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ
wa qālal-lażisytarāhu mim miṣra limra'atihī akrimī maṡwāhu ‘asā ay yanfa‘anā au nattakhiżahū waladā(n), wa każālika makkannā liyūsufa fil-arḍ(i), wa linu‘allimahū min ta'wīlil-aḥādīṡ(i), wallāhu gālibun ‘alā amrihī wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).
Na ɔbarima a ofi Misraim a ɔtɔɔ no no ka kyerɛɛ ne yere sɛ, "Ma no beae pa (ne ɔsom), anidasoɔ ne sɛ ɔbɛboa yɛn anaasɛ yɛbɛfa no sɛ abofra." Na sei na Yemaa Yosef dibea pa wo asaase (Misraim) no mu, na Yekyerekyeree no dae nkyereasee. Na Allah wɔ tumi wɔ Ne nsɛm so, nanso nnipa dodoɔ no ara nte aseɛ.
وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًا ۗوَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ
wa lammā balaga asyuddahū ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).
Na bere a onyinii no Yemaa no tumi ne nimdee. Saa na Yetua nkurafoa a woyo papa no ka.
وَرَاوَدَتْهُ الَّتِيْ هُوَ فِيْ بَيْتِهَا عَنْ نَّفْسِهٖ وَغَلَّقَتِ الْاَبْوَابَ وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَ ۗقَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اِنَّهٗ رَبِّيْٓ اَحْسَنَ مَثْوَايَۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ
wa rāwadathul-latī huwa fī baitihā ‘an nafsihī wa gallaqatil-abwāba wa qālat haita lak(a), qāla ma‘āżallāhi innahū rabbī aḥsana maṡwāy(a), innahū lā yuflihuẓ-ẓālimūn(a).
Na ɔbaa a ɔno (Yusuf) te ne fie no daadaa no. Na ɔtoo apon no mu kaa sɛ, “Bɛn me.” Yusuf kaa sɛ, "Mehwehwɛ guankɔbea wɔ Allah mu, ampa ara, me wura ne me adi yie." Nokwarem no, onipa a ɔnteɛ no rennya anigye.
وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهٖۙ وَهَمَّ بِهَا ۚ لَوْلَآ اَنْ رَّاٰ بُرْهَانَ رَبِّهٖۗ كَذٰلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوْۤءَ وَالْفَحْشَاۤءَۗ اِنَّهٗ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِيْنَ
wa laqad hammat bihī wa hamma bihā lau lā ar ra'ā burhāna rabbih(ī), każālika linaṣrifa ‘anhus-sū'a wal-faḥsyā'(a), innahū min ‘ibādinal-mukhlaṣīn(a).
Na ampa ara, na ɔbaa no apɛ no (Yusuf). Na Yusuf nso pɛe maa no, sɛ wanhunu Nsɛnkyerɛnneɛ bi (mfiri) n’Awurade hɔ a. Enti, Yedanee bone ne akyide no firii ne so. Ampa ara se, ono (Yusuf) ka Yen nkoa a woapaw no ho.
وَاسْتَبَقَا الْبَابَ وَقَدَّتْ قَمِيْصَهٗ مِنْ دُبُرٍ وَّاَلْفَيَا سَيِّدَهَا لَدَا الْبَابِۗ قَالَتْ مَا جَزَاۤءُ مَنْ اَرَادَ بِاَهْلِكَ سُوْۤءًا اِلَّآ اَنْ يُّسْجَنَ اَوْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ
wastabaqal-bāba wa qaddat qamīṣahū min duburiw wa alfayā sayyidahā ladal-bāb(i), qālat mā jazā'u man arāda bi'ahlika sū'an illā ay yusjana au ‘ażābun alīm(un).
Na wɔn baanu nyinaa tuu mmirika kɔɔ ɔpon no ano, na ɔbea no twee ne (Yusuf) atade no fii n’akyi kosii sɛ ɛtetew. Wohuu ne kunu wɔ ɔpon no ano. Ɔno (ɔbaa no) kaa sɛ, "Akatua bɛn na ɛwɔ hɔ ma obi a wabɔ ne tirim sɛ ɔbɛpira wo yere gye sɛ wɔde no bɛto afiase anaa asotwe a ɛyɛ yaw?"
