۞ اِنَّمَا يَسْتَجِيْبُ الَّذِيْنَ يَسْمَعُوْنَ ۗوَالْمَوْتٰى يَبْعَثُهُمُ اللّٰهُ ثُمَّ اِلَيْهِ يُرْجَعُوْنَ
innamā yastajībul-lażīna yasma‘ūn(a), wal-mautā yab‘aṡuhumullāhu ṡumma ilaihi yurja‘ūn(a).
Abarikuhurira bonka nibo barikworobera (okweta kwa Allah), kandi abo abarikufa bwanyima nibaija kuzoorwa Allah, reero niwe barikugaruka.
قُلْ لَّآ اَقُوْلُ لَكُمْ عِنْدِيْ خَزَاۤىِٕنُ اللّٰهِ وَلَآ اَعْلَمُ الْغَيْبَ وَلَآ اَقُوْلُ لَكُمْ اِنِّيْ مَلَكٌۚ اِنْ اَتَّبِعُ اِلَّا مَا يُوْحٰٓى اِلَيَّۗ قُلْ هَلْ يَسْتَوِى الْاَعْمٰى وَالْبَصِيْرُۗ اَفَلَا تَتَفَكَّرُوْنَ ࣖ
qul lā aqūlu lakum ‘indī khazā'inullāhi wa lā a‘lamul-gaiba wa lā aqūlu lakum innī malak(un), in attabi‘u illā mā yūḥā ilayy(a), qul hal yastawil-a‘mā wal-baṣīr(u), afalā tatafakkarūn(a).
Gamba (Muhammad) ati: "Tindakugambiire ngu eibiiko rya Allah riri naanye, kandi tindikumanya ebitarikureebwa kandi tindakugambiire (nari) ngu ndi maraika. Nkakuratira ebyashohoziibwe byonka." Gamba oti, "Abahumire nibashushana n'abarikureeba? Timukiteekateekireho (ekyo)?"
اَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا فَاَحْيَيْنٰهُ وَجَعَلْنَا لَهٗ نُوْرًا يَّمْشِيْ بِهٖ فِى النَّاسِ كَمَنْ مَّثَلُهٗ فِى الظُّلُمٰتِ لَيْسَ بِخَارِجٍ مِّنْهَاۗ كَذٰلِكَ زُيِّنَ لِلْكٰفِرِيْنَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ
awa man kāna maitan fa aḥyaināhu wa ja‘alnā lahū nūray yamsyī bihī fin-nāsi kamam maṡaluhū fiẓ-ẓulumāti laisa bikhārijim minhā, każālika zuyyina lil-kāfirīna mā kānū ya‘malūn(a).
Kandi shi omuntu owabaire afiire reero twamugaruraho amagara kandi twamuha omushana ogurikumubaasisa kugyendera omu bantu, niwe aine n’omuntu owabaire ari omu mwirima, ngu atabaasa kurugamu? N’ahabw’ekyo nikiba kirungi aha bakafiiri eki barikukora.
وَالْبَلَدُ الطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَبَاتُهٗ بِاِذْنِ رَبِّهٖۚ وَالَّذِيْ خَبُثَ لَا يَخْرُجُ اِلَّا نَكِدًاۗ كَذٰلِكَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّشْكُرُوْنَ ࣖ
wal-baladuṭ-ṭayyibu yakhruju nabātuhū bi'iżni rabbih(ī), wal-lażī khabuṡa lā yakhruju illā nakidā(n), każālika nuṣarriful-āyāti liqaumiy yasykurūn(a).
Kandi ensi ni nungi, ebimera bimera bingi ahabw’okwikirizibwa kwa Ruhanga; n’itaka ribi, ebirimwa ebirikukura nibihwa amaani. Nikyo turi kushoborora emirundi mingi obumanyiso (obw’obukuru Bwaitu) ahabw’abo abarikusiima.
وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيْرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِۖ لَهُمْ قُلُوْبٌ لَّا يَفْقَهُوْنَ بِهَاۖ وَلَهُمْ اَعْيُنٌ لَّا يُبْصِرُوْنَ بِهَاۖ وَلَهُمْ اٰذَانٌ لَّا يَسْمَعُوْنَ بِهَاۗ اُولٰۤىِٕكَ كَالْاَنْعَامِ بَلْ هُمْ اَضَلُّ ۗ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْغٰفِلُوْنَ
wa laqad żara'nā lijahannama kaṡīram minal-jinni wal-ins(i), lahum qulūbul lā yafqahūna bihā wa lahum a‘yunul lā yabṣirūna bihā wa lahum āżānul lā yasma‘ūna bihā, ulā'ika kal-an‘āmi bal hum aḍall(u), ulā'ika humul-gāfilūn(a).
Kandi buzima, Nitwija kwijuza gehena gehena, tufubire baingi aha ba jinni n’abantu. Baine emitima, kwonka tibarikugikozesa kwetegyereza (aya Allah) kandi baine amaisho (kwonka) tibarikugikozesa kureeba (obumanyiso bw’amaani ga Allah), kandi baine amatu (kwonka) tibarikugikozesa kuhurira (aya Allah). Nibashusha nk’amatungo, nangwa n’okukiraho kuhemuka. Nibo bataine kufayo.
لِيَمِيْزَ اللّٰهُ الْخَبِيْثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَيَجْعَلَ الْخَبِيْثَ بَعْضَهٗ عَلٰى بَعْضٍ فَيَرْكُمَهٗ جَمِيْعًا فَيَجْعَلَهٗ فِيْ جَهَنَّمَۗ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ ࣖ
liyamīzallāhul-khabīṡa minaṭ-ṭayyibi wa yaj‘alal-khabīṡa ba‘ḍahū ‘alā ba‘ḍin fa yarkumahū jamī‘an fa yaj‘alahū fī jahannam(a), ulā'ika humul-khāsirūn(a).
kugira ngu Allah ataane ababi (ebibiina) n’abarungi kandi abamwe aha babi (ebibiina) babe ahaiguru y’abandi, reero abarunde boona, abate omuri Gehena. Nibo barikufeerwa.
وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّسْتَمِعُوْنَ اِلَيْكَۗ اَفَاَنْتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ وَلَوْ كَانُوْا لَا يَعْقِلُوْنَ
wa minhum may yastami‘ūna ilaik(a), afa anta tusmi‘uṣ-ṣumma wa lau kānū lā ya‘qilūn(a).
Kandi omuri abo harimu abamwe abarikukuhurikiza (Iwe Muhammad). Kwonka shi noobaasa kureetera abateta kuhurira n’obu baraabe batarikwetegyereza?
وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّنْظُرُ اِلَيْكَۗ اَفَاَنْتَ تَهْدِى الْعُمْيَ وَلَوْ كَانُوْا لَا يُبْصِرُوْنَ
wa minhum may yanẓuru ilaik(a), afa anta tahdil-‘umya wa lau kānū lā yubṣirūn(a).
Kandi omuri abo harimu abamwe abarikukureeba. Kwonka shi noobaasa kwebembera empumi n’obu ziraabe zitarikureeba?
اُولٰۤىِٕكَ لَمْ يَكُوْنُوْا مُعْجِزِيْنَ فِى الْاَرْضِ وَمَا كَانَ لَهُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ مِنْ اَوْلِيَاۤءَ ۘ يُضٰعَفُ لَهُمُ الْعَذَابُ ۗمَا كَانُوْا يَسْتَطِيْعُوْنَ السَّمْعَ وَمَا كَانُوْا يُبْصِرُوْنَ
ulā'ika lam yakūnū mu‘jizīna fil-arḍi wa mā kāna lahum min dūnillāhi min auliyā'(a), yuḍā‘afu lahumul-‘ażāb(u), mā kānū yastaṭī‘ūnas-sam‘a wa mā kānū yubṣirūn(a).
Tibarikubaasa kuzibira (okubonabonesibwa kwa Allah) omunsi, kandi tibarikwija kugira omuhwezi ondiijo okwihaho Allah. Ekibonerezo kikabakanyisibwa emirundi ebiri. Tibarikubaasa kuhurira (amazima) kandi tibarikubaasa kugareeba.
