يَسْـَٔلُوْنَكَ مَاذَا يُنْفِقُوْنَ ۗ قُلْ مَآ اَنْفَقْتُمْ مِّنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْاَقْرَبِيْنَ وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَابْنِ السَّبِيْلِ ۗ وَمَا تَفْعَلُوْا مِنْ خَيْرٍ فَاِنَّ اللّٰهَ بِهٖ عَلِيْمٌ
yas'alūnaka māżā yunfiqūn(a), qul mā anfaqtum min khairin falil-wālidaini wal-aqrabīna wal-yatāmā wal-masākīni wabnis-sabīl(i), wa mā taf‘alū min khairin fa innallāha bihī ‘alīm(un).
Nibakubuuza (Muhammad) aha bi bashemerire kukozesa. Gamba oti, "Eby'obugaiga byona ebi orikuha bishemerire kuba bitebeekanisiibwe abazaire, abanyabuzaare, empumi, abooro n'abantu abari omu rugendo." Kandi ekirungi kyona eki murikora, buzima Allah niwe arikumanya byona.
قُلْ اَرَاَيْتُمْ اِنْ اَخَذَ اللّٰهُ سَمْعَكُمْ وَاَبْصَارَكُمْ وَخَتَمَ عَلٰى قُلُوْبِكُمْ مَّنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِهٖۗ اُنْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ ثُمَّ هُمْ يَصْدِفُوْنَ
qul ara'aitum in akhażallāhu sam‘akum wa abṣārakum wa khatama ‘alā qulūbikum man ilāhun gairullāhi ya'tīkum bih(ī), unẓur kaifa nuṣarriful-āyāti ṡumma hum yaṣdifūn(a).
Gamba (Muhammad) ati: "Nshobororera Allah ku araabe yaakwihaho okuhurira n'okureeba kwawe, akakinga omutima gwawe, n'oha ruhanga ondiijo otari Allah oine obushoboorozi bw'okukugarurayo?" Reeba oku twabashobooroire (bashoboroire) obumanyiso bw’amaani (gaitu) emirundi mingi, kwonka bakaguma nibahinduka.
قُلْ اَرَاَيْتَكُمْ اِنْ اَتٰىكُمْ عَذَابُ اللّٰهِ بَغْتَةً اَوْ جَهْرَةً هَلْ يُهْلَكُ اِلَّا الْقَوْمُ الظّٰلِمُوْنَ
qul ara'aitakum in atākum ‘ażābullāhi bagtatan au jahratan hal yuhlaku illal-qaumuẓ-ẓālimūn(a).
Gamba (Muhammad) ati: “Nshobororera ekibonerezo kya Allah kyaba nikiija ahariiwe ahonaaho nari omu mubonano, obwo nihaija kubaho omuntu weena ou (Allah) araacwekyereze okwihaho abakozi b’ebibi?”
قُلْ مَنْ يُّنَجِّيْكُمْ مِّنْ ظُلُمٰتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ تَدْعُوْنَهٗ تَضَرُّعًا وَّخُفْيَةً ۚ لَىِٕنْ اَنْجٰىنَا مِنْ هٰذِهٖ لَنَكُوْنَنَّ مِنَ الشّٰكِرِيْنَ
qul may yunajjīkum min ẓulumātil-barri wal-baḥri tad‘ūnahū taḍarru‘aw wa khufyah(tan), la'in anjānā min hāżihī lanakūnanna minasy- syākirīn(a).
Gamba (Muhammad) ati: "N'oha orikubaasa kukujuna akabi aha itaka n'omu nyanja, waaba noomushaba omu bucureezi kandi n'eiraka ry'obucureezi?" (Omukugira ngu), "Ku araabe yaatucungwire eki (ekihikiirizi), tukaba nituza kuba abantu abarikusiima."