قَالَ هِيَ رَاوَدَتْنِيْ عَنْ نَّفْسِيْ وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِّنْ اَهْلِهَاۚ اِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَهُوَ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ
qāla hiya rāwadatnī ‘an nafsī wa syahida syāhidum min ahlihā, in kāna qamīṣuhū qudda min qubulin fa ṣadaqat wa huwa minal-kāżibīn(a).
Ɔno (Yusuf) kaa sɛ, "Ɔno ne nea ɔdaadaa me na ɔdaadaa me." Ɔdansefoɔ bi a ɔfiri n’abusua mu dii adanseɛ sɛ, “Sɛ n’atadeɛ mu tete wɔ anim a, ɛnde na ɔreka nokorɛ, na ɔno (Yusuf) yɛ atorofoɔ no mu baako.”
وَاِنْ كَانَ قَمِيْصُهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ فَكَذَبَتْ وَهُوَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ
wa in kāna qamīṣuhū qudda min duburin fa każabat wa huwa minaṣ-ṣādiqīn(a).
Na sɛ n'atade mu atetew wɔ n'akyi a, ɛnde ɔno ne ɔtorofo, na ɔno (Yusuf) yɛ nokwarefo no mu biako."
فَلَمَّا رَاٰ قَمِيْصَهٗ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ قَالَ اِنَّهٗ مِنْ كَيْدِكُنَّ ۗاِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيْمٌ
falammā ra'ā qamīṣahū qudda min duburin qāla innahū min kaidikunn(a), inna kaidakunna ‘aẓīm(un).
Enti bere a ɔno (ɔbea no kunu) huu sɛ wɔatetew n'atade mu wɔ n'akyi no, ɔkae sɛ, "Nokwarem no, eyi ne wo nnaadaa. Wo nnaadaa yɛ kɛse ampa."
يُوْسُفُ اَعْرِضْ عَنْ هٰذَا وَاسْتَغْفِرِيْ لِذَنْۢبِكِۖ اِنَّكِ كُنْتِ مِنَ الْخٰطِـِٕيْنَ ࣖ
yūsufu a‘riḍ ‘an hāżā wastagfirī liżambik(i), innaki kunti minal-khāṭi'īn(a).
O Yusuf! "Wo werɛ mfi eyi, na (me yere) srɛ wo bɔne fafiri, efisɛ woyɛ nnipa a wodi fɔ no mu biako."
وَدَخَلَ مَعَهُ السِّجْنَ فَتَيٰنِ ۗقَالَ اَحَدُهُمَآ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَعْصِرُ خَمْرًا ۚوَقَالَ الْاٰخَرُ اِنِّيْٓ اَرٰىنِيْٓ اَحْمِلُ فَوْقَ رَأْسِيْ خُبْزًا تَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْهُ ۗنَبِّئْنَا بِتَأْوِيْلِهٖ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ
wa dakhala ma‘ahus-sijna fatayān(i), qāla aḥaduhumā innī arānī a‘ṣiru khamrā(n), wa qālal-ākharu innī arānī aḥmilu fauqa ra'sī khubzan ta'kuluṭ-ṭairu minh(u), nabbi'nā bita'wīlih(ī), innā narāka minal-muḥsinīn(a).
Na mmeranteɛ mmienu ka ne ho kɔɔ afiase. Wɔn mu baako kaa sɛ, "Ampa ara mesoo daeɛ sɛ mɛmia bobe aba," na ɔfoforo nso kaa sɛ, "Mesoo daeɛ sɛ mesoa paanoo wɔ me tirim, a nnomaa di bi." Ma yɛn takwil no. Ampa ara, yebu wo se woka nkurafoa a woyo papa no ho.
