اَلْاَعْرَابُ اَشَدُّ كُفْرًا وَّنِفَاقًا وَّاَجْدَرُ اَلَّا يَعْلَمُوْا حُدُوْدَ مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ عَلٰى رَسُوْلِهٖ ۗوَاللّٰهُ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ
al-a‘rābu asyaddu kufraw wa nifāqaw wa ajdaru allā ya‘lamū ḥudūda mā anzalallāhu ‘alā rasūlih(ī), wallāhu ‘alīmun ḥakīm(un).
Bedouin arabu sEmbE nan e xa danxaniyatareya ma a nun e xa munafanyi kui, a nun man a mu lanma e xa sariyE kolon ala naxan masen a xa xOnE bE. Ala nan fe birin kolon, a xaxili fan.
وَمِنَ الْاَعْرَابِ مَنْ يَّتَّخِذُ مَا يُنْفِقُ مَغْرَمًا وَّيَتَرَبَّصُ بِكُمُ الدَّوَاۤىِٕرَ ۗعَلَيْهِمْ دَاۤىِٕرَةُ السَّوْءِ ۗوَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ
wa minal-a‘rābi may yattakhiżu mā yunfiqu magramaw wa yatarabbaṣu bikumud-dawā'ir(a), ‘alaihim dā'iratus-sau'(i), wallāhu samī‘un ‘alīm(un).
A nun bedouin arabue ya ma mixi ndee na nee ya ma naxee e xa kObiri yusixi (ala xa kira ma) a findixi lOE nan na; A na gbaloe nan mamɛfe wo bɛ, e tan nan fama gbaloe sɔtɔde. Ala fe birin ramE ma, a fe birin kolon.
وَمِنَ الْاَعْرَابِ مَنْ يُّؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَيَتَّخِذُ مَا يُنْفِقُ قُرُبٰتٍ عِنْدَ اللّٰهِ وَصَلَوٰتِ الرَّسُوْلِ ۗ اَلَآ اِنَّهَا قُرْبَةٌ لَّهُمْ ۗ سَيُدْخِلُهُمُ اللّٰهُ فِيْ رَحْمَتِهٖ ۗاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ
wa minal-a‘rābi may yu'minu billāhi wal-yaumil-ākhiri wa yattakhiżu mā yunfiqu qurubātin ‘indallāhi wa ṣalawātir-rasūl(i), alā innahā qurbatul lahum, sayudkhiluhumullāhu fī raḥmatih(ī), innallāha gafūrur raḥīm(un).
A nun bedouin arabue ya ma mixi ndee na naxee danxaniyaxi ala ma a nun lOxE dOnxE, e a kolon e naxan na bama (ala kira ra) a findixi kira nan na e xa e maso ala ra a nun kira ra e xa (sEtE) xOnE xa sali. Wo xa a kolon, a fife findixi kira nan na e bE e masode (Ala) ra. Ala fama nE sode a xa hinnE kui (kore ma); Awa, Ala diɲɛma nan a ra, a kinikinima.
وَمِمَّنْ حَوْلَكُمْ مِّنَ الْاَعْرَابِ مُنٰفِقُوْنَ ۗوَمِنْ اَهْلِ الْمَدِيْنَةِ مَرَدُوْا عَلَى النِّفَاقِۗ لَا تَعْلَمُهُمْۗ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْۗ سَنُعَذِّبُهُمْ مَّرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّوْنَ اِلٰى عَذَابٍ عَظِيْمٍ ۚ
wa mimman ḥaulakum minal-a‘rābi munāfiqūn(a),wa min ahlil-madīnati maradū ‘alan nifāq(i), lā ta‘lamuhum, naḥnu na‘lamuhum, sanu‘ażżibuhum marrataini ṡumma yuraddūna ilā ‘ażābin ‘aẓīm(in).
A nun bedouin arabue ya ma naxee na wo sEti ma, mixi firin nan na. A nun Madina mixe tagi (naxan nu na mixi firin nde ra), e nu gbo e xa fe kobie kui. Wo (O Muhammad) mu e kolon, kOnO won tan e kolon. Won xa e ɲaxankata sanmaya firin, na xanbi e man gbilenma nɛ ɲaxankatɛ belebele ra.
