اِنَّ فِيْ خَلْقِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْكِ الَّتِيْ تَجْرِيْ فِى الْبَحْرِ بِمَا يَنْفَعُ النَّاسَ وَمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ مِنْ مَّاۤءٍ فَاَحْيَا بِهِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فِيْهَا مِنْ كُلِّ دَاۤبَّةٍ ۖ وَّتَصْرِيْفِ الرِّيٰحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ
inna fī khalqis-samāwāti wal-arḍi wakhtilāfil-laili wan-nahāri wal-fulkil-latī tajrī fil-baḥri bimā yanfa‘un-nāsa wa mā anzalallāhu minas-samā'i mim mā'in fa aḥyā bihil-arḍa ba‘da mautihā wa baṡṡa fīhā min kulli dābbah(tin), wa taṣrīfir-riyāḥi was-saḥābil-musakhkhari bainas-samā'i wal-arḍi la'āyātil liqaumiy ya‘qilūn(a).
Jach jaajile', ti' le sukbenilo'ob le ka'ano'obo' yéetel le lu'umo', yéetel le alternancia áak'ab yéetel k'iin, yéetel le naves ku navegan tumen le k'áak'náabo' yéetel ba'ax beneficia le humanidad, yéetel le ja' ku Allah túuxtik tak ka'an, ka revive le lu'uma' yéetel leti' ka' u kíimile', ka k'i'itpajal ti' leti' tuláakal bin yano'ob ba'alche'ob, yéetel le k'eexpajal le iik'o'obo' yéetel le múuyalo'obo' ichil le ka'ano'obo' yéetel le lu'umo' jach tu jaajil señales uti'al jump'éel kaaj ku na'atik.
اِنَّ فِيْ خَلْقِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَاٰيٰتٍ لِّاُولِى الْاَلْبَابِۙ
inna fī khalqis-samāwāti wal-arḍi wakhtilāfil-laili wan-nahāri la'āyātil li'ulil-albāb(i).
Jach jaajile', ti' le sukbenilo'ob le ka'ano'obo' yéetel le lu'umo', yéetel le alternancia áak'ab yéetel k'iin yaan señales (u nojochil Allah) utia'al aquellos ku na'atiko'ob,
الَّذِيْنَ يَذْكُرُوْنَ اللّٰهَ قِيَامًا وَّقُعُوْدًا وَّعَلٰى جُنُوْبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُوْنَ فِيْ خَلْقِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۚ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هٰذَا بَاطِلًاۚ سُبْحٰنَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
al-lażīna yażkurūnallāha qiyāmaw wa qu‘ūdaw wa ‘alā junūbihim wa yatafakkarūna fi khalqis-samāwāti wal-arḍ(i), rabbanā mā khalaqta hāżā bāṭilā(n), subḥānaka fa qinā ‘ażāban-nār(i).
(u k'aaba'e') le máaxo'ob ku k'a'ajsiko'ob Allah ka'alikil wa'alakbalo'ob, kutal wa chital, yéetel ku tukultiko'ob u beeta'al le ka'ano'obo' yéetel le lu'umo' (ka'alikil u ya'aliko'ob), "K Yuumtsil, ma' ta beetaj tuláakal lela' chéen ba'ale', Gloria ti' teech, wáaj to'on ti' le castigo infierno."
قُلْ سِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ ثُمَّ انْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِيْنَ
qul sīrū fil-arḍi ṡummanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mukażżibīn(a).
A'al (Muhammad), "Explorar le lu'uma', ts'o'okole' wil ba'ax u xuul le máaxo'ob ku tuus."
وَكَذٰلِكَ نُرِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ مَلَكُوْتَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَلِيَكُوْنَ مِنَ الْمُوْقِنِيْنَ
wa każālika nurī ibrāhīma malakūtas-samāwāti wal-arḍi wa liyakūna minal-mūqinīn(a).
Bey túuno' t e'esaj ti' Abraham (k páajtalil) te' ka'ano'ob yéetel te' lu'umo', yéetel uti'al ka yanak ichil le máaxo'ob ku creertiko'obo'
فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ الَّيْلُ رَاٰ كَوْكَبًا ۗقَالَ هٰذَا رَبِّيْۚ فَلَمَّآ اَفَلَ قَالَ لَآ اُحِبُّ الْاٰفِلِيْنَ
falammā janna ‘alaihil-lailu ra'ā kaukabā(n), qāla hāżā rabbī, falammā afala qāla lā uḥibbul-āfilīn(a).
Le ken áak'ab ts'o'ok u éek'joch'e'ental, leti' (Ibrahim) tu yilaj jump'éel eek'o' (ka'aj) tu ya'alaj, "Lela' in Yuumtsil." Le o'olal le ka'aj t'úubul le estrellao' tu ya'alaj, "ma' uts tin wich le ku t'úubul."