قَالَ لَا يَأْتِيْكُمَا طَعَامٌ تُرْزَقٰنِهٖٓ اِلَّا نَبَّأْتُكُمَا بِتَأْوِيْلِهٖ قَبْلَ اَنْ يَّأْتِيَكُمَا ۗذٰلِكُمَا مِمَّا عَلَّمَنِيْ رَبِّيْۗ اِنِّيْ تَرَكْتُ مِلَّةَ قَوْمٍ لَّا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ هُمْ كٰفِرُوْنَۙ
qāla lā ya'tīkumā ṭa‘āmun turzaqānihī illā nabba'tukumā bita'wīlihī qabla ay ya'tiyakumā, żālikumā mimmā ‘allamanī rabbī, innī taraktu millata qaumil lā yu'minūna billāhi wa hum bil-ākhirati hum kāfirūn(a).
Ɔno (Yusuf) kaa sɛ, "Aduan biara a wɔde bɛma mo mmienu no, matumi akyerɛkyerɛ takwil no mu, ansa na (aduan no) adu mo nkyɛn. Ɛno yɛ dee Onyankopɔn kyerɛkyerɛɛ me no fã. Nokwarem no, magyae wɔn a wɔnnye Allah nni no som, nokwarem no, wɔnnye Daankwamma nni."
وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ اٰبَاۤءِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ وَاِسْحٰقَ وَيَعْقُوْبَۗ مَا كَانَ لَنَآ اَنْ نُّشْرِكَ بِاللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ ذٰلِكَ مِنْ فَضْلِ اللّٰهِ عَلَيْنَا وَعَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُوْنَ
wattaba‘tu millata ābā'ī ibrāhīma wa isḥāqa wa ya‘qūb(a), mā kāna lanā an nusyrika billāhi min syai'(in), żālika min faḍlillāhi ‘alainā wa ‘alan-nāsi wa lākinna akṡaran-nāsi lā yasykurūn(a).
Na medi me nananom som akyi: Abraham, Isak ne Yakob. Ɛnsɛ sɛ yɛn (adiyifoɔ no) de biribiara bata Allah ho. Efi Allah adom mu ma yen ne nnipa (nyina nyinaa); nanso nnipa dodow no ara nkyerɛ ase
يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ ءَاَرْبَابٌ مُّتَفَرِّقُوْنَ خَيْرٌ اَمِ اللّٰهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُۗ
yā ṣāḥibayis-sijni a'arbābum mutafarriqūna khairun amillāhul-wāḥidul-qahhār(u).
O nneduafo baanu! Emu nea eye, anyame ahorow no anaasɛ Ade Nyinaa so Tumfoɔ, Ade Nyinaa so Tumfoɔ Nyankopɔn no?
مَا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖٓ اِلَّآ اَسْمَاۤءً سَمَّيْتُمُوْهَآ اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗاَمَرَ اَلَّا تَعْبُدُوْٓا اِلَّآ اِيَّاهُ ۗذٰلِكَ الدِّيْنُ الْقَيِّمُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ
mā ta‘budūna min dūnihī illā asmā'an sammaitumūhā antum wa ābā'ukum mā anzalallāhu bihā min sulṭān(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), amara allā ta‘budū illā iyyāh(u), żālikad-dīnul-qayyimu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).
Nea mosom ka No ho no y edin a wo ara wo anaa wo nananom na wode hyehyee nkoaa. Allah nnyi nsɛm biara a ɛfa saa (edin) yi ho nkyerɛɛ. Saa gyinaesi no ye Allah nkoaa dea. Wahyɛ sɛ monnsom obiara gye No. Ɛno ne ɔsom a ɛteɛ, nanso nnipa dodow no ara nnim.
يٰصَاحِبَيِ السِّجْنِ اَمَّآ اَحَدُكُمَا فَيَسْقِيْ رَبَّهٗ خَمْرًا ۗوَاَمَّا الْاٰخَرُ فَيُصْلَبُ فَتَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْ رَّأْسِهٖ ۗ قُضِيَ الْاَمْرُ الَّذِيْ فِيْهِ تَسْتَفْتِيٰنِۗ
yā ṣāḥibayis-sijni ammā aḥadukumā fa yasqī rabbahū khamrā(n), wa ammal-ākharu fa yuṣlabu fa ta'kuluṭ-ṭairu mir ra'sih(ī), quḍiyal-amrul-lażī fīhi tastaftiyān(i).