۞ مَثَلُ الْفَرِيْقَيْنِ كَالْاَعْمٰى وَالْاَصَمِّ وَالْبَصِيْرِ وَالسَّمِيْعِۗ هَلْ يَسْتَوِيٰنِ مَثَلًا ۗ اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ ࣖ
maṡalul-farīqaini kal-a‘mā wal-aṣammi wal-baṣīri was-samī‘(i), hal yastawiyāni maṡalā(n), afalā tażakkarūn(a).
Enfumu y’ebigombe bibiri (abatarikwikiriza n’abikiriza), ni nk’abantu abahumire n’ebifa-matu n’abantu abarikureeba n’okuhurira. Mbwenu shi ebibiina bibiri ebyo nibishushana? Mbwenu shi iwe otatwara eishomo?
قُلْ مَنْ رَّبُّ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ قُلِ اللّٰهُ ۗقُلْ اَفَاتَّخَذْتُمْ مِّنْ دُوْنِهٖٓ اَوْلِيَاۤءَ لَا يَمْلِكُوْنَ لِاَنْفُسِهِمْ نَفْعًا وَّلَا ضَرًّاۗ قُلْ هَلْ يَسْتَوِى الْاَعْمٰى وَالْبَصِيْرُ ەۙ اَمْ هَلْ تَسْتَوِى الظُّلُمٰتُ وَالنُّوْرُ ەۚ اَمْ جَعَلُوْا لِلّٰهِ شُرَكَاۤءَ خَلَقُوْا كَخَلْقِهٖ فَتَشَابَهَ الْخَلْقُ عَلَيْهِمْۗ قُلِ اللّٰهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ وَّهُوَ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ
qul mar rabbus-samāwāti wal-arḍ(i), qulillāh(u), qul afattakhażtum min dūnihī auliyā'a lā yamlikūna li'anfusihim naf‘aw wa lā ḍarrā(n), qul hal yastawil-a‘mā wal-baṣīr(u), am hal tastawiẓ-ẓulumātu wan-nūr(u), am ja‘alū lillāhi syurakā'a khalaqū kakhalqihī fa tasyābahal-khalqu ‘alaihim, qulillāhu khāliqu kulli syai'iw wa huwal-wāḥidul-qahhār(u).
Gamba (Muhammad) ati: “Mukama w’eiguru n’ensi n’oha?” Gamba oti, “Ruhanga.” Mugambe muti: “Nikihikire ahariimwe kutwara abarinzi abandi abatari Allah, obwo batarikubaasa kureeta omugasho nari kwetantara obubi?” Gamba oti: "Empumi niziingana n'abarikureeba? Nari omwirima nigwingana n'omushana? Nibakora abanywani na Allah orikubaasa kuhanga nk'ebihangirwe bye kugira ngu ebihangirwe bibiri bishushane omu maisho gaabo?" Gamba oti: "Allah niwe Muhangi w'ebintu byona kandi niwe Ruhanga ow'obushoboorozi bwona, ow'obushoboorozi bwona."
۞ اَفَمَنْ يَّعْلَمُ اَنَّمَآ اُنْزِلَ اِلَيْكَ مِنْ رَّبِّكَ الْحَقُّ كَمَنْ هُوَ اَعْمٰىۗ اِنَّمَا يَتَذَكَّرُ اُولُوا الْاَلْبَابِۙ
afamay ya‘lamu annamā unzila ilaika mir rabbikal-ḥaqqu kaman huwa a‘mā, innamā yatażakkaru ulul-albāb(i).
Mbwenu shi abo abarikumanya ngu ebi Mukama waawe akushuururiire n’amazima, nibashushana n’abo abahumire? Abaine okwetegyereza nibo bariijuka bonka;
۞ ضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا عَبْدًا مَّمْلُوْكًا لَّا يَقْدِرُ عَلٰى شَيْءٍ وَّمَنْ رَّزَقْنٰهُ مِنَّا رِزْقًا حَسَنًا فَهُوَ يُنْفِقُ مِنْهُ سِرًّا وَّجَهْرًاۗ هَلْ يَسْتَوٗنَ ۚ اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ ۗبَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ
Ḍaraballāhu maṡalan ‘abdam mamlūkal lā yaqdiru ‘alā syai'iw wa mar razaqnāhu minnā rizqan ḥasanan fa huwa yunfiqu minhu sirraw wa jahrā(n), hal yastawūn(a), al-ḥamdu lillāh(i), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).