فَلَمَّا رَاَ الْقَمَرَ بَازِغًا قَالَ هٰذَا رَبِّيْ ۚفَلَمَّآ اَفَلَ قَالَ لَىِٕنْ لَّمْ يَهْدِنِيْ رَبِّيْ لَاَكُوْنَنَّ مِنَ الْقَوْمِ الضَّاۤلِّيْنَ
falammā ra'al-qamara bāzigan qāla hāżā rabbī, falammā afala qāla la'illam yahdinī rabbī la'akūnanna minal-qaumiḍ-ḍāllīn(a).
Ka tu yilaj u jóok'ol le lunao' tu ya'alaj: "Lela' in Yuumtsil." Ba'ale' ka'aj t'úubul le lunao' tu ya'alaj: "Jach tu jaajile', wa in Yuumtsil ma' tu nu'ukten ka'ache', jach tu jaajil yaan in beetik ka'ach juntúul ti' le máaxo'ob ku sa'ato'obo'."
فَلَمَّا رَاَ الشَّمْسَ بَازِغَةً قَالَ هٰذَا رَبِّيْ هٰذَآ اَكْبَرُۚ فَلَمَّآ اَفَلَتْ قَالَ يٰقَوْمِ اِنِّيْ بَرِيْۤءٌ مِّمَّا تُشْرِكُوْنَ
falammā ra'asy-syamsa bāzigatan qāla hāżā rabbī hāżā akbar(u), falammā afalat qāla yā qaumi innī barī'um mimmā tusyrikūn(a).
Ka tu yilaj u jóok'ol le k'iino', tu ya'alaj: "Lela' in Yuumtsil, lela' asab nojoch." Ba'ale' ka'aj t'úubul le k'iino', tu ya'alaj, "Oh in kaajal! Jach jaajile', kin separar in ti' le ba'ax ka asociar yéetel."
وَهُوَ الَّذِيْٓ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءًۚ فَاَخْرَجْنَا بِهٖ نَبَاتَ كُلِّ شَيْءٍ فَاَخْرَجْنَا مِنْهُ خَضِرًا نُّخْرِجُ مِنْهُ حَبًّا مُّتَرَاكِبًاۚ وَمِنَ النَّخْلِ مِنْ طَلْعِهَا قِنْوَانٌ دَانِيَةٌ وَّجَنّٰتٍ مِّنْ اَعْنَابٍ وَّالزَّيْتُوْنَ وَالرُّمَّانَ مُشْتَبِهًا وَّغَيْرَ مُتَشَابِهٍۗ اُنْظُرُوْٓا اِلٰى ثَمَرِهٖٓ اِذَٓا اَثْمَرَ وَيَنْعِهٖ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكُمْ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ
wa huwal-lażī anzala minas-samā'i mā'ā(n), fa akhrajnā bihī nabāta kulli syai'in fa akhrajnā minhu khaḍiran nukhriju minhu ḥabbam mutarākibā(n), wa minan nakhli min ṭal‘ihā qinwānun dāniyatuw wa jannātim min a‘nābiw waz-zaitūna war-rummāna musytabihaw wa gaira mutasyābih(in), unẓurū ilā ṡamarihī iżā aṡmara wa yan‘ih(ī), inna fī żālikum la'āyātil liqaumiy yu'minūn(a).
Leti'e' ku túuxtik ja' te' ka'ano', túun k beetik u nojochtal tuláakal u jejeláasil paak'alo'ob yéetel leti', bey u k jóok'sik ti' le paak'alo'obo' ya'ax paak'alo'ob, k jóok'sik ti' le ya'ax paak'alo'ob ya'ab granos; yéetel ti' le palmerao', k ch'ak le k'abo'ob ku ch'uytal, yéetel le uva'obo', yéetel (Xan k jóok'sik) aceitunas yéetel granadas similares yéetel distintas. Ilawil u yich le ken u ts'áa u yich yéetel ken k'uchuk u yich. Jach jaajile', tu yo'olal yaan chíikulo'ob (u páajtalil Allah) uti'al le máaxo'ob ku creertiko'obo'.
وَهُوَ الَّذِيْ يُرْسِلُ الرِّيٰحَ بُشْرًاۢ بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهٖۗ حَتّٰٓى اِذَآ اَقَلَّتْ سَحَابًا ثِقَالًا سُقْنٰهُ لِبَلَدٍ مَّيِّتٍ فَاَنْزَلْنَا بِهِ الْمَاۤءَ فَاَخْرَجْنَا بِهٖ مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِۗ كَذٰلِكَ نُخْرِجُ الْمَوْتٰى لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ
wa huwal-lażī yursilur-riyāḥa busyram baina yadai raḥmatih(ī), ḥattā iżā aqallat saḥāban ṡiqālan suqnāhu libaladim mayyitin fa anzalnā bihil-mā'a fa akhrajnā bihī min kulliṡ-ṡamarāt(i), każālika nukhrijul-mautā la‘allakum tażakkarūn(a).