وَكَيْفَ اَخَافُ مَآ اَشْرَكْتُمْ وَلَا تَخَافُوْنَ اَنَّكُمْ اَشْرَكْتُمْ بِاللّٰهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهٖ عَلَيْكُمْ سُلْطٰنًا ۗفَاَيُّ الْفَرِيْقَيْنِ اَحَقُّ بِالْاَمْنِۚ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَۘ
wa kaifa akhāfu mā asyraktum wa lā takhāfūna annakum asyraktum billāhi mā lam yunazzil bihī ‘alaikum sulṭānā(n), fa ayyul-farīqaini aḥaqqu bil-amn(i), in kuntum ta‘lamūn(a).
Ninbaasa kutiina nta ebi murikukwatanisa (na Allah), n’obu muraabe mutarikutiina ebi Allah we wenka atakushururiire aha kukwatanisa n’abanywani nawe. Ni guruupu ki omu guruupu ibiri eziine obugabe bw’okutunga oburinzi (kuruga omu kabi), waaba noomanya wenka?”
اَفَاَمِنَ اَهْلُ الْقُرٰٓى اَنْ يَّأْتِيَهُمْ بَأْسُنَا بَيَاتًا وَّهُمْ نَاۤىِٕمُوْنَۗ
afa amina ahlul-qurā ay ya'tiyahum ba'sunā bayātaw wa hum nā'imūn(a).
Mbwenu shi abantu b’ensi egyo nibahurira baine oburinzi kuruga omu kubonabonesibwa Kwaitu okurikwija nyekiro obwo bagwejegyeire?
اَوَاَمِنَ اَهْلُ الْقُرٰٓى اَنْ يَّأْتِيَهُمْ بَأْسُنَا ضُحًى وَّهُمْ يَلْعَبُوْنَ
awa amina ahlul-qurā ay ya'tiyahum ba'sunā ḍuḥaw wa hum yal‘abūn(a).
Nari shi abantu b’ensi egyo nibahurira baine oburinzi ahabw’okubonabona Kwaitu okurikwija omu kasheeshe barikuzaana?
اَفَاَمِنُوْا مَكْرَ اللّٰهِۚ فَلَا يَأْمَنُ مَكْرَ اللّٰهِ اِلَّا الْقَوْمُ الْخٰسِرُوْنَ ࣖ
afa aminū makrallāh(i), falā ya'manu makrallāhi illal-qaumul khāsirūn(a).
Nari shi nibahurira baine oburinzi kuruga omu kubonabonesibwa kwa Allah (okutarikuteekateekwaho)? Tihariho orikuhurira aine oburinzi omu kubonabonesibwa kwa Allah okwihaho abo abafeereirwe.
اَوَلَمْ يَهْدِ لِلَّذِيْنَ يَرِثُوْنَ الْاَرْضَ مِنْۢ بَعْدِ اَهْلِهَآ اَنْ لَّوْ نَشَاۤءُ اَصَبْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْۚ وَنَطْبَعُ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا يَسْمَعُوْنَ
awalam yahdi lil-lażīna yariṡūnal-arḍa mim ba‘di ahlihā allau nasyā'u aṣabnāhum biżunūbihim, wa naṭba‘u ‘alā qulūbihim fahum lā yasma‘ūn(a).
Nari shi tikirikwetegyerezibwa gye aha bantu abarikuhungura eitaka bwanyima y’abatuuzi baaryo (kubura)? Ngu kuri twabaire nitwenda, tukaba nituza kubafubira ahabw’ebibi byabo; kandi tukakingaho emitima yaabo ngu batahurira (eishomo).
قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْاَخْسَرِيْنَ اَعْمَالًا ۗ
qul hal nunabbi'ukum bil-akhsarīna a‘mālā(n).
Gamba (Iwe Muhammad) ati: "Tukumanyise abafeerirwe munonga omu bikorwa byabo?"
قُلْ لِّمَنِ الْاَرْضُ وَمَنْ فِيْهَآ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ
qul limanil-arḍu wa man fīhā in kuntum ta‘lamūn(a).
Gamba (Muhammad) ati: Ensi n'ebirimu byona n'ebya oha, waaba noomanya?
