۞ اِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَاۤىِٕرِ اللّٰهِ ۚ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ اَوِ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ اَنْ يَّطَّوَّفَ بِهِمَا ۗ وَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًاۙ فَاِنَّ اللّٰهَ شَاكِرٌ عَلِيْمٌ
innaṣ-ṣafā wal-marwata min sya‘ā'irillāh(i), faman ḥajjal-baita awi‘tamara falā junāḥa ‘alaihi ay yaṭṭawwafa bihimā, wa man taṭawwa‘a khairan fa innallāha syākirun ‘alīm(un).
Sa katunayan, an Safa asin Marwah parte kan syi'ar (relihiyon) ni Allah. Kaya an siisay man na naggigibo kan Hajj sa Harong ni Allah o naggigibo kan Umrah, mayo nin kasalan saiya na naggigibo kan Sa'i sa pag-ultanan kan duwa. Asin an siisay man na gikan sa boot na naggigibo nin marahay na mga gibo, si Allah iyo an Mapagpasalamat sa Gabos, Makaaram sa Gabos.
۞ يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْاَهِلَّةِ ۗ قُلْ هِيَ مَوَاقِيْتُ لِلنَّاسِ وَالْحَجِّ ۗ وَلَيْسَ الْبِرُّ بِاَنْ تَأْتُوا الْبُيُوْتَ مِنْ ظُهُوْرِهَا وَلٰكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقٰىۚ وَأْتُوا الْبُيُوْتَ مِنْ اَبْوَابِهَا ۖ وَاتَّقُوا اللّٰهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ
yas'alūnaka ‘anil-ahillah(ti), qul hiya mawāqītu lin-nāsi wal-ḥajj(i), wa laisal-birru bi'an ta'tul-buyūta min ẓuhūrihā wa lākinnal-birra manittaqā, wa'tul-buyūta min abwābihā, wattaqullāha la‘allakum tufliḥūn(a).
Hinahapot ka ninda (Muhammad) manungod sa crescent moon. Sabihon, "Iyan (indikasyon kan) panahon para sa mga tawo asin (an pilgrimage kan) Hajj." Asin bakong birtud an paglaog sa sarong harong hale sa itaas kaini, alagad an birtud iyo an (birtud) kan mga diosnon. Maglaog sa mga harong hale sa saindang mga pinto, asin matakot ki Allah tanganing kamo magin mapanggana.
وَاَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلّٰهِ ۗ فَاِنْ اُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِۚ وَلَا تَحْلِقُوْا رُءُوْسَكُمْ حَتّٰى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهٗ ۗ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَّرِيْضًا اَوْ بِهٖٓ اَذًى مِّنْ رَّأْسِهٖ فَفِدْيَةٌ مِّنْ صِيَامٍ اَوْ صَدَقَةٍ اَوْ نُسُكٍ ۚ فَاِذَآ اَمِنْتُمْ ۗ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ اِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِۚ فَمَنْ لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلٰثَةِ اَيَّامٍ فِى الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ اِذَا رَجَعْتُمْ ۗ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ۗذٰلِكَ لِمَنْ لَّمْ يَكُنْ اَهْلُهٗ حَاضِرِى الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ ࣖ
wa atimmul-ḥajja wal-‘umrata lillāh(i), fa'in uḥṣirtum famastaisara minal-hady(i), wa lā taḥliqū ru'ūsakum ḥattā yablugal-hadyu maḥillah(ū), faman kāna minkum marīḍan au bihī ażam mir ra'sihī fafidyatum min ṣiyāmin au ṣadaqatin au nusuk(in), fa'iżā amintum, faman tamatta‘a bil-‘umrati ilal-ḥajji famastaisara minal-hady(i), famal lam yajid faṣiyāmu ṡalāṡati ayyāmin fil-ḥajji wa sab‘atin iżā raja‘tum, tilka ‘asyaratun kāmilah(tun), żālika limal lam yakun ahluhū ḥāḍiril-masjidil-ḥarām(i), wattaqullāha wa‘lamū annallāha syadīdul-‘iqāb(i).