Allah akakora ekyokureeberaho ky’omuheereza ori ahansi y’obushoboorozi bw’ondiijo muntu, owaabaire ataine maani g’okukora ekintu kyona, kandi omuntu ou twahaire eby’okurya birungi, reero akamara bimwe aha by’okurya ebyo omu bwesherekye kandi omu mubonano. Mbwenu shi nizishushana? Okuhimbisa kwona nikuruga ahari Allah, kwonka abaingi tibarikumanya.
وَضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا رَّجُلَيْنِ اَحَدُهُمَآ اَبْكَمُ لَا يَقْدِرُ عَلٰى شَيْءٍ وَّهُوَ كَلٌّ عَلٰى مَوْلٰىهُ ۗ اَيْنَمَا يُوَجِّهْهُّ لَا يَأْتِ بِخَيْرٍ ۖهَلْ يَسْتَوِيْ هُوَۙ وَمَنْ يَّأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَهُوَ عَلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ ࣖ
wa ḍaraballāhu maṡalar rajulaini aḥaduhumā abkamu lā yaqdiru ‘alā syai'iw wa huwa kallun ‘alā maulāh(u), ainamā yuwajjihhu lā ya'ti bikhair(in), hal yastawī huw(a), wa may ya'muru bil-‘adli wa huwa ‘alā ṣirāṭim mustaqīm(in).
Kandi Allah (nawe) akakora enfumu, abashaija babiri, omwe aharibo akaba ari omusiru, akaba ataine eki arikubaasa kukora kandi akaba omugugu aha murinzi we, hoona ahu yaabaire ayoherezibwa (omurinzi we), akaba atarikubaasa kureetaho ekirungi kyona na kakye. Omuntu ogwo niwe ari omwe n’omuntu orikuragiira oburingaaniza kandi ari omu muhanda oguhikire?
۞ وَاضْرِبْ لَهُمْ مَّثَلًا رَّجُلَيْنِ جَعَلْنَا لِاَحَدِهِمَا جَنَّتَيْنِ مِنْ اَعْنَابٍ وَّحَفَفْنٰهُمَا بِنَخْلٍ وَّجَعَلْنَا بَيْنَهُمَا زَرْعًاۗ
waḍrib lahum maṡalar rajulaini ja‘alnā li'aḥadihimā jannataini min a‘nābiw wa ḥafafnāhumā binakhliw wa ja‘alnā bainahumā zar‘ā(n).
Kandi mubahe (Muhammad) ekyokureeberaho, abashaija babiri, omwe aharibo (omukafiri) Twabaha emisiri ebiri y’emizaabibu kandi Twayehinguririza emisiri yombi emiti y’enzigye kandi ahagati yaabo (emisiri) Twakora omusiri.
قُلْ اِنَّمَآ اُنْذِرُكُمْ بِالْوَحْيِۖ وَلَا يَسْمَعُ الصُّمُّ الدُّعَاۤءَ اِذَا مَا يُنْذَرُوْنَ
qul innamā unżirukum bil-waḥy(i), wa lā yasma‘uṣ-ṣummud-du‘ā'a iżā mā yunżarūn(a).
Gamba (Muhammad) ati: “Buzimazima, ninkuha okurabura kwonka nk’oku kyashururiirwe.” Kwonka abafiire amatu tibarikuhurira okwetwa baaba baraburwa.
اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَتَكُوْنَ لَهُمْ قُلُوْبٌ يَّعْقِلُوْنَ بِهَآ اَوْ اٰذَانٌ يَّسْمَعُوْنَ بِهَاۚ فَاِنَّهَا لَا تَعْمَى الْاَبْصَارُ وَلٰكِنْ تَعْمَى الْقُلُوْبُ الَّتِيْ فِى الصُّدُوْرِ
afalam yasīrū fil-arḍi fa takūna lahum qulūbuy ya‘qilūna bihā au āżānuy yasma‘ūna bihā, fa innahā lā ta‘mal-abṣāru wa lākin ta‘mal-qulūbul-latī fiṣ-ṣudūr(i).
Mbwenu shi tibakagyendeire omu nsi, ngu emitima yaabo (enshonga) ekyetegyereze, amatu gaabo gahurire? Omu mazima, ti maisho agarikuhumiza, kureka ekirikuhumiza n’omutima oguri omu kifuba.
اَمْ تَحْسَبُ اَنَّ اَكْثَرَهُمْ يَسْمَعُوْنَ اَوْ يَعْقِلُوْنَۗ اِنْ هُمْ اِلَّا كَالْاَنْعَامِ بَلْ هُمْ اَضَلُّ سَبِيْلًا ࣖ
am taḥsabu anna akṡarahum yasma‘ūna au ya‘qilūn(a), in hum illā kal-an‘āmi bal hum aḍallu sabīlā(n).
Nari noogira ngu abaingi nibahurira nari nibeetegyereza? Nibashushana n’amatungo, nangwa n’okuhabisa munonga.
وَلَوْ نَزَّلْنٰهُ عَلٰى بَعْضِ الْاَعْجَمِيْنَ ۙ
wa lau nazzalnāhū ‘alā ba‘ḍil-a‘jamīn(a).
Kandi kuri twasindikire (Kur'ani) ahari bamwe aha bibiina ebitari by'Abaharabu,
اِنَّكَ لَا تُسْمِعُ الْمَوْتٰى وَلَا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعَاۤءَ اِذَا وَلَّوْا مُدْبِرِيْنَ
innaka lā tusmi‘ul-mautā wa lā tusmi‘uṣ-ṣummad-du‘ā'a iżā wallau mudbirīn(a).
Buzima, torikubaasa kureetera abafu kuhurira kandi (nari) kureetera abafiire amatu kuhurira okurira, baaba bahindukire emigongo.
وَمَآ اَنْتَ بِهٰدِى الْعُمْيِ عَنْ ضَلٰلَتِهِمْۗ اِنْ تُسْمِعُ اِلَّا مَنْ يُّؤْمِنُ بِاٰيٰتِنَا فَهُمْ مُّسْلِمُوْنَ
wa mā anta bihādil-‘umyi ‘an ḍalālatihim, in tusmi‘u illā may yu'minu bi'āyātinā fahum muslimūn(a).
Kandi toribaasa kwebembera empumi kuruga omu nshobi zaabo. Torikubaasa kureetera (omuntu weena) kuhurira, okwihaho abo abarikwikiriza enyuguta zaitu, reero baikiriza.
فَاِنَّكَ لَا تُسْمِعُ الْمَوْتٰى وَلَا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعَاۤءَ اِذَا وَلَّوْا مُدْبِرِيْنَ
fa innaka lā tusmi‘ul-mautā wa lā tusmi‘uṣ-ṣummad-du‘ā'a iżā wallau mudbirīn(a).
N'ahabw'ekyo buzima, torikwija kubaasa kuhurira abafu, n'okuhurira abafiire amatu okurira, baaba bahindukire.
وَمَآ اَنْتَ بِهٰدِ الْعُمْيِ عَنْ ضَلٰلَتِهِمْۗ اِنْ تُسْمِعُ اِلَّا مَنْ يُّؤْمِنُ بِاٰيٰتِنَا فَهُمْ مُّسْلِمُوْنَ ࣖ
wa mā anta bihādil-‘umyi ‘an ḍalālatihim, in tusmi‘u illā may yu'minu bi'āyātinā fahum muslimūn(a).
Kandi torikwija kubaasa kwebembera abo abahumire (amaisho g’emitima yaabo) kuruga omu nshobe yaabo. Kandi torikubaasa kuhurikiza (ebiragiro bya Ruhanga) okwihaho abo abarikwikiririza omu mishororongo yaitu, obwo nibo barikweyorobera (Itwe).
