وَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ مَّنَعَ مَسٰجِدَ اللّٰهِ اَنْ يُّذْكَرَ فِيْهَا اسْمُهٗ وَسَعٰى فِيْ خَرَابِهَاۗ اُولٰۤىِٕكَ مَا كَانَ لَهُمْ اَنْ يَّدْخُلُوْهَآ اِلَّا خَاۤىِٕفِيْنَ ەۗ لَهُمْ فِى الدُّنْيَا خِزْيٌ وَّلَهُمْ فِى الْاٰخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيْمٌ
wa man aẓlamu mim mam mana‘a masājidallāhi ay yużkara fīhasmuhū wa sa‘ā fī kharābihā, ulā'ika mā kāna lahum ay yadkhulūhā illā khā'ifīn(a), lahum fid-dun-yā khizyuw wa lahum fil-ākhirati ‘ażābun ‘aẓīm(un).
Kandi n’oha otari w’oburingaaniza kukira omuntu orikuzibira okugamba eiziina rye omu mizigiti ya Allah, kandi akagyezaho kugisheenya? Tibashemerire kugitaahamu kureka baine obwoba (bwa Allah). Baryahemuka omu nsi egi kandi omu magara g’aha muheru baryafubirwa munonga.
اَلشَّهْرُ الْحَرَامُ بِالشَّهْرِ الْحَرَامِ وَالْحُرُمٰتُ قِصَاصٌۗ فَمَنِ اعْتَدٰى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوْا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدٰى عَلَيْكُمْ ۖ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ مَعَ الْمُتَّقِيْنَ
asy-syahrul-ḥarāmu bisy-syahril-ḥarāmi wal-ḥurumātu qiṣāṣ(un), famani‘tadā ‘alaikum fa‘tadū ‘alaihi bimiṡli ma‘tadā ‘alaikum, wattaqullāha wa‘lamū annallāha ma‘al-muttaqīn(a).
Ameezi ga haram n’ameezi ga haram, kandi (aha) ekintu ekirikuheebwa ekitiinisa nikikora (ekiragiro kya) qisas. N’ahabw’ekyo, weena orikukuteera, mumuteere nk’oku arikukuteera. Mutiine Allah kandi mumanye ngu Allah ari hamwe nabo abarikutiina Allah.
وَاَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلّٰهِ ۗ فَاِنْ اُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِۚ وَلَا تَحْلِقُوْا رُءُوْسَكُمْ حَتّٰى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهٗ ۗ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَّرِيْضًا اَوْ بِهٖٓ اَذًى مِّنْ رَّأْسِهٖ فَفِدْيَةٌ مِّنْ صِيَامٍ اَوْ صَدَقَةٍ اَوْ نُسُكٍ ۚ فَاِذَآ اَمِنْتُمْ ۗ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ اِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِۚ فَمَنْ لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلٰثَةِ اَيَّامٍ فِى الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ اِذَا رَجَعْتُمْ ۗ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ۗذٰلِكَ لِمَنْ لَّمْ يَكُنْ اَهْلُهٗ حَاضِرِى الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ ࣖ
wa atimmul-ḥajja wal-‘umrata lillāh(i), fa'in uḥṣirtum famastaisara minal-hady(i), wa lā taḥliqū ru'ūsakum ḥattā yablugal-hadyu maḥillah(ū), faman kāna minkum marīḍan au bihī ażam mir ra'sihī fafidyatum min ṣiyāmin au ṣadaqatin au nusuk(in), fa'iżā amintum, faman tamatta‘a bil-‘umrati ilal-ḥajji famastaisara minal-hady(i), famal lam yajid faṣiyāmu ṡalāṡati ayyāmin fil-ḥajji wa sab‘atin iżā raja‘tum, tilka ‘asyaratun kāmilah(tun), żālika limal lam yakun ahluhū ḥāḍiril-masjidil-ḥarām(i), wattaqullāha wa‘lamū annallāha syadīdul-‘iqāb(i).
Kandi muhikiirize Hajj na Umrah ahabwa Allah. Kwonka ku oraabe oyehinguririziibwe (abazigu), obwo (oite) hadyu erikushangwa juba, kandi otashara omutwe, hadyu etakahikire omu mwanya gw’okuteereramu. Omwe omuriimwe ku araabe arwaire nari aine obuzibu omu mutwe (kandi akashara), obwo naaba aine obujunaanizibwa bw’okukora fidyah, nikwo kugira ngu okusiiba, okuhayo obuyambi nari okuhayo ekitambo. Ku oraabe oine oburinzi, obwo weena orikukora Umrah Hajj etakahikire, we (aine kushara) hadyu erikushangwa omu muringo gworobi. Kwonka ku araabe atagitungire, obwo (aine) kusiiba ebiro bishatu omu bwire bwa Hajj (obwire) n’ebiro mushanju (ebiro) bwanyima y’okugaruka. Ekyo n'omubaro gw'ebiro ikumi (ebiro). Nikyo kimwe n’abantu abaine amaka gaabo agatarikutuura haihi n’Omuzigiti Omukuru. Mutiine Allah kandi mumanye ngu Allah aine ekibonerezo kihango munonga.
يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيْهِۗ قُلْ قِتَالٌ فِيْهِ كَبِيْرٌ ۗ وَصَدٌّ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَكُفْرٌۢ بِهٖ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَاِخْرَاجُ اَهْلِهٖ مِنْهُ اَكْبَرُ عِنْدَ اللّٰهِ ۚ وَالْفِتْنَةُ اَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ ۗ وَلَا يَزَالُوْنَ يُقَاتِلُوْنَكُمْ حَتّٰى يَرُدُّوْكُمْ عَنْ دِيْنِكُمْ اِنِ اسْتَطَاعُوْا ۗ وَمَنْ يَّرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِيْنِهٖ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَاُولٰۤىِٕكَ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۚ وَاُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ النَّارِۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ
yas'alūnaka ‘anisy-syahril-ḥarāmi qitālin fīh(i), qul qitālun fīhi kabīr(un), wa ṣaddun ‘an sabīlillāhi wa kufrum bihī wal-masjidil-ḥarām(i), wa ikhrāju ahlihī minhu akbaru ‘indallāh(i), wal-fitnatu akbaru minal-qatl(i), wa lā yazālūna yuqātilūnakum ḥattā yaruddūkum ‘an dīnikum inistaṭā‘ū, wa may yartadid minkum ‘an dīnihī fa yamut wa huwa kāfirun fa ulā'ika ḥabiṭat a‘māluhum fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), wa ulā'ika aṣḥābun-nār(i), hum fīhā khālidūn(a).
Bakabuuza iwe (Muhammad) aha kurwana omu kwezi okuzibiirwe. Gamba oti: "Okurwana omu kwezi okwo n'ekibi kihango (ekibi). Kwonka okuzibira (abantu) kuruga omu muhanda gwa Allah, okumugomera, (okuzibira abantu kutaaha) omu Muzigiti Mukuru, n'okubinga abantu omu myanya eyehinguririize, nibikira (ekibi) omu maisho ga Allah. Obwire obu okubeihabeiha kuri okw'obushaarizi kukira okwita. They you will ediini, ku baraabe nibabaasa. Omuntu weena omuriimwe orikwehakana aha diini ye, reero akafa ataine kwikiriza, obwo bo ebikorwa byabo nibiba biri ebya busha omu nsi egi n'omu nsi eya bwanyima, kandi n'abatuuzi ba gehena, nibaija kugumayo ebiro byona."
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تُحِلُّوْا شَعَاۤىِٕرَ اللّٰهِ وَلَا الشَّهْرَ الْحَرَامَ وَلَا الْهَدْيَ وَلَا الْقَلَاۤىِٕدَ وَلَآ اٰۤمِّيْنَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ يَبْتَغُوْنَ فَضْلًا مِّنْ رَّبِّهِمْ وَرِضْوَانًا ۗوَاِذَا حَلَلْتُمْ فَاصْطَادُوْا ۗوَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَاٰنُ قَوْمٍ اَنْ صَدُّوْكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ اَنْ تَعْتَدُوْاۘ وَتَعَاوَنُوْا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوٰىۖ وَلَا تَعَاوَنُوْا عَلَى الْاِثْمِ وَالْعُدْوَانِ ۖ وَاتَّقُوا اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ
yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tuḥillū sya‘ā'irallāhi wa lasy-syahral-ḥarāma wa lal-hadya wa lal-qalā'ida wa lā āmmīnal-baital-ḥarāma yabtagūna faḍlam mir rabbihim wa riḍwānā(n), wa iżā ḥalaltum faṣṭādū, wa lā yajrimannakum syana'ānu qaumin an ṣaddūkum ‘anil- asjidil-ḥarāmi an ta‘tadū, wa ta‘āwanū ‘alal-birri wat-taqwā, wa lā ta‘āwanū ‘alal-iṡmi wal-‘udwān(i), wattaqullāh(a), innallāha syadīdul-‘iqāb(i).
Imwe abaikiriza! Otahenda emisingye erikwera eya Allah, kandi otahenda (okuhenda ekitiinisa kya) ameezi ga haram, ota (teganisa) hadyu (enyamaishwa z’ekitambo) na qala’id (enyamaishwa z’ekitambo eziine akamanyiso), kandi ota (na) kuteganisa abantu abarikutaayaayira Baitulharam; nibasherura embabazi n’okusiimwa Mukama waabo. Kwonka waaba waaheza ihram, obwo noobaasa kuhiiga. Otaikiriza (okwanga kwawe) aha bantu ahabwokuba nibakuremesa kuruga omu Muzigiti Ogurikwera, kukuhiga kurenga aha bugarukiro bwawe (okuhika aharibo). Kandi akuhwere omu (kukora) okuhikiirira n’okutiina Ruhanga, kandi atakuhwera omu kukora ebibi n’obuzigu. Mutiine Allah, buzima, Allah aine ekifubiro kihango munonga.
اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَيَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ الَّذِيْ جَعَلْنٰهُ لِلنَّاسِ سَوَاۤءً ۨالْعَاكِفُ فِيْهِ وَالْبَادِۗ وَمَنْ يُّرِدْ فِيْهِ بِاِلْحَادٍۢ بِظُلْمٍ نُّذِقْهُ مِنْ عَذَابٍ اَلِيْمٍ ࣖ
innal-lażīna kafarū wa yaṣuddūna ‘an sabīlillāhi wal-masjidil-ḥarāmil-lażī ja‘alnāhu lin-nāsi sawā'anil-‘ākifu fīhi wal-bād(i), wa may yurid fīhi bi'ilḥādim biẓulmin nużiqhu min ‘ażābin alīm(in).
Buzima, abo abahakani kandi abarikuremesa (abantu) kuruga omu muhanda gwa Allah n’omu Muzigiti Ogurikwera ogu twakingire abantu boona, yaaba abarikutuuramu nari abo abarikuruga aheeru n’omuntu weena orikuteekateeka kukora ebibi omu muringo ogutari gw’oburingaaniza omurigwo, buzima nitwija kubareetera okubonabona kw’ekifubiro ky’obusaasi.
وَهُوَ الَّذِيْ كَفَّ اَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَاَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْۢ بَعْدِ اَنْ اَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْ ۗوَكَانَ اللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرًا
wa huwal-lażī kaffa aidiyahum ‘ankum wa aidiyakum ‘anhum bibaṭni makkata mim ba‘di an aẓfarakum ‘alaihim, wa kānallāh bimā ta‘malūna baṣīrā(n).
Kandi niwe yaazibiire emikono yaabo (okukucwekyereza) kandi (akazibira) emikono yaawe (okubacwekyereza) ahagati y’orurembo rwa Mecca bwanyima ya Allah kubasingura. Kandi Allah nareeba byona ebi murikukora.
هُمُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَصَدُّوْكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَالْهَدْيَ مَعْكُوْفًا اَنْ يَّبْلُغَ مَحِلَّهٗ ۚوَلَوْلَا رِجَالٌ مُّؤْمِنُوْنَ وَنِسَاۤءٌ مُّؤْمِنٰتٌ لَّمْ تَعْلَمُوْهُمْ اَنْ تَطَـُٔوْهُمْ فَتُصِيْبَكُمْ مِّنْهُمْ مَّعَرَّةٌ ۢبِغَيْرِ عِلْمٍ ۚ لِيُدْخِلَ اللّٰهُ فِيْ رَحْمَتِهٖ مَنْ يَّشَاۤءُۚ لَوْ تَزَيَّلُوْا لَعَذَّبْنَا الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْهُمْ عَذَابًا اَلِيْمًا
humul-lażīna kafarū wa ṣaddūkum ‘anil-masjidil-ḥarāmi wal-hadya ma‘kūfan ay yabluga maḥillah(ū), wa lau lā rijālum mu'minūna wa nisā'um mu'minātul lam ta‘lamūhum an taṭa'ūhum fa tuṣībakum minhum ma‘arratum bigairi ‘ilm(in), liyudkhilallāhu fī raḥmatihī may yasyā'(u), lau tazayyalū la‘ażżabnal-lażīna kafarū minhum ‘ażāban alīmā(n).
Nibo bakaafiiri abarikukuzibira (okutaaha) omu muzigiti omukuru kandi bakazibira n’enyamaishwa z’okutambirwa kuhika omu mwanya gwazo (ogw’okuhiiga). Kandi kuri nogira ngu hariho abikiriza abamwe, abashaija n’abakazi abu otarikumanya, buzimazima okaita abo abarikukureetera obuzibu otarikukimanya. Ahabw’okuba Allah nayenda kutaho ou arikwenda omu mbabazi ze. Ku baraabe baataanisiibwe, buzima tukaba nituza kufubira abo abahakani omuribo n’ekifubiro ky’obusaasi.
اِذْ جَعَلَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا فِيْ قُلُوْبِهِمُ الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجَاهِلِيَّةِ فَاَنْزَلَ اللّٰهُ سَكِيْنَتَهٗ عَلٰى رَسُوْلِهٖ وَعَلَى الْمُؤْمِنِيْنَ وَاَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوٰى وَكَانُوْٓا اَحَقَّ بِهَا وَاَهْلَهَا ۗوَكَانَ اللّٰهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمًا ࣖ
iż ja‘alal-lażīna kafarū fī qulūbihimul-ḥamiyyata ḥamiyyatal-jāhiliyyati fa anzalallāhu sakīnatahū ‘alā rasūlihī wa ‘alal-mu'minīna wa alzamahum kalimatat-taqwā wa kānū aḥaqqa bihā wa ahlahā, wa kānallāhu bikulli syai'in ‘alīmā(n).
Abatarikwikiriza ku barikutaho okwetunguura omu mitima yaabo (nikwo kugira ngu) okwetunguura kw’obutamanya, obwo Allah naayohereza okuhuumura aha Mutumwa we, n’aha bikiriza; kandi (Allah) naabagyema kuguma niboorobera omu kuhikiiriza ekibonerezo ky’okuramya kandi nibo barikukirayo kukitunga kandi bashemerire kukigira. Kandi Allah niwe arikumanya buri kimwe.