اَمْ حَسِبْتَ اَنَّ اَصْحٰبَ الْكَهْفِ وَالرَّقِيْمِ كَانُوْا مِنْ اٰيٰتِنَا عَجَبًا
am ḥasibta anna aṣḥābal-kahfi war-raqīmi kānū min āyātinā ‘ajabā(n).
Ese utekereza ko abantu batuye mu buvumo, n'abafite raqim, bari mu bimenyetso byacu bitangaje (by'ubuhangange)?
اِذْ اَوَى الْفِتْيَةُ اِلَى الْكَهْفِ فَقَالُوْا رَبَّنَآ اٰتِنَا مِنْ لَّدُنْكَ رَحْمَةً وَّهَيِّئْ لَنَا مِنْ اَمْرِنَا رَشَدًا
iż awal-fityatu ilal-kahfi fa qālū rabbanā ātinā mil ladunka raḥmataw wa hayyi' lanā min amrinā rasyadā(n).
(Ibuka) ubwo abasore bahungiraga mu buvumo, basenze bati: "Mwami wacu, duhe imbabazi zituruka kuri wowe kandi uduhe ubuyobozi butunganye mu bintu byacu."
فَضَرَبْنَا عَلٰٓى اٰذَانِهِمْ فِى الْكَهْفِ سِنِيْنَ عَدَدًاۙ
faḍarabnā ‘alā āżānihim fil-kahfi sinīna ‘adadā(n).
Nuko tubafunga amatwi mu buvumo imyaka myinshi.
ثُمَّ بَعَثْنٰهُمْ لِنَعْلَمَ اَيُّ الْحِزْبَيْنِ اَحْصٰى لِمَا لَبِثُوْٓا اَمَدًا ࣖ
Ṡumma ba‘aṡnāhum lina‘lama ayyul-ḥizbaini aḥṣā limā labiṡū amadā(n).
Hanyuma twabakanguye, kugira ngo tumenye itsinda ry’abantu babiri ryabarushaga kubara igihe bamaze (mu buvumo).
نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ نَبَاَهُمْ بِالْحَقِّۗ اِنَّهُمْ فِتْيَةٌ اٰمَنُوْا بِرَبِّهِمْ وَزِدْنٰهُمْ هُدًىۖ
naḥnu naquṣṣu ‘alaika naba'ahum bil-ḥaqq(i), innahum fityatun āmanū birabbihim wa zidnāhum hudā(n).
Turakubwira (Muhammadi) inkuru yabo mu by'ukuri. Mu by'ukuri, ni abasore bemera Nyagasani wabo, kandi twongereye ubuyobozi kuri bo.
وَّرَبَطْنَا عَلٰى قُلُوْبِهِمْ اِذْ قَامُوْا فَقَالُوْا رَبُّنَا رَبُّ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ لَنْ نَّدْعُوَا۟ مِنْ دُوْنِهٖٓ اِلٰهًا لَّقَدْ قُلْنَآ اِذًا شَطَطًا
wa rabaṭnā ‘alā qulūbihim iż qāmū fa qālū rabbunā rabbus-samāwāti wal-arḍi lan nad‘uwa min dūnihī ilāhal laqad qulnā iżan syaṭaṭā(n).
Kandi twakomeje imitima yabo ubwo bahagurukaga bavuga bati: "Nyagasani wacu ni we Mwami w'ijuru n'isi; nta yindi mana dusenga uretse we. Mu by'ukuri, iyo tuba twarabikoze, twari kuvuga amagambo ari kure cyane y'ukuri."
هٰٓؤُلَاۤءِ قَوْمُنَا اتَّخَذُوْا مِنْ دُوْنِهٖٓ اٰلِهَةًۗ لَوْلَا يَأْتُوْنَ عَلَيْهِمْ بِسُلْطٰنٍۢ بَيِّنٍۗ فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًاۗ
hā'ulā'i qaumunattakhażū min dūnihī ālihah(tan), lau lā ya'tūna ‘alaihim bisulṭānim bayyin(in), faman aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każibā(n).
Ni ubwoko bwacu bwiremeye imana (zo gusengwa) zitari zo. Kuki batazana impamvu zisobanutse (z'imyizerere yabo)? None se ni nde urengana kurusha umuntu uvuga ibinyoma kuri Allah?
