۞ اِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَاۤىِٕرِ اللّٰهِ ۚ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ اَوِ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ اَنْ يَّطَّوَّفَ بِهِمَا ۗ وَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًاۙ فَاِنَّ اللّٰهَ شَاكِرٌ عَلِيْمٌ
innaṣ-ṣafā wal-marwata min sya‘ā'irillāh(i), faman ḥajjal-baita awi‘tamara falā junāḥa ‘alaihi ay yaṭṭawwafa bihimā, wa man taṭawwa‘a khairan fa innallāha syākirun ‘alīm(un).
Deg tidet, Safa d Marwah d aḥric seg syi’ar (ddin) n Öebbi. Ihi, win ixeddmen lḥijj ɣer Wexxam n Öebbi, neɣ ixeddmen Lɛumra, ur illi fellas ddnub ma ixeddem Saɛi gar sin. Win ixeddmen ayen ilhan, s lebɣi, Öebbi Ipnemmir, Issen.
۞ يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْاَهِلَّةِ ۗ قُلْ هِيَ مَوَاقِيْتُ لِلنَّاسِ وَالْحَجِّ ۗ وَلَيْسَ الْبِرُّ بِاَنْ تَأْتُوا الْبُيُوْتَ مِنْ ظُهُوْرِهَا وَلٰكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقٰىۚ وَأْتُوا الْبُيُوْتَ مِنْ اَبْوَابِهَا ۖ وَاتَّقُوا اللّٰهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ
yas'alūnaka ‘anil-ahillah(ti), qul hiya mawāqītu lin-nāsi wal-ḥajj(i), wa laisal-birru bi'an ta'tul-buyūta min ẓuhūrihā wa lākinnal-birra manittaqā, wa'tul-buyūta min abwābihā, wattaqullāha la‘allakum tufliḥūn(a).
Steqsayen k (Muêemmed) $ef tmeîîut n waggur. Ini: "d wagi ay d lweqt i yimdanen akked lḥijj". Ur yelli ara d lxir ma tkecmeḍ s axxam seg nnig-s, maca lxir d (lxir) n wid iḥemmlen ddin. Kecmet ixxamen si tebbura nnsen, êezzbet i Öebbi, amar a tebrebêem.
وَاَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلّٰهِ ۗ فَاِنْ اُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِۚ وَلَا تَحْلِقُوْا رُءُوْسَكُمْ حَتّٰى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهٗ ۗ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَّرِيْضًا اَوْ بِهٖٓ اَذًى مِّنْ رَّأْسِهٖ فَفِدْيَةٌ مِّنْ صِيَامٍ اَوْ صَدَقَةٍ اَوْ نُسُكٍ ۚ فَاِذَآ اَمِنْتُمْ ۗ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ اِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِۚ فَمَنْ لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلٰثَةِ اَيَّامٍ فِى الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ اِذَا رَجَعْتُمْ ۗ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ۗذٰلِكَ لِمَنْ لَّمْ يَكُنْ اَهْلُهٗ حَاضِرِى الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ ࣖ
wa atimmul-ḥajja wal-‘umrata lillāh(i), fa'in uḥṣirtum famastaisara minal-hady(i), wa lā taḥliqū ru'ūsakum ḥattā yablugal-hadyu maḥillah(ū), faman kāna minkum marīḍan au bihī ażam mir ra'sihī fafidyatum min ṣiyāmin au ṣadaqatin au nusuk(in), fa'iżā amintum, faman tamatta‘a bil-‘umrati ilal-ḥajji famastaisara minal-hady(i), famal lam yajid faṣiyāmu ṡalāṡati ayyāmin fil-ḥajji wa sab‘atin iżā raja‘tum, tilka ‘asyaratun kāmilah(tun), żālika limal lam yakun ahluhū ḥāḍiril-masjidil-ḥarām(i), wattaqullāha wa‘lamū annallāha syadīdul-‘iqāb(i).