Asin tapuson an Hajj asin Umrah para sa kapakanan ni Allah. Alagad kun ika napapalibutan (kan mga kaiwal), dangan (bunoon) an hadyu na madaling makua, asin dai pag-ahitan an saimong payo, bago pa makaabot an hadyu sa lugar nin pagbunoan. Kun an siisay man saindo may helang o may problema sa saiyang payo (asin siya nag-aahit), dangan obligado siyang maggibo nin fidyah, na iyo an pag-ayuno, paglimos o paggibo nin sakripisyo. Kun ika ligtas, an siisay man na maggibo kan Umrah bago an Hajj, siya (kaipuhan na magbuno) nin hadyu na madaling makua. Alagad kun dai niya ini makua, dangan siya (kaipuhan) mag-ayuno nin tolong aldaw sa laog kan Hajj (panahon) asin pitong (aldaw) pagkatapos mong magbalik. Iyan an total na sampulong (aldaw). Siring man, para sa mga tawo na an pamilya dai nakaistar harani sa Grand Mosque. Matakot ka ki Allah asin aramon mo na si Allah grabe an padusa.
وَاَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلّٰهِ ۗ فَاِنْ اُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِۚ وَلَا تَحْلِقُوْا رُءُوْسَكُمْ حَتّٰى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهٗ ۗ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَّرِيْضًا اَوْ بِهٖٓ اَذًى مِّنْ رَّأْسِهٖ فَفِدْيَةٌ مِّنْ صِيَامٍ اَوْ صَدَقَةٍ اَوْ نُسُكٍ ۚ فَاِذَآ اَمِنْتُمْ ۗ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ اِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِۚ فَمَنْ لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلٰثَةِ اَيَّامٍ فِى الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ اِذَا رَجَعْتُمْ ۗ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ۗذٰلِكَ لِمَنْ لَّمْ يَكُنْ اَهْلُهٗ حَاضِرِى الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ ࣖ
wa atimmul-ḥajja wal-‘umrata lillāh(i), fa'in uḥṣirtum famastaisara minal-hady(i), wa lā taḥliqū ru'ūsakum ḥattā yablugal-hadyu maḥillah(ū), faman kāna minkum marīḍan au bihī ażam mir ra'sihī fafidyatum min ṣiyāmin au ṣadaqatin au nusuk(in), fa'iżā amintum, faman tamatta‘a bil-‘umrati ilal-ḥajji famastaisara minal-hady(i), famal lam yajid faṣiyāmu ṡalāṡati ayyāmin fil-ḥajji wa sab‘atin iżā raja‘tum, tilka ‘asyaratun kāmilah(tun), żālika limal lam yakun ahluhū ḥāḍiril-masjidil-ḥarām(i), wattaqullāha wa‘lamū annallāha syadīdul-‘iqāb(i).
Asin tapuson an Hajj asin Umrah para sa kapakanan ni Allah. Alagad kun ika napapalibutan (kan mga kaiwal), dangan (bunoon) an hadyu na madaling makua, asin dai pag-ahitan an saimong payo, bago pa makaabot an hadyu sa lugar nin pagbunoan. Kun an siisay man saindo may helang o may problema sa saiyang payo (asin siya nag-aahit), dangan obligado siyang maggibo nin fidyah, na iyo an pag-ayuno, paglimos o paggibo nin sakripisyo. Kun ika ligtas, an siisay man na maggibo kan Umrah bago an Hajj, siya (kaipuhan na magbuno) nin hadyu na madaling makua. Alagad kun dai niya ini makua, dangan siya (kaipuhan) mag-ayuno nin tolong aldaw sa laog kan Hajj (panahon) asin pitong (aldaw) pagkatapos mong magbalik. Iyan an total na sampulong (aldaw). Siring man, para sa mga tawo na an pamilya dai nakaistar harani sa Grand Mosque. Matakot ka ki Allah asin aramon mo na si Allah grabe an padusa.
اَلْحَجُّ اَشْهُرٌ مَّعْلُوْمٰتٌ ۚ فَمَنْ فَرَضَ فِيْهِنَّ الْحَجَّ فَلَا رَفَثَ وَلَا فُسُوْقَ وَلَا جِدَالَ فِى الْحَجِّ ۗ وَمَا تَفْعَلُوْا مِنْ خَيْرٍ يَّعْلَمْهُ اللّٰهُ ۗ وَتَزَوَّدُوْا فَاِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوٰىۖ وَاتَّقُوْنِ يٰٓاُولِى الْاَلْبَابِ
al-ḥajju asyhurum ma‘lūmāt(un), faman faraḍa fīhinnal-ḥajja falā rafaṡa wa lā fusūqa wa lā jidāla fil-ḥajj(i), wa mā taf‘alū min khairiy ya‘lamhullāh(u), wa tazawwadū fa'inna khairaz-zādit-taqwā, wattaqūni yā ulil-albāb(i).
