وَاِلٰى ثَمُوْدَ اَخَاهُمْ صٰلِحًاۘ قَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗۗ قَدْ جَاۤءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْۗ هٰذِهٖ نَاقَةُ اللّٰهِ لَكُمْ اٰيَةً فَذَرُوْهَا تَأْكُلْ فِيْٓ اَرْضِ اللّٰهِ وَلَا تَمَسُّوْهَا بِسُوْۤءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ
wa ilā ṡamūda akhāhum ṣāliḥā(n), qāla yā qaumi‘budullāha mā lakum min ilāhin gairuh(ū), qad jā'atkum bayyinatum mir rabbikum, hāżihī nāqatullāhi lakum āyatan fa żarūhā ta'kul fī arḍillāhi wa lā tamassūhā bisū'in fa ya'khużakum ‘ażābun alīm(un).
E a-o pòpolo de Samud (Noi l’emmo mandou) o seu fræ Saleh. O l'à dito: "O mæ pòpolo! Adora Allah! No gh'é un dê (adorâ) pe ti che Lê. De fæto, unna preuva ciæa a l'é vegnua à ti da-o tò Segnô. Sta (a) cammella da Allah a l'é un segno pe ti. Ch'a se mangie in sciâ tæra de Allah, no fâghe do mâ, ò comme conseguensa ti patiæ un tormento doloso."
وَاذْكُرُوْٓا اِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاۤءَ مِنْۢ بَعْدِ عَادٍ وَّبَوَّاَكُمْ فِى الْاَرْضِ تَتَّخِذُوْنَ مِنْ سُهُوْلِهَا قُصُوْرًا وَّتَنْحِتُوْنَ الْجِبَالَ بُيُوْتًا ۚفَاذْكُرُوْٓا اٰلَاۤءَ اللّٰهِ وَلَا تَعْثَوْا فِى الْاَرْضِ مُفْسِدِيْنَ
ważkurū iż ja‘alakum khulafā'a mim ba‘di ‘ādiw wa bawwa'akum fil-arḍi tattakhiżūna min suhūlihā quṣūraw wa tanḥitūnal-jibāla buyūtā(n), fażkurū ālā'allāhi wa lā ta‘ṡau fil-arḍi mufsidīn(a).
E arregòrdite quande O ve l’à fæto di califfi dòppo o pòpolo de Ad e o ve l’à misso in sciâ tæra. In scî pòsti ciatti ti tiæ sciù di palaçi e in scê colliñe ti î scorpisci inte case. Coscì arregòrdite e benediçioin de Allah e no provocæ de sciäto in sciâ tæra.
قَالَ الْمَلَاُ الَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖ لِلَّذِيْنَ اسْتُضْعِفُوْا لِمَنْ اٰمَنَ مِنْهُمْ اَتَعْلَمُوْنَ اَنَّ صٰلِحًا مُّرْسَلٌ مِّنْ رَّبِّهٖۗ قَالُوْٓا اِنَّا بِمَآ اُرْسِلَ بِهٖ مُؤْمِنُوْنَ
qālal-mala'ul-lażīnastakbarū min qaumihī lil-lażīnastuḍ‘ifū liman āmana minhum ata‘lamūna anna ṣāliḥam mursalum mir rabbih(ī), qālū innā bimā ursila bihī mu'minūn(a).
I cappi arroganti divan à quelli ch’ean tegnui pe deboli, saieiva à dî à quelli ch’aivan creduo tra o seu pòpolo: «Saieiva che o Saleh o l’ea un apòstolo do seu Segnô?» An respòsto: «Credemmo inte quello ch’o l’à dito».
قَالَ الَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْٓا اِنَّا بِالَّذِيْٓ اٰمَنْتُمْ بِهٖ كٰفِرُوْنَ
qālal-lażīnastakbarū innā bil-lażī āmantum bihī kāfirūn(a).
Quelli che se vantan dixan: «De fæto, neghemmo quello che credde».