U kemmlet lḥiǧ d l'umra ilmend n Öebbi. Maca ma yella zzin-ak (s yiɛdawen), ihi (nɣeḍ) hadyu-nni ay yellan s lfeɛl, yerna ur ttqerrib ara aqerruy-nnek, uqbel ma yaweḍ hadyu-nni ɣer wemkan n tmenɣiwt. Ma yella yiwen deg-wen yuḍan neɣ yella wugur deg uqerruy-is (yerna yettqerrib), ihi, ilaq fell-as ad ixeddem fidyah, dɣa d aẓummu, d tikci n lxir neɣ d asfel. Ma yella tellam deg laman, ihi win ara ixeddmen l'umrah uqbel lḥejj, netta (ilaq ad iqesser) hadyu i d-yettawin s lfeɛl. Maca ma ur t-id-yewwi ara, ad iẓum kraḍ wussan deg lḥejj (tasemhuyt) d sebɛa (wussan) deffir ma tuɣaleḍ-d. D ayen i d-yellan s ujemmal n mraw (wussan). Am wakken daɣen, i yimdanen ur ttɣimin ara twaculin-nsen qrib n Tmesgida Tameqrant. Ëezzbet i Öebbi, éôet ar Öebbi Iâaqeb aîas.
وَاَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلّٰهِ ۗ فَاِنْ اُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِۚ وَلَا تَحْلِقُوْا رُءُوْسَكُمْ حَتّٰى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهٗ ۗ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَّرِيْضًا اَوْ بِهٖٓ اَذًى مِّنْ رَّأْسِهٖ فَفِدْيَةٌ مِّنْ صِيَامٍ اَوْ صَدَقَةٍ اَوْ نُسُكٍ ۚ فَاِذَآ اَمِنْتُمْ ۗ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ اِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِۚ فَمَنْ لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلٰثَةِ اَيَّامٍ فِى الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ اِذَا رَجَعْتُمْ ۗ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ۗذٰلِكَ لِمَنْ لَّمْ يَكُنْ اَهْلُهٗ حَاضِرِى الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ ࣖ
wa atimmul-ḥajja wal-‘umrata lillāh(i), fa'in uḥṣirtum famastaisara minal-hady(i), wa lā taḥliqū ru'ūsakum ḥattā yablugal-hadyu maḥillah(ū), faman kāna minkum marīḍan au bihī ażam mir ra'sihī fafidyatum min ṣiyāmin au ṣadaqatin au nusuk(in), fa'iżā amintum, faman tamatta‘a bil-‘umrati ilal-ḥajji famastaisara minal-hady(i), famal lam yajid faṣiyāmu ṡalāṡati ayyāmin fil-ḥajji wa sab‘atin iżā raja‘tum, tilka ‘asyaratun kāmilah(tun), żālika limal lam yakun ahluhū ḥāḍiril-masjidil-ḥarām(i), wattaqullāha wa‘lamū annallāha syadīdul-‘iqāb(i).
U kemmlet lḥiǧ d l'umra ilmend n Öebbi. Maca ma yella zzin-ak (s yiɛdawen), ihi (nɣeḍ) hadyu-nni ay yellan s lfeɛl, yerna ur ttqerrib ara aqerruy-nnek, uqbel ma yaweḍ hadyu-nni ɣer wemkan n tmenɣiwt. Ma yella yiwen deg-wen yuḍan neɣ yella wugur deg uqerruy-is (yerna yettqerrib), ihi, ilaq fell-as ad ixeddem fidyah, dɣa d aẓummu, d tikci n lxir neɣ d asfel. Ma yella tellam deg laman, ihi win ara ixeddmen l'umrah uqbel lḥejj, netta (ilaq ad iqesser) hadyu i d-yettawin s lfeɛl. Maca ma ur t-id-yewwi ara, ad iẓum kraḍ wussan deg lḥejj (tasemhuyt) d sebɛa (wussan) deffir ma tuɣaleḍ-d. D ayen i d-yellan s ujemmal n mraw (wussan). Am wakken daɣen, i yimdanen ur ttɣimin ara twaculin-nsen qrib n Tmesgida Tameqrant. Ëezzbet i Öebbi, éôet ar Öebbi Iâaqeb aîas.
اَلْحَجُّ اَشْهُرٌ مَّعْلُوْمٰتٌ ۚ فَمَنْ فَرَضَ فِيْهِنَّ الْحَجَّ فَلَا رَفَثَ وَلَا فُسُوْقَ وَلَا جِدَالَ فِى الْحَجِّ ۗ وَمَا تَفْعَلُوْا مِنْ خَيْرٍ يَّعْلَمْهُ اللّٰهُ ۗ وَتَزَوَّدُوْا فَاِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوٰىۖ وَاتَّقُوْنِ يٰٓاُولِى الْاَلْبَابِ
al-ḥajju asyhurum ma‘lūmāt(un), faman faraḍa fīhinnal-ḥajja falā rafaṡa wa lā fusūqa wa lā jidāla fil-ḥajj(i), wa mā taf‘alū min khairiy ya‘lamhullāh(u), wa tazawwadū fa'inna khairaz-zādit-taqwā, wattaqūni yā ulil-albāb(i).
