وَقَالَ لِفِتْيٰنِهِ اجْعَلُوْا بِضَاعَتَهُمْ فِيْ رِحَالِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَعْرِفُوْنَهَآ اِذَا انْقَلَبُوْٓا اِلٰٓى اَهْلِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ
wa qāla lifityānihij‘alū biḍā‘atahum fī riḥālihim la‘allahum ya‘rifūnahā iżanqalabū ilā ahlihim la‘allahum yarji‘ūn(a).
Mpe ye (Yusuf) alobaki na basali na ye ete: “Bótia biloko na bango (ya bosangisi) na basaki na bango, mpo ete bayeba ete ntango bakozonga na mabota na bango, na elikya ete bakozonga lisusu.”
فَلَمَّا رَجَعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْهِمْ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَاَرْسِلْ مَعَنَآ اَخَانَا نَكْتَلْ وَاِنَّا لَهٗ لَحٰفِظُوْنَ
falammā raja‘ū ilā abīhim qālū yā abānā muni‘a minnal-kailu fa arsil ma‘anā akhānā naktal wa innā lahū laḥāfiẓūn(a).
Bongo ntango bazongaki epai ya tata na bango (Yakobo), balobi: "E tata na biso! Tokozwa lisusu (mbuma) te (soki tomemi ndeko na biso elongo na biso te), yango wana tika ndeko na biso akende elongo na biso mpo tózwa mwa ndambo, mpe tokobatela ye mpenza."
وَلَمَّا فَتَحُوْا مَتَاعَهُمْ وَجَدُوْا بِضَاعَتَهُمْ رُدَّتْ اِلَيْهِمْۗ قَالُوْا يٰٓاَبَانَا مَا نَبْغِيْۗ هٰذِهٖ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ اِلَيْنَا وَنَمِيْرُ اَهْلَنَا وَنَحْفَظُ اَخَانَا وَنَزْدَادُ كَيْلَ بَعِيْرٍۗ ذٰلِكَ كَيْلٌ يَّسِيْرٌ
wa lammā fataḥū matā‘ahum wajadū biḍā‘atahum ruddat ilaihim, qālū yā abānā mā nabgī, hāżihī biḍā‘atunā ruddat ilainā wa namīru ahlanā wa naḥfaẓu akhānā wa nazdādu kaila ba‘īr(in), żālika kailuy yasīr(un).
Mpe tango bafungoli biloko na bango, bakuti biloko na bango (échange) ezongi epai na bango. Balobaki: "E tata na biso! Nini mosusu tokokaki kolinga. Oyo ezali biloko na biso oyo ezongisami epai na biso, mpe tokokoka koleisa mabota na biso, mpe tokobatela bandeko na biso, mpe tokozala na ration ya kobakisa (ya mbuma) oyo ezali kilo lokola mokumba ya kamela. Yango ezali likambo ya pete (mpo na mokonzi ya Ezipito)."
وَلَمَّا دَخَلُوْا عَلٰى يُوْسُفَ اٰوٰٓى اِلَيْهِ اَخَاهُ قَالَ اِنِّيْٓ اَنَا۠ اَخُوْكَ فَلَا تَبْتَىِٕسْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ
wa lammā dakhalū ‘alā yūsufa āwā ilaihi akhāhu qāla innī akhūka falā tabta'is bimā kānū ya‘malūn(a).
Mpe tango bakotaki (esika) Yusuf, atie ndeko na ye (Bunyamin) na esika na ye, ye (Yusuf) alobi: "Ya solo nazali ndeko na yo, kozala na mawa te mpo na oyo basali."
فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِيْ رَحْلِ اَخِيْهِ ثُمَّ اَذَّنَ مُؤَذِّنٌ اَيَّتُهَا الْعِيْرُ اِنَّكُمْ لَسٰرِقُوْنَ
falammā jahhazahum bijahāzihim ja‘las-siqāyata fī raḥli akhīhi ṡumma ażżana mu'ażżinun ayyatuhal-‘īru innakum lasāriqūn(a).