قُلْ مَنْ رَّبُّ السَّمٰوٰتِ السَّبْعِ وَرَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيْمِ
qul mar rabbus-samāwātis-sab‘i wa rabbul-‘arsyil-‘aẓīm(i).
Mugambe muti: Mukama oine eiguru mushanju kandi oine Entebe mpango n'oha?
قُلْ مَنْۢ بِيَدِهٖ مَلَكُوْتُ كُلِّ شَيْءٍ وَّهُوَ يُجِيْرُ وَلَا يُجَارُ عَلَيْهِ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ
qul mam biyadihī malakūtu kulli syai'iw wa huwa yujīru wa lā yujāru ‘alaihi in kuntum ta‘lamūn(a).
Gamba oti: "Amaani g'ebintu byona gari omu mikono y'oha. Naarinda, kandi tihaine ekirikubaasa kurindwa (ekibonerezo kye), kuri noomanya kwonka?"
قٰلَ كَمْ لَبِثْتُمْ فِى الْاَرْضِ عَدَدَ سِنِيْنَ
qāla kam labiṡtum fil-arḍi ‘adada sinīn(a).
We (Allah) akagira ati, "Okamara emyaka engahi omunsi?"
قَالَ هَلْ يَسْمَعُوْنَكُمْ اِذْ تَدْعُوْنَ ۙ
qāla hal yasma‘ūnakum iż tad‘ūn(a).
We (Ibrahim) akagira ati, “Bakakuhurira obu waashaba (we)?
اَوْ يَنْفَعُوْنَكُمْ اَوْ يَضُرُّوْنَ
au yanfa‘ūnakum au yaḍurrūn(a).
Nari (nibibaasa) kukugasira nari kukukora kubi?”
هَلْ اُنَبِّئُكُمْ عَلٰى مَنْ تَنَزَّلُ الشَّيٰطِيْنُ ۗ
hal unabbi'ukum ‘alā man tanazzalusy-syayāṭīn(u).
Mbagambire, emizimu neeshuuma ahari oha?
اَمَّنْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَاَنْزَلَ لَكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَنْۢبَتْنَا بِهٖ حَدَاۤىِٕقَ ذَاتَ بَهْجَةٍۚ مَا كَانَ لَكُمْ اَنْ تُنْۢبِتُوْا شَجَرَهَاۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗبَلْ هُمْ قَوْمٌ يَّعْدِلُوْنَ ۗ
am man khalaqas-samāwāti wal-arḍa wa anzala minas-samā'i mā'an fa ambatnā bihī ḥadā'iqa żāta bahjah(tin), mā kāna lakum an tumbitū syajarahā, a'ilāhum ma‘allāh(i), bal hum qaumuy ya‘dilūn(a).
Tiwe (Allah) owaahangire eiguru n’ensi kandi akabashuumya amaizi kuruga omu iguru, reero twakuza emisiri nayo erimu ebishushani birungi? Torikwija kubaasa kuhinga emiti. Hariho ruhanga (ondiijo) otari Allah? Omu mazima, n’abantu abarikuhabisa (kuruga omu mazima).
اَمَّنْ جَعَلَ الْاَرْضَ قَرَارًا وَّجَعَلَ خِلٰلَهَآ اَنْهٰرًا وَّجَعَلَ لَهَا رَوَاسِيَ وَجَعَلَ بَيْنَ الْبَحْرَيْنِ حَاجِزًاۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗبَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ ۗ
am man ja‘alal-arḍa qarāraw wa ja‘ala khilālahā anhāraw wa ja‘ala lahā rawāsiya wa ja‘ala bainal-baḥraini ḥājizā(n), a'ilāhum ma‘allāh(i), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).
Tiwe (Allah) owaakozire ensi omwanya gw’okutuuramu, owaakozire emigyera omu bifunjo byayo, owaakozire ensozi kugihamya (okugihamya) kandi owaakozire omwanya ahagati y’enyanja ibiri? Hariho ruhanga (ondiijo) otari Allah? Omu mazima, abaingi aharibo tibarikumanya.