فَعَقَرُوا النَّاقَةَ وَعَتَوْا عَنْ اَمْرِ رَبِّهِمْ وَقَالُوْا يٰصٰلِحُ ائْتِنَا بِمَا تَعِدُنَآ اِنْ كُنْتَ مِنَ الْمُرْسَلِيْنَ
fa ‘aqarun-nāqata wa ‘atau ‘an amri rabbihim wa qālū yā ṣāliḥu'tinā bimā ta‘idunā in kunta minal-mursalīn(a).
Dapeu an massacrou a cammella, e an agio con arrogansa contra o comando do seu Segnô. An dito: "O Saleh! Dimostra a tò menassa pe niatri, s'a l'é vea che ti l'é un di messaggê."
فَاَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَاَصْبَحُوْا فِيْ دَارِهِمْ جٰثِمِيْنَ
fa akhażathumur-rajfatu fa aṣbaḥū fī dārihim jāṡimīn(a).
Dapeu un terremoto o î à colpii, e son mòrti desteixi inte roiñe da seu casa.
فَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰقَوْمِ لَقَدْ اَبْلَغْتُكُمْ رِسَالَةَ رَبِّيْ وَنَصَحْتُ لَكُمْ وَلٰكِنْ لَّا تُحِبُّوْنَ النّٰصِحِيْنَ
fa tawallā ‘anhum wa qāla yā qaumi laqad ablagtukum risālata rabbī wa naṣaḥtu lakum wa lākil lā tuḥibbūnan-nāṣiḥīn(a).
Dapeu lê (Saleh) o î à lasciæ, co-o dî: "O mæ pòpolo! De fæto, ò trasmisso o messaggio do mæ Segnô à ti e ò conseggiou. Ma no ti piaxe e gente che dan conseggio."
۞ وَاِلٰى ثَمُوْدَ اَخَاهُمْ صٰلِحًا ۘ قَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗ ۗهُوَ اَنْشَاَكُمْ مِّنَ الْاَرْضِ وَاسْتَعْمَرَكُمْ فِيْهَا فَاسْتَغْفِرُوْهُ ثُمَّ تُوْبُوْٓا اِلَيْهِ ۗاِنَّ رَبِّيْ قَرِيْبٌ مُّجِيْبٌ
wa ilā ṡamūda akhāhum ṣālihā(n), qāla yā qaumi‘budullāḥa mā lakum min ilāhin gairuh(ū), huwa ansya'akum minal-arḍi wasta‘marakum fīhā fastagfirūhu ṡumma tūbū ilaih(i), inna rabbī qarībum mujīb(un).
e a-o samud (Noi gh'emmo mandou) o seu fræ, o Saleh. O l’à dito: "O mæ pòpolo! Adora Allah, no gh’é un dê pe ti feua de Lê. O t’à creou da-a tæra (terren) e o t’à fæto prosperâ, donca domandâghe o perdono, dapeu pentîte à Lê. De fæto, o mæ Segnô o l’é ben ben vexin (a seu misericordia) e o l’açetta (e preghee di seu servitoî)."
قَالُوْا يٰصٰلِحُ قَدْ كُنْتَ فِيْنَا مَرْجُوًّا قَبْلَ هٰذَآ اَتَنْهٰىنَآ اَنْ نَّعْبُدَ مَا يَعْبُدُ اٰبَاۤؤُنَا وَاِنَّنَا لَفِيْ شَكٍّ مِّمَّا تَدْعُوْنَآ اِلَيْهِ مُرِيْبٍ
qālū yā ṣāliḥu qad kunta fīnā marjuwwan qabla hāżā atanhānā an na‘buda mā ya‘budu ābā'unā wa innanā lafī syakkim mimmā tad‘ūnā ilaihi murīb(in).
Lô (o Samud) an dito: "O Saleh! Pe in davei, avanti che ti fïse tra de nòsci, ti l'ea unna persoña ch'a s'aspëtava, perché ne proibisci de venerâ quello che veneravan i nòstri antighi? De fæto, semmo pe in davei in dubio e in anxietæ pe quello (religion) che ne ciamma."
