لَوْ كَانَ عَرَضًا قَرِيْبًا وَّسَفَرًا قَاصِدًا لَّاتَّبَعُوْكَ وَلٰكِنْۢ بَعُدَتْ عَلَيْهِمُ الشُّقَّةُۗ وَسَيَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ لَوِ اسْتَطَعْنَا لَخَرَجْنَا مَعَكُمْۚ يُهْلِكُوْنَ اَنْفُسَهُمْۚ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ اِنَّهُمْ لَكٰذِبُوْنَ ࣖ
lau kāna ‘araḍan qarībaw wa safaran qāṣidal lattaba‘ūka wa lākim ba‘udat ‘alaihimusy-syuqqah(tu), wa sayaḥlifūna billāhi lawistaṭa‘nā lakharajnā ma‘akum, yuhlikūna anfusahum, wallāhu ya‘lamu innahum lakāżibūn(a).
Әгәр (сез аларны чакырган нәрсә) җиңел файда булса һәм юл бик ерак булмаса, алар, әлбәттә, сезнең артыгыздан барырлар, ләкин бара торган урын аларга бик ерак булып тоела. Алар Аллаһ исеме белән ант итәрләр: "Әгәр көчебез җитсә, без дә сезнең белән барырбыз", - дип. Алар үзләрен һәлак иттеләр, һәм Аллаһ аларның чын ялганчылар икәнен белде.
لَا يَسْتَأْذِنُكَ الَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ اَنْ يُّجَاهِدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌۢ بِالْمُتَّقِيْنَ
lā yasta'żinukal-lażīna yu'minūna billāhi wal-yaumil-ākhiri ay yujāhidū bi'amwālihim wa anfusihim, wallāhu ‘alīmum bil-muttaqīn(a).
Аллаһка һәм Ахирәт көненә иман китергән кешеләр сездән маллары һәм җаннары белән сугышырга рөхсәт сорамаслар. Аллаһ тәкъва кешеләрне белә.
اِنَّمَا يَسْتَأْذِنُكَ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَارْتَابَتْ قُلُوْبُهُمْ فَهُمْ فِيْ رَيْبِهِمْ يَتَرَدَّدُوْنَ
innamā yasta'żinukal-lażīna lā yu'minūna billāhi wal-yaumil-ākhiri wartābat qulūbuhum fahum fī raibihim yataraddadūn(a).
Әлбәттә, синнән рөхсәт сорарлар, әлбәттә, Аллаһка һәм Ахирәт көненә ышанмаган кешеләр, һәм күңелләре шикле, шуңа күрә алар һәрвакыт шикләнеп торалар.
۞ وَلَوْ اَرَادُوا الْخُرُوْجَ لَاَعَدُّوْا لَهٗ عُدَّةً وَّلٰكِنْ كَرِهَ اللّٰهُ انْۢبِعَاثَهُمْ فَثَبَّطَهُمْ وَقِيْلَ اقْعُدُوْا مَعَ الْقٰعِدِيْنَ
wa lau arādul-khurūja la'a‘addū lahū ‘uddataw wa lākin karihallāhumbi‘āṡahum fa ṡabbaṭahum wa qīlaq‘udū ma‘al-qā‘idīn(a).
Әгәр алар китәргә ниятләгән булсалар, моңа әзерләнерләр иде, ләкин Аллаһ аларның китәргә теләмәде, шуңа күрә аларның теләкләрен киметте, һәм аларга: "Калганнар белән бергә калыгыз", - дип әйтелде.
لَوْ خَرَجُوْا فِيْكُمْ مَّا زَادُوْكُمْ اِلَّا خَبَالًا وَّلَاَوْضَعُوْا خِلٰلَكُمْ يَبْغُوْنَكُمُ الْفِتْنَةَۚ وَفِيْكُمْ سَمّٰعُوْنَ لَهُمْۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌۢ بِالظّٰلِمِيْنَ
wa lau kharajū fīkum mā zādūkum illā khabālaw wa la'auḍa‘ū khilālakum yabgūnakumul-fitnah(ta), wa fīkum sammā‘ūna lahum, wallāhu ‘alīmum biẓ-ẓālimīn(a).
Әгәр алар сезнең белән барсалар, алар сезнең көчегезне арттырмаслар, киресенчә, алар бары тик тәртипсезлек кенә тудырырлар һәм сезнең арагызда тәртипсезлек тудыру өчен алга атланырлар, ә арагызда аларның сүзләрен тыңлауны яратучылар бар. Аллаһ залимнәрне белә.
وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّقُوْلُ ائْذَنْ لِّيْ وَلَا تَفْتِنِّيْۗ اَلَا فِى الْفِتْنَةِ سَقَطُوْاۗ وَاِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيْطَةٌ ۢ بِالْكٰفِرِيْنَ
wa minhum may yaqūlu'żal lī wa lā taftinnī, alā fil-fitnati saqaṭū, wa inna jahannama lamuḥīṭatum bil-kāfirīn(a).
Алардан кайберләре: "Миңа (сугышка бармаска) рөхсәт бир һәм мине фетнәгә төшермә", – дияр.
فَرِحَ الْمُخَلَّفُوْنَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلٰفَ رَسُوْلِ اللّٰهِ وَكَرِهُوْٓا اَنْ يُّجَاهِدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَاَنْفُسِهِمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَقَالُوْا لَا تَنْفِرُوْا فِى الْحَرِّۗ قُلْ نَارُ جَهَنَّمَ اَشَدُّ حَرًّاۗ لَوْ كَانُوْا يَفْقَهُوْنَ
fariḥal-mukhallafūna bimaq‘adihim khilāfa rasūlillāhi wa karihū ay yujāhidū bi'amwālihim wa anfusihim fī sabīlillāhi wa qālū lā tanfirū fil-ḥarr(i), qul nāru jahannama asyaddu ḥarrā(n), lau kānū yafqahūn(a).
Артта калганнар (сугышта катнашмаганнар) Аллаһның Илчесе (с.г.в.) артыннан тыныч кына утырырга шат иделәр. Алар Аллаһ юлында маллары һәм җаннары белән җиһад кылуны яратмадылар һәм: "Бу эсселектә (сугышка) чыкмагыз", - диделәр. Әйт (әй Мөхәммәд): "Җәһәннәм уты эссерәк", - дип, әгәр алар белсәләр.
فَاِنْ رَّجَعَكَ اللّٰهُ اِلٰى طَاۤىِٕفَةٍ مِّنْهُمْ فَاسْتَأْذَنُوْكَ لِلْخُرُوْجِ فَقُلْ لَّنْ تَخْرُجُوْا مَعِيَ اَبَدًا وَّلَنْ تُقَاتِلُوْا مَعِيَ عَدُوًّاۗ اِنَّكُمْ رَضِيْتُمْ بِالْقُعُوْدِ اَوَّلَ مَرَّةٍۗ فَاقْعُدُوْا مَعَ الْخٰلِفِيْنَ
fa ir raja‘akallāhu ilā ṭā'ifatim minhum fasta'żanūka lil-khurūji faqul lan takhrujū ma‘iya abadaw wa lan tuqātilū ma‘iya ‘aduwwā(n), innakum raḍītum bil-qu‘ūdi awwala marrah(tin), faq‘udū ma‘al-khālifīn(a).
Әгәр Аллаһ сине (Мөхәммәд пәйгамбәр) алардан бер төркемгә кире кайтарса, алар синнән (сугышка) чыгарга рөхсәт сорасалар, әйт: "Сез минем белән мәңгегә чыга алмыйсыз һәм минем белән дошманга каршы сугыша алмыйсыз. Чыннан да, сез баштан ук (сугышка) бармаска риза идегез. Шуңа күрә (сугышка) бармаучылар белән бергә утырыгыз".
وَاِذَآ اُنْزِلَتْ سُوْرَةٌ اَنْ اٰمِنُوْا بِاللّٰهِ وَجَاهِدُوْا مَعَ رَسُوْلِهِ اسْتَأْذَنَكَ اُولُوا الطَّوْلِ مِنْهُمْ وَقَالُوْا ذَرْنَا نَكُنْ مَّعَ الْقٰعِدِيْنَ
wa iżā unzilat sūratun an āminū billāhi wa jāhidū ma‘a rasūlihista'żanaka uluṭ-ṭauli minhum wa qālū żarnā nakum ma‘al-qā‘idīn(a).
Әгәр (монафыйкларга) "Аллаһка ышаныгыз һәм Аның пәйгамбәре белән сугышыгыз" дип сүрә иңсә, әлбәттә, аларның байлары һәм абруйлылары сездән (сугышмаска) рөхсәт сорарлар һәм: "Безгә өйдә утыручылар белән бергә булырга рөхсәт итегез", - диярләр.
رَضُوْا بِاَنْ يَّكُوْنُوْا مَعَ الْخَوَالِفِ وَطُبِعَ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا يَفْقَهُوْنَ
raḍū bi'ay yakūnū ma‘al-khawālifi wa ṭubi‘a ‘alā qulūbihim fahum lā yafqahūn(a).
Алар сугышка бармаган кешеләр белән бергә булырга әзер, һәм йөрәкләре ябык, шуңа күрә алар (иман һәм җиһад шатлыгын) аңламыйлар.