Leti'e' ku t'óochpajal le iik'o' bey juntúul máax ku bisik ma'alob péektsil, táanil ti' u k'uchul u ch'a' óotsilil (cháak), bey u ken le iik'o' ku taasik múuyalo'ob, k bisik ti' jump'éel kúuchil mina'an u yiik', túun k túuxtik cháak ti' le kúuchila'. Ka'aj ts'o'oke' k nojochtal yéetel le cháako' jejeláas u jejeláasil yich. Bey k ka'a kuxkíintik le kimeno'obo', kexi' ka a kanik le xooko'.
اِنَّ فِى اخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَمَا خَلَقَ اللّٰهُ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّتَّقُوْنَ
inna fikhtilāfil-laili wan-nahāri wa mā khalaqallāhu fis-samāwāti wal-arḍi la'āyātil liqaumiy yattaqūn(a).
Jach jaajile', ti' le alternancia áak'ab yéetel k'iin yéetel ti' le ba'ax Allah ts'o'ok u creado ti' le ka'ano'obo' yéetel le lu'umo', yaan ciertamente signos (u nojochil) utia'al aquellos ku piadosos.
اِنَّمَا مَثَلُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا كَمَاۤءٍ اَنْزَلْنٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ فَاخْتَلَطَ بِهٖ نَبَاتُ الْاَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَالْاَنْعَامُ ۗحَتّٰٓى اِذَآ اَخَذَتِ الْاَرْضُ زُخْرُفَهَا وَازَّيَّنَتْ وَظَنَّ اَهْلُهَآ اَنَّهُمْ قٰدِرُوْنَ عَلَيْهَآ اَتٰىهَآ اَمْرُنَا لَيْلًا اَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنٰهَا حَصِيْدًا كَاَنْ لَّمْ تَغْنَ بِالْاَمْسِۗ كَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
innamā maṡalul-ḥayātid-dun-yā kamā'in anzalnāhu minas-samā'i fakhtalaṭa bihī nabātul-arḍi mimmā ya'kulun-nāsu wal-an‘ām(u), ḥattā iżā akhażatil-arḍu zukhrufahā wazzayyanat wa ẓanna ahluhā annahum qādirūna ‘alaihā, atāhā amrunā lailan au nahāran fa ja‘alnāhā ḥaṣīdan ka'allam tagna bil-ams(i), każālika nufaṣṣilul-āyāti liqaumiy yatafakkarūn(a).
U ye'esajilo'ob le kuxtal yóok'ol kaaba' chéen bey ja' (cháak) ku k túuxtik tak ka'an, ku ts'o'okole' u yich le lu'uma' ku nojochtal ya'ab, yane' ku jaanta'al tumen wíinik yéetel ba'alche'ob. Tak ken le lu'uma' ts'o'ok u p'áatal perfecto ti' u ki'ichpanil yéetel adornado, ka u kajnáalilo'ob tuukultik seguramente yaan u poseer (cosechar u yich), k castigo ku taal ti' leti' tumen áak'ab wa tumen k'iin, ka k beetik (le cultivos) bey jump'éel hoz, bey wa ma' u brotó jo'oljeak. Bey k tsolik le chíikulo'ob (k páajtalil) ti' jump'éel kaaj ku ts'áaik tuukul.
هُوَ الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ الَّيْلَ لِتَسْكُنُوْا فِيْهِ وَالنَّهَارَ مُبْصِرًا ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّسْمَعُوْنَ
huwal-lażī ja‘ala lakumul-laila litaskunū fīhi wan-nahāra mubṣirā(n), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yasma‘ūn(a).
leti'e' ku beetik u áak'abtal uti'al ka je'elel yéetel ku beetik u sáasiltal le k'iino'. Jach jaajile', ti' lela' yaan chíikulo'ob (u páajtalil Allah) uti'al le máaxo'ob ku yu'ubiko'obo'.
وَكَاَيِّنْ مِّنْ اٰيَةٍ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ يَمُرُّوْنَ عَلَيْهَا وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِضُوْنَ
wa ka'ayyim min āyatin fis-samāwāti wal-arḍi yamurrūna ‘alaihā wa hum ‘anhā mu‘rḍūn(a).
yéetel jaytúul chíikulo'ob (u nojochil Allah) te' ka'ano'ob yéetel te' lu'umo' tu máanso'ob, ba'ale' tu sutuba'ob ti' leti'ob.
اَللّٰهُ الَّذِيْ رَفَعَ السَّمٰوٰتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا ثُمَّ اسْتَوٰى عَلَى الْعَرْشِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَۗ كُلٌّ يَّجْرِيْ لِاَجَلٍ مُّسَمًّىۗ يُدَبِّرُ الْاَمْرَ يُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لَعَلَّكُمْ بِلِقَاۤءِ رَبِّكُمْ تُوْقِنُوْنَ
allāhul-lażī rafa‘as-samāwāti bigairi ‘amadin taraunahā ṡummastawā ‘alal-‘arsyi wa sakhkharasy-syamsa wal-qamar(a), kulluy yajrī li'ajalim musammā(n), yudabbirul-amra yufaṣṣilul-āyāti la‘allakum biliqā'i rabbikum tūqinūn(a).