O afiasefoɔ mmienu, "Mfomsoɔ Mo mu baako na ɔbɛhwɛ sɛ ɔbɛma ne wura nsa. Na ɔfoforo no deɛ, wɔbɛbɔ no asɛnnua mu, afei nnomaa no bedi ne ti fã bi. Wɔabua asɛm a mobisaa (me) no."
وَقَالَ لِلَّذِيْ ظَنَّ اَنَّهٗ نَاجٍ مِّنْهُمَا اذْكُرْنِيْ عِنْدَ رَبِّكَۖ فَاَنْسٰىهُ الشَّيْطٰنُ ذِكْرَ رَبِّهٖ فَلَبِثَ فِى السِّجْنِ بِضْعَ سِنِيْنَ ࣖ
wa qāla lil-lażī ẓanna annahū nājim minhumażkurnī ‘inda rabbik(a), fa ansāhusy-syaiṭānu żikra rabbihī fa labiṡa fis-sijni biḍ‘a sinīn(a).
Na ɔno (Yusuf) ka kyerɛɛ onipa a ɔnim sɛ ɔbɛnya dwoodwoo wɔ wɔn mmienu ntam sɛ, "Kyerɛkyerɛ me tebea no mu kyerɛ wo wura." Enti Satan maa ne werɛ fii sɛ ɔbɛkyerɛkyerɛ (Yosef tebea) mu akyerɛ ne wura. Esiane eyi nti ɔno (Yusuf) tenaa afiase mfe pii.
وَقَالَ الْمَلِكُ اِنِّيْٓ اَرٰى سَبْعَ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعَ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۗ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَاُ اَفْتُوْنِيْ فِيْ رُءْيَايَ اِنْ كُنْتُمْ لِلرُّءْيَا تَعْبُرُوْنَ
wa qālal-maliku innī arā sab‘a baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘a sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), yā ayyuhal-mala'u aftūnī fī ru'yāya in kuntum lir-ru'yā ta‘burūn(a).
Na ɔhene no kaa (kyerɛ ne nkurɔfoɔ akannifoɔ no sɛ), "Nokwarem no, mesoo daeɛ sɛ mehunuu anantwi a wɔyɛ sradeɛ nson a anantwi a wɔn ho yɛ teateaa ason redi wɔn; nhaban nson (atokoɔ) a ɛyɛ ahabammono na baako nso (nhaban nson) a ɛyɛ nwunu. O nnipa a wɔagye din! Monkyerɛkyerɛ me daeɛ no nkyerɛaseɛ mu kyerɛ me sɛ wobɛtumi akyerɛ daeɛ ase a."
قَالُوْٓا اَضْغَاثُ اَحْلَامٍ ۚوَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيْلِ الْاَحْلَامِ بِعٰلِمِيْنَ
qālū aḍgāṡu aḥlām(in), wa mā naḥnu bita'wīlil-aḥlāmi bi‘ālimīn(a).
Wobuae se, "(Enonom ye) dae hunu na yentumi nkyere saa dae no ase."
وَقَالَ الَّذِيْ نَجَا مِنْهُمَا وَادَّكَرَ بَعْدَ اُمَّةٍ اَنَا۠ اُنَبِّئُكُمْ بِتَأْوِيْلِهٖ فَاَرْسِلُوْنِ
wa qālal-lażī najā minhumā waddakara ba‘da ummatin ana unabbi'ukum bita'wīlihī fa arsilūn(i).
Na deɛ ɔnyaa nkwa wɔ wɔn ntam na ɔkaee (kyerɛɛ Yosef) wɔ berɛ bi akyi no kaa sɛ, "Mɛbɔ mo amanneɛ wɔ (nea ne ho akokwa wɔ) daeɛ no nkyerɛaseɛ mu, enti soma me (nkɔ ne nkyɛn)."