An Hajj (panahon) iyo (sa) mga bulan na inaprobaran. An siisay man na naggigibo kan Hajj sa mga (bulan) na iyan, dai siya magtaram nin mga maating tataramon (rafats), maggibo nin inmoralidad o iriwal sa laog kan Hajj. Ano man na karahayan an saimong ginigibo, aram ni Allah. Magdara nin mga probisyon, huli ta sa katunayan an pinakamarahay na probisyon iyo an pagkapiedad. Asin matakot kamo sako, O mga tawong may sentido komun!
فِيْهِ اٰيٰتٌۢ بَيِّنٰتٌ مَّقَامُ اِبْرٰهِيْمَ ەۚ وَمَنْ دَخَلَهٗ كَانَ اٰمِنًا ۗ وَلِلّٰهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ اِلَيْهِ سَبِيْلًا ۗ وَمَنْ كَفَرَ فَاِنَّ اللّٰهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعٰلَمِيْنَ
fīhi āyātum bayyinātum maqāmu ibrāhīm(a), wa man dakhalahū kāna āminā(n), wa lillāhi ‘alan-nāsi ḥijjul-baiti manistaṭā‘a ilaihi sabīlā(n), wa man kafara fa innallāha ganiyyun ‘anil-‘ālamīn(a).
Igwa nin malinaw na mga senyales duman, (sa tahaw ninda) an istasyon ni Ibrahim. An siisay man na makalaog digdi (Baitullah) magigin ligtas. Asin (sa tahaw) kan mga obligasyon nin tawo ki Allah iyo an paggibo kan pilgrimage pasiring sa Baitullah, arin na baga para sa mga kayang magbiyahe duman. An siisay man na magnegar (kan obligasyon kan) Hajj, dangan aramon na si Allah iyo an Pinakamayaman (dai nangangaipo nin ano man) gikan sa gabos na kinaban.
فِيْهِ اٰيٰتٌۢ بَيِّنٰتٌ مَّقَامُ اِبْرٰهِيْمَ ەۚ وَمَنْ دَخَلَهٗ كَانَ اٰمِنًا ۗ وَلِلّٰهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ اِلَيْهِ سَبِيْلًا ۗ وَمَنْ كَفَرَ فَاِنَّ اللّٰهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعٰلَمِيْنَ
fīhi āyātum bayyinātum maqāmu ibrāhīm(a), wa man dakhalahū kāna āminā(n), wa lillāhi ‘alan-nāsi ḥijjul-baiti manistaṭā‘a ilaihi sabīlā(n), wa man kafara fa innallāha ganiyyun ‘anil-‘ālamīn(a).
Igwa nin malinaw na mga senyales duman, (sa tahaw ninda) an istasyon ni Ibrahim. An siisay man na makalaog digdi (Baitullah) magigin ligtas. Asin (sa tahaw) kan mga obligasyon nin tawo ki Allah iyo an paggibo kan pilgrimage pasiring sa Baitullah, arin na baga para sa mga kayang magbiyahe duman. An siisay man na magnegar (kan obligasyon kan) Hajj, dangan aramon na si Allah iyo an Pinakamayaman (dai nangangaipo nin ano man) gikan sa gabos na kinaban.
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تُحِلُّوْا شَعَاۤىِٕرَ اللّٰهِ وَلَا الشَّهْرَ الْحَرَامَ وَلَا الْهَدْيَ وَلَا الْقَلَاۤىِٕدَ وَلَآ اٰۤمِّيْنَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ يَبْتَغُوْنَ فَضْلًا مِّنْ رَّبِّهِمْ وَرِضْوَانًا ۗوَاِذَا حَلَلْتُمْ فَاصْطَادُوْا ۗوَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَاٰنُ قَوْمٍ اَنْ صَدُّوْكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ اَنْ تَعْتَدُوْاۘ وَتَعَاوَنُوْا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوٰىۖ وَلَا تَعَاوَنُوْا عَلَى الْاِثْمِ وَالْعُدْوَانِ ۖ وَاتَّقُوا اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ
yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tuḥillū sya‘ā'irallāhi wa lasy-syahral-ḥarāma wa lal-hadya wa lal-qalā'ida wa lā āmmīnal-baital-ḥarāma yabtagūna faḍlam mir rabbihim wa riḍwānā(n), wa iżā ḥalaltum faṣṭādū, wa lā yajrimannakum syana'ānu qaumin an ṣaddūkum ‘anil- asjidil-ḥarāmi an ta‘tadū, wa ta‘āwanū ‘alal-birri wat-taqwā, wa lā ta‘āwanū ‘alal-iṡmi wal-‘udwān(i), wattaqullāh(a), innallāha syadīdul-‘iqāb(i).