قَالَ يٰقَوْمِ اَرَءَيْتُمْ اِنْ كُنْتُ عَلٰى بَيِّنَةٍ مِّنْ رَّبِّيْۗ وَاٰتٰىنِيْ مِنْهُ رَحْمَةً فَمَنْ يَّنْصُرُنِيْ مِنَ اللّٰهِ اِنْ عَصَيْتُهٗ ۗفَمَا تَزِيْدُوْنَنِيْ غَيْرَ تَخْسِيْرٍ
qāla yā qaumi ara'aitum in kuntu ‘alā bayyinatim mir rabbī, wa ātānī minhu raḥmatan famay yanṣurunī minallāhi in ‘aṣaituh(ū), famā tazīdūnanī gaira takhsīr(in).
O (Saleh) o l'à dito: "O mæ pòpolo! Spiegâme che se gh'ò de preuve ciæe da-o mæ Segnô e o m'à dæto a graçia (profeçia) da Lê, aloa chi m'aggiuttià da (o castiggo de) Allah se no ghe obedisco? Allora ti aumentiæ solo e mæ perdie."
وَيٰقَوْمِ هٰذِهٖ نَاقَةُ اللّٰهِ لَكُمْ اٰيَةً فَذَرُوْهَا تَأْكُلْ فِيْٓ اَرْضِ اللّٰهِ وَلَا تَمَسُّوْهَا بِسُوْۤءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ قَرِيْبٌ
wa yā qaumi hāżihī nāqatullāhi lakum āyatan fa żarūhā ta'kul fī arḍillāhi wa lā tamassūhā bisū'in fa ya'khużakum ‘ażābun qarīb(un).
E o mæ pòpolo! Sta chì a l'é unna cammella femina de Allah, comme un miracolo pe ti, donca lasciâla mangiâ a tæra de Allah, e no â desturbâ con nisciun desturbo ch'o pòsse fâte cazze de botto (castiggo)."
فَعَقَرُوْهَا فَقَالَ تَمَتَّعُوْا فِيْ دَارِكُمْ ثَلٰثَةَ اَيَّامٍ ۗذٰلِكَ وَعْدٌ غَيْرُ مَكْذُوْبٍ
fa ‘aqarūhā fa qāla tamatta‘ū fī dārikum ṡalāṡata ayyām(in), żālika wa‘dun gairu makżūb(in).
Coscì an massacrou o cammello, dapeu lê (Saleh) o l'à dito: "Regoîve tutti inte vòstre cæ pe trei giorni. Quella a l'é unna promissa ch'a no peu ëse denegâ."
فَلَمَّا جَاۤءَ اَمْرُنَا نَجَّيْنَا صٰلِحًا وَّالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَهٗ بِرَحْمَةٍ مِّنَّا وَمِنْ خِزْيِ يَوْمِىِٕذٍ ۗاِنَّ رَبَّكَ هُوَ الْقَوِيُّ الْعَزِيْزُ
falammā jā'a amrunā najjainā ṣāliḥaw wal-lażīna āmanū ma‘ahū biraḥmatim minnā wa min khizyi yaumi'iż(in), inna rabbaka huwal-qawiyyul-‘ażīz(u).
Coscì, quande a Nòstra deçixon a l’é vegnua, Emmo sarvou o Saleh e quelli ch’an creduo con lê co-a Nòstra misericordia e (Emmo sarvou) da l’umiliaçion quello giorno. De fæto, o teu Segnô, o l’é Onnipotente, Onnipotente.
وَاَخَذَ الَّذِيْنَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ فَاَصْبَحُوْا فِيْ دِيَارِهِمْ جٰثِمِيْنَۙ
wa akhażal-lażīna ẓalamuṣ-ṣaiḥatu fa aṣbaḥū fī dārihim jāṡimīn(a).
Allora unna voxe de tron a l’é cheita in sciô pòpolo ingiusto, coscì che son mòrti desteixi inte seu case .