يُوْسُفُ اَيُّهَا الصِّدِّيْقُ اَفْتِنَا فِيْ سَبْعِ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعِ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۙ لَّعَلِّيْٓ اَرْجِعُ اِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُوْنَ
yūsufu ayyuhaṣ-ṣiddīqu aftinā fī sab‘i baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘i sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), la‘allī arji‘u ilan-nāsi la‘allahum ya‘lamūn(a).
Yosef, O nea wotumi de ho to no so sen biara! Kyerɛkyerɛ mu kyerɛ yɛn (dae no nkyerɛase) fa anantwi a wɔn ho yɛ srade nson a wɔn a wɔn ho yɛ hare baason, ti a ɛyɛ ahabammono ason (a awi) ne ti a ayow ason (a awi) redi no ho sɛnea ɛbɛyɛ a mɛsan akɔ nkurɔfo no nkyɛn, sɛnea ɛbɛyɛ a wobehu.
قَالَ تَزْرَعُوْنَ سَبْعَ سِنِيْنَ دَاَبًاۚ فَمَا حَصَدْتُّمْ فَذَرُوْهُ فِيْ سُنْۢبُلِهٖٓ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تَأْكُلُوْنَ
qāla tazra‘ūna sab‘a sinīna da'abā(n), famā ḥaṣattum fa żarūhu fī sumbulihī illā qalīlam mimmā ta'kulūn(a).
Ɔno (Yosef) kaa sɛ, "Na moayɛ mfeɛ nson (atoatoa soɔ) sɛdeɛ motaa yɛ no; afei biribiara a mobɛtwa no, mongyaw wɔ nhaban no so gye kakraa bi na monni."
ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ سَبْعٌ شِدَادٌ يَّأْكُلْنَ مَا قَدَّمْتُمْ لَهُنَّ اِلَّا قَلِيْلًا مِّمَّا تُحْصِنُوْنَ
Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika sab‘un syidāduy ya'kulna mā qaddamtum lahunna illā qalīlam mimmā tuḥṣinūn(a).
Afei ɛno akyi no, ahokyere kɛse ason (mfe) bɛba, a ɛbɛwe nea wode asie ama wɔn no, gye nea wode asie (atoko) no mu kakraa bi.
ثُمَّ يَأْتِيْ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ عَامٌ فِيْهِ يُغَاثُ النَّاسُ وَفِيْهِ يَعْصِرُوْنَ ࣖ
Ṡumma ya'tī mim ba‘di żālika ‘āmun fīhi yugāṡun-nāsu wa fīhi ya‘ṣirūn(a).
Ɛno akyi no, afe bi bɛba a wɔbɛma nkurɔfo osu (a ɛdɔɔso) na saa bere no mu no wɔbɛmia (bobe).”
وَجَاۤءَ اِخْوَةُ يُوْسُفَ فَدَخَلُوْا عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهٗ مُنْكِرُوْنَ
wa jā'a ikhwatu yūsufa fa dakhalū ‘alaihi fa ‘arafahum wa hum lahū munkirūn(a).
Na Yosef nuanom baa (Misraim) na wɔhyɛnee (ne tenabea). Enti ɔno (Yosef) huu wɔn, nanso wɔanhu no.
وَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ قَالَ ائْتُوْنِيْ بِاَخٍ لَّكُمْ مِّنْ اَبِيْكُمْ ۚ اَلَا تَرَوْنَ اَنِّيْٓ اُوْفِى الْكَيْلَ وَاَنَا۠ خَيْرُ الْمُنْزِلِيْنَ
wa lammā jahhazahum bijahāzihim qāla'tūnī bi'akhil lakum min abīkum, alā tarauna annī ūfil-kaila wa ana khairul-munzilīn(a).
Na bere a ɔno (Yosef) siesiee aduan maa wɔn no, ɔkae sɛ: "Fa wo nua a ɔne wo (Benyamin) agya koro no brɛ me. So wunhu sɛ mesusuw aburow no nyinaa na meyɛ asafo mu ɔbenfo?
