وَعَلَّمَ اٰدَمَ الْاَسْمَاۤءَ كُلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلٰۤىِٕكَةِ فَقَالَ اَنْۢبِـُٔوْنِيْ بِاَسْمَاۤءِ هٰٓؤُلَاۤءِ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ
wa ‘allama ādamal-asmā'a kullahā ṡumma ‘araḍahum ‘alal-malā'ikati faqāla ambi'ūnī bi'asmā'i hā'ulā'i in kuntum ṣādiqīn(a).
Ол Адамға барлық заттардың атын үйретті, сосын періштелерге көрсетіп: «Егер шыншыл болсаңдар, Мына заттардың атын айтыңдар» деді.
قَالُوْا سُبْحٰنَكَ لَا عِلْمَ لَنَآ اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا ۗاِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيْمُ الْحَكِيْمُ
qālū subḥānaka lā ‘ilma lanā illā mā ‘allamtanā, innaka antal-‘alīmul-ḥakīm(u).
Олар: «Сені пәктеп тұрмыз, Сен бізге үйреткеннен басқа біздің білетініміз жоқ. Расында Сен – бәрін білуші, хикмет иесі» деді.
قَالَ يٰٓاٰدَمُ اَنْۢبِئْهُمْ بِاَسْمَاۤىِٕهِمْ ۚ فَلَمَّآ اَنْۢبَاَهُمْ بِاَسْمَاۤىِٕهِمْۙ قَالَ اَلَمْ اَقُلْ لَّكُمْ اِنِّيْٓ اَعْلَمُ غَيْبَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۙ وَاَعْلَمُ مَا تُبْدُوْنَ وَمَا كُنْتُمْ تَكْتُمُوْنَ
qāla yā ādamu ambi'hum bi'asmā'ihim, falammā amba'ahum bi'asmā'ihim, qāla alam aqul lakum innī a‘lamu gaibas-samāwāti wal-arḍ(i), wa a‘lamu mā tubdūna wa mā kuntum taktumūn(a).
Ол: «Ей, Адам! Оларға осы заттардың атын айт» деді. Ол айтып берген соң: «Мен сендерге аспандар мен жердегі құпияларды және сендер ашып-ашпаған нәрселерді білемін демедім бе?» деді.
وَاِذْ قُلْنَا لِلْمَلٰۤىِٕكَةِ اسْجُدُوْا لِاٰدَمَ فَسَجَدُوْٓا اِلَّآ اِبْلِيْسَۗ اَبٰى وَاسْتَكْبَرَۖ وَكَانَ مِنَ الْكٰفِرِيْنَ
wa iż qulnā lil-malā'ikatisjudū li ādama fasajadū illā iblīs(a), abā wastakbara wa kāna minal-kāfirīn(a).
Періштелерге: «Адамға сәжде қылыңдар» дегенде, бәрі сәжде қылды, бірақ Ібіліс бас тартты, тәкаппарлық етті және кәпірлерден болды.
وَلَقَدْ خَلَقْنٰكُمْ ثُمَّ صَوَّرْنٰكُمْ ثُمَّ قُلْنَا لِلْمَلٰۤىِٕكَةِ اسْجُدُوْا لِاٰدَمَ فَسَجَدُوْٓا اِلَّآ اِبْلِيْسَۗ لَمْ يَكُنْ مِّنَ السّٰجِدِيْنَ
wa laqad khalaqnākum ṡumma ṣawwarnākum ṡumma qulnā lil-malā'ikatisjudū li'ādama fa sajadū illā iblīs(a), lam yakum minas-sājidīn(a).
Біз сендерді жараттық, кейін пішін бердік, кейін періштелерге: «Адамға сәжде етіңдер», – дедік. Олар сәжде етті, тек Иблис сәжде етпеді, ол сәжде етушілерден болмады.
قَالَ مَا مَنَعَكَ اَلَّا تَسْجُدَ اِذْ اَمَرْتُكَ ۗقَالَ اَنَا۠ خَيْرٌ مِّنْهُۚ خَلَقْتَنِيْ مِنْ نَّارٍ وَّخَلَقْتَهٗ مِنْ طِيْنٍ
qāla mā mana‘aka allā tasjuda iż amartuk(a), qāla ana khairum minh(u), khalaqtanī min nāriw wa khalaqtahū min ṭīn(in).
(Алла): «Сені не тосқандай сәжде етпедің, Мен саған бұйырғанда?» – деді. Ол: «Мен одан жақсымын. Сен мені оттан жараттың, ал оны топырақтан жараттың», – деді.