اَمَّنْ يُّجِيْبُ الْمُضْطَرَّ اِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوْۤءَ وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاۤءَ الْاَرْضِۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗقَلِيْلًا مَّا تَذَكَّرُوْنَۗ
am may yujībul-muḍṭarra iżā da‘āhu wa yaksyifus-sū'a wa yaj‘alukum khulafā'a fil-arḍ(i), a'ilāhum ma‘allāh(i), qalīlam mā tażakkarūn(a).
Tiwe (Allah) orikwikiriza (okushaba kwa) abantu abari omu buzibu baaba nibamushaba, kandi akaihaho obusaasi kandi akabahindura (abantu) aba khalifa (abeebembezi) omu nsi? Hariho ruhanga (ondiijo) otari Allah? Noijuka bikye munonga (ebirungi bya Allah).
اَمَّنْ يَّهْدِيْكُمْ فِيْ ظُلُمٰتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَنْ يُّرْسِلُ الرِّيٰحَ بُشْرًاۢ بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهٖۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗتَعٰلَى اللّٰهُ عَمَّا يُشْرِكُوْنَ
am may yahdīkum fī ẓulumātil-barri wal-baḥri wa may yursilur-riyāḥa busyram baina yadai raḥmatih(ī), a'ilāhum ma‘allāh(i), ta‘ālallāhu ‘ammā yusyrikūn(a).
Tiwe (Allah) orikukwebembera omu mwirima aha itaka n’omu nyanja kandi orikwohereza omuyaga nk’amakuru marungi (okuhika kw’) embabazi ze zitakahikire? Hariho ruhanga (ondiijo) otari Allah? Allah niwe ahaiguru ahabw’ebi barikuteerana.
اَمَّنْ يَّبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيْدُهٗ وَمَنْ يَّرْزُقُكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗقُلْ هَاتُوْا بُرْهَانَكُمْ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ
am may yabda'ul-khalqa ṡumma yu‘īduhū wa may yarzuqukum minas-samā'i wal-arḍ(i), a'ilāhum ma‘allāh(i), qul hātū burhānakum in kuntum ṣādiqīn(a).
Tiwe (Allah) owahangire (ebihangirwe) kuruga omu kutandika, reero akagaruka yaakigarukamu (agandi) kandi orikubaha eby’okurya kuruga omu iguru n’omu nsi? Hariho ruhanga (ondiijo) otari Allah? Gamba oti, “Ha obuhame bw’amazima gaawe, waaba ori ow’amazima.”
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لِمَ تَقُوْلُوْنَ مَا لَا تَفْعَلُوْنَ
yā ayyuhal-lażīna āmanū lima taqūlūna mā lā taf‘alūn(a).
Imwe abaikiriza! Ahabwenki nogamba ekintu eki otarikukora?
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا هَلْ اَدُلُّكُمْ عَلٰى تِجَارَةٍ تُنْجِيْكُمْ مِّنْ عَذَابٍ اَلِيْمٍ
yā ayyuhal-lażīna āmanū hal adullukum ‘alā tijāratin tunjīkum min ‘ażābin alīm(in).
Imwe abaikiriza! Nooyenda ngu nkworekye eby’obushuubuzi ebirikubaasa kukukiza ekifubiro ky’obusaasi?
وَمَآ اَدْرٰىكَ مَا سِجِّيْنٌۗ
wa mā adrāka mā sijjīn(un).
Kandi shi noomanya eki Sijjin eri?
وَمَآ اَدْرٰىكَ مَا عِلِّيُّوْنَۗ
wa mā adrāka mā ‘illiyyūn(a).
Kandi shi noomanya eki ‘Illiyyin’ eri?
اَفَلَا يَنْظُرُوْنَ اِلَى الْاِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْۗ
afalā yanẓurūna ilal-ibili kaifa khuliqat.
Mbwenu shi tibarikureeba engamira, oku yaahangirwe?