Na yango, tango bilei esili kobongisama mpo na bango, ye (Yusuf) akɔtisaki kɔpɔ yango na saki ya ndeko na ye. Na nsima, moto moko agangaki ete, "Ee karavane! Ya solo bozali miyibi."
قَالُوْا نَفْقِدُ صُوَاعَ الْمَلِكِ وَلِمَنْ جَاۤءَ بِهٖ حِمْلُ بَعِيْرٍ وَّاَنَا۠ بِهٖ زَعِيْمٌ
qālū nafqidu ṣuwā‘al-maliki wa liman jā'a bihī ḥimlu ba‘īriw wa ana bihī za‘īm(un).
Bayanolaki ete: “Tobungisi kɔpɔ ya mokonzi, mpe moto nyonso oyo akoki kozongisa yango akozwa (biloko ya kolya oyo ezali kilo lokola) mokumba ya kamela, mpe nazali kopesa ndanga ete ezali bongo.”
قَالُوْا فَمَا جَزَاۤؤُهٗٓ اِنْ كُنْتُمْ كٰذِبِيْنَ
qālū famā jazā'uhū in kuntum kāżibīn(a).
Balobaki: “Kasi etumbu ezali nini soki okosi?”
قَالُوْا جَزَاۤؤُهٗ مَنْ وُّجِدَ فِيْ رَحْلِهٖ فَهُوَ جَزَاۤؤُهٗ ۗ كَذٰلِكَ نَجْزِى الظّٰلِمِيْنَ
qālū jazā'uhū maw wujida fī raḥlihī fa huwa jazā'uh(ū), każālika najziẓ-ẓālimīn(a).
Bayanolaki ete: "Etumbu ezali mpo na oyo akokuta eloko oyo ebungaki na saki na ye, yango wana ye moko akozwa etumbu na ye. Na ndenge wana tozali kopesa etumbu na basali mabe."
فَبَدَاَ بِاَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَاۤءِ اَخِيْهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِّعَاۤءِ اَخِيْهِۗ كَذٰلِكَ كِدْنَا لِيُوْسُفَۗ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ اَخَاهُ فِيْ دِيْنِ الْمَلِكِ اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ ۗنَرْفَعُ دَرَجٰتٍ مَّنْ نَّشَاۤءُۗ وَفَوْقَ كُلِّ ذِيْ عِلْمٍ عَلِيْمٌ
fa bada'a bi'au‘iyatihim qabla wi‘ā'i akhīhi ṡummastakhrajahā miw wi‘ā'i akhīh(i), każālika kidnā liyūsuf(a), mā kāna liya'khuża akhāhu fī dīnil-maliki illā ay yasyā'allāh(u), narfa‘u darajātim man nasyā'(u), wa fauqa kulli żī ‘ilmin ‘alīm(un).
Bongo abandaki kolukaluka basaki na bango liboso ya oyo ya ndeko na ye, mpe na nsima abimisaki kɔpɔ ya mokonzi na saki ya ndeko na ye. Na ndenge wana Tobongisaki mpo na Yozefe. Akokaki te kopesa ndeko na ye etumbu engebene na mobeko ya mokonzi longola se soki Allah alingi. Totomboli na molongo oyo Tolingi; mpe likolo ya moto nyonso ya boyebi azali moko oyo ayebi mingi.
۞ قَالُوْٓا اِنْ يَّسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ اَخٌ لَّهٗ مِنْ قَبْلُۚ فَاَسَرَّهَا يُوْسُفُ فِيْ نَفْسِهٖ وَلَمْ يُبْدِهَا لَهُمْۚ قَالَ اَنْتُمْ شَرٌّ مَّكَانًا ۚوَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا تَصِفُوْنَ
qālū iy yasriq faqad saraqa akhul lahū min qabl(u), fa asarrahā yūsufu fī nafsihī wa lam yubdihā lahum, qāla antum syarrum makānā(n), wallāhu a‘lamu bimā taṣifūn(a).