قَالَ فَاهْبِطْ مِنْهَا فَمَا يَكُوْنُ لَكَ اَنْ تَتَكَبَّرَ فِيْهَا فَاخْرُجْ اِنَّكَ مِنَ الصّٰغِرِيْنَ
qāla fahbiṭ minhā famā yakūnu laka an tatakabbara fīhā fakhruj innaka minaṣ-ṣāgirīn(a).
(Алла): «Онда одан түс, онда менмендік ететін саған жараспайды. Шық! Расында, сен кішіпейілдерденсің», – деді.
قَالَ اَنْظِرْنِيْٓ اِلٰى يَوْمِ يُبْعَثُوْنَ
qāla anẓirnī ilā yaumi yub‘aṡūn(a).
Ол: «Мені қайта тірілтілетін күнге дейін кешіктір», – деді.
قَالَ اِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِيْنَ
qāla innaka minal-munẓarīn(a).
(Алла): «Расында, сен кешіктірілгендерденсің», – деді.
قَالَ فَبِمَآ اَغْوَيْتَنِيْ لَاَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِرَاطَكَ الْمُسْتَقِيْمَۙ
qāla fabimā agwaitanī la'aq‘udanna lahum ṣirāṭakal-mustaqīm(a).
Ол: «Сен мені адастырғаның үшін, Мен де оларды Өзінің тура жолыңнан тосамын», – деді.
ثُمَّ لَاٰتِيَنَّهُمْ مِّنْۢ بَيْنِ اَيْدِيْهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ وَعَنْ اَيْمَانِهِمْ وَعَنْ شَمَاۤىِٕلِهِمْۗ وَلَا تَجِدُ اَكْثَرَهُمْ شٰكِرِيْنَ
Ṡumma la'ātiyannahum mim baini aidīhim wa min khalfihim wa ‘an aimānihim wa ‘an syamā'ilihim, wa lā tajidu akṡarahum syākirīn(a).
«Кейін оларға алдарынан, артынан, оң жағынан және сол жағынан келмін. Сен олардың көбін шүкір еткендерден таппайсың».
قَالَ اخْرُجْ مِنْهَا مَذْءُوْمًا مَّدْحُوْرًا ۗ لَمَنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ لَاَمْلَـَٔنَّ جَهَنَّمَ مِنْكُمْ اَجْمَعِيْنَ
qālakhruj minhā maż'ūmam madḥūrā(n), laman tabi‘aka minhum la'amla'anna jahannama minkum ajma‘īn(a).
(Алла): «Онда одан масқара болып, қуылған күйде шық! Олардан кім саған ерсе, Мен Жаһаннамды сендердің бәріңмен толтырамын», – деді.
وَيٰٓاٰدَمُ اسْكُنْ اَنْتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ فَكُلَا مِنْ حَيْثُ شِئْتُمَا وَلَا تَقْرَبَا هٰذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُوْنَا مِنَ الظّٰلِمِيْنَ
wa yā ādamuskun anta wa zaujukal-jannata fa kulā min ḥaiṡu syi'tumā wa lā taqrabā hāżihisy-syajarata fa takūnā minaẓ-ẓālimīn(a).
Уа, Адам! Сен және жұбайың жәннатта тұрыңдар, қалаған жеріңнен жеңдер, бірақ мына ағашқа жақындамаңдар, сонда зағымдардан боласыңдар.
فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشَّيْطٰنُ لِيُبْدِيَ لَهُمَا مَا وٗرِيَ عَنْهُمَا مِنْ سَوْءٰتِهِمَا وَقَالَ مَا نَهٰىكُمَا رَبُّكُمَا عَنْ هٰذِهِ الشَّجَرَةِ اِلَّآ اَنْ تَكُوْنَا مَلَكَيْنِ اَوْ تَكُوْنَا مِنَ الْخٰلِدِيْنَ
fa waswasa lahumasy-syaiṭānu liyubdiya lahumā mā wūriya ‘anhumā min sau'ātihimā wa qāla mā nahākumā rabbukumā ‘an hāżihisy-syajarati illā an takūnā malakaini au takūnā minal-khālidīn(a).
Сонда шайтан оларға сыбырлады, жасырынған нәрселерін ашу үшін: «Раббыларың сендерге мына ағашты тек періште болмау немесе мәңгі тұрмау үшін тыйды», – деді.
وَقَاسَمَهُمَآ اِنِّيْ لَكُمَا لَمِنَ النّٰصِحِيْنَۙ
wa qāsamahumā innī lakumā laminan-nāṣiḥīn(a).
Ол оларға ант етіп: «Мен сендерге шынайымын», – деді.