فَاِنْ لَّمْ تَأْتُوْنِيْ بِهٖ فَلَا كَيْلَ لَكُمْ عِنْدِيْ وَلَا تَقْرَبُوْنِ
fa illam ta'tūnī bihī falā kaila lakum ‘indī wa lā taqrabūn(i).
Enti sɛ woamfa no amma me a, worennya kyɛfa biara mfi me hɔ, na wommɛn me."
قَالُوْا سَنُرَاوِدُ عَنْهُ اَبَاهُ وَاِنَّا لَفٰعِلُوْنَ
qālū sanurāwidu ‘anhu abāhu wa innā lafā‘ilūn(a).
Wɔkaa sɛ, "Yɛbɛdaadaa n'agya (ɔde no aba) na akyinnyeɛ biara nni ho sɛ yɛbɛyɛ saa."
وَقَالَ لِفِتْيٰنِهِ اجْعَلُوْا بِضَاعَتَهُمْ فِيْ رِحَالِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَعْرِفُوْنَهَآ اِذَا انْقَلَبُوْٓا اِلٰٓى اَهْلِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ
wa qāla lifityānihij‘alū biḍā‘atahum fī riḥālihim la‘allahum ya‘rifūnahā iżanqalabū ilā ahlihim la‘allahum yarji‘ūn(a).
Na ɔno (Yusuf) ka kyerɛɛ ne nkoa sɛ, "Momfa wɔn (sesa) nneɛma nhyɛ wɔn kotokuo mu, sɛdeɛ ɛbɛyɛ a wɔbɛhunu sɛ sɛ wɔsan kɔ wɔn mmusua mu a, anidasoɔ wɔ mu sɛ wɔbɛsan aba bio."
فَلَمَّا رَجَعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْهِمْ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَاَرْسِلْ مَعَنَآ اَخَانَا نَكْتَلْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ
falammā raja‘ū ilā abīhim qālū yā abānā muni‘a minnal-kailu fa arsil ma‘anā akhānā naktal wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).
Enti bere a wɔsan kɔɔ wɔn agya (Yakob) nkyɛn no wɔkaa sɛ, "O yɛn agya! Yɛrennya kyɛfa foforo (aburow) (sɛ yɛamfa yɛn nua no amma a), enti ma yɛn nua no ne yɛn nkɔ sɛnea ɛbɛyɛ a yebetumi anya kyɛfa, na yɛbɛhwɛ no ampa."
قَالَ هَلْ اٰمَنُكُمْ عَلَيْهِ اِلَّا كَمَآ اَمِنْتُكُمْ عَلٰٓى اَخِيْهِ مِنْ قَبْلُۗ فَاللّٰهُ خَيْرٌ حٰفِظًا وَّهُوَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ
qāla hal āmanukum ‘alaihi illā kamā amintukum ‘alā akhīhi min qabl(u), fallāhu khairun ḥāfiẓaw wa huwa arḥamur-rāḥimīn(a).
Ɔno (Yakob) kaa sɛ, "Ɛbɛyɛ dɛn na mede no (Bunyamin) ahyɛ wo nsa, sɛdeɛ mede ne nua (Yusuf) ahyɛ wo nsa dada no?" Enti Allah ne awɛmfoɔ a ɔkyɛn so na 3no ne Mmoborohunufoa paa wo mmɔborɔhunufoɔ no mu
وَلَمَّا فَتَحُوْا مَتَاعَهُمْ وَجَدُوْا بِضَاعَتَهُمْ رُدَّتْ اِلَيْهِمْۗ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا نَبْغِيْۗ هٰذِهٖ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ اِلَيْنَا وَنَمِيْرُ اَهْلَنَا وَنَحْفَظُ اَخَانَا وَنَزْدَادُ كَيْلَ بَعِيْرٍۗ ذٰلِكَ كَيْلٌ يَّسِيْرٌ
wa lammā fataḥū matā‘ahum wajadū biḍā‘atahum ruddat ilaihim, qālū yā abānā mā nabgī, hāżihī biḍā‘atunā ruddat ilainā wa namīru ahlanā wa naḥfaẓu akhānā wa nazdādu kaila ba‘īr(in), żālika kailuy yasīr(un).