وَاِذِ اعْتَزَلْتُمُوْهُمْ وَمَا يَعْبُدُوْنَ اِلَّا اللّٰهَ فَأْوٗٓا اِلَى الْكَهْفِ يَنْشُرْ لَكُمْ رَبُّكُمْ مِّنْ رَّحْمَتِهٖ وَيُهَيِّئْ لَكُمْ مِّنْ اَمْرِكُمْ مِّرْفَقًا
wa iżi‘tazaltumūhum wa mā ya‘budūna illallāha fa'wū ilal-kahfi yansyur lakum rabbukum mir raḥmatihī wa yuhayyi' lakum min amrikum mirfaqā(n).
Kandi niba ubaretse n'ibyo basenga bitari Allah, shaka ubuhungiro mu buvumo, kandi Nyagasani wawe azaguha impuhwe ze kandi aguhe ikintu cy'ingirakamaro mu buzima bwawe.
۞ وَتَرَى الشَّمْسَ اِذَا طَلَعَتْ تَّزٰوَرُ عَنْ كَهْفِهِمْ ذَاتَ الْيَمِيْنِ وَاِذَا غَرَبَتْ تَّقْرِضُهُمْ ذَاتَ الشِّمَالِ وَهُمْ فِيْ فَجْوَةٍ مِّنْهُۗ ذٰلِكَ مِنْ اٰيٰتِ اللّٰهِ ۗمَنْ يَّهْدِ اللّٰهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ وَمَنْ يُّضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهٗ وَلِيًّا مُّرْشِدًا ࣖ
wa tarasy-syamsa iżā ṭala‘at tazāwaru ‘an kahfihim żātal-yamīni wa iżā garabat taqriḍuhum żātasy-syimāli wa hum fī fajwatim minh(u), żālika min āyātillāh(i), may yahdillāhu fa huwal-muhtadi wa may yuḍlil falan tajida lahū waliyyam mursyidā(n).
Kandi uzabona izuba niriramuka riva mu buvumo bwabo iburyo, naho niriramuka rirenze, kure yabo ibumoso mu gihe bari mu mwanya munini imbere (mu buvumo). Ibi ni bimwe mu bimenyetso (by'ubukuru bwa Allah). Umuntu wese uyobowe na Allah, ni we uyoborwa; kandi uwo ayobya nta mufasha uzabona ushobora kumuyobora.
وَتَحْسَبُهُمْ اَيْقَاظًا وَّهُمْ رُقُوْدٌ ۖوَّنُقَلِّبُهُمْ ذَاتَ الْيَمِيْنِ وَذَاتَ الشِّمَالِ ۖوَكَلْبُهُمْ بَاسِطٌ ذِرَاعَيْهِ بِالْوَصِيْدِۗ لَوِ اطَّلَعْتَ عَلَيْهِمْ لَوَلَّيْتَ مِنْهُمْ فِرَارًا وَّلَمُلِئْتَ مِنْهُمْ رُعْبًا
wa taḥsabuhum aiqāẓaw wa hum ruqūd(un), wa nuqallibuhum żātal-yamīni wa żātasy-syimāl(i), wa kalbuhum bāsiṭun żirā‘aihi bil-waṣīd(i), lawiṭṭala‘ta ‘alaihim lawallaita minhum firāraw wa lamuli'ta minhum ru‘bā(n).
Kandi utekereza ko badasinziriye, ariko barasinziriye; kandi twabahindukirije inyuma n'imbere iburyo n'ibumoso, mu gihe imbwa yabo yarambuye amaboko yayo imbere y'umuryango w'ubuvumo. Kandi iyo ubabona, birumvikana ko wabirukankana kandi rwose wazuzura ubwoba.