Lḥejj (tasemhuyt) d (deg) wayyuren i d-yettwaqeblen. Win ara ixeddmen lḥejj deg (ayyuren-nni), ur yettmeslay ara awalen (rafats) ixemjen, ur ixeddem ara lbaṭel neɣ ccwal deg lḥejj. Kra n wayen ilhan txedmem, Öebbi Iéôa. Awit-d ṛṛeẓq, acku di tideţ, ṛṛeẓq igerrzen d taqwa. Yerna ugadet-iyi, ay imdanen n lḥeqq!
فِيْهِ اٰيٰتٌۢ بَيِّنٰتٌ مَّقَامُ اِبْرٰهِيْمَ ەۚ وَمَنْ دَخَلَهٗ كَانَ اٰمِنًا ۗ وَلِلّٰهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ اِلَيْهِ سَبِيْلًا ۗ وَمَنْ كَفَرَ فَاِنَّ اللّٰهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعٰلَمِيْنَ
fīhi āyātum bayyinātum maqāmu ibrāhīm(a), wa man dakhalahū kāna āminā(n), wa lillāhi ‘alan-nāsi ḥijjul-baiti manistaṭā‘a ilaihi sabīlā(n), wa man kafara fa innallāha ganiyyun ‘anil-‘ālamīn(a).
Llan issekniyen ibanen dinna, (garasen) taddart n Ibrahim. Win ikecmen deg-s (Baitullah) ad yili di laman. Yerna (ger) lḥeqq n wemdan ɣer Öebbi, d aḥeǧǧu ɣer Baitullah, dɣa i wid izemren ad ssiwḍen ɣer din. Win inekôen lḥij, ihi, éôan ar Öebbi d Ameôkanti, seg imavalen meôôa.
فِيْهِ اٰيٰتٌۢ بَيِّنٰتٌ مَّقَامُ اِبْرٰهِيْمَ ەۚ وَمَنْ دَخَلَهٗ كَانَ اٰمِنًا ۗ وَلِلّٰهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ اِلَيْهِ سَبِيْلًا ۗ وَمَنْ كَفَرَ فَاِنَّ اللّٰهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعٰلَمِيْنَ
fīhi āyātum bayyinātum maqāmu ibrāhīm(a), wa man dakhalahū kāna āminā(n), wa lillāhi ‘alan-nāsi ḥijjul-baiti manistaṭā‘a ilaihi sabīlā(n), wa man kafara fa innallāha ganiyyun ‘anil-‘ālamīn(a).
Llan issekniyen ibanen dinna, (garasen) taddart n Ibrahim. Win ikecmen deg-s (Baitullah) ad yili di laman. Yerna (ger) lḥeqq n wemdan ɣer Öebbi, d aḥeǧǧu ɣer Baitullah, dɣa i wid izemren ad ssiwḍen ɣer din. Win inekôen lḥij, ihi, éôan ar Öebbi d Ameôkanti, seg imavalen meôôa.
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تُحِلُّوْا شَعَاۤىِٕرَ اللّٰهِ وَلَا الشَّهْرَ الْحَرَامَ وَلَا الْهَدْيَ وَلَا الْقَلَاۤىِٕدَ وَلَآ اٰۤمِّيْنَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ يَبْتَغُوْنَ فَضْلًا مِّنْ رَّبِّهِمْ وَرِضْوَانًا ۗوَاِذَا حَلَلْتُمْ فَاصْطَادُوْا ۗوَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَاٰنُ قَوْمٍ اَنْ صَدُّوْكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ اَنْ تَعْتَدُوْاۘ وَتَعَاوَنُوْا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوٰىۖ وَلَا تَعَاوَنُوْا عَلَى الْاِثْمِ وَالْعُدْوَانِ ۖ وَاتَّقُوا اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ
yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tuḥillū sya‘ā'irallāhi wa lasy-syahral-ḥarāma wa lal-hadya wa lal-qalā'ida wa lā āmmīnal-baital-ḥarāma yabtagūna faḍlam mir rabbihim wa riḍwānā(n), wa iżā ḥalaltum faṣṭādū, wa lā yajrimannakum syana'ānu qaumin an ṣaddūkum ‘anil- asjidil-ḥarāmi an ta‘tadū, wa ta‘āwanū ‘alal-birri wat-taqwā, wa lā ta‘āwanū ‘alal-iṡmi wal-‘udwān(i), wattaqullāh(a), innallāha syadīdul-‘iqāb(i).