فَدَلّٰىهُمَا بِغُرُوْرٍۚ فَلَمَّا ذَاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُمَا سَوْءٰتُهُمَا وَطَفِقَا يَخْصِفٰنِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَّرَقِ الْجَنَّةِۗ وَنَادٰىهُمَا رَبُّهُمَآ اَلَمْ اَنْهَكُمَا عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ وَاَقُلْ لَّكُمَآ اِنَّ الشَّيْطٰنَ لَكُمَا عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ
fa dallāhumā bigurūr(in), falammā żāqasy-syajarata badat lahumā sau'ātuhumā wa ṭafiqā yakhṣifāni ‘alaihimā miw waraqil-jannah(ti), wa nādāhumā rabbuhumā alam anhakumā ‘an tilkumasy-syajarati wa aqul lakumā innasy-syaiṭāna lakumā ‘aduwwum mubīn(un).
Сонда ол оларды алдап түсірді. Ағаш дәмін татқанда ұят жерлері ашылды, олар жәннат жапырақтарымен жабына бастады. Раббылары оларға шақырды: «Мен сендерге сол ағашты тыймадым ба және шайтан сендердің ашық дұшпаның екенін айтпадым ба?»
قَالَا رَبَّنَا ظَلَمْنَآ اَنْفُسَنَا وَاِنْ لَّمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُوْنَنَّ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ
qālā rabbanā ẓalamnā anfusanā wa illam tagfir lanā wa tarḥamnā lanakūnanna minal-khāsirīn(a).
Олар: «Раббымыз! Біз өздерімізге зұлымдық еттік. Егер Сен бізді кешірмесең және бізге рақым етпесең, зиян шегушілерден боламыз», – деді.
قَالَ اهْبِطُوْا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ ۚوَلَكُمْ فِى الْاَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَّمَتَاعٌ اِلٰى حِيْنٍ
qālahbiṭū ba‘ḍukum liba‘ḍin ‘aduww(un), wa lakum fil-arḍi mustaqarruw wa matā‘un ilā ḥīn(in).
(Алла): «Бір-біріңе дұшпан болып түсіңдер. Жерде сендерге тұрақ және белгіленген мерзімге дейін пайдалану бар», – деді.
قَالَ فِيْهَا تَحْيَوْنَ وَفِيْهَا تَمُوْتُوْنَ وَمِنْهَا تُخْرَجُوْنَ ࣖ
qāla fīhā taḥyauna wa fīhā tamūtūna wa minhā tukhrajūn(a).
Ол: «Онда сендер өмір сүресіңдер, өлесіңдер және одан шығарылатынсыңдар», – деді.
وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْاِنْسَانَ مِنْ صَلْصَالٍ مِّنْ حَمَاٍ مَّسْنُوْنٍۚ
wa laqad khalaqnal-insāna min ṣalṣālim min ḥama'im masnūn(in).
Расында, Біз адамды құрғақ саздан, қара балшықтан жараттық.
وَالْجَاۤنَّ خَلَقْنٰهُ مِنْ قَبْلُ مِنْ نَّارِ السَّمُوْمِ
wal-jānna khalaqnāhu min qablu min nāris-samūm(i).
Жындарды бұрын оттан жараттық.
وَاِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلٰۤىِٕكَةِ اِنِّيْ خَالِقٌۢ بَشَرًا مِّنْ صَلْصَالٍ مِّنْ حَمَاٍ مَّسْنُوْنٍۚ
wa iż qāla rabbuka lil-malā'ikati innī khāliqum basyaram min ṣalṣālim min ḥama'im masnūn(in).
Сол кезде Раббың періштелерге: «Мен құрғақ саздан, қара балшықтан адам жаратамын», – деді.
فَاِذَا سَوَّيْتُهٗ وَنَفَخْتُ فِيْهِ مِنْ رُّوْحِيْ فَقَعُوْا لَهٗ سٰجِدِيْنَ
fa iżā sawwaituhū wa nafakhtu fīhi mir rūḥī fa qa‘ū lahū sājidīn(a).
«Мен оған пішін бергенде және одан рухымнан үрлегенде, оған сәжде етіңдер».
فَسَجَدَ الْمَلٰۤىِٕكَةُ كُلُّهُمْ اَجْمَعُوْنَۙ
fa sajadal-malā'ikatu kulluhum ajma‘ūn(a).
Періштелердің бәрі сәжде етті,
اِلَّآ اِبْلِيْسَۗ اَبٰىٓ اَنْ يَّكُوْنَ مَعَ السّٰجِدِيْنَ
illā iblīs(a), abā ay yakūna ma‘as-sājidīn(a).