وَجَاۤءَ الْمُعَذِّرُوْنَ مِنَ الْاَعْرَابِ لِيُؤْذَنَ لَهُمْ وَقَعَدَ الَّذِيْنَ كَذَبُوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ ۗسَيُصِيْبُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ
wa jā'al-mu‘ażżirūna minal-a‘rābi liyu'żana lahum wa qa‘adal-lażīna każabullāha wa rasūlah(ū), sayuṣībul-lażīna kafarū minhum ‘ażābun alīm(un).
Бәдәви гарәпләрдән кайберләре (Пәйгамбәр янына) сәбәпләр китереп, (сугышка бармаска) рөхсәт бирелергә теләделәр, ә Аллаһка һәм Аның рәсүленә ялган сөйләгәннәр тын гына утырдылар. Аларның имансызларына киләчәктә рәнҗетүче газап булачак.
۞ اِنَّمَا السَّبِيْلُ عَلَى الَّذِيْنَ يَسْتَأْذِنُوْنَكَ وَهُمْ اَغْنِيَاۤءُۚ رَضُوْا بِاَنْ يَّكُوْنُوْا مَعَ الْخَوَالِفِۙ وَطَبَعَ اللّٰهُ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ ۔
innamas-sabīlu ‘alal-lażīna yasta'żinūnaka wa hum agniyā'(u), raḍū bi'ay yakūnū ma‘al-khawālif(i), wa ṭaba‘allāhu ‘alā qulūbihim fahum lā ya‘lamūn(a).
Чынлыкта, (гаепләү) сәбәбе, бай булсалар да, сездән (сугышка бармаска) рөхсәт сораган кешеләрдә генә. Алар сугышмаган кешеләр белән бергә булырга риза, Аллаһ аларның йөрәкләрен бикләгән, шуңа күрә алар (гамәлләренең нәтиҗәләрен) белмиләр.
يَعْتَذِرُوْنَ اِلَيْكُمْ اِذَا رَجَعْتُمْ اِلَيْهِمْ ۗ قُلْ لَّا تَعْتَذِرُوْا لَنْ نُّؤْمِنَ لَكُمْ قَدْ نَبَّاَنَا اللّٰهُ مِنْ اَخْبَارِكُمْ وَسَيَرَى اللّٰهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُوْلُهٗ ثُمَّ تُرَدُّوْنَ اِلٰى عٰلِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ
ya‘tażirūna ilaikum iżā raja‘tum ilaihim, qul lā ta‘tażirū lan nu'mina lakum qad nabba'anallāhu min akhbārikum wa sayarallāhu ‘amalakum wa rasūluhū ṡumma turaddūna ilā ‘ālimil-gaibi wasy-syahādati fa yunabbi'ukum bimā kuntum ta‘malūn(a).
Алар (сугышта катнашмаган монафыйклар) сез аларга кайткач, сезгә сәбәпләрен аңлатырлар. (Мөхәммәд пәйгамбәр) әйт: "Гаепләнмәгез, без сезгә ышанмыйбыз, Аллаһ безгә сезнең хәбәрләрегезне хәбәр итте. Аллаһ сезнең эшләрегезне күрәчәк, Аның пәйгамбәре дә, аннары сез яшерен һәм чынны белүче Аллаһка кайтарылачаксыз, аннары Ул сезгә нәрсә эшләгәнегезне хәбәр итәчәк".
سَيَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ لَكُمْ اِذَا انْقَلَبْتُمْ اِلَيْهِمْ لِتُعْرِضُوْا عَنْهُمْ ۗ فَاَعْرِضُوْا عَنْهُمْ ۗ اِنَّهُمْ رِجْسٌۙ وَّمَأْوٰىهُمْ جَهَنَّمُ جَزَاۤءً ۢبِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ
sayaḥlifūna billāhi lakum iżanqalabtum ilaihim litu‘riḍū ‘anhum, fa a‘riḍū ‘anhum, innahum rijs(un), wa ma'wāhum jahannamu jazā'am bimā kānū yaksibūn(a).
Алар янына кайткач, алардан баш тартырга ант итәрләр, чөнки аларның җаннары пычрак, һәм аларның урыннары җәһәннәм, бу аларның кылган гамәлләре өчен җәза булсын.
يَحْلِفُوْنَ لَكُمْ لِتَرْضَوْا عَنْهُمْ ۚفَاِنْ تَرْضَوْا عَنْهُمْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يَرْضٰى عَنِ الْقَوْمِ الْفٰسِقِيْنَ
yaḥlifūna lakum litarḍau ‘anhum, fa in tarḍau ‘anhum fa innallāha lā yarḍā ‘anil-qaumil-fāsiqīn(a).
Алар сезгә ант итәрләр, сез аларны кабул итәрсез дип. Әгәр сез аларны кабул итсәгез дә, Аллаһ фасыйклардан риза булмас.