Allah tu líik'esaj le ka'ano' xma' columna'ob (je'el bix) ka wilik, ts'o'okole' tu kutaj yóok'ol le trono. tu ts'áaj u páajtalil le k'iino' yéetel le lunao'; jujuntúulal ku xíimbal je'el bix u k'iinil ts'o'ok u jets'ik. leti'e' ku jets'ik u ba'aluba'ob (u ba'alche'ob), yéetel ku tsolik le chíikulalo'ob (u nojochil), uti'al ka yanaktech seguro u k'iinbesik a Yuumtsil.
وَهُوَ الَّذِيْ مَدَّ الْاَرْضَ وَجَعَلَ فِيْهَا رَوَاسِيَ وَاَنْهٰرًا ۗوَمِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِ جَعَلَ فِيْهَا زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ يُغْشِى الَّيْلَ النَّهَارَۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
wa huwal-lażī maddal-arḍa wa ja‘ala fīhā rawāsiya wa anhārā(n), wa min kulliṡ-ṡamarāti ja‘ala fīhā zaujainiṡnaini yugsyil-lailan-nahār(a), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yatafakkarūn(a).
Ka tu t'i'it'aj le lu'uma' ka tu beetaj witso'ob yéetel río'ob yóok'ol. yéetel ti' leti'e' tu beetaj tuláakal le yich tu ka'atúulal; ku sutk'esik áak'ab ti' k'iin. Jach jaajile', ti' le ba'ala' yaan señales (u nojochil Allah) uti'al le máaxo'ob ku tuukulo'obo'.
وَفِى الْاَرْضِ قِطَعٌ مُّتَجٰوِرٰتٌ وَّجَنّٰتٌ مِّنْ اَعْنَابٍ وَّزَرْعٌ وَّنَخِيْلٌ صِنْوَانٌ وَّغَيْرُ صِنْوَانٍ يُّسْقٰى بِمَاۤءٍ وَّاحِدٍۙ وَّنُفَضِّلُ بَعْضَهَا عَلٰى بَعْضٍ فِى الْاُكُلِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ
wa fil-arḍi qiṭa‘um mutajāwirātuw wa jannātum min a‘nābiw wa zar‘uw wa nakhīlun ṣinwānuw wa gairu ṣinwāniy yusqā bimā'iw wāḥid(in), wa nufaḍḍilu ba‘ḍahā ‘alā ba‘ḍin fil-ukul(i), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy ya‘qilūn(a).
Yéetel yóok'ol kaabe' yaan jaats'o'ob naats'il, uva'ob, paak'alo'ob, palmera'ob yaan u k'abo'ob, yéetel le mina'an u k'abo'obo'; ja' yéetel le k'iino' je'el xano' ja'o', ba'ale' k k'áat jump'éel páak'alo' yóok'ol uláak' tu yo'olal u sabor. Jach jaajile', ti' le ba'ala' yaan señales (u nojochil Allah) uti'al le máaxo'ob ku na'atiko'obo'.
وَالْاَرْضَ مَدَدْنٰهَا وَاَلْقَيْنَا فِيْهَا رَوَاسِيَ وَاَنْۢبَتْنَا فِيْهَا مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَّوْزُوْنٍ
wal-arḍa madadnāhā wa alqainā fīhā rawāsiya wa ambatnā fīhā min kulli syai'im mauzūn(in).
Ka t t'o'oxol le lu'uma' ka t pak'aj witso'ob yóok'ol leti' ka t pak'aj te'elo' tuláakal ba'al je'el bix u nojchil.
وَاَرْسَلْنَا الرِّيٰحَ لَوَاقِحَ فَاَنْزَلْنَا مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَسْقَيْنٰكُمُوْهُۚ وَمَآ اَنْتُمْ لَهٗ بِخٰزِنِيْنَ
wa arsalnar-riyāḥa lawāqiha fa anzalnā minas-samā'i mā'an fa asqainākumūh(u), wa mā antum lahū bikhāzinīn(a).
yéetel t túuxtaj le iik'o' uti'al u ts'o'okol u beelo' yéetel t túuxtaj cháak te' ka'ano', ts'o'okole' t túuxtaj yuk'ul ti' leti' (ja'), yéetel ma' teech máax kanáantik.
يُنْۢبِتُ لَكُمْ بِهِ الزَّرْعَ وَالزَّيْتُوْنَ وَالنَّخِيْلَ وَالْاَعْنَابَ وَمِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
yumbitu lakum bihiz-zar‘a waz-zaitūna wan-nakhīla wal-a‘nāba wa min kulliṡ-ṡamarāt(i), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yatafakkarūn(a).
Yéetel leti'e' ku beetik u pak'ik paak'alo'ob, aceitunas, palmas de dátiles, uvas yéetel tuláakal u jejeláasil yich che'o'ob. Jach jaajile', ti' lela' yaan chíikulo'ob uti'al máako'ob ku tuukulo'ob.
وَسَخَّرَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَۙ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ ۗوَالنُّجُوْمُ مُسَخَّرٰتٌۢ بِاَمْرِهٖ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَۙ
wa sakhkhara lakumul-laila wan-nahār(a), wasy-syamsa wal-qamar(a), wan-nujūmu musakhkharātum bi'amrih(ī), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy ya‘qilūn(a).
ts'o'ok u ts'áaik áak'ab yéetel k'iin, le k'iino' yéetel le luna ti' teech, yéetel le eek'o'obo' táan yáanal u t'aan. Jach jaajile', ti' lela' yaan chíikulo'ob uti'al máako'ob ku na'atiko'ob,
وَمَا ذَرَاَ لَكُمْ فِى الْاَرْضِ مُخْتَلِفًا اَلْوَانُهٗ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّذَّكَّرُوْنَ
wa mā żara'a lakum fil-arḍi mukhtalifan alwānuh(ū), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yażżakkarūn(a).
yéetel (leti' xan ku controlar) ba'ax ts'o'ok u beetik uti'al tech yóok'ol kaab yéetel u jejeláas tipos yéetel boonilo'ob. Jach jaajile', ti' lela' yaan chíikulo'ob uti'al jump'éel kaaj ku k'a'ajsik.
وَهُوَ الَّذِيْ سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوْا مِنْهُ لَحْمًا طَرِيًّا وَّتَسْتَخْرِجُوْا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُوْنَهَاۚ وَتَرَى الْفُلْكَ مَوَاخِرَ فِيْهِ وَلِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ
wa huwal-lażī sakhkharal-baḥra lita'kulū minhu laḥman ṭariyyaw wa tastakhrijū minhu ḥilyatan talbasūnahā, wa taral-fulka mawākhira fīhi wa litabtagū min faḍlihī wa la‘allakum tasykurūn(a).
yéetel leti'e' máax ts'o'ok u ts'áaik le k'áak'náabo' (ti' teech), utia'al u páajtal a janal bak'el (kaaye') ti' leti', ka (ti' leti') tech extraer adornos utia'al u bisik. Teche' (xan) wil le naves ku navegar tumen leti', ka utia'al u tech béeyak kaxtik u bounty, ka utia'al u tech béeyak u agradecido.
وَاَلْقٰى فِى الْاَرْضِ رَوَاسِيَ اَنْ تَمِيْدَ بِكُمْ وَاَنْهٰرًا وَّسُبُلًا لَّعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَۙ
wa alqā fil-arḍi rawāsiya an tamīda bikum wa anhāraw wa subulal la‘allakum tahtadūn(a).
yéetel ts'o'ok u ts'áaik te' lu'umo' witso'ob uti'al ma' u tíitkuba ta wéetel, yéetel ríos yéetel bejo'ob uti'al u páajtal a nu'ukta'al,
وَاللّٰهُ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَحْيَا بِهِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّسْمَعُوْنَ ࣖ
wallāhu anzala minas-samā'i mā'an fa aḥyā bihil-arḍa ba‘da mautihā, inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yasma‘ūn(a).
Allah tu túuxtaj ja' (cháak) te' ka'ano' yéetel le ja'o' tu ts'áaj kuxtal ti' le lu'uma' ka'ach kimen ka'ache'. Jach jaajile', tu jaajile' yaan chíikulo'ob (u nojochil Allah) uti'al le máaxo'ob ku yu'ubiko'ob (le kaambalo'obo').
وَاِنَّ لَكُمْ فِى الْاَنْعَامِ لَعِبْرَةً ۚ نُسْقِيْكُمْ مِّمَّا فِيْ بُطُوْنِهٖ مِنْۢ بَيْنِ فَرْثٍ وَّدَمٍ لَّبَنًا خَالِصًا سَاۤىِٕغًا لِّلشّٰرِبِيْنَ
wa inna lakum fil-an‘āmi la‘ibrah(tan), nusqīkum mimmā fī buṭūnihī mim baini farṡiw wa damil labanan khāliṣan sā'igal lisy-syāribīn(a).
yéetel jach tu jaajil, ti' le ganado jach yaan jump'éel xook uti'al tech. k ts'áaik ti' teech yuk'ul ti' le ba'ax yaan ti' u nak' (ti' bix u) leche pura ichil suciedad yéetel k'i'ik'el, ba'ax ch'a'abil u tragar utia'al le máaxo'ob ku yuk'iko'ob.
وَمِنْ ثَمَرٰتِ النَّخِيْلِ وَالْاَعْنَابِ تَتَّخِذُوْنَ مِنْهُ سَكَرًا وَّرِزْقًا حَسَنًاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ
wa min ṡamarātin nakhīli wal-a‘nābi tattakhiżūna minhu sakaraw wa rizqan ḥasanā(n), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy ya‘qilūn(a).
yéetel u fechas yéetel uvas ku beetik bebidas intoxicantes yéetel ma'alo'ob k'intaj. Jach jaajile', tu jaajil yaan chíikulo'ob (u nojochil Allah) uti'al le máaxo'ob ku na'atiko'obo'.