وَكَذٰلِكَ بَعَثْنٰهُمْ لِيَتَسَاۤءَلُوْا بَيْنَهُمْۗ قَالَ قَاۤىِٕلٌ مِّنْهُمْ كَمْ لَبِثْتُمْۗ قَالُوْا لَبِثْنَا يَوْمًا اَوْ بَعْضَ يَوْمٍۗ قَالُوْا رَبُّكُمْ اَعْلَمُ بِمَا لَبِثْتُمْۗ فَابْعَثُوْٓا اَحَدَكُمْ بِوَرِقِكُمْ هٰذِهٖٓ اِلَى الْمَدِيْنَةِ فَلْيَنْظُرْ اَيُّهَآ اَزْكٰى طَعَامًا فَلْيَأْتِكُمْ بِرِزْقٍ مِّنْهُ وَلْيَتَلَطَّفْ وَلَا يُشْعِرَنَّ بِكُمْ اَحَدًا
wa każālika ba‘aṡnāhum liyatasā'alū bainahum, qāla qā'ilum minhum kam labiṡtum, qālū labiṡnā yauman au ba‘ḍa yaum(in), qālū rabbukum a‘lamu bimā labiṡtum, fab‘aṡū aḥadakum biwariqikum hāżihī ilal-madīnati falyanẓur ayyuhā azkā ṭa‘āman falya'tikum birizqim minhu walyatalaṭṭaf wa lā yusy‘iranna bikum aḥadā(n).
Bityo tubakangura kugira ngo babazanye ibibazo. Umwe muri bo aravuga ati: "Mumaze igihe kingana iki (mumaze)?" Baramusubiza bati: "Turi hano umunsi umwe cyangwa igice cy'umunsi." Undi aravuga ati: "Imana yanyu izi neza igihe mumaze (mumaze)." Noneho mubwire umwe muri mwe ajye mu mujyi azanye ibiceri byanyu by'ifeza, maze arebe ibiryo byiza, kandi abizaneho, kandi abe witonda kandi ntagire uwo abwira ibyanyu.
اِنَّهُمْ اِنْ يَّظْهَرُوْا عَلَيْكُمْ يَرْجُمُوْكُمْ اَوْ يُعِيْدُوْكُمْ فِيْ مِلَّتِهِمْ وَلَنْ تُفْلِحُوْٓا اِذًا اَبَدًا
innahum iy yaẓharū ‘alaikum yarjumūkum au yu‘īdūkum fī millatihim wa lan tufliḥū iżan abadā(n).
Mu by’ukuri, iyo baza kumenya aho uherereye, nta gushidikanya ko bazagutera amabuye cyangwa bakaguhatira gusubira mu idini ryabo, kandi muri icyo gihe ntabwo wazigera utsinda.”
وَكَذٰلِكَ اَعْثَرْنَا عَلَيْهِمْ لِيَعْلَمُوْٓا اَنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ وَّاَنَّ السَّاعَةَ لَا رَيْبَ فِيْهَاۚ اِذْ يَتَنَازَعُوْنَ بَيْنَهُمْ اَمْرَهُمْ فَقَالُوا ابْنُوْا عَلَيْهِمْ بُنْيَانًاۗ رَبُّهُمْ اَعْلَمُ بِهِمْۗ قَالَ الَّذِيْنَ غَلَبُوْا عَلٰٓى اَمْرِهِمْ لَنَتَّخِذَنَّ عَلَيْهِمْ مَّسْجِدًا
wa każālika a‘ṡarnā ‘alaihim liya‘lamū anna wa‘dallāhi ḥaqquw wa annas-sā‘ata lā raiba fīhā, iż yatanāza‘ūna bainahum amrahum fa qālubnū ‘alaihim bun-yānā(n), rabbuhum a‘lamu bihim, qālal-lażīna galabū ‘alā amrihim lanattakhiżanna ‘alaihim masjidā(n).
Bityo (nanone) twaberetse (abantu) hamwe na bo, kugira ngo bamenye ko isezerano ry'Imana ari iry'ukuri, kandi ko (kuza) k'umunsi w'imperuka nta gushidikanya kuri byo. Iyo bajyaga impaka ku bibazo byabo, baravugaga bati: "Mwubake inyubako hejuru y'ubuvumo bwabo, Nyagasani wabo arabizi neza." Umuntu wari ufite ububasha ku bintu byabo yaravuze ati: "Nta gushidikanya ko tuzubaka inzu yo gusengeramo."
