زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوٰتِ مِنَ النِّسَاۤءِ وَالْبَنِيْنَ وَالْقَنَاطِيْرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَالْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَالْاَنْعَامِ وَالْحَرْثِ ۗ ذٰلِكَ مَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۗوَاللّٰهُ عِنْدَهٗ حُسْنُ الْمَاٰبِ
zuyyina lin-nāsi ḥubbusy-syahawāti minan-nisā'i wal-banīna wal-qanāṭīril-muqanṭarati minaż-żahabi wal-fiḍḍati wal-khailil-musawwamati wal-an‘āmi wal-ḥarṡ(i), żālika matā‘ul-ḥayātid-dun-yā, wallāhu ‘indahū ḥusnul-ma'āb(i).
Okukunda eki orikwenda nikubonezibwa omu maisho g’abashaija: abakazi, abaana, ebirundo by’ezaabu n’efeeza, embaraasi ezitoorainwe, amatungo, n’emisiri ehingirwe. Okwo nikwo kushemererwa omu magara g’ensi egi, kandi ahari Allah niho hari omwanya murungi gw’okugarukamu.
اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَمَاتُوْا وَهُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ يُّقْبَلَ مِنْ اَحَدِهِمْ مِّلْءُ الْاَرْضِ ذَهَبًا وَّلَوِ افْتَدٰى بِهٖۗ اُولٰۤىِٕكَ لَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ وَّمَا لَهُمْ مِّنْ نّٰصِرِيْنَ ࣖ ۔
innal-lażīna kafarū wa mātū wa hum kuffārun falay yuqbala min aḥadihim mil'ul-arḍi żahabaw wa lawiftadā bih(ī), ulā'ika lahum ‘ażābun alīmuw wa mā lahum min nāṣirīn(a).
Buzima, abo abatarikwikiriza bakafa omu butaikiriza, tibarikwija kutunga (okucungura) kuruga ahari omwe aharibo nangwa n’obu (omu muringo gwa) ezaabu omu nsi yoona, yaaba naayenda kwecungura nayo. Aba nibo bantu abarikutunga ekifubiro ky’obusaasi kandi bataine muhwezi.
وَاتَّخَذَ قَوْمُ مُوْسٰى مِنْۢ بَعْدِهٖ مِنْ حُلِيِّهِمْ عِجْلًا جَسَدًا لَّهٗ خُوَارٌۗ اَلَمْ يَرَوْا اَنَّهٗ لَا يُكَلِّمُهُمْ وَلَا يَهْدِيْهِمْ سَبِيْلًاۘ اِتَّخَذُوْهُ وَكَانُوْا ظٰلِمِيْنَ
wattakhaża mūsā mim ba‘dihī min ḥuliyyihim ‘ijlan jasadal lahū khuwār(un), alam yarau annahū lā yukallimuhum wa lā yahdīhim sabīlā(n), ittakhażūhu wa kānū ẓālimīn(a).
Kandi abantu ba Musa, bwanyima ya (Musa kuza aha rushozi Sinai) bakakora ekishushani ky’enyana erimu omubiri kandi bakabaasa kugamba (okuhurira) kuruga omu (zaabu) eby’okweshemeza. Tibarikumanya ngu enyena terikubaasa kugamba nabo kandi ngu terikubaasa kubooreka omuhanda? Bakakikora (nk’ekitambo). N’abantu abatari b’oburingaaniza.
۞ يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِنَّ كَثِيْرًا مِّنَ الْاَحْبَارِ وَالرُّهْبَانِ لَيَأْكُلُوْنَ اَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَيَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗوَالَّذِيْنَ يَكْنِزُوْنَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلَا يُنْفِقُوْنَهَا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۙفَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ اَلِيْمٍۙ
yā ayyuhal-lażīna āmanū inna kaṡīram minal-aḥbāri war-ruhbāni laya'kulūna amwālan-nāsi bil-bāṭili wa yaṣuddūna ‘an sabīlillāh(i), wal-lażīna yaknizūnaż-żahaba wal-fiḍḍata wa lā yunfiqūnahā fī sabīlillāh(i), fa basysyirhum bi‘ażābin alīm(in).
Imwe abaikiriza! Buzima, baingi aha bantu abarikutiina Ruhanga n’abamonki baabo buzima nibarya eby’obugaiga by’abantu omu muringo gw’ebishuba, kandi (ni) baremesa (abantu) kuruga omu muhanda gwa Allah. Kandi abo abarikubiika ezaabu n’efeeza batabikozeise omu muhanda gwa Allah, obwo mubahe amakuru marungi, (ngu nibaija kutunga) ekifubiro ky’obusaasi .
اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَسَالَتْ اَوْدِيَةٌ ۢ بِقَدَرِهَا فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَدًا رَّابِيًا ۗوَمِمَّا يُوْقِدُوْنَ عَلَيْهِ فِى النَّارِ ابْتِغَاۤءَ حِلْيَةٍ اَوْ مَتَاعٍ زَبَدٌ مِّثْلُهٗ ۗ كَذٰلِكَ يَضْرِبُ اللّٰهُ الْحَقَّ وَالْبَاطِلَ ەۗ فَاَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفَاۤءً ۚوَاَمَّا مَا يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِى الْاَرْضِۗ كَذٰلِكَ يَضْرِبُ اللّٰهُ الْاَمْثَالَ ۗ
anzala minas-samā'i mā'an fa sālat audiyatum biqadarihā faḥtamalas-sailu zabadar rābiyā(n), wa mimmā yūqidūna ‘alaihi fin-nāribtigā'a ḥilyatin au matā‘in zabadum miṡluh(ū), każālika yaḍribullāhul-ḥaqqa wal-bāṭil(a), fa ammaz-zabadu fa yażhabu jufā'ā(n), wa ammā mā yanfa‘un-nāsa fa yamkuṡu fil-arḍ(i), każālika yaḍribullāhul-amṡāl(a).
Allah akashuuma amaizi (enjura) kuruga omu iguru, n’ahabw’ekyo (amaizi) nigasheesheka omu kihanga kurugiirira aha bugabe bwago, reero okusheesheka nikutwara ekicupuri ekirikugyendera aha maizi. Kandi kuruga omu ki (ekyoma) eki barikusheenya omu muriro kukora emiringa nari ebikwato, nihabaho (na) ekicupuri nk’ekyo (ekicupuri kya hati). Nikyo Allah arikukora enfumu aha mazima n’ebishuba. Kandi ekicupuri, nikiija kubura nk’ekintu ekitaine mugasho; kwonka ebirikugasira abantu, nibiija kugumaho omu nsi. Nikwo Allah arikuteera enfumu.
وَهُوَ الَّذِيْ سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوْا مِنْهُ لَحْمًا طَرِيًّا وَّتَسْتَخْرِجُوْا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُوْنَهَاۚ وَتَرَى الْفُلْكَ مَوَاخِرَ فِيْهِ وَلِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ
wa huwal-lażī sakhkharal-baḥra lita'kulū minhu laḥman ṭariyyaw wa tastakhrijū minhu ḥilyatan talbasūnahā, wa taral-fulka mawākhira fīhi wa litabtagū min faḍlihī wa la‘allakum tasykurūn(a).
Kandi niwe yaateire enyanja (omu butegyeki bwawe), ngu orye enyama (eby’enyanja) ensya kuruga omu nyanja, kandi (omuri egyo) muihemu ebijwaro by’okujwara. Iwe (na) nooreeba emeeri zirikugyenderamu, kandi ngu osherure oburungi bwe, kandi ngu osiime.
۞ قُلْ كُوْنُوْا حِجَارَةً اَوْ حَدِيْدًاۙ
qul kūnū ḥijāratan au ḥadīdā(n).
Gamba (Iwe Muhammad), "Muhinduke amabaare nari ebyoma, .
اٰتُوْنِيْ زُبَرَ الْحَدِيْدِۗ حَتّٰىٓ اِذَا سَاوٰى بَيْنَ الصَّدَفَيْنِ قَالَ انْفُخُوْا ۗحَتّٰىٓ اِذَا جَعَلَهٗ نَارًاۙ قَالَ اٰتُوْنِيْٓ اُفْرِغْ عَلَيْهِ قِطْرًا ۗ
Ātūnī zubaral-ḥadīd(i), ḥattā iżā sāwā bainaṣ-ṣadafaini qālanfukhū, ḥattā iżā ja‘alahū nārā(n), qāla ātūnī ufrig ‘alaihi qiṭrā(n).
Mumpe ebicweka by’ekyoma!” Okuhitsya obu (ekicweka ky'ekyoma) kyabaire (kikwatsire) kimwe aha (mitwe) ebiri y'orushozi, we (Zulkarnain) akagira ati, "Fuha (omuriro)!"