كَاَنْ لَّمْ يَغْنَوْا فِيْهَا ۗ اَلَآ اِنَّ ثَمُوْدَا۟ كَفَرُوْا رَبَّهُمْ ۗ اَلَا بُعْدًا لِّثَمُوْدَ ࣖ
ka allam yagnau fīhā, alā inna ṡamūda kafarū rabbahum, alā bu‘dal liṡamūd(a).
L'ea comme se no aivan mai visciuo inte quello pòsto. Arregòrdate che o pòpolo de Samud o l’à denegou o seu Dê. Arregòrdate che o pòpolo de Samud o perdià.
كَذَّبَتْ ثَمُوْدُ الْمُرْسَلِيْنَ ۖ
każżabat ṡamūdul-mursalīn(a).
O pòpolo de Samud o l’aiva mensou a-i apòstoli.
اِذْ قَالَ لَهُمْ اَخُوْهُمْ صٰلِحٌ اَلَا تَتَّقُوْنَ ۚ
iż qāla lahum akhūhum ṣāliḥun alā tattaqūn(a).
Quande o seu fræ Saleh o gh’à dito: “Perché no ê piöxi?
اِنِّيْ لَكُمْ رَسُوْلٌ اَمِيْنٌ ۙ
innī lakum rasūlun amīn(un).
De fæto, son un apòstolo de confiansa (mandou) à voscià,
فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَطِيْعُوْنِ ۚ
fattaqullāha wa aṭī‘ūn(i).
donca tegnî paû de Allah e obedîme.
وَمَآ اَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ اَجْرٍۚ اِنْ اَجْرِيَ اِلَّا عَلٰى رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ ۗ
wa mā as'alukum ‘alaihi min ajr(in), in ajriya illā ‘alā rabbil-‘ālamīn(a).
E no ve domando ninte in cangio de quell’invito, a mæ compensaçion a l’é solo che da-o Segnô de tutti i mondi.
اَتُتْرَكُوْنَ فِيْ مَا هٰهُنَآ اٰمِنِيْنَ ۙ
atutrakūna fīmā hāhunā āminīn(a).
Ti (pensi) che ti saiæ permisso de vive chì (into teu paise) in seguo,
فِيْ جَنّٰتٍ وَّعُيُوْنٍ ۙ
fī jannātiw wa ‘uyūn(in).
in giardin e in vivagne,
وَّزُرُوْعٍ وَّنَخْلٍ طَلْعُهَا هَضِيْمٌ ۚ
wa zurū‘iw wa nakhlin ṭal‘uhā haḍīm(un).
e ciante e palme da dattile che e seu feugge son molle.
وَتَنْحِتُوْنَ مِنَ الْجِبَالِ بُيُوْتًا فٰرِهِيْنَ
wa tanḥitūna minal-jibāli buyūtan fārihīn(a).
E ti l’æ scorpio con abilitæ de parte de montagne pe fâ de case pe case;
فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَطِيْعُوْنِ ۚ
fattaqullāha wa aṭī‘ūn(i).
donca tegnî paû de Allah e obedîme;
وَلَا تُطِيْعُوْٓا اَمْرَ الْمُسْرِفِيْنَ ۙ
wa lā tuṭī‘ū amral-musrifīn(a).
e no obedî a-i comandi de quelli che trasgredan,
الَّذِيْنَ يُفْسِدُوْنَ فِى الْاَرْضِ وَلَا يُصْلِحُوْنَ
allażīna yufsidūna fil-arḍi wa lā yaṣliḥūn(a).
ch'o l'à fæto di danni a-a tæra e o no l'à fæto de reparaçioin.»
قَالُوْٓا اِنَّمَآ اَنْتَ مِنَ الْمُسَحَّرِيْنَ ۙ
qālū innamā anta minal-musaḥḥarīn(a).