وَاَوْحٰى رَبُّكَ اِلَى النَّحْلِ اَنِ اتَّخِذِيْ مِنَ الْجِبَالِ بُيُوْتًا وَّمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُوْنَۙ
wa auḥā rabbuka ilan-naḥli anittakhiżī minal-jibāli buyūtaw wa minasy-syajari wa mimmā ya‘risyūn(a).
yéetel a Yuumtsile' tu ts'áaj u yóol ti' le abeja'obo', "Beet u k'u'ubo'ob te' witso'obo', te' che'obo', yéetel te' kúuchilo'ob beeta'an tumen wíinik,
ثُمَّ كُلِيْ مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِ فَاسْلُكِيْ سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًاۗ يَخْرُجُ مِنْۢ بُطُوْنِهَا شَرَابٌ مُّخْتَلِفٌ اَلْوَانُهٗ ۖفِيْهِ شِفَاۤءٌ لِّلنَّاسِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
Ṡumma kulī min kulliṡ-ṡamarāti faslukī subula rabbiki żululā(n), yakhruju mim buṭūnihā syarābum mukhtalifun alwānuhū fīhi syifā'ul lin-nās(i), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yatafakkarūn(a).
ts'o'okole' janal tuláakal (u jejeláasil) yich che'ob yéetel xíimbal tu bejil a Yuumtsil ts'o'ok u beeta'al ch'a'abil (uti'al tech).” Ti' u nak' le abeja ku taal jump'éel yuk'ul (kaab) jejeláas boonilo'ob, tu'ux yaan ts'aak ku ts'akik wíinik Jach jaajile', ti' le je'ela' yaan jump'éel chíikulal (u nojochil Allah) uti'al le máaxo'ob ku tuukulo'obo'.
وَاللّٰهُ اَخْرَجَكُمْ مِّنْۢ بُطُوْنِ اُمَّهٰتِكُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ شَيْـًٔاۙ وَّجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْاَبْصَارَ وَالْاَفْـِٕدَةَ ۙ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ
wallāhu akhrajakum mim buṭūni ummahātikum lā ta‘lamūna syai'ā(n), wa ja‘ala lakumus-sam‘a wal-abṣāra wal-af'idah(ta), la‘allakum tasykurūn(a).
yéetel Allah tu jóok'esaj ti' u nak' a na' ma' a wojel mixba'al, ka tu ts'áaj ti' teech u yu'ubik, u yila'al yéetel u puksi'ik'al, uti'al ka a ts'áa a nib óolal.
وَجَعَلْنَا الَّيْلَ وَالنَّهَارَ اٰيَتَيْنِ فَمَحَوْنَآ اٰيَةَ الَّيْلِ وَجَعَلْنَآ اٰيَةَ النَّهَارِ مُبْصِرَةً لِّتَبْتَغُوْا فَضْلًا مِّنْ رَّبِّكُمْ وَلِتَعْلَمُوْا عَدَدَ السِّنِيْنَ وَالْحِسَابَۗ وَكُلَّ شَيْءٍ فَصَّلْنٰهُ تَفْصِيْلًا
wa ja‘alnal-laila wan-nahāra āyataini fa maḥaunā āyatal-laili wa ja‘alnā āyatan-nahāri mubṣiratal litabtagū faḍlam mir rabbikum wa lita‘lamū ‘adadas-sinīna wal-ḥisāb(a), wa kulla syai'in faṣṣalnāhu tafṣīlā(n).
Ka k meentik le áak'aba' yéetel le k'iino' ka'ap'éel señales (k nojochil), ts'o'okole' k borrado le señal le áak'aba' ka k meentik le señal le k'iino' chika'an, utia'al u tech béeyak kaxtik recompensa ti' a Yuumtsil, ka utia'al u tech béeyak wojéeltik le meyaj ku ja'abo'ob yéetel le reclutamiento (u k'iinil). yéetel tuláakal ba'al ts'o'ok k ts'áaik chika'an.
كُلُوْا وَارْعَوْا اَنْعَامَكُمْ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّاُولِى النُّهٰى ࣖ
kulū war‘au an‘āmakum, inna fī żālika la'āyātil li'ulin-nuhā.
janal yéetel janal a ba'alche'ob. Jach jaajile', ti' lelo', yaan chíikulo'ob (u nojochil Allah) uti'al máako'ob ku na'atiko'ob.
وَمَا خَلَقْنَا السَّمَاۤءَ وَالْاَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا لٰعِبِيْنَ
wa mā khalaqnas-samā'a wal-arḍa wa mā bainahumā lā‘ibīn(a).
yéetel ma' t beetaj le ka'ano'obo' yéetel le lu'umo' yéetel tuláakal ba'ax yaan ichilo'ob chéen uti'al k náaysik k óol.