Na bere a wobuee won nneɛma no, wohui sɛ wɔn nneɛma (sesa) asan aba wɔn nkyɛn. Wɔkaa sɛ, "O yɛn agya! Dɛn bio na yɛbɛpɛ. Eyinom ne yɛn nneɛma a wɔasan de ama yɛn, na yɛbɛtumi ama yɛn mmusua aduane, na yɛbɛhwɛ yɛn abusuafoɔ, na yɛanya aduane foforɔ (atokoɔ) a emu yɛ duru te sɛ yoma adesoa. Ɛno yɛ adeɛ a ɛnyɛ den (ma Misraim hene)."
قَالَ لَنْ اُرْسِلَهٗ مَعَكُمْ حَتّٰى تُؤْتُوْنِ مَوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ لَتَأْتُنَّنِيْ بِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يُّحَاطَ بِكُمْۚ فَلَمَّآ اٰتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ قَالَ اللّٰهُ عَلٰى مَا نَقُوْلُ وَكِيْلٌ
qāla lan ursilahū ma‘akum ḥattā tu'tūni mauṡiqam minallāhi lata'tunnanī bihī illā ayyuḥāṭa bikum, falammā ātauhu mauṡiqahum qālallāhu ‘alā mā naqūlu wakīl(un).
Ɔno (Yakob) kaa sɛ, "Meremma no ne wo nkɔ (nkɔ), kɔsi sɛ wobɛka ntam akyerɛ me wɔ (Allah din mu, sɛ akyinnyeɛ biara nni ho sɛ wobɛsan de no aba me nkyɛn, gye sɛ wɔatwa wo ho ahyia (atamfo)." Wɔkaa ntam wiei no, ɔno (Yakob) kaa sɛ, "Allah yɛ dansefoɔ wɔ deɛ yɛka no ho."
وَقَالَ يٰبَنِيَّ لَا تَدْخُلُوْا مِنْۢ بَابٍ وَّاحِدٍ وَّادْخُلُوْا مِنْ اَبْوَابٍ مُّتَفَرِّقَةٍۗ وَمَآ اُغْنِيْ عَنْكُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗعَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَعَلَيْهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُوْنَ
wa qāla yā baniyya lā tadkhulū mim bābiw wāḥidiw wadkhulū min abwābim mutafarriqah(tin), wa mā ugnī ‘ankum minallāhi min syai'(in), inil-ḥukmu illā lillāh(i), ‘alaihi tawakkaltu wa ‘alaihi falyatawakkalil-mutawakkilūn(a).
Na ɔno (Yakob) kaa sɛ, "O me mma! Munmfi apono baako mu nhyɛn mu, na momfiri apono ahodoɔ mu nkɔ mu; nanso, mentumi mmɔ mo ho ban ketewaa bi mfi Allah (nkrabea) ho. Saa gyinaesie no yɛ Allah nko ara dea. Ɔno mu na mede me ho to no so na Ne mu nso de wɔn a wɔde wɔn ho to no so.
وَلَمَّا دَخَلُوْا مِنْ حَيْثُ اَمَرَهُمْ اَبُوْهُمْۗ مَا كَانَ يُغْنِيْ عَنْهُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا حَاجَةً فِيْ نَفْسِ يَعْقُوْبَ قَضٰىهَاۗ وَاِنَّهٗ لَذُوْ عِلْمٍ لِّمَا عَلَّمْنٰهُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ
wa lammā dakhalū min ḥaiṡu amarahum abūhum, mā kāna yugnī ‘anhum minallāhi min syai'in illā ḥājatan fī nafsi ya‘qūba qaḍāhā, wa innahū lażū ‘ilmil limā ‘allamnāhu wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).