бірақ Иблис бас тартты, ол періштелермен бірге болғысы келмеді.
قَالَ يٰٓاِبْلِيْسُ مَا لَكَ اَلَّا تَكُوْنَ مَعَ السّٰجِدِيْنَ
qāla yā iblīsu mā laka allā takūna ma‘as-sājidīn(a).
Ол: «Уа, Иблис! Сен не үшін періштелермен бірге сәжде етпедің?» – деді.
قَالَ لَمْ اَكُنْ لِّاَسْجُدَ لِبَشَرٍ خَلَقْتَهٗ مِنْ صَلْصَالٍ مِّنْ حَمَاٍ مَّسْنُوْنٍ
qāla lam akul li'asjuda libasyarin khalaqtahū min ṣalṣālim min ḥama'im masnūn(in).
Ол: «Мен одан артықпын. Сен мені оттан жараттың, ал оны құрғақ саздан жараттың», – деді.
قَالَ فَاخْرُجْ مِنْهَا فَاِنَّكَ رَجِيْمٌۙ
qāla fakhruj minhā fa innaka rajīm(un).
Ол: «Онда одан шық, сен қуылғансың».
وَّاِنَّ عَلَيْكَ اللَّعْنَةَ اِلٰى يَوْمِ الدِّيْنِ
wa inna ‘alaikal-la‘nata ilā yaumid-dīn(i).
«Расында, қиямет күніне дейін лағынет саған».
قَالَ رَبِّ فَاَنْظِرْنِيْٓ اِلٰى يَوْمِ يُبْعَثُوْنَ
qāla rabbi fa anẓirnī ilā yaumi yub‘aṡūn(a).
Ол: «Раббым! Маған қиямет күніне дейін мерзім бер», – деді.
قَالَ فَاِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِيْنَۙ
qāla fa innaka minal-munẓarīn(a).
Ол: «Сен мерзім берілгендерденсің».
اِلٰى يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُوْمِ
ilā yaumil-waqtil-ma‘lūm(i).
«Белгіленген уақытқа дейін».
قَالَ رَبِّ بِمَآ اَغْوَيْتَنِيْ لَاُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِى الْاَرْضِ وَلَاُغْوِيَنَّهُمْ اَجْمَعِيْنَۙ
qāla rabbi bimā agwaitanī la'uzayyinanna lahum fil-arḍi wa la'ugwiyannahum ajma‘īn(a).
Ол: «Раббым! Сен мені адастырғаның үшін мен де жер бетінде оларды адастырамын».
اِلَّا عِبَادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِيْنَ
illā ‘ibādaka minhumul-mukhlaṣīn(a).
«Бірақ олардың таңдаулы құлдарың басқа».
قَالَ هٰذَا صِرَاطٌ عَلَيَّ مُسْتَقِيْمٌ
qāla hāżā ṣirāṭun ‘alayya mustaqīm(un).
Ол: «Бұл – Мен үшін тура жол».
اِنَّ عِبَادِيْ لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطٰنٌ اِلَّا مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْغَاوِيْنَ
inna ‘ibādī laisa laka ‘alaihim sulṭānun illā manittaba‘aka minal-gāwīn(a).
«Расында, сенде олардың үстінен күш жоқ, тек қателескендер басқа».
وَاِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُهُمْ اَجْمَعِيْنَۙ
wa inna jahannama lamau‘iduhum ajma‘īn(a).
«Расында, олардың бәрінің оралатын жері – тозақ».
لَهَا سَبْعَةُ اَبْوَابٍۗ لِكُلِّ بَابٍ مِّنْهُمْ جُزْءٌ مَّقْسُوْمٌ ࣖ
lahā sab‘atu abwāb(in), likulli bābim minhum juz'um maqsūm(un).
«Оның жеті қақпасы бар, әр қақпаға бөлініп белгіленген топ бар».
وَلَقَدْ عَهِدْنَآ اِلٰٓى اٰدَمَ مِنْ قَبْلُ فَنَسِيَ وَلَمْ نَجِدْ لَهٗ عَزْمًا ࣖ
wa laqad ‘ahidnā ilā ādama min qablu fa nasiya wa lam najid lahū ‘azmā(n).
Біз бұрын Адамға аманат бердік, бірақ ол ұмытты және оған беріктік таппадық.
وَاِذْ قُلْنَا لِلْمَلٰۤىِٕكَةِ اسْجُدُوْا لِاٰدَمَ فَسَجَدُوْٓا اِلَّآ اِبْلِيْسَ اَبٰى ۗ
wa iż qulnā lil-malā'ikatisjudū li'ādama fa sajadū illā iblīsa abā.