سَيَقُوْلُ لَكَ الْمُخَلَّفُوْنَ مِنَ الْاَعْرَابِ شَغَلَتْنَآ اَمْوَالُنَا وَاَهْلُوْنَا فَاسْتَغْفِرْ لَنَا ۚيَقُوْلُوْنَ بِاَلْسِنَتِهِمْ مَّا لَيْسَ فِيْ قُلُوْبِهِمْۗ قُلْ فَمَنْ يَّمْلِكُ لَكُمْ مِّنَ اللّٰهِ شَيْـًٔا اِنْ اَرَادَ بِكُمْ ضَرًّا اَوْ اَرَادَ بِكُمْ نَفْعًا ۗبَلْ كَانَ اللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرًا
sayaqūlu lakal-mukhallafūna minal-a‘rābi syagalatnā amwālunā wa ahlūnā fastagfir lanā, yaqūlūna bi'alsinatihim mā laisa fī qulūbihim, qul famay yamliku lakum minallāhi syai'an in arāda bikum ḍarran au arāda bikum naf‘ā(n), bal kānallāhu bimā ta‘malūna khabīrā(n).
Bedouine naxee luxi (e mu so Hudaibiyah kui) e fama a falade wo bE, "Won bara won yEtE rawali won ma naafuli nun won ma denbaya ra, na nan a ra wo xa diɲɛ maxOrin moxo bE." E wɔyɛnma e dɛ ra naxan mu na e bɔɲɛ kui. Wo xa a fala, "na kui, nde nOma ala xa waxOn gni kanade xa a wama gbaloe nan xOn wo bE, xa na mu a wama wo bE fe fangni? Ala a kolon wo naxan nabama."
بَلْ ظَنَنْتُمْ اَنْ لَّنْ يَّنْقَلِبَ الرَّسُوْلُ وَالْمُؤْمِنُوْنَ اِلٰٓى اَهْلِيْهِمْ اَبَدًا وَّزُيِّنَ ذٰلِكَ فِيْ قُلُوْبِكُمْ وَظَنَنْتُمْ ظَنَّ السَّوْءِۚ وَكُنْتُمْ قَوْمًاۢ بُوْرًا
bal ẓanantum allay yanqalibar-rasūlu wal-mu'minūna ilā ahlīhim abadaw wa zuyyina żālika fī qulūbikum wa ẓanantum ẓannas-sau'(i), wa kuntum qaumam būrā(n).
A fOlOde (a fOlOde) wo nu a ma gnOxun xi nE a xOnE nun danxaniyatOe mu gbilen ma e xa denbayae yire abadan a nun e mu fama na tofangni tode wo bOgnE kui, wo nu bara mixi kobie ra kolon, na nan a toxi wo findi mixie ra naxee bara lOE.
سَيَقُوْلُ الْمُخَلَّفُوْنَ اِذَا انْطَلَقْتُمْ اِلٰى مَغَانِمَ لِتَأْخُذُوْهَا ذَرُوْنَا نَتَّبِعْكُمْ ۚ يُرِيْدُوْنَ اَنْ يُّبَدِّلُوْا كَلٰمَ اللّٰهِ ۗ قُلْ لَّنْ تَتَّبِعُوْنَا كَذٰلِكُمْ قَالَ اللّٰهُ مِنْ قَبْلُ ۖفَسَيَقُوْلُوْنَ بَلْ تَحْسُدُوْنَنَا ۗ بَلْ كَانُوْا لَا يَفْقَهُوْنَ اِلَّا قَلِيْلًا
sayaqūlul-mukhallafūna iżanṭalaqtum ilā magānima lita'khużūhā żarūnā nattabi‘kum, yurīdūna ay yubaddilū kalāmallāh(i), qul lan tattabi‘ūnā każālikum qālallāhu min qabl(u), fasayaqūlūna bal taḥsudūnanā, bal kānū lā yafqahūna illā qalīlā(n).