Na mmerɛ a wɔhyɛnee mu sɛdeɛ wɔn agya ahyɛdeɛ teɛ no, (wɔn hyɛn mu) antumi anpo Allah gyinaesie no ketewaa bi, (nanso na ɛyɛ) akɔnnɔ nko ara wɔ Yakob mu a ɔhyɛɛ no. Na ampa ara se owo nimdee, efirise Yeakyerekyere no. Nanso nnipa dodow no ara nnim.
قَالَ هَلْ عَلِمْتُمْ مَّا فَعَلْتُمْ بِيُوْسُفَ وَاَخِيْهِ اِذْ اَنْتُمْ جٰهِلُوْنَ
qāla hal ‘alimtum mā fa‘altum biyūsufa wa akhīhi iż antum jāhilūn(a).
Ɔno (Yusuf) kaa sɛ, "So wunim (bɔne no) nea woyɛɛ Yusuf ne ne nuanom esiane sɛ woanhu (nea efii) wo nneyɛe mu bae nti?"
قَالُوْٓا ءَاِنَّكَ لَاَنْتَ يُوْسُفُۗ قَالَ اَنَا۠ يُوْسُفُ وَهٰذَآ اَخِيْ قَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَاۗ اِنَّهٗ مَنْ يَّتَّقِ وَيَصْبِرْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ
qālū a'innaka la'anta yūsuf(u), qāla ana yūsufu wa hāżā akhī qad mannallāhu ‘alainā, innahū may yataqqi wa yaṣbir fa innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).
Wɔkaa sɛ, “Woyɛ Yosef ampa anaa?” 3no (Yusuf) buaa se, "Mene Yusuf na oyi ne me nua. Ampa ara se Allah de N'adom ahye yen. Ampa ara se, obiara a oye ahofama ne boasetɔ no, afei ampa ara, Allah nsɛe wɔn a wɔyɛ papa no akatua."
وَرَفَعَ اَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَخَرُّوْا لَهٗ سُجَّدًاۚ وَقَالَ يٰٓاَبَتِ هٰذَا تَأْوِيْلُ رُءْيَايَ مِنْ قَبْلُ ۖقَدْ جَعَلَهَا رَبِّيْ حَقًّاۗ وَقَدْ اَحْسَنَ بِيْٓ اِذْ اَخْرَجَنِيْ مِنَ السِّجْنِ وَجَاۤءَ بِكُمْ مِّنَ الْبَدْوِ مِنْۢ بَعْدِ اَنْ نَّزَغَ الشَّيْطٰنُ بَيْنِيْ وَبَيْنَ اِخْوَتِيْۗ اِنَّ رَبِّيْ لَطِيْفٌ لِّمَا يَشَاۤءُ ۗاِنَّهٗ هُوَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ
wa rafa‘a abawaihi ‘alal-‘arsyi wa kharrū lahū sujjadā(n), wa qāla yā abati hāżā ta'wīlu ru'yāya min qabl(u), qad ja‘alahā rabbī ḥaqqā(n), wa qad aḥsana bī iż akhrajanī minas-sijni wa jā'a bikum minal-badwi mim ba‘di an nazagasy-syaiṭānu bainī wa baina ikhwatī, inna rabbī laṭīful limā yasyā'(u), innahū huwal-‘alīmul-ḥakīm(u).
Na ɔtetee n’awofo so wɔ ahengua no so. Na wɔn (wɔn nyinaa) kotow no (Yusuf). Na ɔno (Yusuf) kaa sɛ, "O m'agya! Wei ne me daeɛ a atwam no nkyerɛaseɛ. Na ampa ara m'Awurade ama ayɛ nokorɛ. Ampa ara, m'Awurade ayɛ me papa, berɛ a ɔyii me firii afiase ne berɛ a Ɔde mo firii akuraa no ase, berɛ a Satan sɛee (abusuabɔ) a ɛda me ne me nuanom ntam akyi. Ampa ara, m'Awurade yɛ odwo wɔ deɛ Ɔpɛ mu. Nokwarem no, Ɔno ne deɛ Nea Onim Ade Nyinaa, Onyansafo.