۞ تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلٰى بَعْضٍۘ مِنْهُمْ مَّنْ كَلَّمَ اللّٰهُ وَرَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجٰتٍۗ وَاٰتَيْنَا عِيْسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنٰتِ وَاَيَّدْنٰهُ بِرُوْحِ الْقُدُسِۗ وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَا اقْتَتَلَ الَّذِيْنَ مِنْۢ بَعْدِهِمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَتْهُمُ الْبَيِّنٰتُ وَلٰكِنِ اخْتَلَفُوْا فَمِنْهُمْ مَّنْ اٰمَنَ وَمِنْهُمْ مَّنْ كَفَرَ ۗوَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَا اقْتَتَلُوْاۗ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ يَفْعَلُ مَا يُرِيْدُ ࣖ
tilkar-rusulu faḍḍalnā ba‘ḍahum ‘alā ba‘ḍ(in), minhum man kallamallāhu wa rafa‘a ba‘ḍahum darajāt(in), wa ātainā ‘īsabna maryamal-bayyināti wa ayyadnāhu birūḥil-qudus(i), wa lau syā'allāhu maqtatalal-lażīna mim ba‘dihim mim ba‘di mā jā'athumul-bayyinātu wa lākinikhtalafū fa minhum man āmana wa minhum man kafar(a), wa lau syā'allāhu maqtatalū, wa lākinnallāha yaf‘alu mā yurīd(u).
Avèm favorizat qualques unes dels messatgièrs per dessús d'autres. D'entre eles n'i a los que Allah (dirèctament) parla amb eles e n'i a d'autres qu'El leva divèrses grases. E donèrem a Jèsus filh de Maria divèrses miracles e l'enfortiguèrem amb l'Esperit Sant. Se Allah aviá volgut, las gents après eles aurián pas cometut d'assassinat, après que las pròvas lor arribèsson. Mas diferissián, aital d'unes d'eles cresián e d'autres descresián. Se Allah voliá, cometarián pas d'assassinat. Mas Dieu fa segon sa volontat.
وَرُسُلًا قَدْ قَصَصْنٰهُمْ عَلَيْكَ مِنْ قَبْلُ وَرُسُلًا لَّمْ نَقْصُصْهُمْ عَلَيْكَ ۗوَكَلَّمَ اللّٰهُ مُوْسٰى تَكْلِيْمًاۚ
wa rusulan qad qaṣaṣnāhum ‘alaika wa rusulal lam naqṣuṣhum ‘alaik(a), wa kallamallāhu mūsā taklīmā(n).
E i a qualques messatgièrs que vos avèm dich abans e i a qualques messatgièrs (d'autres) que vos avèm pas dich. E a Moïses, Dieu parlèt dirèctament.
وَلَمَّا جَاۤءَ مُوْسٰى لِمِيْقَاتِنَا وَكَلَّمَهٗ رَبُّهٗۙ قَالَ رَبِّ اَرِنِيْٓ اَنْظُرْ اِلَيْكَۗ قَالَ لَنْ تَرٰىنِيْ وَلٰكِنِ انْظُرْ اِلَى الْجَبَلِ فَاِنِ اسْتَقَرَّ مَكَانَهٗ فَسَوْفَ تَرٰىنِيْۚ فَلَمَّا تَجَلّٰى رَبُّهٗ لِلْجَبَلِ جَعَلَهٗ دَكًّا وَّخَرَّ مُوْسٰى صَعِقًاۚ فَلَمَّآ اَفَاقَ قَالَ سُبْحٰنَكَ تُبْتُ اِلَيْكَ وَاَنَا۠ اَوَّلُ الْمُؤْمِنِيْنَ
wa lammā jā'a mūsā limīqātinā wa kallamahū rabbuh(ū), qāla rabbi arinī anẓur ilaik(a), qāla lan tarānī wa lākininẓur ilal-jabali fa inistaqarra makānahū fa saufa tarānī, falammā tajallā rabbuhū lil-jabali ja‘alahū dakkaw wa kharra mūsā ṣa‘iqā(n), falammā afāqa qāla subḥānaka tubtu ilaika wa ana awwalul-mu'minīn(a).