وَجَعَلْنَا فِى الْاَرْضِ رَوَاسِيَ اَنْ تَمِيْدَ بِهِمْۖ وَجَعَلْنَا فِيْهَا فِجَاجًا سُبُلًا لَّعَلَّهُمْ يَهْتَدُوْنَ
wa ja‘alnā fil-arḍi rawāsiya an tamīda bihim, wa ja‘anā fīhā fijājan subulal la‘allahum yahtadūn(a).
Yéetel ts'o'ok k meentik yóok'ol kaab witso'ob firmes utia'al u (ma') u sacudido yéetel leti'ob, ka ts'o'ok k meentik (xan) te'elo' kóom bejo'ob, utia'al u páajtal u guiados.
وَجَعَلْنَا السَّمَاۤءَ سَقْفًا مَّحْفُوْظًاۚ وَهُمْ عَنْ اٰيٰتِهَا مُعْرِضُوْنَ
wa ja‘alnas-samā'a saqfam maḥfūẓā(n), wa hum ‘an āyātihā mu‘riḍūn(a).
Ka k meentik le ka'ano' jump'éel paak'o' ku kanáanta'al, ba'ale' láayli' ku náachtalo'ob ti' le señales (u nojochil Allah) (le k'iino', le luna, le iik'o', le múuyalo'obo', etc.).
وَهُوَ الَّذِيْ خَلَقَ الَّيْلَ وَالنَّهَارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَۗ كُلٌّ فِيْ فَلَكٍ يَّسْبَحُوْنَ
wa huwal-lażī khalaqal-laila wan-nahāra wasy-syamsa wal-qamar(a), kullun fī falakiy yasbaḥūn(a).
Leti'e' tu beetaj áak'ab yéetel k'iin, k'iin yéetel luna. jujuntúulal ku xíimbal tu órbita.
قُلْ لِّمَنِ الْاَرْضُ وَمَنْ فِيْهَآ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ
qul limanil-arḍu wa man fīhā in kuntum ta‘lamūn(a).
A'al (Muhammad), "Ti' máax u tia'al le lu'uma', yéetel tuláakal ba'ax yaan ti' leti', wa a wojel?"
قُلْ مَنْ رَّبُّ السَّمٰوٰتِ السَّبْعِ وَرَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيْمِ
qul mar rabbus-samāwātis-sab‘i wa rabbul-‘arsyil-‘aẓīm(i).
A'al: "Máax Yuumtsil u yuumil le siete ka'ano'obo' yéetel máax u yuumil le nojoch tronoo'?"
قُلْ مَنْۢ بِيَدِهٖ مَلَكُوْتُ كُلِّ شَيْءٍ وَّهُوَ يُجِيْرُ وَلَا يُجَارُ عَلَيْهِ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ
qul mam biyadihī malakūtu kulli syai'iw wa huwa yujīru wa lā yujāru ‘alaihi in kuntum ta‘lamūn(a).
A'al, "¿Ti' máax u k'ab yaan u páajtalil tuláakal ba'al. Leti'e' ku kanáantik, yéetel mixba'al je'el u páajtal u kanáanta'al ti' (u castigo), wa chéen a wojel ka'ach?"
يُقَلِّبُ اللّٰهُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَعِبْرَةً لِّاُولِى الْاَبْصَارِ
yuqallibullāhul-laila wan-nahār(a), inna fī żālika la‘ibratal li'ulil-abṣār(i).
Allah ku k'exik áak'ab yéetel k'iin. Jach jaajile', ti' lelo', k'a'ana'an yaantal jump'éel xook uti'al le máaxo'ob yaan (afilado) visión.
تَبٰرَكَ الَّذِيْ جَعَلَ فِى السَّمَاۤءِ بُرُوْجًا وَّجَعَلَ فِيْهَا سِرٰجًا وَّقَمَرًا مُّنِيْرًا
tabārakal-lażī ja‘ala fis-samā'i burūjaw wa ja‘ala fīhā sirājaw wa qamaram munīrā(n).
Nojbe'enil ti' Allah tu beetaj le eeko'ob te' ka'ano' yéetel tu beetaj xan u léembal le k'iino' yéetel le lunao'.
وَهُوَ الَّذِيْ جَعَلَ الَّيْلَ وَالنَّهَارَ خِلْفَةً لِّمَنْ اَرَادَ اَنْ يَّذَّكَّرَ اَوْ اَرَادَ شُكُوْرًا
wa huwal-lażī ja‘alal-laila wan-nahāra khilfatal liman arāda ay yażżakkara au arāda syukūrā(n).
yéetel leti'e' (xan) ku beetik u áak'ab yéetel k'iin ku k'e'exel uti'al le máako'ob taak u kanik ba'alo'ob wa taak u ts'áaiko'ob nib óolal.