O kamo na nagtutubod! Dai pagbalgahon an sagradong mga prinsipyo ni Allah, asin dai (balgahon an onra kan) mga bulan na haram, dai (disturbohon) an hadyu (mga hayop na atang) asin qala'id (mga hayop na may marka na atang), asin dai (man) pagdisturbohon an mga tawong nagbibisita sa Baitulharam; hinahanap ninda an grasya asin kaogmahan kan saindang Kagurangnan. Alagad kun natapos mo na an ihram, pwede ka nang mag-ayam. Dai mo pagtugutan na (an saimong) pagkaongis sa sarong banwaan huli ta sinda nag-uulang saimo na magluwas sa Sagradong Moske, mag-enkaminar saimo na maglampas sa saimong mga limitasyon (pasiring sa sainda). Asin tabangan kamo sa (paggibo) nin katanosan asin pagkasadiosan, asin dai kamo tabangan sa paggibo nin mga kasalan asin pagkaongis. Matakot kamo ki Allah, totoo, si Allah grabe an padusa.
۞ جَعَلَ اللّٰهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ قِيٰمًا لِّلنَّاسِ وَالشَّهْرَ الْحَرَامَ وَالْهَدْيَ وَالْقَلَاۤىِٕدَ ۗذٰلِكَ لِتَعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۙ وَاَنَّ اللّٰهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ
ja‘alallāhul-ka‘batal-baital-ḥarāma qiyāmal lin-nāsi wasy-syahral-ḥarāma wal-hadya wal-qalā'id(a), żālika lita‘lamū annallāha ya‘lamu mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), wa annallāha bikulli syai'in ‘alīm(un).
Ginibo ni Allah an Kaaba na sarong banal na harong kun saen nagtitiripon an mga tawo. Siring man an mga bulan na haram, hadyu asin qala'id. Ini tanganing maaraman nindo na aram ni Allah kun ano an yaon sa kalangitan asin kun ano an yaon sa daga, asin na si Allah nakakaaram kan gabos.
وَاَذَانٌ مِّنَ اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖٓ اِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْاَكْبَرِ اَنَّ اللّٰهَ بَرِيْۤءٌ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ ەۙ وَرَسُوْلُهٗ ۗفَاِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْۚ وَاِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوْٓا اَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِى اللّٰهِ ۗوَبَشِّرِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِعَذَابٍ اَلِيْمٍۙ
wa ażānum minallāhi wa rasūlihī ilan-nāsi yaumal-ḥajjil akbari annallāha barī'um minal-musyrikīn(a), wa rasūluh(ū), fa in tubtum fa huwa khairul lakum, wa in tawallaitum fa‘lamū annakum gairu mu‘jizillāh(i), wa basysyiril-lażīna kafarū bi‘ażābin alīm(in).
Asin sarong edikto (notipikasyon) gikan ki Allah asin sa Saiyang Sugo sa katawohan sa aldaw kan dakulang Hajj, na si Allah asin an Saiyang Sugo talingkas sa mga politeista. Dangan kun kamo (an mga politeista) magsolsol, mas marahay para sa saindo, asin kun kamo magtalikod, aramon nindo na dai nindo mapaluya si Allah. Asin magtao nin marahay na bareta sa mga dai nagtutubod (na sinda mag-aako) nin masakit na padusa,
وَاَذِّنْ فِى النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوْكَ رِجَالًا وَّعَلٰى كُلِّ ضَامِرٍ يَّأْتِيْنَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيْقٍ ۙ
wa ażżin fin-nāsi bil-ḥajji ya'tūka rijālaw wa ‘alā kulli ḍāmiriy ya'tīna min kulli fajjin ‘amīq(in).
Asin apodon an mga tawo na maggibo kan Hajj, sinda madigdi saimo na naglalakaw, o nakasakay sa lambang manipis na kamelyo, sinda madigdi hale sa gabos na harayong kanto.
وَاَذِّنْ فِى النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوْكَ رِجَالًا وَّعَلٰى كُلِّ ضَامِرٍ يَّأْتِيْنَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيْقٍ ۙ
wa ażżin fin-nāsi bil-ḥajji ya'tūka rijālaw wa ‘alā kulli ḍāmiriy ya'tīna min kulli fajjin ‘amīq(in).
Asin apodon an mga tawo na maggibo kan Hajj, sinda madigdi saimo na naglalakaw, o nakasakay sa lambang manipis na kamelyo, sinda madigdi hale sa gabos na harayong kanto.