سَيَقُوْلُوْنَ ثَلٰثَةٌ رَّابِعُهُمْ كَلْبُهُمْۚ وَيَقُوْلُوْنَ خَمْسَةٌ سَادِسُهُمْ كَلْبُهُمْ رَجْمًاۢ بِالْغَيْبِۚ وَيَقُوْلُوْنَ سَبْعَةٌ وَّثَامِنُهُمْ كَلْبُهُمْ ۗقُلْ رَّبِّيْٓ اَعْلَمُ بِعِدَّتِهِمْ مَّا يَعْلَمُهُمْ اِلَّا قَلِيْلٌ ەۗ فَلَا تُمَارِ فِيْهِمْ اِلَّا مِرَاۤءً ظَاهِرًا ۖوَّلَا تَسْتَفْتِ فِيْهِمْ مِّنْهُمْ اَحَدًا ࣖ
sayaqūlūna ṡalāṡatur rābi‘uhum kalbuhum, wa yaqūlūna khamsatun sādisuhum kalbuhum rajmam bil-gaib(i), wa yaqūlūna sab‘atuw wa ṡāminuhum kalbuhum, qur rabbī a‘lamu bi‘iddatihim mā ya‘lamuhum illā qalīl(un), falā tumāri fīhim illā mirā'an ẓāhirā(n), wa lā tastafti fīhim minhum aḥadā(n).
Nyuma (hari abantu bazavuga bati) "(Umubare wabo ni) batatu (abantu), uwa kane ni imbwa," abandi bati "(Umubare wabo ni) batanu (abantu), uwa gatandatu ni imbwa," nk'igitekerezo ku byerekeye ibintu bidasanzwe; undi ati "(Umubare wabo) ni barindwi (abantu), uwa munani ni imbwa." Vuga uti (Muhammadi), "Umwami wanjye azi umubare wabo neza; ntawe uzi umubare wabo uretse bake." Bityo rero, ntukagire uwo ujya impaka kuri bo (Muhammadi), keretse impaka zo hanze kandi ntukagire uwo ubaza kuri bo (abasore).
وَلَا تَقُوْلَنَّ لِشَا۟يْءٍ اِنِّيْ فَاعِلٌ ذٰلِكَ غَدًاۙ
wa lā taqūlanna lisyai'in innī fā‘ilun żālika gadā(n).
Kandi ntukagire icyo uvuga ku kintu icyo ari cyo cyose uti “Nzabikora ejo mu gitondo,”
اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ ۖوَاذْكُرْ رَّبَّكَ اِذَا نَسِيْتَ وَقُلْ عَسٰٓى اَنْ يَّهْدِيَنِ رَبِّيْ لِاَقْرَبَ مِنْ هٰذَا رَشَدًا
illā ay yasyā'allāh(u), ważkur rabbaka iżā nasīta wa qul ‘asā ay yahdiyani rabbī li'aqraba min hāżā rasyadā(n).
keretse (mu kuvuga), "Imana nibishaka." Kandi ibuka Umwami wawe niba wibagiwe ukavuga uti: "Nizeye ko Umwami wanjye azanyobora kugira ngo mbe hafi (ku kuri) kurusha uku."
وَلَبِثُوْا فِيْ كَهْفِهِمْ ثَلٰثَ مِائَةٍ سِنِيْنَ وَازْدَادُوْا تِسْعًا
wa labiṡū fī kahfihim ṡalāṡa mi'atin sinīna wazdādū tis‘ā(n).
Kandi baba muri ubwo buvumo imyaka magana atatu n'icyenda.
قُلِ اللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا لَبِثُوْا ۚ لَهٗ غَيْبُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ اَبْصِرْ بِهٖ وَاَسْمِعْۗ مَا لَهُمْ مِّنْ دُوْنِهٖ مِنْ وَّلِيٍّۗ وَلَا يُشْرِكُ فِيْ حُكْمِهٖٓ اَحَدًا
qulillāhu a‘lamu bimā labiṡū, lahū gaibus-samāwāti wal-arḍ(i), abṣir bihī wa asmi‘, mā lahum min dūnihī miw waliyy(in), wa lā yusyriku fī ḥukmihī aḥadā(n).
Vuga uti: "Allah azi neza igihe bamaranye (mu buvumo), ni We wenyine uhishwe mu ijuru no mu isi. Mbega ukuntu amaso ye agaragara kandi amatwi ye atyaye, nta wundi muntu urengera uretse We; kandi nta wundi afata nk'umufasha we mu gufata ibyemezo."