قَالَ رَبُّ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَاۗ اِنْ كُنْتُمْ مُّوْقِنِيْنَ
qāla rabbus-samāwāti wal-arḍi wa mā bainahumā, in kuntum mūqinīn(a).
leti'e' (Moisés) tu núukaj, "Le Ku tu beetaj le ka'ano'obo' yéetel le lu'umo' yéetel ba'ax yaan ichilo'ob (leti' a Ku), wa ka creertik ti' leti'."
قَالَ رَبُّ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَمَا بَيْنَهُمَاۗ اِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُوْنَ
qāla rabbul-masyriqi wal-magribi wa mā bainahumā, in kuntum ta‘qilūn(a).
leti'e' (Moisés) tu ya'alaj, "(Leti'e') Yuumtsil (ku controlar) le chik'iin yéetel le lak'in yéetel ba'ax yaan ichil leti'ob; wa ka na'atik."
وَمِنْ رَّحْمَتِهٖ جَعَلَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَ لِتَسْكُنُوْا فِيْهِ وَلِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ
wa mir raḥmatihī ja‘ala lakumul-laila wan-nahāra litaskunū fīhi wa litabtagū min faḍlihī wa la‘allakum tasykurūn(a).
yéetel tumen u ch'a' óotsilil tu beetaj uti'al te'ex áak'ab yéetel k'iin, uti'al ka je'elel áak'ab yéetel uti'al ka kaxtik jump'íit u siibal (ichil k'iin) yéetel uti'al ka ts'áa nib óolal ti' leti'.
خَلَقَ اللّٰهُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ بِالْحَقِّۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّلْمُؤْمِنِيْنَ ࣖ ۔
khalaqallāhus-samāwāti wal-arḍa bil-ḥaqq(i), inna fī żālika la'āyatal lil-mu'minīn(a).
Allah tu beetaj le ka'ano'obo' yéetel le lu'umo' yéetel toj óolal. Jach jaajile', ti' le ba'ala' yaan ciertamente señales (u nojochil Allah) utia'al aquellos ku creen.
وَلَىِٕنْ سَاَلْتَهُمْ مَّنْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لَيَقُوْلُنَّ اللّٰهُ ۗفَاَنّٰى يُؤْفَكُوْنَ
wa la'in sa'altahum man khalaqas-samāwāti wal-arḍa wa sakhkharasy-syamsa wal-qamara layaqūlunnallāh(u), fa'annā yu'fakūn(a).
Wa ka k'áatik ti'ob, "Máax beet le ka'ano'obo' yéetel le lu'umo' yéetel tu ts'áaj le k'iino' yéetel le lunao'?" jach tu jaajil yaan u núukiko'ob, "Allah." Bey túuno', ba'axten je'el u páajtal u náachkunta'alo'ob (ti' u jaajile').
وَمِنْ اٰيٰتِهٖٓ اَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِّنْ اَنْفُسِكُمْ اَزْوَاجًا لِّتَسْكُنُوْٓا اِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَّوَدَّةً وَّرَحْمَةً ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
wa min āyātihī an khalaqa lakum min anfusikum azwājal litaskunū ilaihā wa ja‘ala bainakum mawaddataw wa raḥmah(tan), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yatafakkarūn(a).
ichil u chíikulo'ob (u nojochil) leti'e' tu beetaj núup uti'al tech ti' u kajnáalo'ob bin yano'ob, utia'al u tech sería inclinado yéetel yu'ubike' u tranquilidad yéetel leti'ob, ka tu beetaj ichil tech sentimientos yaakunaj yéetel afecto. Jach jaajile', tu jaajile' yaan chíikulo'ob (u nojochil Allah) uti'al jump'éel kaaj ku tuukul.
وَمِنْ اٰيٰتِهٖ خَلْقُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافُ اَلْسِنَتِكُمْ وَاَلْوَانِكُمْۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّلْعٰلِمِيْنَ
wa min āyātihī khalqus-samāwāti wal-arḍi wakhtilāfu alsinatikum wa alwānikum, inna fī żālika la'āyātil lil-‘ālimīn(a).
ichil u chíikulo'ob (nojochil) yaan u beeta'al le ka'ano'obo' yéetel le lu'umo', u jela'anil a t'aano'ob yéetel u boonil a yoot'el. Jach jaajile', tu jaajile' yaan chíikulo'ob uti'al le máaxo'ob u yojlo'obo'.
وَمِنْ اٰيٰتِهٖ مَنَامُكُمْ بِالَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَابْتِغَاۤؤُكُمْ مِّنْ فَضْلِهٖۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّسْمَعُوْنَ
wa min āyātihī manāmukum bil-laili wan-nahāri wabtigā'ukum min faḍlih(ī), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yasma‘ūn(a).
ichil le chíikulo'ob (u nojochil) yaan a weenel áak'ab yéetel ichil k'iin yéetel a esfuerzos utia'al u kaxtik yane' u recompensas. Jach jaajile', ti' lela' yaan jach chíikulo'ob uti'al jump'éel kaaj ku yu'ubik.