Dixan: «De fæto, ti l’æ solo che un de quelli ch’en stæti stregæ;
مَآ اَنْتَ اِلَّا بَشَرٌ مِّثْلُنَاۙ فَأْتِ بِاٰيَةٍ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ
mā anta illā basyarum miṡlunā, fa'ti bi'āyatin in kunta minaṣ-ṣādiqīn(a).
ti l’é solo uman comme niatri; alloa fâ un miracolo se ti l’é un di giusti.»
قَالَ هٰذِهٖ نَاقَةٌ لَّهَا شِرْبٌ وَّلَكُمْ شِرْبُ يَوْمٍ مَّعْلُوْمٍ ۚ
qāla hāżihī nāqatul lahā syirbuw wa lakum syirbu yaumim ma‘lūm(in).
O (Saleh) o l'à respòsto: «Questo o l'é un cammello femina, ch'o l'à o drito de beive, e ti gh'æ ascì o drito de beive into giorno stabilio».
وَلَا تَمَسُّوْهَا بِسُوْۤءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابُ يَوْمٍ عَظِيْمٍ
wa lā tamassūhā bisū'in fa ya'khużakum ‘ażābu yaumin ‘aẓīm(in).
E no toccâlo (o cammello) con ninte de mâ, sensa quello ti saiæ castigou inte un giorno terribile.»
فَعَقَرُوْهَا فَاَصْبَحُوْا نٰدِمِيْنَ ۙ
fa ‘aqarūhā fa aṣbaḥū nādimīn(a).
Dapeu l'an ammassou, dapeu se son sentii despiaxei,
فَاَخَذَهُمُ الْعَذَابُۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً ۗوَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُّؤْمِنِيْنَ
fa akhażahumul-‘ażāb(u), inna fī żālika la'āyah(tan), wa mā kāna akṡaruhum mu'minīn(a).
alloa saian castigæ. De fæto, inte quelli gh’é di segni (da potensa de Allah), ma a ciù parte de quelli a no credde.
وَاِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيْزُ الرَّحِيْمُ ࣖ
wa inna rabbaka lahuwal-‘azīzur-raḥīm(u).
E de fæto, o teu Segnô, o l’é o Ciù Potente, o Ciù Misericordioso.
وَلَقَدْ اَرْسَلْنَآ اِلٰى ثَمُوْدَ اَخَاهُمْ صٰلِحًا اَنِ اعْبُدُوا اللّٰهَ فَاِذَا هُمْ فَرِيْقٰنِ يَخْتَصِمُوْنَ
wa laqad arsalnā ilā ṡamūda akhāhum ṣāliḥan ani‘budullāha fa'iżā hum farīqāni yakhtaṣimūn(a).
E de fæto, Emmo mandou à (o pòpolo de) Samud o seu fræ Saleh (ch’o l’à gridou), «Adorâ Allah!» Ma tutt'assemme son vegnui doî gruppi ostili.
قَالَ يٰقَوْمِ لِمَ تَسْتَعْجِلُوْنَ بِالسَّيِّئَةِ قَبْلَ الْحَسَنَةِۚ لَوْلَا تَسْتَغْفِرُوْنَ اللّٰهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَ
qāla yā qaumi lima tasta‘jilūna bis-sayyi'ati qablal-ḥasanah(ti), lau lā tastagfirūnallāha la‘allakum turḥamūn(a).
O (Saleh) o l'à dito: "O mæ pòpolo! Perché ti domandi che o mâ o segge affrettou avanti (ti domandi) o ben? Perché no ti domandi o perdono à Allah, pe poei reçeive misericordia?"
قَالُوا اطَّيَّرْنَا بِكَ وَبِمَنْ مَّعَكَۗ قَالَ طٰۤىِٕرُكُمْ عِنْدَ اللّٰهِ بَلْ اَنْتُمْ قَوْمٌ تُفْتَنُوْنَ
qāluṭ ṭayyarnā bika wa bimam ma‘ak(a), qāla ṭā'irukum ‘indallāhi bal antum qaumun tuftanūn(a).