Balobaki ete: “Soki ayibi, solo liboso na yango ndeko na ye mpe ayibi.” Yango wana Yusuf abombaki (kosilikisa) na motema na ye mpe alakisaki bango yango te. Alobaki (na motema na ye), "Esika na yo ezali mpenza mabe koleka. Mpe Allah ayebi malamu oyo ozali kolimbola."
قَالَ مَعَاذَ اللّٰهِ اَنْ نَّأْخُذَ اِلَّا مَنْ وَّجَدْنَا مَتَاعَنَا عِنْدَهٗٓ ۙاِنَّآ اِذًا لَّظٰلِمُوْنَ ࣖ
qāla ma‘āżallāhi an na'khuża illā maw wajadnā matā‘anā ‘indah(ū), innā iżal laẓālimūn(a).
Ye (Yusuf) alobaki: "Nasengi Allah libateli mpo na kokanga (moto nyonso), longola se moto oyo tozwaki biloko na biso na ye, soki to (tosali) bongo, elakisi tozali basali mabe."
فَلَمَّا اسْتَيْـَٔسُوْا مِنْهُ خَلَصُوْا نَجِيًّاۗ قَالَ كَبِيْرُهُمْ اَلَمْ تَعْلَمُوْٓا اَنَّ اَبَاكُمْ قَدْ اَخَذَ عَلَيْكُمْ مَّوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ وَمِنْ قَبْلُ مَا فَرَّطْتُّمْ فِيْ يُوْسُفَ فَلَنْ اَبْرَحَ الْاَرْضَ حَتّٰى يَأْذَنَ لِيْٓ اَبِيْٓ اَوْ يَحْكُمَ اللّٰهُ لِيْۚ وَهُوَ خَيْرُ الْحٰكِمِيْنَ
falammastai'asū minhu khalaṣū najiyyā(n), qāla kabīruhum alam ta‘lamū anna abākum qad akhaża ‘alaikum mauṡiqam minallāhi wa min qablu mā farrattum fī yūsufa falan abraḥal-arḍa ḥattā ya'żana lī abī au yaḥkumallāhu lī, wa huwa khairul-ḥākimīn(a).
Na yango, ntango bazangaki elikya mpo na yango (ekateli ya Yusuf), bamilongolaki na masolo ya bato nyonso, bazalaki kolobaloba na mongongo ya nse kati na bango. Mokóló kati na bango alobaki: "Boyebi te ete tata na bino azwaki kondimana epai na bino na nkombo ya Nzambe (Allah), mpe liboso na yango bozalaki koboya Yusuf? Yango wana, nakotika mokili oyo (Egypte) te kino tata na ngai akopesa ngai ndingisa (nazonga), to Allah akozwa ekateli mpo na ngai. Mpe Ye nde aleki malamu kati na basambisi."
اِرْجِعُوْٓا اِلٰٓى اَبِيْكُمْ فَقُوْلُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّ ابْنَكَ سَرَقَۚ وَمَا شَهِدْنَآ اِلَّا بِمَا عَلِمْنَا وَمَا كُنَّا لِلْغَيْبِ حٰفِظِيْنَ
irji‘ū ilā abīkum fa qūlū yā abānā innabnaka saraq(a), wa mā syahidnā illā bimā ‘alimnā wa mā kunnā lil-gaibi ḥāfiẓīn(a).
Zongela tata na yo loba: "E tata na biso! Ya solo, mwana na yo ayibi pe tomoni kaka oyo toyebi pe toyebi te nini ezali sima na yango."
وَسْـَٔلِ الْقَرْيَةَ الَّتِيْ كُنَّا فِيْهَا وَالْعِيْرَ الَّتِيْٓ اَقْبَلْنَا فِيْهَاۗ وَاِنَّا لَصٰدِقُوْنَ
was'alil-qaryatal-latī kunnā fīhā wal-‘īral-latī aqbalnā fīhā, wa innā laṣādiqūn(a).
Mpe botuna (bafandi ya) mabele esika tozali, mpe karavane oyo eyaki elongo na biso. Mpe tozali bato oyo babongi.”