وَمَا يَسْتَوِى الْاَعْمٰى وَالْبَصِيْرُ ۙ
wa mā yastawil-a‘mā wal-baṣīr(u).
Kandi empumi tibarikushushana n'abarikureeba;
وَلَا الظُّلُمٰتُ وَلَا النُّوْرُۙ
wa laẓ-ẓulumātu wa lan-nūr(u).
kandi ti (na) kimwe n’omwirima oguhikire nk’omushana, .
وَلَا الظِّلُّ وَلَا الْحَرُوْرُۚ
wa laẓ-ẓillu wa lal-ḥarūr(u).
kandi eziine ekicuucu tizirikushushana n’ezirikwotsya, .
وَمَا يَسْتَوِى الْاَحْيَاۤءُ وَلَا الْاَمْوَاتُۗ اِنَّ اللّٰهَ يُسْمِعُ مَنْ يَّشَاۤءُ ۚوَمَآ اَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَّنْ فِى الْقُبُوْرِ
wa mā yastawil-aḥyā'u wa lal-amwāt(u), innallāha yusmi‘u may yasyā'(u), wa mā anta bimusmi‘im man fil-qubūr(i).
kandi ti (nari) abantu abahuriire nk’abantu abafiire. Buzima Allah naheereza okuhurira ou arikwenda kandi iwe (Muhammad) torikubaasa kuhindura abantu abari omu kituuro kuhurira.
اَفَمَنْ شَرَحَ اللّٰهُ صَدْرَهٗ لِلْاِسْلَامِ فَهُوَ عَلٰى نُوْرٍ مِّنْ رَّبِّهٖ ۗفَوَيْلٌ لِّلْقٰسِيَةِ قُلُوْبُهُمْ مِّنْ ذِكْرِ اللّٰهِ ۗ اُولٰۤىِٕكَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ
afaman syaraḥallāhu ṣadrahū lil-islāmi fahuwa ‘alā nūrim mir rabbih(ī), fawailul lil-qāsiyati qulūbuhum min żikrillāh(i), ulā'ika fī ḍalālim mubīn(in).
Mbwenu shi abo abu Allah aigurireho emitima yaabo aha Busiraamu kandi abarikutunga omushana kuruga ahari Mukama waabo (nk’abo abaine emitima egumire)? Nahabwekyo, abo abaine emitima egumire aha kwijuka Allah, nibabonabona. Bari omu nshobe erikureebwa.
ضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا رَّجُلًا فِيْهِ شُرَكَاۤءُ مُتَشٰكِسُوْنَ وَرَجُلًا سَلَمًا لِّرَجُلٍ هَلْ يَسْتَوِيٰنِ مَثَلًا ۗ اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ ۗبَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ
Ḍaraballāhu maṡalar rajulan fīhi syurakā'u mutasyākisūna wa rajulan salamal lirajulin hal yastawiyāni maṡalā(n), al-ḥamdu lillāh(i), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).
Allah nakora ekyokureeberaho (nikwo kugira ngu) omushaija (omuheereza) ori omu bugabe bw’abantu baingi abari omu bumwe abaine obutaikirizana, n’omuhuuku ori omu bugabe bwona obw’omuntu omwe (wenka). Mbwenu shi abaheereza abo bombi bari omu mbeera emwe? Allah asiimwe, kwonka abaingi tibarikumanya.
وَمَا يَسْتَوِى الْاَعْمٰى وَالْبَصِيْرُ ەۙ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ وَلَا الْمُسِيْۤئُ ۗقَلِيْلًا مَّا تَتَذَكَّرُوْنَ
wa mā yastawil-a‘mā wal-baṣīr(u), wal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti wa lal-musī'(u), qalīlam mā tatażakkarūn(a).
Kandi abo abahumire tibarikushushana n’abarikureeba, kandi abarikwikiriza bakakora ebikorwa birungi tibarikushushana n’abarikukora ebibi. Nooyega bikye munonga.
اَفَاَنْتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ اَوْ تَهْدِى الْعُمْيَ وَمَنْ كَانَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ
afa anta tusmi‘uṣ-ṣumma au tahdil-‘umya wa man kāna fī ḍalālim mubīn(in).
Mbwenu iwe (Muhammad) nobaasa kureetera omuntu ofiire amatu kuhurira, nari (nobaasa) kuha obuhabuzi omuntu ohumire (omu mutima) n’omuntu orikuguma omu nshobi erikureebwa?
اَفَرَءَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ اِلٰهَهٗ هَوٰىهُ وَاَضَلَّهُ اللّٰهُ عَلٰى عِلْمٍ وَّخَتَمَ عَلٰى سَمْعِهٖ وَقَلْبِهٖ وَجَعَلَ عَلٰى بَصَرِهٖ غِشٰوَةًۗ فَمَنْ يَّهْدِيْهِ مِنْۢ بَعْدِ اللّٰهِ ۗ اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ
afa ra'aita manittakhaża ilāhahū hawāhu wa aḍallahullāhu ‘alā ‘ilmiw wa khatama ‘alā sam‘ihī wa qalbihī wa ja‘ala ‘alā baṣarihī gisyāwah(tan), famay yahdīhi mim ba‘dillāh(i), afalā tażakkarūn(a).
Mbwenu shi orareebire omuntu owahinduire ebyetengo bye ruhanga we kandi Allah akamureka akabura n’okumanya kwe, kandi Allah akakinga okuhurira kwe n’omutima gwe kandi akamutaho ekifundikizo aha kureeba kwe? Mbwenu shi n'oha orikubaasa kumuha obuhabuzi bwanyima ya Allah (okumureka akabura?) Ahabwenki otarikutwara eishomo?
اِنَّ اللّٰهَ يُدْخِلُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ ۗوَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا يَتَمَتَّعُوْنَ وَيَأْكُلُوْنَ كَمَا تَأْكُلُ الْاَنْعَامُ وَالنَّارُ مَثْوًى لَّهُمْ
innallāha yudkhilul-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti jannātin tajrī min taḥtihal-anhār(u), wal-lażīna kafarū yatamatta‘ūna wa ya'kulūna kamā ta'kulul-an‘āmu wan-nāru maṡwal lahum.
Buzima, Allah naija kutaaha abo abarikwikiriza kandi bakora ebikorwa birungi omu paradiso ei emigyera erikusheesheka ahansi. Kandi abo abatarikwikiriza nibashemerererwa eby’okweshemeza (eby’ensi) kandi nibarya nk’oku enyamaishwa zirikurya; kandi (omu biro by’omumaisho) gehena neija kuba omwanya gwabo gw’okutuuramu.
مَثَلُ الَّذِيْنَ حُمِّلُوا التَّوْرٰىةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوْهَا كَمَثَلِ الْحِمَارِ يَحْمِلُ اَسْفَارًاۗ بِئْسَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ
maṡalul-lażīna ḥummilut-taurāta ṡumma lam yaḥmilūhā kamaṡalil-ḥimāri yaḥmilu asfārā(n), bi'sa maṡalul-qaumil-lażīna każżabū bi'āyātillāh(i), wallāhu lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).
Enfumu y’abantu abaheebwa omurimo gw’okwekorera Torah, kwonka bwanyima batagitwara (otagikora) neeshushana n’endogoya eyekoreire ekitabo ekigumire. Ni kibi munonga enfumu y’abantu abarikwehakana enyuguta za Allah. Kandi Allah tarikwebembera abakozi b'ebibi.
اَفَمَنْ يَّمْشِيْ مُكِبًّا عَلٰى وَجْهِهٖٓ اَهْدٰىٓ اَمَّنْ يَّمْشِيْ سَوِيًّا عَلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ
afamay yamsyī mukibban ‘alā wajhihī ahdā ammay yamsyī sawiyyan ‘alā ṣirāṭim mustaqīm(in).
Orikuguruka amaisho ahansi niwe arikwebemberwa gye (omu kuhikiirira) nari orikugyendera omu muhanda oguhikire ahamire?