۞ وَلَقَدْ اٰتَيْنَا دَاوٗدَ مِنَّا فَضْلًاۗ يٰجِبَالُ اَوِّبِيْ مَعَهٗ وَالطَّيْرَ ۚوَاَلَنَّا لَهُ الْحَدِيْدَۙ
wa laqad ātainā dāwūda minnā faḍlā(n), yā jibālu awwibī ma‘ahū waṭ-ṭair(a), wa alannā lahul-ḥadīd(a).
Kandi buzima, Twaha Dawud ekiconco kuruga ahariitwe. (Tukagira ngu) "Imwe ensozi n'ebinyonyi! Mutunguuke emirundi mingi na Dawudi," kandi Twamuyorobera ekyoma,
وَلِسُلَيْمٰنَ الرِّيْحَ غُدُوُّهَا شَهْرٌ وَّرَوَاحُهَا شَهْرٌۚ وَاَسَلْنَا لَهٗ عَيْنَ الْقِطْرِۗ وَمِنَ الْجِنِّ مَنْ يَّعْمَلُ بَيْنَ يَدَيْهِ بِاِذْنِ رَبِّهٖۗ وَمَنْ يَّزِغْ مِنْهُمْ عَنْ اَمْرِنَا نُذِقْهُ مِنْ عَذَابِ السَّعِيْرِ
wa lisulaimānar-rīḥa guduwwuhā syahruw wa rawāḥuhā syahr(un), wa asalnā lahū ‘ainal-qiṭr(i), wa minal-jinni may ya‘malu baina yadaihi bi'iżni rabbih(ī), wa may yazig minhum ‘an amrinā nużiqhu min ‘ażābis-sa‘īr(i).
Kandi Twa (kutegyeka) omuyaga ahabwa Sulayman, orugyendo rwe omu kasheeshe rukaba ruringana n’orugyendo rw’okwezi kumwe kandi orugyendo rwe omu mwabazyo rukaba ruringana n’orugyendo rw’okwezi kumwe (nabwo) kandi Twamukorera omuringa gw’amaizi. Kandi hariho bamwe aha ba jinn abarikukora omu maisho ge (ahansi y’obushoboorozi bwe) n’orusa rwa Mukama waabo. Kandi weena omuribo orahabire ekiragiro kyaitu, nitwija kumureetera okubonabona kw’omuriro ogurikwotsya ogwa Gehena.
وَمَا يَسْتَوِى الْبَحْرٰنِۖ هٰذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ سَاۤىِٕغٌ شَرَابُهٗ وَهٰذَا مِلْحٌ اُجَاجٌۗ وَمِنْ كُلٍّ تَأْكُلُوْنَ لَحْمًا طَرِيًّا وَّتَسْتَخْرِجُوْنَ حِلْيَةً تَلْبَسُوْنَهَا ۚوَتَرَى الْفُلْكَ فِيْهِ مَوَاخِرَ لِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ
wa mā yastawil-baḥrān(i), hāżā ‘ażbun furātun sā'igun syarābuhū wa hāżā milḥun ujāj(un), wa min kullin ta'kulūna laḥman ṭariyyaw wa tastakhrijūna ḥilyatan talbasūnahā, wa taral-fulka fīhi mawākhira litabtagū min faḍlihī wa la‘allakum tasykurūn(a).
Kandi ti kimwe (ahagati) y'enyanja ibiri; egi n’ey’omunyugunyu, n’ensya, neeshemeza kunywa kandi endiijo n’ey’omunyugunyu kandi erimu obushaarizi. Kandi kuruga (buri nyanja) noobaasa kurya enyama ensya kandi noobaasa kwihaho emiringa ei orikujwara, kandi obwo nooreeba emeeri nizigyendera omu nyanja ngu obone kusherura oburungi bwe kandi ngu obone kusiima.
جَنّٰتُ عَدْنٍ يَّدْخُلُوْنَهَا يُحَلَّوْنَ فِيْهَا مِنْ اَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَّلُؤْلُؤًا ۚوَلِبَاسُهُمْ فِيْهَا حَرِيْرٌ
jannātu ‘adniy yadkhulūnahā yuḥallauna fīhā min asāwira min żahabiw wa lu'lu'ā(n), wa libāsuhum fīhā ḥarīr(un).
(Nibaija kutunga) paradiso 'Adn, nibaija kugitaahamu, ahu barikwija kujwara ebikomo by'ezaabu n'amabaare g'omuhendo, kandi ebijwaro byabo omuriyo nibiija kuba biri eby'obujwa.