An respòsto: «Ammò avuo un brutto destin pe caxon de ti e da gente con ti». Lê (Saleh) o l'à dito: «O vòstro destin o l'é con Allah (no semmo a caxon), ma voî ê un pòpolo ch'o l'é misso a-a preuva».
وَكَانَ فِى الْمَدِيْنَةِ تِسْعَةُ رَهْطٍ يُّفْسِدُوْنَ فِى الْاَرْضِ وَلَا يُصْلِحُوْنَ
wa kāna fil-madīnati tis‘atu rahṭiy yufsidūna fil-arḍi wa lā yuṣliḥūn(a).
E inte quella çittæ gh'ea neuve òmmi ch'aivan fæto do mâ in sciâ tæra, e no aivan fæto de reparaçioin.
قَالُوْا تَقَاسَمُوْا بِاللّٰهِ لَنُبَيِّتَنَّهٗ وَاَهْلَهٗ ثُمَّ لَنَقُوْلَنَّ لِوَلِيِّهٖ مَا شَهِدْنَا مَهْلِكَ اَهْلِهٖ وَاِنَّا لَصٰدِقُوْنَ
qālū taqāsamū billāhi lanubayyitannahū wa ahlahū ṡumma lanaqūlanna liwaliyyihī mā syahidnā mahlika ahlihī wa innā laṣādiqūn(a).
An dito: «Giurâ pe (o nomme de) Allah, che attaccemmo de seguo lê e a seu famiggia de neutte, e dapeu diemmo a-i seu eredi (che) no emmo visto a destruçion da seu famiggia, e de fæto semmo e persoñe giuste».
وَمَكَرُوْا مَكْرًا وَّمَكَرْنَا مَكْرًا وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ
wa makarū makraw wa makarnā makraw wa hum lā yasy‘urūn(a).
E an complottou, e Noi emmo complottou, tanto che no l’ean conscienti.
فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ مَكْرِهِمْ اَنَّا دَمَّرْنٰهُمْ وَقَوْمَهُمْ اَجْمَعِيْنَ
fanẓur kaifa kāna ‘āqibatu makrihim annā dammarnāhum wa qaumahum ajma‘īn(a).
Coscì vedde o resultato da seu ingannaçion, che l’emmo destruto loiatri e tutto o seu pòpolo.
فَتِلْكَ بُيُوْتُهُمْ خَاوِيَةً ۢبِمَا ظَلَمُوْاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ
fatilka buyūtuhum khāwiyatam bimā ẓalamū, inna fī żālika la'āyatal liqaumiy ya‘lamūn(a).
Coscì l'é stæto e seu case che son cheite zu pe caxon da seu tirannia. De fæto, into fæto che gh’é pe in davei di segni (da potensa de Allah) pe quelli che san.
وَاَنْجَيْنَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَكَانُوْا يَتَّقُوْنَ
wa anjainal-lażīna āmanū wa kānū yattaqūn(a).
E Noi sarvemmo quelli che creddan e restan sempre devöti.
وَاَمَّا ثَمُوْدُ فَهَدَيْنٰهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمٰى عَلَى الْهُدٰى فَاَخَذَتْهُمْ صٰعِقَةُ الْعَذَابِ الْهُوْنِ بِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ ۚ
wa ammā ṡamūdu fa hadaināhum fastaḥabbul-‘amā ‘alal-hudā fa akhażathum ṣā‘iqatul-‘ażābil-hūni bimā kānū yaksibūn(a).
E pe quello ch’o l’à da fâ co-o pòpolo de Samud, gh’emmo dæto a guidda ma gh’é ciù cao a çeghessa (fäsa guidda) a-a guidda, donca son stæti corpii da-e lampe comme un castiggo umiliante pe caxon de quello ch’aivan fæto.
وَنَجَّيْنَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَكَانُوْا يَتَّقُوْنَ ࣖ
wa najjainal-lażīna āmanū wa kānū yattaqūn(a).
E Noi sarvemmo quelli che creddan perché son de gente pia.