E quand Moïses venguèt a (munajat) al moment qu'aviam fixat e que Dieu li aviá parlat (dirèctament), (Moïses) diguèt, "O mon Senhor, apareis (Tu meteis) a ieu per que te pòsca veire." (Allah) diguèt: "Me poiretz pas veire, mas agachatz la montanha, se demòra a sa plaça (coma de costuma) poiretz segurament me veire." Alara quand son Senhor revelèt (Sa majestat) a la montanha, la montanha foguèt destrucha e Musa tombèt inconscient. Après que Moïses reprenguèt la consciéncia, diguèt: "Glòria siá a Tu, me repenti a Tu e soi lo primièr a creire."
قَالَ يٰمُوْسٰٓى اِنِّى اصْطَفَيْتُكَ عَلَى النَّاسِ بِرِسٰلٰتِيْ وَبِكَلَامِيْ ۖفَخُذْ مَآ اٰتَيْتُكَ وَكُنْ مِّنَ الشّٰكِرِيْنَ
qāla yā mūsā inniṣṭafaituka ‘alan-nāsi birisālātī wa bikalāmī, fa khuż mā ātaituka wa kum minasy-syākirīn(a).
(Allah) diguèt, "O Musa! En efièch, te causiguèri (preferissi) entre d'autras personas (dins ton temps) per portar Mon messatge e Mas paraulas, doncas ten fermament a çò que t'ai donat e siás demest los que son agraïts."
وَنَادَيْنٰهُ مِنْ جَانِبِ الطُّوْرِ الْاَيْمَنِ وَقَرَّبْنٰهُ نَجِيًّا
wa nādaināhu min jānibiṭ-ṭūril-aimani wa qarrabnāhu najiyyā(n).
E lo cridèrem del costat drech de la montanha (Sinai) e lo menèrem prèp per la convèrsa.
فَلَمَّآ اَتٰىهَا نُوْدِيَ يٰمُوْسٰٓى ۙ
falammā atāhā nūdiya yā mūsā.
Alara quand venguèt a el (al luòc del fuòc) foguèt sonat, “O Musa!
اِنِّيْٓ اَنَا۠ رَبُّكَ فَاخْلَعْ نَعْلَيْكَۚ اِنَّكَ بِالْوَادِ الْمُقَدَّسِ طُوًى ۗ
innī ana rabbuka fakhla‘ na‘laika innaka bil-wādil-muqaddasi ṭuwā(n).
En efièch, soi vòstre Dieu, doncas daissatz anar vòstras doas malediccions. Perque vertadièrament sètz dins la val santa, Tuwa.
وَاَنَا اخْتَرْتُكَ فَاسْتَمِعْ لِمَا يُوْحٰى
wa anakhtartuka fastami‘ limā yūḥā.
E vos ai causit, doncas escotatz çò que serà revelat (a vos).
اِنَّنِيْٓ اَنَا اللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّآ اَنَا۠ فَاعْبُدْنِيْۙ وَاَقِمِ الصَّلٰوةَ لِذِكْرِيْ
innanī anallāhu lā ilāha illā ana fa‘budnī, wa aqimiṣ-ṣalāta liżikrī.
En efièch, soi Allah, i a pas de dieu que ieu, doncas adoratz-me e fasètz de pregàrias per me remembrar.
اِنَّ السَّاعَةَ اٰتِيَةٌ اَكَادُ اُخْفِيْهَا لِتُجْزٰى كُلُّ نَفْسٍۢ بِمَا تَسْعٰى
innas-sā‘ata ātiyatun akādu ukhfīhā litujzā kullu nafsim bimā tas‘ā.
D'efièch, lo Jorn del Jutjament vendrà, gardarai (lo temps) un secret per que cadun siá recompensat segon çò qu'a trabalhat.
فَلَا يَصُدَّنَّكَ عَنْهَا مَنْ لَّا يُؤْمِنُ بِهَا وَاتَّبَعَ هَوٰىهُ فَتَرْدٰى
falā yaṣuddannaka ‘anhā mal lā yu'minu bihā wattaba‘a hawāhu fa tardā.
Doncas, siás pas desviat de (lo Jorn del Jutjament) per de personas que i creson pas e per de personas que seguisson lors desirs, çò que te fa perir."