A wid iumnen! Ur ttqerrib ara imenzayen imqeddsen n Öebbi, yerna ur (ttqerrib ara ccan n) wagguren n lḥaram, ur (ttqerrib) hadyu (iɣersiwen n tmeɣra) d qala’id (iɣersiwen n tmeɣra yettwasmektin), yerna ur ttqerrib ara (ula d) medden ay d-irezzun ɣer Baitulharam; pnadin lfevl akked lfevl n Mass nnsen. Maca ma yella tkemleḍ ihram, ihi tzemreḍ ad tḥuddeḍ. Ur ttaǧǧat ara lḥeq (nwen) ɣef yiwen n wegdud imi ay k-ḥettmen ad teffɣem seg Tmesgida Taḥramit, ad k-sbeɣsen ad tɛeddim ɣef tlisa-nwen (ɣur-sen). A kwen iâawnen, di l$it, akked taqwa, ur kwen iâawnen, di tucmitin n tucmitin akked taâdawit. Ëezzbet i Öebbi, s tidep, Öebbi Iâaqeb aîas.
۞ جَعَلَ اللّٰهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ قِيٰمًا لِّلنَّاسِ وَالشَّهْرَ الْحَرَامَ وَالْهَدْيَ وَالْقَلَاۤىِٕدَ ۗذٰلِكَ لِتَعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۙ وَاَنَّ اللّٰهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ
ja‘alallāhul-ka‘batal-baital-ḥarāma qiyāmal lin-nāsi wasy-syahral-ḥarāma wal-hadya wal-qalā'id(a), żālika lita‘lamū annallāha ya‘lamu mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wa annallāha bikulli syai'in ‘alīm(un).
Irra Öebbi Lkaâba d axxam iqedsen anda ttemlilin yimdanen. Am wakken d ayyuren n lḥaram, hadyu d qalaɛid. Ayagi, iwakken a ppeéôem ar Öebbi Issen i illan di tmurt akked igenwan, Öebbi Issen yal cci.
وَاَذَانٌ مِّنَ اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖٓ اِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْاَكْبَرِ اَنَّ اللّٰهَ بَرِيْۤءٌ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ ەۙ وَرَسُوْلُهٗ ۗفَاِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْۚ وَاِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوْٓا اَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِى اللّٰهِ ۗوَبَشِّرِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِعَذَابٍ اَلِيْمٍۙ
wa ażānum minallāhi wa rasūlihī ilan-nāsi yaumal-ḥajjil akbari annallāha barī'um minal-musyrikīn(a), wa rasūluh(ū), fa in tubtum fa huwa khairul lakum, wa in tawallaitum fa‘lamū annakum gairu mu‘jizillāh(i), wa basysyiril-lażīna kafarū bi‘ażābin alīm(in).
Ni$, s$uô Öebbi akked Umazan iS, i yimdanen, ass n lêuj ameqwôan, ar Öebbi akked Umazan iS, s tidep, ilelliyen seg imcumêen. Sinna, ma tudemm, kunwi (imcuṛṛiyen), ihi, yif-it, ma têezzibem, éôem ar ur tezmirem a ppesxsisem Öebbi. Sbecceô i wid ijehlen (ar a d îîfen) aâaqeb aqeôêan;
وَاَذِّنْ فِى النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوْكَ رِجَالًا وَّعَلٰى كُلِّ ضَامِرٍ يَّأْتِيْنَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيْقٍ ۙ
wa ażżin fin-nāsi bil-ḥajji ya'tūka rijālaw wa ‘alā kulli ḍāmiriy ya'tīna min kulli fajjin ‘amīq(in).
Yerna ssawlet i medden ad xedmen lḥijj, ad k-d-asen s iḍarren, neɣ ad rekben ɣef yal lmal arqiq, ad d-asen si yal tama ibeɛden.
وَاَذِّنْ فِى النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوْكَ رِجَالًا وَّعَلٰى كُلِّ ضَامِرٍ يَّأْتِيْنَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيْقٍ ۙ
wa ażżin fin-nāsi bil-ḥajji ya'tūka rijālaw wa ‘alā kulli ḍāmiriy ya'tīna min kulli fajjin ‘amīq(in).
Yerna ssawlet i medden ad xedmen lḥijj, ad k-d-asen s iḍarren, neɣ ad rekben ɣef yal lmal arqiq, ad d-asen si yal tama ibeɛden.