وَلَوْلَآ اَنْ يَّكُوْنَ النَّاسُ اُمَّةً وَّاحِدَةً لَّجَعَلْنَا لِمَنْ يَّكْفُرُ بِالرَّحْمٰنِ لِبُيُوْتِهِمْ سُقُفًا مِّنْ فِضَّةٍ وَّمَعَارِجَ عَلَيْهَا يَظْهَرُوْنَۙ
wa lau lā ay yakūnan-nāsu ummataw wāḥidatal laja‘alnā limay yakfuru bir-raḥmāni libuyūtihim suqufam min fiḍḍatiw wa ma‘ārija ‘alaihā yaẓharūn(a).
Kandi kuri hatariho okutaana kw’abantu kuruga omu kuba ekibiina kimwe (omu kutaikiriza), buzima tukaba nituza kukorera abo abatarikwikiriza Ow’embabazi (Allah), ebishengye by’efeeza eby’amaju gaabo, n’amatembezo g’okutembaho, .
فَلَوْلَآ اُلْقِيَ عَلَيْهِ اَسْوِرَةٌ مِّنْ ذَهَبٍ اَوْ جَاۤءَ مَعَهُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ مُقْتَرِنِيْنَ
falau lā ulqiya ‘alaihi aswiratum min żahabin au jā'a ma‘ahul-malā'ikatu muqtarinīn(a).
Mbwenu shi ahabwenki we (Musa) atajwaire ebikomo bya zaabu nari maraika kwija nawe kumuhereeza?”
يَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَالْمَرْجَانُۚ
yakhruju minhumal-lu'lu'u wal-marjān(u).
Omuri ebyo byombi hakarugamu amabaare g’omuhendo na marjan.
لَقَدْ اَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنٰتِ وَاَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتٰبَ وَالْمِيْزَانَ لِيَقُوْمَ النَّاسُ بِالْقِسْطِۚ وَاَنْزَلْنَا الْحَدِيْدَ فِيْهِ بَأْسٌ شَدِيْدٌ وَّمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللّٰهُ مَنْ يَّنْصُرُهٗ وَرُسُلَهٗ بِالْغَيْبِۗ اِنَّ اللّٰهَ قَوِيٌّ عَزِيْزٌ ࣖ
laqad arsalnā rusulanā bil-bayyināti wa anzalnā ma‘ahumul-kitāba wal-mīzāna liyaqūman-nāsu bil-qisṭ(i), wa anzalnal-ḥadīda fīhi ba'sun syadīduw wa manāfi‘u lin-nāsi wa liya‘lamallāhu may yanṣuruhū wa rusulahū bil-gaib(i), innallāha qawiyyun ‘azīz(un).
Buzimazima, tukatuma entumwa zaitu ziine obuhame oburikwetegyerezibwa gye kandi twashuuma nazo ekitabo n’eminzaani (y’oburingaaniza) ngu abantu bakore eby’oburingaaniza. Kandi tukahanga ekyoma ekiine amaani, obukuru n’emigasho mingi aha bantu, kandi ngu Allah amanye orikuhwera (ediini) ye n’entumwa ze n’obu (Allah) araabe atarikureeba. Buzimazima, Allah n'ow'obushoboorozi bwona, ow'obushoboorozi bwona.
۞ وَيَطُوْفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَانٌ مُّخَلَّدُوْنَۚ اِذَا رَاَيْتَهُمْ حَسِبْتَهُمْ لُؤْلُؤًا مَّنْثُوْرًا
wa yaṭūfu ‘alaihim wildānum mukhalladūn(a), iżā ra'aitahum ḥasibtahum lu'lu'am manṡūrā(n).
Kandi beehinguririziibwe eminyeeto abakiri bato. Ku orikuzireeba, noija kuziteekateekaho nk’amabaare g’omuhendo agataataine .
عٰلِيَهُمْ ثِيَابُ سُنْدُسٍ خُضْرٌ وَّاِسْتَبْرَقٌۖ وَّحُلُّوْٓا اَسَاوِرَ مِنْ فِضَّةٍۚ وَسَقٰىهُمْ رَبُّهُمْ شَرَابًا طَهُوْرًا
‘Āliyahum ṡiyābu sundusin khuḍruw wa istabraq(un), wa ḥullū asāwira min fiḍḍah(tin), wa saqāhum rabbuhum syarāban ṭahūrā(n).
Bakaba bajwaire obujwara bwa siriki burungi bwa kinyaatsi n’obujwara oburikwera kandi bajwara ebikomo ebikozirwe omu feeza, kandi Ruhanga akabaha eby’okunywa ebishemeire (kandi ebirikwera).