Сол кезде періштелерге: «Адамға сәжде етіңдер», – дедік. Олар сәжде етті, бірақ Иблис бас тартты.
فَقُلْنَا يٰٓاٰدَمُ اِنَّ هٰذَا عَدُوٌّ لَّكَ وَلِزَوْجِكَ فَلَا يُخْرِجَنَّكُمَا مِنَ الْجَنَّةِ فَتَشْقٰى
fa qulnā yā ādamu inna hāżā ‘aduwwul laka wa lizaujika falā yukhrijannakumā minal-jannati fa tasyqā.
Біз: «Уа, Адам! Ол саған және әйеліңе дұшпан. Ол сендерді жәннаттан шығармасын, сонда сен қиналасың» дедік.
اِنَّ لَكَ اَلَّا تَجُوْعَ فِيْهَا وَلَا تَعْرٰى ۙ
inna laka allā tajū‘a fīhā wa lā ta‘rā.
«Расында, сен онда аш қалмайсың және жалаңаш болмайсың».
وَاَنَّكَ لَا تَظْمَؤُا فِيْهَا وَلَا تَضْحٰى
wa annaka lā taẓma'u fīhā wa lā taḍḥā.
«Сен онда шөлдемейсің және күннің ыстығынан қорғанбайсың».
فَوَسْوَسَ اِلَيْهِ الشَّيْطٰنُ قَالَ يٰٓاٰدَمُ هَلْ اَدُلُّكَ عَلٰى شَجَرَةِ الْخُلْدِ وَمُلْكٍ لَّا يَبْلٰى
fa waswasa ilaihisy-syaiṭānu qāla yā ādamu hal adulluka ‘alā syajaratil-khuldi wa mulkil lā yablā.
Бірақ шайтан оған сыбырлады: «Уа, Адам! Мен саған мәңгілік ағаш пен ешқашан тозбайтын патшалықты көрсетейін бе?»
فَاَكَلَا مِنْهَا فَبَدَتْ لَهُمَا سَوْءٰتُهُمَا وَطَفِقَا يَخْصِفٰنِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَّرَقِ الْجَنَّةِۚ وَعَصٰىٓ اٰدَمُ رَبَّهٗ فَغَوٰى ۖ
fa akalā minhā fa badat lahumā sau'ātuhumā wa ṭafiqā yakhṣifāni ‘alaihimā miw waraqil-jannah(ti), wa ‘aṣā ādamu rabbahū fa gawā.
Сонда екеуі одан жеді, сонда олардың ұят жерлері ашылды және жәннат жапырақтарынан өздеріне жамылғы жасасты. Адам Раббысына қарсы шықты, сонда адасты.
ثُمَّ اجْتَبٰىهُ رَبُّهٗ فَتَابَ عَلَيْهِ وَهَدٰى
Ṡummajtabāhu rabbuhū fa tāba ‘alaihi wa hadā.
Кейін Раббысы оны таңдады, тәубесін қабыл етті және тура жолға салды.
قَالَ اهْبِطَا مِنْهَا جَمِيْعًاۢ بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ ۚفَاِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِّنِّيْ هُدًى ەۙ فَمَنِ اتَّبَعَ هُدَايَ فَلَا يَضِلُّ وَلَا يَشْقٰى
qālahbiṭā minhā jamī‘am ba‘ḍukum liba‘ḍin ‘aduww(un), fa immā ya'tiyannakum minnī hudā(n), fa manittaba‘a hudāya falā yaḍillu wa lā yasyqā.
(Алла): «Екеуің төмен түсіңдер, сендер бір-біріңе дұшпансыңдар. Егер Менен тура жол келсе, кім менің тура жолыма ерсе, ол адаспайды және қиналмайды» деді.
اِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلٰۤىِٕكَةِ اِنِّيْ خَالِقٌۢ بَشَرًا مِّنْ طِيْنٍ
iż qāla rabbuka lil-malā'ikati innī khāliqum basyaram min ṭīn(in).
Және олар құрметті болады,
فَاِذَا سَوَّيْتُهٗ وَنَفَخْتُ فِيْهِ مِنْ رُّوْحِيْ فَقَعُوْا لَهٗ سٰجِدِيْنَ
fa'iżā sawwaituhū wa nafakhtu fīhi mir rūḥī faqa‘ū lahū sājidīn(a).
Нәғымат жәннатында,
فَسَجَدَ الْمَلٰۤىِٕكَةُ كُلُّهُمْ اَجْمَعُوْنَۙ
fasajadal-malā'ikatu kulluhum ajma‘ūn(a).
Бір-біріне қарама-қарсы дивандарда.