وَمَا تِلْكَ بِيَمِيْنِكَ يٰمُوْسٰى
wa mā tilka biyamīnika yā mūsā.
E qu'es dins ta man drecha, ò Musa?
قَالَ هِيَ عَصَايَۚ اَتَوَكَّؤُا عَلَيْهَا وَاَهُشُّ بِهَا عَلٰى غَنَمِيْ وَلِيَ فِيْهَا مَاٰرِبُ اُخْرٰى
qāla hiya ‘aṣāy(a), atwakka'u ‘alaihā wa ahusysyu bihā ‘alā ganamī wa liya fīhā ma'āribu ukhrā.
El (Moïses) diguèt, "Aquò's mon baston, m'apiègi sus el, e tusti (fuèlhas) amb el per (noirir per) mas cabras, e per ieu i a encara d'autres beneficis."
قَالَ اَلْقِهَا يٰمُوْسٰى
qāla alqihā yā mūsā.
El (Allah) diguèt: "Tira-lo, ò Musa!"
قَالَ خُذْهَا وَلَا تَخَفْۗ سَنُعِيْدُهَا سِيْرَتَهَا الْاُوْلٰى
qāla khużhā wa lā takhaf, sanu‘īduhā sīratahal-ūlā.
El (Allah) diguèt: "Tenètz-lo e avètz pas paur, Lo tornarem a son estat d'origina,
وَاضْمُمْ يَدَكَ اِلٰى جَنَاحِكَ تَخْرُجْ بَيْضَاۤءَ مِنْ غَيْرِ سُوْۤءٍ اٰيَةً اُخْرٰىۙ
waḍmum yadaka ilā janāḥika takhruj baiḍā'a min gairi sū'in āyatan ukhrā.
y pone tu mano debajo de tu axila, salirá blanca (radiante) sin ningún defecto, como otro miraculo,
لِنُرِيَكَ مِنْ اٰيٰتِنَا الْكُبْرٰى ۚ
linuriyaka min āyātinal-kubrā.
que vos mostrem (qualques unes de) los signes de la nòstra granda grandesa,
اِذْهَبْ اِلٰى فِرْعَوْنَ اِنَّهٗ طَغٰى ࣖ
iżhab ilā fir‘auna innahū ṭagā.
Anatz a faraon; a vertadièrament traversat la linha.”
۞ وَمَآ اَعْجَلَكَ عَنْ قَوْمِكَ يٰمُوْسٰى
wa mā a‘jalaka ‘an qaumika yā mūsā.
— E per que vengues pus vite que ton poble, o Musa?
قَالَ هُمْ اُولَاۤءِ عَلٰٓى اَثَرِيْ وَعَجِلْتُ اِلَيْكَ رَبِّ لِتَرْضٰى
qāla hum ulā'i ‘alā aṡarī wa ‘ajiltu ilaika rabbi litarḍā.
El (Moïses) diguèt, "Me seguisson e me precipiti a Tu, ò mon Senhor, per que siás content (amb ieu)."
وَاِذْ نَادٰى رَبُّكَ مُوْسٰٓى اَنِ ائْتِ الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ ۙ
wa iż nādā rabbuka mūsā ani'til-qaumaẓ-ẓālimīn(a).
E (remembratz-vos) quand vòstre Senhor cridèt Moïses (amb sas paraulas), "Venètz al pòble injust,
قَوْمَ فِرْعَوْنَ ۗ اَلَا يَتَّقُوْنَ
qauma fir‘aun(a), alā yattaqūn(a).
(a saber) los faraons. Perqué son pas devots ?”
قَالَ رَبِّ اِنِّيْٓ اَخَافُ اَنْ يُّكَذِّبُوْنِ ۗ
qāla rabbi innī akhāfu ay yukażżibūn(i).
El (Moïses) diguèt: “O mon Senhor, en efièch, ai paur que me mentisson,
وَيَضِيْقُ صَدْرِيْ وَلَا يَنْطَلِقُ لِسَانِيْ فَاَرْسِلْ اِلٰى هٰرُوْنَ
wa yaḍīqu ṣadrī wa lā yanṭaliqu lisānī fa arsil ilā hārūn(a).
de sòrta que mon pitre se sentissiá estrech e ma lenga èra pas fluida, aital Harun foguèt mandat (amb ieu).