Wo na keli se tongode, Beduine naxee luxi wo xanbi ra, e fama nɛ a falade, «Won xa bira wo fɔxɔ ra.» E wama Ala xa laayidie masarafe nɛ. Wo xa a fala, "Wo mu lan wo xa bira moxo fOxOra abada. Ala naxan yamarixi kabi a fOlOde." Na tɛmui e fama nɛ a falade, «I bara tɔnɔ muxu ra.» Xali e mu a faxamuxi kOnO dondoroti.
قُلْ لِّلْمُخَلَّفِيْنَ مِنَ الْاَعْرَابِ سَتُدْعَوْنَ اِلٰى قَوْمٍ اُولِيْ بَأْسٍ شَدِيْدٍ تُقَاتِلُوْنَهُمْ اَوْ يُسْلِمُوْنَ ۚ فَاِنْ تُطِيْعُوْا يُؤْتِكُمُ اللّٰهُ اَجْرًا حَسَنًا ۚ وَاِنْ تَتَوَلَّوْا كَمَا تَوَلَّيْتُمْ مِّنْ قَبْلُ يُعَذِّبْكُمْ عَذَابًا اَلِيْمًا
qul lil-mukhallafīna minal-a‘rābi satud‘auna ilā qaumin ulī ba'sin syadīdin tuqātilūnahum au yuslimūn(a), fa'in tuṭī‘ū yu'tikumullāhu ajran ḥasanā(n), wa in tatawallau kamā tawallaitum min qablu yu‘ażżibkum ‘ażāban alīmā(n).
Wo xa a fala beduinee bE naxee luxi wo xanbi ra, "wo fama nE xili de wo xa gere so ɲamanE ra naxan sEmbE gbo, wo lan ma wo xa gere so e ra xa e mu e yEtE fi. Xa wo wo tuli mati (na xili ra) Ala sare fangni nan fima wo ma, kOnO xa wo gbilen alo wo a raba singe ra, a wo tOrOma nE ɲaxankatE xOrOxOE ra."
۞ قَالَتِ الْاَعْرَابُ اٰمَنَّا ۗ قُلْ لَّمْ تُؤْمِنُوْا وَلٰكِنْ قُوْلُوْٓا اَسْلَمْنَا وَلَمَّا يَدْخُلِ الْاِيْمَانُ فِيْ قُلُوْبِكُمْ ۗوَاِنْ تُطِيْعُوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ لَا يَلِتْكُمْ مِّنْ اَعْمَالِكُمْ شَيْـًٔا ۗاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
qālatil-a‘rābu āmannā, qul lam tu'minū wa lākin qūlū aslamnā wa lammā yadkhulil-īmānu fī qulūbikum, wa in tuṭī‘ullāha wa rasūlahū lā yalitkum min a‘mālikum syai'ā(n), innallāha gafūrur raḥīm(un).
Bedouin arabue naxa a fala, "moxo bara danxaniya." Wo xa a fala e bE, "wo mu danxaniyaxi sinden, kOnO wo xa a fala 'moxo bara wo yEtE raso diinE kui,' barima danxaniya mu soxi wo bOgnE kui sinden. Xa wo Ala xui ratinmE a nun a xa x sa, a mu fama wo xa walie ra xurun de. Ala diɲɛma nan a ra, a kinikinima.
يَمُنُّوْنَ عَلَيْكَ اَنْ اَسْلَمُوْا ۗ قُلْ لَّا تَمُنُّوْا عَلَيَّ اِسْلَامَكُمْ ۚبَلِ اللّٰهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ اَنْ هَدٰىكُمْ لِلْاِيْمَانِ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ
yamunnūna ‘alaika an aslamū, qul lā tamunnū ‘alayya islāmakum, balillāhu yamunnu ‘alaikum an hadākum lil-īmāni in kuntum ṣādiqīn(a).
E a kolon e bara wo mali e xa diinE ra. Wo xa a fala, "I naxa a ma gnOxun i bara fe fangni raba n bE i xa diinE ra, a nOndi ki ma, Ala nan baraka fixi i ma a to i masen i xa danxaniya, xa i findixi mixi nOndi nan na."