وَلَهُمْ عَلَيَّ ذَنْۢبٌ فَاَخَافُ اَنْ يَّقْتُلُوْنِ ۚ
wa lahum ‘alayya żambun fa akhāfu ay yaqtulūn(i).
Perque pequèri contra eles, aviái paur que me tuèsson.”
فَأْتِيَا فِرْعَوْنَ فَقُوْلَآ اِنَّا رَسُوْلُ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ ۙ
fa'tiyā fir‘auna faqūlā innā rasūlu rabbil-‘ālamīn(a).
Alara venètz vosautres dos a Pharaon e digatz: "En efièch, sèm los messatgièrs del Senhor de totes los monds;
فَلَمَّا جَاۤءَهَا نُوْدِيَ اَنْۢ بُوْرِكَ مَنْ فِى النَّارِ وَمَنْ حَوْلَهَاۗ وَسُبْحٰنَ اللّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ
falammā jā'ahā nūdiya am būrika man fin-nāri wa man ḥaulahā, wa subḥānallāhi rabbil-‘ālamīn(a).
(es a dire) de personas que fan de pregàrias e pagan lo zakat, e creson a l'existéncia de l'aldilà.
يٰمُوْسٰٓى اِنَّهٗٓ اَنَا اللّٰهُ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ ۙ
yā mūsā innahū anallāhul-‘azīzul-ḥakīm(u).
En efièch, per los que creson pas a l'aldilà, lor avèm fach semblar polits lors (marrits) faches, per que se rodan dins l'error.
اِلَّا مَنْ ظَلَمَ ثُمَّ بَدَّلَ حُسْنًاۢ بَعْدَ سُوْۤءٍ فَاِنِّيْ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
illā man ẓalama ṡumma baddala ḥusnam ba‘da sū'in fa innī gafūrur raḥīm(un).
E en efièch vos (Maomet) avètz vertadièrament recebut l'Alcoran de (Allah) lo Mai Savi, lo Tot Sabent.
فَلَمَّآ اَتٰىهَا نُوْدِيَ مِنْ شَاطِئِ الْوَادِ الْاَيْمَنِ فِى الْبُقْعَةِ الْمُبٰرَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ اَنْ يّٰمُوْسٰىٓ اِنِّيْٓ اَنَا اللّٰهُ رَبُّ الْعٰلَمِيْنَ ۙ
falammā atāhā nūdiya min syāṭi'il wādil aimani fil buq‘atil mubārakati minasy syajarati ay yā mūsā innī anallāhu rabbul-‘ālamīn(a).
Puèi venguèt a Musa una de las doas femnas caminant timidament, ela diguèt, "En efièch, mon paire vos convida a donar quicòm en retorn de vòstra (bontat) en donant d'aiga a nòstre (bestial)." Quand (Moïses) venguèt a son paire e li contèt l'istòria (sus el meteis), li diguèt: "Avètz pas paur! Sètz estat salvat del pòble injust."
وَاَنْ اَلْقِ عَصَاكَ ۗفَلَمَّا رَاٰهَا تَهْتَزُّ كَاَنَّهَا جَاۤنٌّ وَّلّٰى مُدْبِرًا وَّلَمْ يُعَقِّبْۗ يٰمُوْسٰىٓ اَقْبِلْ وَلَا تَخَفْۗ اِنَّكَ مِنَ الْاٰمِنِيْنَ
wa alqi ‘aṣāk(a), falammā ra'āhā tahtazzu ka'annahā jānnuw wallā mudbiraw wa lam yu‘aqqib, yā mūsā aqbil wa lā takhaf, innaka minal-āminīn(a).
E una de las doas (femnas) diguèt, "O mon paire! Fasètz-lo un obrièr (per nosautres), en efièch la melhora persona que podètz prene coma obrièr (per nosautres) es qualqu'un qu'es fòrt e de fisança."
اُسْلُكْ يَدَكَ فِيْ جَيْبِكَ تَخْرُجْ بَيْضَاۤءَ مِنْ غَيْرِ سُوْۤءٍ ۖوَّاضْمُمْ اِلَيْكَ جَنَاحَكَ مِنَ الرَّهْبِ فَذٰنِكَ بُرْهَانٰنِ مِنْ رَّبِّكَ اِلٰى فِرْعَوْنَ وَمَلَا۟ىِٕهٖۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا قَوْمًا فٰسِقِيْنَ
usluk yadaka fī jaibika takhruj baiḍā'a min gairi sū'(in), waḍmum ilaika janāḥaka minar-rahbi fażānika burhānāni mir rabbika ilā fir‘auna wa mala'ih(ī), innahum kānū qauman fāsiqīn(a).
El (Sheikh Madyan) diguèt, "En efièch, ai l'intencion de vos maridar amb una de mas doas filhas, a la condicion que me servissètz pendent uèch ans. Se completatz dètz ans, aquò serà un favor de vòstra part, e ai pas l'intencion de vos cargar. Se Dieu vòl, me trobaretz demest los bons."
وَاَخِيْ هٰرُوْنُ هُوَ اَفْصَحُ مِنِّيْ لِسَانًا فَاَرْسِلْهُ مَعِيَ رِدْءًا يُّصَدِّقُنِيْٓ ۖاِنِّيْٓ اَخَافُ اَنْ يُّكَذِّبُوْنِ
wa akhī hārūnu huwa afṣaḥu minnī lisānan fa'arsilhu ma‘iya rid'ay yuṣaddiqunī, innī akhāfu ay yukażżibūn(i).
Alara quand Moïses aguèt completat lo temps fixat e partiguèt amb sa familha, vegèt un fuòc sul penjal de la montanha. Diguèt a sa familha, "Espèra (aicí). En efièch, vesi un fuòc. Benlèu que te pòdi portar qualques novèlas d'aquò o una esclat per que te pòscatz rescalfar."
قَالَ سَنَشُدُّ عَضُدَكَ بِاَخِيْكَ وَنَجْعَلُ لَكُمَا سُلْطٰنًا فَلَا يَصِلُوْنَ اِلَيْكُمَا ۛبِاٰيٰتِنَا ۛ اَنْتُمَا وَمَنِ اتَّبَعَكُمَا الْغٰلِبُوْنَ
qāla sanasyuddu ‘aḍudaka bi'akhīka wa naj‘alu lakumā sulṭānan falā yaṣilūna ilaikumā - bi'āyātinā - antumā wa manittaba‘akumal-gālibūn(a).
Alara quand el (Moïses) arribèt (al luòc del) fuòc, foguèt cridat dempuèi (la direccion de) lo costat drech de la val, dempuèi un arbre, sus un tròç de tèrra benesida, "O Musa! En efièch, soi Allah, lo Senhor de totes los monds!
وَمَا كُنْتَ بِجَانِبِ الطُّوْرِ اِذْ نَادَيْنَا وَلٰكِنْ رَّحْمَةً مِّنْ رَّبِّكَ لِتُنْذِرَ قَوْمًا مَّآ اَتٰىهُمْ مِّنْ نَّذِيْرٍ مِّنْ قَبْلِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ
wa mā kunta bijānibiṭ-ṭūri iż nādainā wa lākir raḥmatam mir rabbika litunżira qaumam mā atāhum min nażīrim min qablika la‘allahum yatażakkarūn(a).
E los faguèrem de caps qu'invitan (las gents) a l'infèrn e lo jorn de la resurreccion seràn pas ajudats.
اِذْ نَادٰىهُ رَبُّهٗ بِالْوَادِ الْمُقَدَّسِ طُوًىۚ
iż nādāhu rabbuhū bil-wādil-muqaddasi ṭuwā(n).
(Serem ressuscitats) se sèm venguts d'òsses trencats ?”
اِذْهَبْ اِلٰى فِرْعَوْنَ اِنَّهٗ طَغٰىۖ
iżhab ilā fir‘auna innahū ṭagā.
Diguèron, "Alara es un retorn advèrs."
فَقُلْ هَلْ لَّكَ اِلٰٓى اَنْ تَزَكّٰىۙ
fa qul hal laka ilā an tazakkā.
Donc lo retorn es pas qu'un còp de distància.
وَاَهْدِيَكَ اِلٰى رَبِّكَ فَتَخْشٰىۚ
wa ahdiyaka ilā rabbika fa takhsyā.
Alara enseguida tornèron viure sus la (novèla) tèrra.